محیط استوانه چگونه محاسبه می شود؟ – به زبان ساده + فرمول
- میآموزید محیط استوانه را با چه روشی محاسبه کنید.
- فرمول تقریبی محاسبه محیط استوانه را فرا خواهید گرفت.
- با تعریف و ویژگیهای استوانه آشنا خواهید شد.
- یاد میگیرید که فرمول محیط استوانه با فرمول مساحت و حجم آن چه تفاوتی دارد.
- در قالب چند مثال نحوه کاربرد فرمول محیط استوانه را تمرین خواهید کرد.
- انواع استوانه و تفاوتهای آنها را خواهید شناخت.

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
محیط استوانه چگونه محاسبه می شود؟

- قاعده بالا یا دایره بالایی با شعاع
- قاعده پایین یا دایره پایینی با شعاع
- بدنه مستطیلی شکل که به دور دایرهها پیچیده شده است.

پس اگر این استوانه را باز کنیم، به شکل یک مستطیل درخواهد آمد که عرض آن برابر است با ارتفاع استوانه یا و طول آن برابر است با محیط هر کدام از دو دایره بالا یا پایین. از طرفی میدانیم محیط دایرهای با شعاع طبق فرمول زیر محاسبه میشود:
به این ترتیب فرض میکنیم بهجای استوانه بالا مستطیلی داریم با عرض و طول . میدانیم فرمول محیط یک مستطیل برابر است با دو برابر مجموع طول و عرض آن. پس فرمول محیط استوانهای با شعاع و ارتفاع به شکل زیر در نظر گرفته میشود:
یادگیری محیط و مساحت با فرادرس

- فیلم آموزش ریاضی پایه نهم فرادرس
- فیلم آموزش ریاضی نهم – نکته و تست آزمون نمونه دولتی و تیزهوشان فرادرس
- فیلم آموزش رایگان فرمول محاسبه حجم – مکعب، هرم، مخروط و کره فرادرس
- فیلم آموزش رایگان فرمول انتگرال در مختصات استوانه ای + حل مثال فرادرس
- فیلم آموزش رایگان آموزش روش حل گلبرگ + محاسبه محیط و مساحت با مثال فرادرس
حل مثال و تمرین از محیط استوانه
به این ترتیب سه فرمول مهم برای مساحت سطح و حجم این شکل داریم که همراه با فرمول محیط آن در جدول زیر آورده شدهاند:
| فرمولهای استوانهای با شعاع و ارتفاع | |
| فرمول محیط استوانه | |
| فرمول مساحت جانبی استوانه | |
| فرمول مساحت کل استوانه | |
| فرمول حجم استوانه | |

مثال ۱
محیط استوانهای که قطری برابر با و ارتفاعی به اندازه دارد را محاسبه کنید:
پاسخ
همانطور که گفتیم، محیط استوانه توسط فرمول زیر محاسبه میشود:
در این فرمول لازم است شعاع قاعده مشخص باشد، پس باید قطر را بر عدد دو تقسیم کنیم:
حالا با جایگذاری این مقادیر در فرمول بالا، محیط این استوانه به شکل زیر به دست میآید:
البته میتوانستیم با در نظر گرفتن محیط دایره به شکل از ابتدا با فرمول مسئله را حل کنیم.
مثال ۲
اگر حجم استوانهای برابر با سانتیمتر مکعب باشد و بدانیم که ارتفاع این استوانه نیز سانتیمتر است، محیط آن چقدر میشود؟
پاسخ
در این سوال حجم استوانه داده شده و محیط آن از ما خواسته شده است. با توجه به اینکه برای پیدا کردن محیط طبق فرمول لازم است هم شعاع و هم ارتفاع استوانه را داشته باشیم، بنابراین با استفاده از فرمول حجم استوانه ابتدا باید شعاع آن را به شکل زیر محاسبه کنیم:
حالا فرمول محیط استوانه را مینویسیم:
تمرین
محیط استوانهای با شعاع و ارتفاع برابر با کدام گزینه زیر است؟
گزینه سوم درست است. برای محاسبه محیط استوانه کافی است شعاع قاعده و ارتفاع آن را بدانیم. سپس این دو مقدار را در فرمول زیر قرار دهیم:
یادگیری هندسه متوسطه با فرادرس

مشاهده فیلمهای آموزشی که در ادامه برای شما قرار دادهایم، به شما کمک میکند تا همراه با حل مسائل متنوع و بهرهگیری از آموزش تصویری به کلیه مباحث هندسه متوسطه کاملا مسلط شوید:
- فیلم آموزش هندسه پایه دهم – هندسه ۱
- فیلم آموزش هندسه ۲ – پایه یازدهم رشته ریاضی و فیزیک
- فیلم آموزش هندسه ۳ – پایه دوازدهم رشته ریاضی و فیزیک
استوانه چیست و چه ویژگی هایی دارد؟
برای اینکه در درک محیط استوانه و محاسبات مربوط به آن موفقتر عمل کنید، در این بخش قصد داریم به شکلی مختصر توضیح دهیم که یک استوانه چیست و چه ویژگیهایی دارد. رولهای دستمال و قوطیهای نوشابه مثالهایی از استوانه در زندگی واقعی هستند. همچنین آیا میدانستید که برج کج پیزا نیز شکلی استوانهای دارد؟ معادل انگلیسی استوانه یا Cylinder از کلمهای یونانی به معنای غلتاندن گرفته شده است. این اصطلاح نخستین بار برای توصیف شکل هندسی جسمی با قاعده دایرهای شکل و اضلاع مستقیم استفاده شد و بعدها برای سایر اجسام استوانهای شکل دیگر مانند لولهها، ظروف و قطعات موتور نیز بکار رفت.
فهرست زیر تعریف جامع و کاملی از یک استوانه را ارائه میدهد:
- استوانه یک شکل سه بعدی است، متشکل از دو قاعده دایرهای یکسان و موازی هم که به وسیله یک سطح خمیده به هم متصل شدهاند.
- قاعدهها مانند دیسکهای دایرهای شکل هستند.
- خطی که از مرکز یکی از دایرهها عبور کرده و به مرکز دایره دیگر میرسد، «محور استوانه» نام دارد.
- فاصله عمودی بین دو قاعده را «ارتفاع استوانه» مینامند که عموما با حرف نمایش داده میشود.
- فاصله مرکز قاعده تا لبه آن «شعاع استوانه» نام دارد که با حرف نشان داده میشود.
- استوانه ترکیبی از دو دایره و یک مستطیل است.
با در نظر گرفتن این ویژگیها یک استوانه مطابق تصویر زیر ساخته میشود:

پس اندازه یک استوانه به شعاع قاعده و ارتفاع سطح منحنی شکل آن بستگی دارد. همچنین برخلاف اشکال هندسی سه بعدی مانند مخروط، مکعب یا مکعب مستطیل استوانه هیچ راسی ندارد، یعنی هیچ گوشه مشخصی در استوانه وجود ندارد. بهعلاوه قاعده و سطح بالایی یک استوانه همیشه مشابه هم هستند، یعنی اگر قاعده دایره باشد، سطح بالایی نیز یک دایره است و اگر قاعده بیضی باشد، سطح بالایی به شکل یک بیضی است.
انواع استوانه
در هندسه چهار نوع استوانه داریم که به شکل زیر از هم متمایز میشوند:
- استوانه دایرهای قائم: محور بین دو قاعده موازی عمود بر مرکز قاعدهها است (مثال: قوطی نوشابه).
- استوانه مایل: اضلاع بهصورت مایل قرار دارند و عمود بر قاعده نیستند (مثال: برج کج پیزا).
- استوانه بیضوی: قاعده استوانه بهجای دایره به شکل بیضی است (مثال: عدسیهای اپتیکی).
- استوانه تو خالی دایرهای قائم یا پوسته استوانهای: دو استوانه دایرهای قائم که یکی درون دیگری قرار دارد و هر دو دارای محور مشترک و عمود بر قاعده هستند (مثال: سیلندرهای هیدرولیکی).

تفاوت پوسته استوانهای با استوانه دایرهای قائم در این است که این نوع تو خالی است، یعنی درون آن یک فضای خالی وجود دارد.
رئوس، یال ها و وجوه استوانه
گفتیم یک استوانه دارای دو سطح دایرهای و یک سطح خمیده است. این دو سطح دایرهای که در دو انتهای استوانه قرار دارند، هماندازه و همشکل یعنی مساوی و همنهشت هستند. اگر سطح خمیده متصل کننده این دو دایره را باز کنیم، به یک مستطیل میرسیم که در واقع به شکل لولهای پیچیده شده است. به این ترتیب وجوه، یالها و رئوس استوانه به شکل زیر توصیف میشوند:
- وجهها: یک استوانه در مجموع سه وجه دارد (دو وجه دایرهای تخت + یک وجه خمیده).
- یالها: یک استوانه دو یال دارد (یکی در بالا و یکی در پایین، در محل اتصال سطح خمیده به دایرهها).
- رئوس: یک استوانه هیچ راسی ندارد (چون یالهای آن در هیچ نقطهای به هم نمیرسند).
پس استوانه هیچ گوشه یا نقطه تقاطع تیزی ندارد.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید













