ماست سل چیست؟ – به زبان ساده
- یاد میگیرید منشاء و مسیر بلوغ ماست سل از مغز استخوان چگونه است.
- میآموزید چگونه گیرندههای تحریکی و مهاری فعالیت ماست سل را تنظیم میکنند.
- ترکیبات گرانولی کلیدی ماست سل و نقش آنها را خواهید آموخت.
- خواهید توانست تفاوت عملکردی ماست سل با بازوفیلها را توضیح دهید.
- با تاثیر ماست سل بر هموستازی، رگزایی و کنترل فلور میکروبی آشنا میشوید.
- تجمع سلولهای ایمنی و نقش آنها در فاز تاخیری آلرژی را میآموزید.

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
ماست سل چیست ؟
شکل ماست سل
گرانول های ماست سل
- هیستامین: هیستامین پس از جدا شدن گروه کربوکسیل آمینواسید هیستامین در واکنشهای آنزیمی تشکیل میشود. هیستامین با پیوند الکترواستاتیک به پروتئین اسیدی هپارین متصل شده و در سیتوپلاسم ذخیره میشود. این ترکیب به گیرندههای H2 در غشای ماهیچه صاف و H1 در غشای سلولهای اندوتلیال مویرگ متصل میشود. انقباض ماهیچه در پاسخ به هیستامین سریع اما کوتاه است.
- سروتونین: سروتونین یکی دیگر از ترکیبات آمینی ماستسلها است که بهوسیله تغییرات آنزیمی آمینواسید تریپتوفان تشکیل میشود. اتصال این مولکول به گیرندههای 5HT در غشای ماهیچههای صاف و اندوتلیال مویرگ اثر مشابه هیستامین دارد.
- فاکتورهای کموتاکسی: فاکتورهای کموتاکسی مهاجرت ماکروفاژها، بازوفیلها، نوتروفیل، پلاکت و لنفوسیت به بافت را افزایش میدهد. فاکتور کموتاکسی ائوزینوفیل (ECFs) و IL8 دو ترکیبی هستند که ائوزینوفیلها و نوتروفیلها را به سمت ماستسل فعال هدایت میکنند.
- هپارین: هپارین، پروستوگلاندین اسیدی است که بستر گرانولهای سروتونین و هیستامین را میسازد. این ترکیب اثر ضدانعقادی دارد و مستقیم در ایجاد واکنشهای ازدیاد حساسیت شرکت نمیکند.
تکامل ماستوسیت
گیرنده های ماستوسیت
فعالیت ماستسلها بهوسیله گیرندههای تحریکی و مهاری غشای پلاسمایی کنترل میشود. اتصال لیگاند به گیرندههای آنتیبادی E، «تول لایک» (Toll-like Receptors | TLRs)، «فاکتور رشد سلول بنیادی» (Receptors for Stem Cell Factor | SCF)، پروتئینهای مکمل، سیتوکینها، نوروپپتیدها و مخدرها فعالیت ماستسل را تحریک میکند.
TLR یکی از گیرندههای اصلی تمام سلولهای ایمنی هستند. انواع این گیرندهها در غشا و سیتوپلاسم سلولهای ایمنی پاتوژنهای داخل سلولی (آنتیژن ویروسی) و خارجی (آنتیژنهای سطحی) را شناسایی میکند. TLR2 در غشای ماستسلها پاتوژنها را شناسایی میکند. اتصال این گیرندهها سنتز سیتوکینها و فاکتورهای کموتاکسی را افزایش میدهد.
گیرنده های مهاری ماستوسیت
گیرنده ایمونوگلوبین G، «لکتین شبیه ایمونوگلوبین اتصالی به سیالیک اسید» (Sialic Acid-binding Immunoglobulin-like Lectin | Siglec)، TLR4 و گیرنده آدرنرژیک بتا ۲، گیرندههای مهاری غشای ماستسل هستند. گیرندههای Siglect پروتئینهای عرض غشایی هستند که به گلیکوپروتئینها و گلیکولیپیدهایی با قند سیالیکاسید متصل میشوند. Siglect8 گیرنده مهاری ماستسلها است که در بخش سیتوپلاسمی آنها یک موتیف تیروزین وجود دارد. اتصال لیگاند به این گیرندهها با فسفوریلاسیونهای آبشاری بهوسیله آنزیمهای کیناز و غیرفعال شدن ماستسل همراه است.
فعال شدن ماست سل
گیرندههای متفاوتی در غشای ماستسلها وجود دارد که تکثیر، مهاجرت و فعال شدن این سلولها را کنترل میکند. اما و c-Kit مهمترین گیرندهها هستند. گیرندههای به IgE متصل میشوند. اتصال آلرژن به دو IgE روی گیرندههای سبب آزاد شدن گرانولهای سیتوپلاسمی به مایع میانبافتی میشود. به علاوه اتصال ایمونوگلوبین بدون آنتیژن به این گیرندهها آزاد شدن فاکتورهای کموتاکسی و فراخوانی ماستسلهای بیشتر به بافت را تحریک میکند. اتصال فاکتور رشد سلول بنیادی به گیرندههای c-Kit علاوه بر تحریک رشد و تمایز سلول آزاد شدن گرانولها و ایجاد پاسخ ایمنی را تحریک میکند.

گیرنده از سه زیرواحد آلفا، بتا و گاما تشکیل شده است. زیرواحد آلفا دومین خارج سلولی و جایگاه اتصال IgE است. زیرواحد بتا از چهار بخش عرض غشایی با آمینواسیدهای هیدروفوب تشکیل میشود. این بخش در افزایش پیام لیگاند نقش دارد. زیرواحد گاما از دو دومین یکسان تشکیل شده که با پیوندهای دیسولفیدی به هم متصل میشوند و نقش اصلی در انتقال پیام آلرژن به مولکولهای سیتوپلاسم دارد.
انتقال پیام در سلول با فسفوریلاسیون موتیف فعالسازی رسپتور ایمونوگلوبین در زیرواحدهای بتا و گاما بهوسیله تیروزین کینازهای خانواده Src و در مرحله بعد فعال شدن تیروزین کیناز Sky انجام میشود. این کیناز دو آنزیم فسفولیپاز () و فسفواینوزیتید ۳-کیناز (PI3K)، آزاد شدن گرانولها از ماستسل را تحریک میکنند.
- : این آنزیم لیپیدهای فسفواینوزیتید ۴ و ۵- بیس فسفات (PIP3) در غشا را به مولکولهای اینوزیتول تریفسفات (IP3) و دیآسیل گلیسرول (DAG) هیدرولیز میکند. IP3 آزاد شدن یون کلسیم از شبکه اندوپلاسمی صاف را تحریک و DAG کیناز C را فعال میکند. افزایش غلظت یون کلسیم در سیتوپلاسم سبب اتصال پروتئینهای اگزوسیتوزی به غشا و ترشح ترکیبات گرانولی میشود.
- PI3K: این کیناز یک فسفات به لیپیدهای فسفواینوزیتول ۴ و ۵- بیس فسفات اضافه میکند. این فسفات جایگاه اتصال پروتئینهای داخل سلولی برای افزایش پیام و کنترل مسیر است.
MC (TC) در پاسخ به مولکولهای آزادشده از بافتهای آسیبدیده (بدون تحریک IgG غشایی) فعال میشوند و پروستوگلاندین، لوکوترین و فاکتور فعالکننده پلاکت شروع مکانیسمهای ترمیم بافت را تحریک میکنند. در مرحله بعدی فعالسازی رونویسی و بیان ژنهای هپارین و تریپتاز در این سلولها افزایش مییابد. این مولکولها جریان خون به بافت، خروج سلولهای ایمنی از خون و سرعت ترمیم بافت را افزایش میدهند.
نقش ماستوسیت در فیزیولوژی بدن
ماستسلها علاوه بر ایمنیزایی به هموستازی و رگزایی بافتها کمک میکنند. این سلولها با ترشح فاکتورهای رشد VGEF، bFGF، ، و IL-8 رگزایی بافت آسیبدیده را تحریک میکند. ماستسلها اولین سلولهای ایمنی خط دفاعی بدن در برابر پاتوژنها هستند که با فراخواندن سلولهای ایمنی دیگر از گسترش پاتوژن در بدن جلوگیری میکنند. این سلولها در مخاط لوله گوارش با از بین بردن پاتوژنها به حفظ باکتریهای مفید بدن کمک میکنند.
نقش ماست سل در واکنش ازدیاد حساسیت تیپ یک
واکنشهای ازدیاد حساسیت یا آلرژی در شرایطی ایجاد میشود که سیستم ایمنی بدن پاسخ زیادی در برابر پاتوژن ایجاد میکند و این پاسخ آسیب بافتهای سالم را به دنبال دارد. این واکنشها از چهار مکانیسم متفاوت و به دلیل افزایش ترشح آنتیبادی از سلولهای B (انواع I-III) یا افزایش ترشح سیتوکینها در ایمنی سلولی (نوع IV) ایجاد میشوند. آلرژن ترکیبات غیربیماریزایی (ذرات گرد و غبار، مولکولهای مواد غذایی، گره گل و موی حیوانات) هستند که سیستم ایمنی بدن و ایجاد پاسخ ازدیاد حساسیت را تحریک میکنند.
- لوکوترین: لوکوترینها (LTB4، LTC4، LTD4 و LTE4) پپتیدهای کوچک مسیر متابولیکی آراشیدونیک اسید هستند که اثر آنها بر ماهیچه منجر به انقباض طولانی این بافت میشود. این ترکیب دلیل اصلی بیماری آسم مقاوم به آنتیهیستامین هستند.
- فاکتور فعالکننده پلاکت: فاکتور فعالکننده پلاکت مهاجرت و رسوب پلاکتها در بافت، انقباض ماهیچههای مسیر تنفسی و نفوذپذیری مویرگ را افزایش میدهد.غلظت بسیار کم این پروتئین در خون با ایجاد علائم شوک همراه است.
- ترومبوکسان و پروستوگلاندین: آراشیدونیکاسید یکی از اسیدهای چرب غیراشباع (۲۰ کربنه) در غشای بافتهای مختلف بدن است. از اکسید شدن این اسید بهوسیله آنزیم سیکلواوکسیژناز لیپیدهای پروتستوگلاندین و ترومبوکسان تشکیل میشود. این لیپیدها انقباض ماهیچه صاف مسیر تنفسی، نفوذپذیری مویرگ، مهاجرت گلبولهای سفید و تب را القا میکنند.
در مرحله بعد (حدود ۴۸ ساعت پس از شروع واکنش) فعالیت لوکوسیتهای تجمعیافته در بافت به ویژه ائوزینوفیل و نوتروفیلهای واکنشهای تاخیری ازدیاد حساسیت تیپ I را ایجاد میکند. در غشای پلاسمایی ائوزینوفیل گیرنده Fc آنتیبادیهای E و G وجود دارد.
سوالات متداول
در این بخش از مطلب مجله فرادرس تعدادی از سوالات متداول پیرامون ماستسلها را پاسخ میدهیم.
تفاوت ماست سل و بازوفیل چیست؟
ماستسل و بازوفیل دو گرانولوسیتی هستند که در واکنشهای آلرژی بدن شرکت میکنند. گرانولهای هیستامین این دو سلول ایمنی پس از اتصال آنتیژن به گیرندههای آنتیبادی E فعال میشوند. اما تعداد گرانولهای بازوفیل بسیار کمتر از گرانولهای ماستوسیت است. بازوفیل برخلاف ماستسل هسته چندبخشی دارد، در مغز استخوان بالغ میشود. بازوفیل همراه دیگر لوکوسیتها در شرایط عادی بدن (بدون عفونت بافتی) در خون قرار دارد و طول عمر آن بسیار کمتر از ماستسل (چند ماه) است. زائد انگشتی غشای ماستسلها در بازوفیلها وجود ندارد.
سندروم فعال سازی ماست سل چیست؟
در سندروم فعالسازی ماستسل این سلولها به دفعات و در فاصله زمانی کوتاه تحریک شده و واکنشهای آلرژی ایجاد میکنند. مزمن شدن واکنشهای التهاب و فعال شدن سیستم ایمنی به دلیل آزاد شدن گرانولهای ماستسل به بافت و فعالیت لوله گوارش، سیستم تنفسی، قلب و سیستم عصبی آسیب میزند. این بیماری معمولا با درد ناگهانی، اسهال، کاهش فشار خون، کاهش ضربان قلب، خارش پوست و سرفه همراه است.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید













