ریفای (ReFi) چیست و چه ارتباطی با ارز دیجیتال دارد؟ – به زبان ساده

ReFi چیست؟

ریفای رویکردی در اقتصاد برای بازسازی و تقویت پایدار سیستم‌های مالی، اجتماعی و زیست‌محیطی است که هدف آن تنها به حداکثرسازی سود محدود نمی‌شود و مواردی مانند بازتولید منابع طبیعی و کاهش نابرابری برای ایجاد ارزش بلندمدت در جامعه را شامل می‌شود.

فناوری وب ۳ از لحاظ مالی، فرصت‌های متعددی برای ایجاد تغییرات بنیادین در سراسر جهان فراهم می‌کند. غیرمتمرکزسازی خدمات مالی، حذف محدودیت‌های جغرافیایی، افزایش دسترس‌پذیر بودن خدمات، مواردی هستند که از آن‌ها می‌‌توان به‌عنوان مثال نام برد. به‌طور کلی ReFi تلاش می‌کند تا جنبه‌های مثبت امور مالی غیرمتمرکز را در مسیری همسو با بازسازی محیط زیست به‌کار گیرد و آسیب‌های ناشی از صنعتی‌سازی و توزیع ناعادلانه ثروت را کاهش دهد.

امور مالی احیا کننده در حوزه کریپتو

از سویی دیگر بازارهای مالی سنتی سال‌هاست بر پایه استخراج حداکثری ارزش و بهره‌کشی از نیروی انسانی شکل گرفته‌اند. سیستمی که قدرت را در اختیار عده‌ای محدود قرار می‌دهد و بر تلاش اکثریت مردم متکی است. در این ساختار، منابع و ثروت به سمت تعداد بسیار کمی از افراد و مکان‌ها هدایت می‌شود.

این نظام اقتصادی بدون توجه به پایداری و آینده‌نگری شکل گرفته و بسیاری از مشکلات امروزی جهان، نتیجه همین مدل نابرابر توزیع ثروت است. ارزهای دیجیتال از لحاظ فنی امکان بازطراحی این سیستم و توزیع عادلانه ثروت را فراهم می‌کنند، اما همچنان در برخی زمینه‌ها با چالش‌های مهمی روبه‌رو هستند.

رفع چالش‌های ریفای

یادگیری اقتصاد با فرادرس

به‌عنوان مثال در یک پروژه ReFi شرکت‌ها می‌توانند با خرید توکن‌های کاهش کربن مبتنی بر بلاک‌چین، انتشار دی‌اکسیدکربن خود را جبران کنند. برای آشنایی و درک مفاهیم اقتصادی فیلم‌های آموزشی متنوعی در فرادرس تهیه شده است که در فهرست زیر برخی از‌ آن‌ها را مشاهده می‌کنید.

• فیلم آموزش مقدماتی اقتصاد کلان Macroeconomics + گواهینامه فرادرس
• فیلم آموزش ریاضیات و کاربرد آن در حسابداری، مدیریت و اقتصاد فرادرس
• فیلم آموزش اقتصاد مهندسی مقدماتی فرادرس
• فیلم آموزش اقتصاد سنجی جامع و با مفاهیم کلیدی فرادرس
• فیلم آموزش ثبت نام و تکمیل اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقوقی و شرکت ها + گواهینامه فرادرس

برای مشاهده فیلم‌های آموزشی بیشتر در این حوزه می‌توانید به لینک زیر مراجعه کنید.

• مجموعه فیلم آموزش علوم اقتصادی از دروس دانشگاهی تا کاربردی فرادرس

اقتصاد بازتولیدگر چیست؟

نظریه اقتصاد بازتولیدگر بر این باور است که به‌جای تلاش برای برهم‌زدن کامل نظام سرمایه‌داری ریشه‌دار، بهتر است این سیستم را پیش از آن‌که خیلی دیر شود، به مرحله‌ای پیشرفته‌تر و سالم‌تر تکامل دهیم. هدف این است که ساختار فعلی اقتصاد به‌گونه‌ای بازطراحی شود که به‌جای استخراج و مصرف بی‌رویه منابع، به سیستمی احیا کننده تبدیل شود. سیستمی که در آن همه برای ترمیم و حفظ آنچه از جهان پیرامون باقی مانده، با یکدیگر همکاری می‌کنند.

فیلم آموزش اقتصاد منابع‌ طبیعی و محیط‌ زیست در فرادرس

کلیک کنید

اهداف این رویکرد فراتر از رساندن انتشار کربن به صفر است و در کنار سایر اهداف مثبت زیست محیطی به حذف واقعی کربن از جو زمین می‌اندیشد. در مرکز اقتصاد جهانی، نظام مالی بین‌المللی قرار دارد. اگر قرار باشد تغییرات اقلیمی به‌طور جدی مهار شوند و مشکلات اجتماعی و اقتصادی مانند فقر کاهش یابد، این تحول باید از بازنگری در ساختار اقتصاد جهانی شروع شود.

ReFi در وب ۳ چیست؟

ریفای کاربرد عملی نظریه اقتصاد احیا کننده در دنیای واقعی و در بستر وب ۳ محسوب می‌شود. به عبارتی دیگر ریفای تلاشی است برای بازطراحی نظام مالی به‌گونه‌ای که هم‌زمان با ایجاد سود اقتصادی، به حفظ و ترمیم محیط زیست و بهبود شرایط اجتماعی نیز کمک کند. جنبش ReFi بر دو اصل زیر استوار است.

• ایجاد ارزش پایدار و بلندمدت برای همه افراد جامعه
• حفاظت، احیا و بازسازی منابع طبیعی

نقش وب‌ ۳ در ReFi چیست؟

فناوری‌ها و مفاهیم وب ۳ مانند بلاک‌چین، توکن‌ها، NFTها و امور مالی غیرمتمرکز ابزارهای اصلی ریفای هستند. این فناوری‌ها امکان آن را فراهم می‌کنند که با شفافیت و عدالت بیشتر، به حل مشکلات اجتماعی و زیست محیطی کمک شود و به مسائلی مانند جنگل‌زدایی، فقر، نابرابری و کمبود غذا توجه می‌کند.

نقش ReFi در سرمایه‌گذاری اثرگذار چیست؟

سرمایه‌گذاری اثرگذار به نوعی از سرمایه‌گذاری گفته می‌شود که علاوه بر بازده مالی، به دنبال ایجاد اثر مثبت اجتماعی یا زیست محیطی نیز هست. این مفهوم سال‌هاست وجود دارد و ارزش بازار جهانی آن به بیش از ۱/۱ تریلیون دلار می‌رسد.

تفاوت ریفای با مدل‌های سنتی این است که با کمک امور مالی غیرمتمرکز، امکان مشارکت عموم مردم فراهم می‌شود. در ReFi و با کمک فناوری بلاک‌چین تمامی تراکنش‌ها به‌صورت شفاف ثبت می‌شود. سپس می‌توان متوجه شد که هر سرمایه دقیقا در چه مسیری خرج شده و چه تاثیری داشته است.

یکی از مهم‌ترین مزایای ریفای در سرمایه‌گذاری، افزایش شفافیت و مسئولیت‌پذیری است. شرکت‌ها باید به‌صورت شفاف نشان دهند که واقعا در پروژه‌های سبز و پایدار مشارکت دارند و کاربران نیز می‌توانند این ادعاها را بررسی کنند.

این ویژگی باعث می‌‌شود که پدیده «سبزشویی» (Greenwashing)، یعنی ادعای دروغین درباره فعالیت‌های مثبت زیست‌محیطی، به حداقل برسد و تغییر واقعی در راستای حفاظت از محیط زیست یا اهداف تعیین‌شده انجام شود. در این قسمت آموختیم که نقش ReFi در سرمایه‌‌گذاری چیست. در ادامه به این موضوع می‌پردازیم که نقش ReFi در خدمات مالی چیست و آن را توضیح می‌دهیم.

نقش ReFi در خدمات مالی چیست؟

ریفای با تکیه بر امورمالی غیرمتمرکز، کنترل پول و سرمایه را دوباره به دست افرادی می‌دهد که سال‌ها از سیستم‌ مالی سنتی محروم بوده‌اند. مفهومی که به آن بانکدار کردن افراد بدون بانک گفته می‌‌شود. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، ارزهای دیجیتال به‌سرعت در حال گسترش هستند. زیرا برای مردم این مناطق جایگزینی امن‌تر و سودآورتر نسبت به پول ملی بی‌ثبات آن کشور محسوب می‌شوند. دسترسی به خدمات مالی غیرمتمرکز می‌تواند کیفیت زندگی روزمره این افراد را به‌طور مستقیم بهبود دهد، موضوعی که یکی از پایه‌های اصلی ریفای به‌شمار می‌رود.

نقش ReFi در دموکراسی مالی چیست؟

در چارچوب ریفای، افراد می‌توانند از «سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز» (DAO) برای مدیریت پروژه‌های مالی، اجتماعی و محیط‌زیستی استفاده کنند. در DAO‌ها، حق عضویت و رای‌دهی به‌صورت توکن تعریف می‌شود و تصمیم‌گیری درباره نحوه خرج کردن سرمایه کاملا به‌صورت دموکراتیک است. به این ترتیب هر فرد که در پروژه‌ مربوطه سرمایه‌گذاری می‌کند، می‌تواند در تصمیم‌گیری‌ها نقش داشته باشد و بداند سرمایه‌اش دقیقا چگونه و در چه مسیری استفاده می‌شود.

ایمپکت DAO در ریفای

«سازمان‌ خودگردان غیرمتمرکز اثرگذار» (Impact DAO) سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکزی هستند که توجه اصلی آن‌ها بر نو‌آوری‌های مربوط به حوزه ریفای است. تفاوت آن‌ها با سایر DAO‌ها در ماموریت‌محور بودن آن‌ها و تمرکز بر ایجاد آثار مثبت اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی است. برای مثال یکی از مدل‌های کسب‌و کار رایج در ایمپکت DAO کمک به حذف کربن از جو زمین است.

ماهیت باز DAO‌ها و این‌که اعضا بر اساس میزان توکن‌های در اختیارشان به‌عنوان ذی‌نفعان اصلی شناخته می‌شوند، باعث می‌شود تا فرصت‌های سرمایه‌گذاری محدود و انحصاری نباشد. در نتیجه، هر کسی می‌تواند احساس کند که با مشارکت خود، سهمی واقعی در حمایت از ارزش‌هایی دارد که عمیقا به آن‌ها اهمیت می‌دهد.

برای مثال KlimaDAO معمولا به‌عنوان یکی از پیشگامان حوزه سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز اثرگذار شناخته می‌شود. آن‌ها فعالیت خود را با شعار «دیفای در برابر تغییرات اقلیمی» توصیف می‌کنند. KlimaDAO توکن اختصاصی خود به نام KLIMA را راه‌اندازی کرده که پشتوانه آن دارایی‌های واقعی کربنی است. به این معنا که وقتی فردی این توکن را از طریق یک صرافی رمزارزی خریداری می‌کند، در واقع تامین مالی حذف مقدار مشخصی از دی‌اکسیدکربن از جو زمین را انجام می‌دهد.

فیلم آموزش شناسایی توکن‌ ارز دیجیتال با رشد بالا در فرادرس

کلیک کنید

کاهش انتشار کربن با ریفای

ریفای با استفاده از ابزارهایی مانند بلاک‌چین نقش مهمی در بازار کربن ایفا می‌کند. بازار کربن به سازوکاری گفته می‌‌شود که در آن حق انتشار دی‌اکسیدکربن به‌صورت اعتبارهای قابل معامله تعریف می‌شود. این بازار به شرکت‌ها اجازه می‌دهد به‌جای اینکه بدون پرداخت هزینه به آلودگی محیط زیست ادامه دهند، برای انتشار کربن مسئولیت مالی قبول کنند. به‌طور کلی این سازوکار در دوقالب اصلی اجرا می‌شود.

• مدل اجباری
• مدل داوطلبانه

در مدل اجباری دولت‌ها سقف مشخصی برای میزان انتشار کربن شرکت‌ها تعیین می‌کنند و سازمان‌ها موظف‌اند در صورت عبور از این سقف، اعتبار کربن خریداری کنند. این رویکرد در راستای تحقق اهداف توافق‌نامه پاریس طراحی شده است. در مقابل در مدل داوطلبانه، شرکت‌ها حتی بدون الزام قانونی، اقدام به خرید اعتبارهای کربنی می‌کنند تا اثرات زیست محیطی فعالیت‌های خود را جبران کنند.

کارکرد اصلی این بازار در آن است که به شرکت‌ها با انتشار کربن زیاد این امکان را می‌دهد تا بتوانند بلافاصله نسبت به انجام فعالیت‌های حامی محیط زیست اقدام کنند. بنابراین این شرکت‌ها به‌جای آن‌که منتظر تغییرات پرهزینه و زمان‌بر در زیرساخت‌های تولید خود بمانند، می‌توانند از طریق حمایت مالی از فعالیت‌هایی مانند کاشت درخت، توسعه انرژی‌های پاک یا حذف مستقیم دی‌اکسیدکرن از هوا، میزان اثر کربنی خود را کاهش دهند.

به همین دلیل، بازار داوطلبانه کربن در سال ۲۰۲۱ ارزشی بیش از ۲۱ میلیارد دلار پیدا کرد. تا اینجا آموختیم که ایمپکت DAO در ReFi چیست و نقش ریفای در کاهش انتشار کربن را بررسی کردیم. در ادامه استفاده از بلاک‌چین در ریفای را شرح می‌دهیم.

استفاده از بلاک‌چین در ریفای

یکی از ضعف‌های اساسی بازار کربن سنتی، نبود شفافیت است که این مشکل با استفاده از فناوری بلاک‌چین برطرف می‌شود. در ساختارهای متمرکز، به‌سختی می‌توان مطمئن شد که اعتبار خریداری‌شده واقعا به کاهش یا حذف کربن منجر شده است. حتی در برخی موارد، اعتبارهایی مطرح شده‌اند که پشتوانه عملی مشخصی ندارند و صرفا روی کاغذ هستند. برای ایجاد شفافیت در انجام این امور از فناوری‌های نوینی مانند بلاک‌چین می‌توان استفاده کرد.

استفاده از بلاک‌چین در بازار کربن این امکان را فراهم می‌کند که هر اعتبار کربن به‌صورت شفاف و غیرقابل‌‌تغییر به یک اقدام واقعی زیست‌محیطی متصل باشد. چنین سازوکاری، که در چارچوب مفهومی ReFi معنا پیدا می‌کند، باعث می‌شود تا جریان سرمایه مستقیما به فعالیت‌های مربوط به کاهش انتشار کربن هدایت شود و اثر آن برای همه قابل مشاهده باشد.

بنابراین شفافیت و تغییرناپذیری بلاک‌چین باعث می‌شود تا شرکت‌ها بتوانند به‌طور مستند نشان دهند که مشارکت آن‌ها در بازار کربن صرفا یک اقدام نمایشی نیست، بلکه به‌ پروژه‌هایی واقعی مانند مقابله با جنگل‌زدایی یا حذف مستقیم دی‌اکسیدکربن از جو منجر شده است.

استفاده NFT در ریفای

این قابلیت فرصتی ایجاد می‌کند تا آثار فرهنگی در قالب دیجیتال به بازار گسترده‌تری عرضه شوند، بدون آن‌که وابسته به بازار گردشگری محلی باشد. هنرمندان بومی می‌توانند از NFTها برای فروش آثار خود استفاده کنند، قیمت مناسب خود را تعیین کنند و وابسته به تغییرات کوتاه‌مدت بازار گردشگری نباشند.

فیلم آموزش NFT از ساخت تا خرید و فروش در فرادرس

کلیک کنید

یادگیری بازار کریپتو با فرادرس

به‌عنوان مثال، تراکنش‌ها در بلاک‌چین به‌صورت غیرقابل تغییر ثبت می‌شوند و هر کسی می‌تواند سابقه آن‌ها را بررسی کند، بدون اینکه به بانک یا واسطه‌ نیاز داشته باشد. این ویژگی‌ها باعث می‌شوند اعتماد و امنیت در معاملات افزایش یابد و امکان نوآوری‌های مالی مانند ریفای فراهم شود. بنابراین یادگیری فناوری بلاک‌چین و بازار ارزهای دیجیتال فقط به سرمایه‌گذاری محدود نمی‌شود و درک کاربردهای واقعی ارزهای دیجیتال و بلاک‌چین در حل مسائل اجتماعی و محیط زیستی را هم شامل می‌شود.

برای آشنایی با ارزهای دیجیتال و نحوه فعالیت در این بازار فیلم‌های آموزشی متنوعی در فرادرس تهیه شده است که در فهرست زیر برخی از آن‌ها را مشاهده می‌کنید.

• فیلم آموزش صرافی‌های ارز دیجیتال ثبت نام و شروع معامله
• فیلم آموزش شناسایی توکن‌های ارز دیجیتال با رشد بالا در سرمایه‌گذاری
• فیلم آموزش استفاده از کیف پول‌ ارز دیجیتال تراست والت و متامسک
• فیلم آموزش NFT از ساخت تا خرید و فروش
• فیلم آموزش مقدماتی بلاک چین، عملکرد و کاربردهای آن

برای مشاهده فیلم‌های آموزشی بیشتر درباره بازار ارزهای دیجیتال می‌توانید از لینک زیر استفاده کنید.

• مجموعه فیلم آموزش ارز دیجیتال و رمز ارز مقدماتی تا پیشرفته

جمع‌بندی

در ابتدای این مطلب از مجله فرادرس ریفای در حوزه اقتصاد را تعریف کردیم و درباره امور مالی احیا کننده در کریپتو توضیح دادیم. سپس اقتصاد بازتولیدگر را شرح دادیم. برای این منظور درباره ReFi در وب ۳، نقش ReFi در سرمایه‌گذاری اثرگذار، نقش ReFi در خدمات مالی و نقش ReFi در دموکراسی مالی توضیحاتی ارائه کردیم. کاهش انتشار کربن با کمک ریفای را بیان کردیم. استفاده از بلاک‌چین در ریفای را شرح دادیم و در پایان درباره استفاده از NFT در ریفای توضیحاتی را بیان کردیم.