فورک چیست؟ – انواع و تاثیر روی قیمت به زبان ساده

فورک چیست ؟

«فورک» (Fork) در علوم کامپیوتر به معنی دریافت کد منبع از یک نرم‌افزار منبع‌باز و تغییر کدهای آن به منظور توسعه یک نرم‌افزار کاملا جدید است. فورک، نتیجه به بن‌بست رسیدن یک پروژه نرم‌افزاری است به گونه‌ای که دیگر ادامه کار برای همه یا بخشی از اعضا غیرممکن است. معمولا فورک زمانی اتفاق می‌افتد که اعضای تیم توسعه قادر به حل تعارضات نباشند یا این‌که بر روی مراحل توسعه بعدی به اجماع نرسند.

بنابراین، فورک به به‌روزرسانی‌های انجام شده در شبکه بلاک چین گفته می‌شود که می‌‌تواند به منظور ارتقای بلاک چین، حل مشکلات موجود در پروتکل و هم چنین ایجاد یک پروژه جدید با پروتکل متفاوت مورد استفاده قرار بگیرد. فورک‌ها بر اساس این که با پروتکل اصلی سازگار هستند یا نه، به دو نوع «سافت فورک» (Soft Fork) و «هارد فورک» (Hard Fork) تقسیم می‌شوند که در بخش‌های بعدی به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.

فورک بلاک چین چیست ؟

فیلم آموزش بلاک‌چین – مقدماتی در فرادرس

کلیک کنید

پروتکل تعریف شده تا زمانی که کاربران شبکه از آن حمایت می‌‌کنند پابرجا است اما این به معنی ازلی و ابدی بودن پروتکل نیست. گاهی اوقات در طی زمان مشخص می‌شود که پروتکل طراحی شده باگ امنیتی دارد. در برخی از شرایط برای تطبیق با نیازهای روز نیاز است که پروتکل‌های طراحی شده به روز شوند تا ویژگی‌های جدیدی به شبکه اضافه شوند.

تفاوت فورک در علوم نرم‌افزار با فناوری بلاک چین

اگرچه فورک در نرم‌افزارها و بلاک چین به معنی استفاده از کد منبع یک پروژه برای اعمال تغییرات در آن و ایجاد نسخه جدید است اما یک تفاوت اساسی میان فورک در بلاک چین و نرم‌افزار وجود دارد. در علوم نرم‌افزاری، هر نرم‌افزاری که با استفاده از کد منبع یک برنامه دیگر ایجاد شده باشد به عنوان فورک آن شناخته می‌شود. در بلاک چین، این اتفاق زمانی به عنوان فورک شناخته می‌شود که منجر به ایجاد دو زنجیره متفاوت در یک بلاک چین شود.

حال اگر به نحوه ایجاد بیت کوین کش دقت کنیم، متوجه می‌شویم که بخشی از کامیونیتی شبکه بیت کوین به دنبال اعمال تغییراتی در پروتکل شبکه بودند که بیشتر اعضا با این تغییرات موافق نبودند. این اعضا تغییرات مد نظر خود را بر روی کد منبع بیت کوین اعمال کردند و در یکی از بلاک‌های بیت کوین بلاک جدیدی را با پروتکل جدید به شبکه اضافه کردند. با انجام این کار بلاک چین به دو زنجیره مجزا تبدیل شد که زنجیره اصلی به عنوان بیت کوین و زنجیره دوم به عنوان بیت کوین کش به راه خود ادامه داد.

دلیل ایجاد فورک چیست ؟

فیلم آموزش نقش بلاکچین در وب ۳ در فرادرس

کلیک کنید

به‌روزرسانی شبکه و بهبود ویژگی‌های آن

یکی از اصلی‌ترین دلایل ایجاد فورک به‌روزرسانی شبکه و بهبود کارایی آن است. بلاک چین‌ها نیز همانند تمام نرم‌افزارهای دیگر نیاز به اضافه کردن ویژگی‌های جدید و یا حذف برخی از محدودیت‌‌های قبلی دارند تا بتوانند قابلیت‌های خود را بهبود بدهند. گاهی اوقات این به‌روزرسانی‌ها برای مقابله با خطرات امنیتی صورت می‌گیرد اما در بیشتر مواقع دلیل اصلی این کار بهبود کارایی شبکه است.

بیشتر به‌روزرسانی‌ها به نفع شبکه است. به همین دلیل بیشتر نودهای شبکه با انجام این به‌روزرسانی‌ها موافق هستند. در چنین شرایطی کاربران نرم‌افزارهای خود را به روز می‌کنند و در یک بلاک خاص جهت بلاک چین را با استفاده از پروتکل جدید تغییر می‌‌دهند. در این حالت با توجه به عدم استفاده نودها از نرم‌افزار قدیمی، عملا بلاک چین جدید تشکیل نمی‌شود و فورک تنها منجر به تغییر پروتکل شبکه می‌شود. فورک «سگویت» (SegWit) که بر روی شبکه بیت کوین انجام شده از این نوع فورک بود که هدف نهایی آن انعطاف پذیری تراکنش‌‌ها در بلاک چین بود.

ایجاد بلاک چین جدید

بیت کوین کش یکی از معروف‌ترین فورک‌های بیت کوین است که به دلیل مشکلات مقیاس‌پذیری شبکه بیت کوین ایجاد شد. برخی از ماینرهای بیت کوین برای افزایش مقیاس‌پذیری و سرعت شبکه بیت کوین، به دنبال افزایش حداکثر اندازه بلاک‌ها از 1 مگابایت به 8 مگابایت بودند که این ایده به دلیل مشکلات امنیتی از طرف سایر ماینرها رد می‌شد. این اختلاف نظر، منجر به ارائه پروتکل جدید و فورک بیت کوین کش از بیت کوین در سال 2017 شد.

برگشت به گذشته بلاک چین

ساختار بلاک چین به گونه‌ای طراحی شده است که دستکاری اطلاعات در آن بسیار سخت است. برای انجام این کار نیاز است که بیش از 51 درصد ماینرهای شبکه بلاک مورد نظر خود و تمامی بلاک‌های تشکیل شده پس از آن را دوباره استخراج کنند تا تراکنش‌های جدید مورد تایید باشند. همین مساله باعث شده است که دستکاری اطلاعات بلاک چین‌های بزرگ عملا غیرممکن باشد اما اگر نیاز به تغییر اطلاعات در بلاک‌های قبلی به وجود بیاید چه کار باید کرد؟

از نظر منطق بلاک چین و بیت کوین انجام این کار به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود ولی از آن‌جایی که فضای بلاک چین فضای دموکراسی است می‌توان تمامی بلاک‌های تشکیل شده پس از یک بلاک خاص را از حافظه تمام ماینرها حذف کرد و کار استخراج را از آن بلاک خاص ادامه داد. با این کار کلیه تراکنش‌های انجام شده و تایید شده پس از فورک نامعتبر می‌شوند و به همین دلیل است که بسیاری از فعالان بازار این کار را درست نمی‌دانند.

این اتفاق منجر به ارائه پیشنهاد فورک شبکه از بلاک قبل از هک شد که منجر به نارضایتی برخی از ماینرهای شبکه شد. حمایت ویتالیک بوترین - بنیان‌گذار اتریوم - از این به‌روزرسانی منجر به فورک شبکه شد. بلاک چین جدید که ویتالیک از آن حمایت می‌کرد نام اتریوم به خود گرفت و بلاک چین اصلی اتریوم نام خود را به اتریوم کلاسیک تغییر دهد.

ارتباط بین فورک و شاردینگ چیست ؟

«شاردینگ» (Sharding) یکی از روش‌های افزایش مقیاس‌پذیری درون‌زنجیره‌ای است. هدف از شاردینگ، افزایش تعداد زنجیرهای یک بلاک چین است تا امکان ثبت تراکنش‌ها به صورت موازی در هر یک از شاردها امکان پذیر باشد. در شاردینگ هر یک از زنجیره‌های جدید نودها و اعتبارسنج‌های مخصوص خود را دارند و تراکنش‌ها به صورت مستقل از دیگر شاردها تایید و ثبت می‌شوند اما در نهایت شاردها توسط یک بلاک چین مرکزی به یکدیگر متصل می‌شوند و اطلاعات نهایی تراکنش‌ها در آن ثبت می‌شود.

فیلم آموزش بلاک‌چین – مقدماتی در فرادرس

کلیک کنید

انواع فورک چیست ؟

فورک‌ها را می‌توان از جهت‌های مختلفی مورد بررسی قرارداد. در این بخش ما به دنبال بررسی انواع فورک از دیدگاه تاثیری که بر روی بلاک چین و کارکرد آن می‌گذارند، هستیم. اگر شاردینگ بلاک چین‌ها را که به عنوان روشی برای افزایش مقیاس‌پذیری استفاده می‌شود و به نوعی باعث تقسیم کردن فعالیت اجماع می‌شود را در نظر نگیریم، عموم فورک‌ها برای تغییر پروتکل شبکه بلاک چین انجام می‌شوند. به طور کلی مفهوم فورک در بلاک چین را می‌توان در دو دسته فورک تصادفی و فورک عمدی بررسی کرد. بسیاری از انواع فورک‌ها زیرمجموعه فورک عمدی به حساب می‌آیند که در ادامه و پس از تعریف فورک تصادفی به بررسی آن‌ها می‌پردازیم.

فورک تصادفی چیست ؟

فورک در بلاک چین به معنی ایجاد دو زنجیره جدا در یک بلاک چین است. نودهای هر بلاک چین، زنجیره‌ای که تعداد بلاک‌های بیشتری دارد را به عنوان زنجیره معتبر شناسایی می‌‌کند و بدین ترتیب تنها یک بلاک چین معتبر خواهیم داشت. در فورک‌های عمدی بخشی از نودها با استفاده از یک نرم‌افزار جدید که پروتکل شبکه را تغییر داده است یک بلاک متفاوت با بلاک اصلی شبکه ایجاد می‌کنند و تمام ماینرهای موافق فورک، بلاک‌های بعدی ساخته شده بر روی این بلاک را تایید می‌‌کنند. در مقابل ماینرهای بلاک چین اصلی نیز بلاک ساخته شده بر اساس پروتکل اصلی را تایید می‌کنند و بدین ترتیب دو بلاک چین مجزا از هم تشکیل می‌شود.

حال فرض کنید از یک بلاک مادر در زنجیره اصلی، دو بلاک فرزند به صورت همزمان تشکیل شوند. با توجه به مدت زمان ده دقیقه‌ای لازم برای ایجاد بلاک در شبکه بیت کوین، امکان برنده شدن همزمان دو ماینر در رقابت بسیار کم است اما همچنان این امکان وجود دارد. در این حالت، بلاک چین اصلی با تشکیل دو بلاک به صورت همزمان به دو بلاک چین فرعی تبدیل می‌شود که به این اتفاق فورک تصادفی گفته شود. بلاک چین‌ها وجود چند زنجیره در شبکه را برای بلند مدت قبول ندارند اما هنگام ایجاد فورک تصادفی، بلاک چین منتظر تشکیل بلاک بعدی در هر دو زنجیره می‌ماند.

هر زنجیره‌ای که بتواند بلاک بعدی را زودتر ایجاد کند، توسط شبکه به عنوان بلاک چین اصلی شناسایی می‌شود و بلاک ساخته شده در زنجیره موازی نامعتبر تلقی می‌گردد. به بلاکی که در زنجیره نامعتبر قرار گرفته است «بلاک یتیم» (Orphan Block) گفته می‌شود. تراکنش‌های تایید شده در بلاک یتیم به ممپول برگردانده می‌شوند تا دوباره ماینرها آن‌ها را در بلاک بعدی قرار داده و به بلاک چین اضافه کنند.

فیلم آموزش ارزهای دیجیتال و سرمایه‌گذاری – مقدماتی در فرادرس

کلیک کنید

سافت فورک چیست ؟

فورک‌های عمدی به دو نوع اصلی سافت فورک و هارد فورک تقسیم می‌شوند. سافت فورک به نوعی از به‌روزرسانی گفته می‌شود که با نسخه قبلی پروتکل سازگار (‌Backwards Compatible) است. این به این معنی است که کاربرانی که نرم‌افزار خود را تغییر نداده‌اند نیز می‌توانند در فرآیند تایید اطلاعات بلاک‌ها شرکت کنند اما بسته به این‌که چه تعداد از کاربران به‌روزرسانی مورد نظر را تایید یا رد می‌کنند ممکن است اتفاقات متفاوتی در بلاک چین بیفتد.

برای درک بهتر سافت فورک از یک مثال برای بلاک چین بیت کوین استفاده می‌کنیم. در حال حاضر، حداکثر حجم قابل قبول برای یک بلاک برابر با 1 مگابایت است. فرض کنید یک به‌روزرسانی انجام می‌شود و در پروتکل جدید مقدار حداکثر اندازه بلاک 0/5 مگابایت در نظر گرفته می‌شود. بخشی از ماینرها که با پروتکل جدید کار می‌کنند، بلاک‌هایی که از طرف دیگر ماینرها با اندازه بیشتر از 0/5 مگابایت تولید می‌شود را تایید نمی‌‌کنند اما در مقابل، ماینرهای با پروتکل قدیمی تمامی بلاک‌های ایجاد شده توسط ماینرهای جدید را تایید می‌‌کنند چرا که اندازه بلاک کمتر از 0/5 برای پروتکل قدیمی مشکلی ایجاد نمی‌‌کند.

این مساله باعث می‌شود که بلاک‌های ایجاد شده توسط ماینرهای جدید توسط همه تایید شده و به شبکه اضافه شود اما بلاک‌های ساخته شده توسط ماینرهای قدیمی تنها توسط ماینرهای هم دسته تایید شود. در چنین حالتی، اگر تعداد ماینرهای قدیمی کمتر باشد رفته رفته بلاک‌های ساخته شده توسط آن‌ها از شبکه حذف می‌شود و همین مساله آن‌ها را مجبور به استفاده از نرم‌افزار جدید می‌کند.

حال اگر تعداد ماینرهای قدیمی بیشتر باشد شبکه فورک می‌شود و دو شبکه مجزا ایجاد می‌شود که شبکه اصلی توسط ماینرهای قدیمی و با تایید ماینرهای جدید پیش‌روی می‌کند در حالی که زنجیره جدید تنها شامل بلاک‌هایی است که توسط ماینرهای جدید ایجاد می‌شود. در این حالت عملا سافت فورک با شکست مواجه می‌شود و به همین دلیل، قبل از اجرای سافت فورک نظر ماینرها پرسیده می‌شود تا در صورت رضایت اکثریت، این کار انجام شود. جدیدترین سافت فورک بیت کوین «تپروت» است که برای بهبود امنیت، کارایی و حریم خصوصی شبکه اجرا شد.

هارد فورک چیست ؟

هاردفورک نوع دوم فورک‌های عمدی است که در نقطه مقابل سافت فورک قرار داد. تغییرات انجام شده بر روی پروتکل طبق هاردفورک با نسخه قبلی پروتکل سازگار نیست (Backwards Incompatible) و به همین دلیل انجام آن بسیار سخت‌تر و حیاتی‌تر است. هاردفورک نسخه‌های قبلی پروتکل را نامعتبر می‌کند و به همین دلیل باعث ایجاد دوراهی برای ماینرهای شبکه می‌شود.

بنابراین، هاردفورک یک تغییر اساسی برای پروتکل شبکه است که بلاک‌هایی که قبلا نامعتبر بودند را معتبر می‌کند و بلاک‌های معتبر قبلی را نامعتبر می‌کند. همه ماینرها و نودهای شبکه پس از هاردفورک باید نرم‌افزارهای خود را به روز کنند تا همچنان قادر به فعالیت در شبکه باشند. در غیر اینصورت، فعالیت ماینرها مربوط به پروتکل قدیمی خواهد بود و دو بلاک چین مجزا خواهیم داشت.

هاردفورک براساس این‌که کامیونیتی شبکه با آن موافق هست یا نه به دو نوع اصلی «هاردفورک برنامه‌ریزی شده» و «هاردفورک بحث‌برانگیز» تقسیم می‌شود. هاردفورک برنامه‌ریزی شده به عنوان بخشی از برنامه توسعه یک بلاک چین است که معمولا در نقشه راه آن قرار دارد. این نوع از هاردفورک معمولا توسط بیشتر اعضای شبکه مورد قبول واقع می‌شود و از یک بلاک مشخص به بعد تمامی ماینرها و اعتبارسنج‌های شبکه نرم‌افزار خود را به نسخه جدید تبدیل می‌کنند. هاردفورک‌ لندن در شبکه اتریوم که به عنوان مقدمه‌ای برای تغییر الگوریتم اجماع این شبکه راه‌اندازی شد، یکی از معروف‌ترین هاردفورک‌های برنامه‌ریزی شده در فضای بلاک چین است.

هاردفورک بحث‌برانگیز نوع دوم هاردفورک است که برنامه‌ای از پیش تعیین شده برای آن وجود ندارد و علت وقوع آن، نارضایتی برخی از کاربران شبکه از وضعیت موجود است. در این حالت، کامیونیتی شبکه به دو قسمت تقسیم می‌شود که یک بخش به دنبال تغییر پروتکل و طرف دیگر به دنبال ادامه آن است. در این حالت هاردفورک در یک بلاک خاص انجام می‌شود و از آن پس دو بلاک چین جدا ایجاد می‌شود. «بیت کوین کش» و «اتریوم کلاسیک» دو نمونه از هاردفورک‌های بحث‌برانگیز در دنیای بلاک چین هستند که به ترتیب بر روی شبکه بیت کوین و اتریوم انجام شده‌‌اند.

تاثیر فورک بر روی قیمت ارز دیجیتال چیست ؟

همانطور که در بخش انواع هاردفورک چیست گفته شد، فورک‌ها می‌توانند اثرات مختلفی بر روی پروتکل شبکه داشته باشند. به طور کلی می‌توان گفت بیشتر فورک‌ها اثرات مثبت بر روی پروتکل و قیمت توکن آن دارند اما گاهی اوقات این اثر می‌تواند منفی باشد. اثر فورک بر قیمت یک ارز دیجیتال را می‌توان از دو بعد تاثیر هاردفورک بر متغیرهای اقتصادی و تاثیر آن بر کارایی بلاک چین بررسی کرد.

فیلم آموزش بلاک‌چین – مقدماتی در فرادرس

کلیک کنید

تاثیر ارز دیجیتال ساخته شده در اثر هاردفورک بر روی قیمت کوین اصلی

معمولا نتیجه اجرای هاردفورک‌های بحث‌برانگیز، ایجاد یک ارز دیجیتال جدید در شبکه است. در صورتی که چشم‌انداز مثبتی برای ارز دیجیتال جدید وجود داشته باشد، اجرای هاردفورک می‌‌تواند برای صاحبان ارز قدیمی بسیار مفید و مثبت باشد. در این حالت، هر کاربری که قبل از انجام فورک، توکن‌‌های بلاک چین اصلی را دارد به نسبت توکن‌های خود، مالک توکن‌های شبکه جدید می‌شود که این مساله می‌تواند سود خوبی را نصیب کاربران کند. همین مساله باعث شده است که قبل از انجام فورک، بسیاری از افراد اقدام به خرید توکن شبکه اصلی کنند تا از بلاک چین جدید، ارزهای بیشتری نصیب آن‌ها شود.

هاردفورک شبکه بیت کوین و ایجاد بیت کوین کش یکی از نمونه‌های جذاب این مورد است که باعث ایردراپ توکن‌های بیت ‌کوین کش به دارندگان توکن‌های بیت کوین شد. سوالی که وجود دارد این است که آیا ممکن است ایجاد توکن جدید باعث از بین رفتن توکن پروژه اصلی شود. جواب دادن به این سوال کمی سخت است چرا که بسته به ایده‌های پیاده شده در یک شبکه و تیم حامی آن پروژه این مساله می‌‌تواند متفاوت باشد. آن‌چه که مشخص است این است که هیچ‌کدام از فورک‌های بیت کوین نتوانستند به جایگاه بیت کوین نزدیک نشوند اما بخشی از ارزش بازار را به خود جذب کردند.

در مورد اتریوم قضیه کمی جالب است چرا که زنجیره فورک شده به دلیل حمایت تیم مدیریتی نام اتریوم را به خود گرفت و زنجیره اصلی با نام اتریوم کلاسیک به کار خود ادامه دارد. اگرچه امروزه هر دو ارز دیجیتال به کار خود ادامه می‌دهند اما قیمت اتریوم در برابر اتریوم کلاسیک بسیار بالا است. بنابراین، حمایت تیم اتریوم از زنجیره جدید باعث شده است که بلاک چین قدیمی آن‌چنان که شاید و باید نتواند به مسیر خود ادامه بدهد.

جمع‌بندی

فورک به معنی تغییر پروتکل‌های توافق کاربران در دفتر کل توزیع شده است. توسعه‌دهندگان با انجام فورک، نرم‌افزارهای اتصال به بلاک چین را تغییر می‌دهند که نتیجه آن می‌تواند تغییرات اساسی در پروتکل شبکه باشد. در این مقاله علاوه بر پاسخ به سوال فورک چیست به سوال انواع فورک چیست نیز با جزئیات پاسخ داده شد. علاوه بر این، تاثیر فورک بر قیمت ارز دیجیتال شبکه نیز بررسی شد و به سوال دلیل ایجاد فورک چیست پاسخ داده شد.