نمونه سوال اتحاد و تجزیه – همراه با جواب

سید سراج حمیدی
سید سراج حمیدی
۱۴۰۴/۰۹/۱
۱۱۴ دقیقه
۱۴۶۶۲۰
آموزش متنی جامع
نمونه سؤال + پاسخ
آزمون سنجش یادگیری
آموزش ویدئویی
در آموزش‌های پیشین مجله فرادرس، با اتحاد و تجزیه در ریاضی آشنا شدیم. در این آموزش، ابتدا چند اتحاد مهم را بیان کرده و پس از آن تعدادی نمونه سوال اتحاد و تجزیه را حل خواهیم کرد. پیشنهاد می‌کنیم قبل از خواندن این آموزش، مطلب «اتحاد و تجزیه در ریاضی — به زبان ساده» را مطالعه کنید. همچنین، برای دسترسی سریع به فرمول‌های مبحث اتحاد و تجزیه می‌توانید «تقلب‌نامه (Cheat Sheet) فرمول‌های جبری» را دانلود کنید.
نمونه سوال اتحاد و تجزیه – همراه با جواب
997696
محتوای این مطلب جهت یادگیری بهتر و سریع‌تر آن، در انتهای متن به صورت ویدیویی نیز ارائه شده است.
اتحادها در ساده‌سازی محاسبات مربوط به اعداد، به دست آوردن ریشه چندجمله‌ای‌ها، تجزیه عبارات چندجمله‌ای و محاسبه ب.م.م و ک.م.م کاربرد دارند و سعی شده است که این کاربردها در نمونه سوالات در نظر گرفته شوند.

اتحادهای مهم ریاضی

در این بخش مهم‌ترین اتحادهای ریاضی را بیان می‌کنیم:

  • مربع مجموع دوجمله‌ای (اتحاد اول):

(a+b)2=a2+2ab+b2\large (a+b)^ 2 = a ^ 2 + 2 ab+b^2

  • مربع تفاضل دوجمله‌ای (اتحاد دوم):

(a−b)2=a2−2ab+b2\large ( a - b )^ 2 = a ^ 2 - 2 a b + b ^ 2

  • مکعب دوجمله‌ای:

(a+b)3=a3+3a2b+3ab2+b3\large (a+b)^ 3 = a ^ 3 + 3a^2b+3ab^2+b^ 3

(a−b)3=a3−3a2b+3ab2−b3\large (a-b)^ 3 = a ^ 3 -3 a^2b+3ab^2-b^ 3

  • مربع سه‌جمله‌ای:

(a+b+c)2=a2+b2+c2+2ab+2ac+2bc\large (a+b+c)^2 = a ^ 2 +b^ 2 + c ^ 2 + 2 ab + 2ac +2bc

(a+b)(a−b)=a2−b2\large (a+b ) ( a - b ) = a ^ 2 - b ^ 2

  • اتحاد جمله مشترک:

(x+a)(x+b)=x2+(a+b)x+ab\large ( x + a ) ( x + b ) = x ^ 2 + ( a + b ) x + a b

(x+a)(x−b)=x2+(a−b)x−ab\large ( x + a ) ( x - b ) = x ^ 2 + ( a - b ) x - a b

  • اتحاد چاق و لاغر:

a3+b3=(a+b)(a2−ab+b2)\large a ^ 3 + b ^ 3 = ( a + b ) ( a ^ 2 - ab + b ^ 2 )

a3−b3=(a−b)(a2+ab+b2)\large a ^ 3 - b ^ 3 = ( a - b ) ( a ^ 2 + ab + b ^ 2 )

یک کلاس پر از دانش آموز در حال امتحان دادن (تصویر تزئینی مطلب نمونه سوال اتحاد)

چند نمونه سوال اتحاد و تجزیه

در این بخش، چند نمونه سوال اتحاد و تجزیه در ریاضی را بررسی می‌کنیم.

مثال ۱

با استفاده از اتحادها، صحت تساوی زیر را نشان دهید:

(x−y)2+(x+y)2=2(x2+y2)\large ( x - y ) ^ 2 + ( x + y ) ^ 2 = 2 ( x ^ 2 + y ^ 2 )

حل: از اتحاد مربع دوجمله‌ای استفاده می‌کنیم:

(x−y)2=x2−2xy+y2\large ( x - y ) ^ 2 = x ^ 2 - 2 x y + y ^ 2

(x+y)2=x2+2xy+y2\large ( x + y ) ^ 2 = x ^ 2 + 2 x y + y ^ 2

بنابراین، داریم:

$$ \large \require {cancel} \begin {align*} ( x - y ) ^ 2 + ( x+ y ) ^ 2 & = x ^ 2 \cancel {- 2 x y} + y ^ 2 + x ^ 2 + \cancel { 2 x y } + y ^ 2\\ & = 2 x ^ 2 + 2 y ^ 2 = 2 ( x ^ 2 + y ^ 2 ) \end {align*} $$

آزمون اتحاد و تجزیه

۱. کدام ویژگی اتحادهای مربعی باعث مفید بودن آن‌ها در ساده‌سازی محاسبات جبری می‌شود؟

کاربرد در پیدا کردن ریشه‌های معادله‌های چندجمله‌ای

امکان تبدیل سریع ضرب دو جمله‌ای‌ها به جمع یا تفاضل ساده

امکان نوشتن کسرهای جبری به صورت حاصل‌ضرب جمله‌های ساده

ایجاد الگو برای محاسبه توان‌های بالا بدون ماشین حساب

پاسخ تشریحی

امکان تبدیل سریع ضرب دو جمله‌ای‌ها به جمع یا تفاضل ساده یکی از اصلی‌ترین ویژگی‌های اتحادهای مربعی است که در متن به آن اشاره شده است. این ویژگی کمک می‌کند محاسبات جبری طولانی یا پیچیده با سرعت و دقت بیشتری انجام شوند. نکته‌ی اصلی و بنیادین این است که اتحادهای مربعی ضرب دو عبارت را خیلی سریع به جمع یا تفاضل تبدیل می‌کنند.

۲. عبارت (a2−2ab+b2)(a^2 - 2ab + b^2) با استفاده از کدام اتحاد ریاضی ساده می‌شود؟

اتحاد مربع تفاضل دو جمله‌ای

اتحاد مزدوج

اتحاد مکعب مجموع دو جمله‌ای

اتحاد مربع مجموع دو جمله‌ای

پاسخ تشریحی

عبارت (a2−2ab+b2)(a^2 - 2ab + b^2) دقیقا مطابق با فرمول اتحاد مربع تفاضل دو جمله‌ای است زیرا به صورت (a−b)2(a - b)^2 بازنویسی می‌شود. اتحاد مربع مجموع دو جمله‌ای وقتی به کار می‌رود که علامت وسط مثبت باشد و ساختارش با این عبارت متفاوت است. اتحاد مزدوج برای ضرب دو جمله‌ با ساختار جمع و تفاضل کاربرد دارد و اتحاد مکعب مجموع دو جمله‌ای نیز برای عبارات به توان سه استفاده می‌شود، در نتیجه تنها اتحاد مربع تفاضل دو جمله‌ای با ساختار جمله داده شده تطابق دارد.

۳. استفاده از تجزیه معادله درجه دوم به حاصل‌ضرب به جای فرمول درجه دوم چه برتری مهمی دارد؟

کمک می‌کند فقط ریشه‌های مثبت معادله را پیدا کنیم.

حل معادله را به روشی سریع‌تر و با عملیات کمتر ممکن می‌سازد.

امکان خطای بیشتری در محاسبه ریشه‌ها دارد.

نیازمند حفظ فرمول‌های بیشتری نسبت به روش معمول است.

پاسخ تشریحی

تجزیه معادله درجه دوم به حاصل‌ضرب باعث می‌شود حل معادله سریع‌تر و با عملیات جبری ساده‌تر مثل فاکتورگیری انجام شود و نیازی به انجام عملیات طولانی فرمول درجه دوم نباشد. انتخاب «حل معادله را به روشی سریع‌تر و با عملیات کمتر ممکن می‌سازد» درست است، چون تجزیه معمولا سریع‌تر از استفاده از فرمول است.

۴. در هنگام تجزیه یک چندجمله‌ای درجه سوم، کدام نشانه نشان می‌دهد که امکان فاکتورگیری با اعداد صحیح وجود ندارد؟

هیچ ترکیبی از ضرایب منجر به جمع یا ضرب صحیح نمی‌شود.

عبارت دارای ضریب اصلی برابر صفر باشد.

تمام جملات چندجمله‌ای دارای توان یکسان باشند.

در هر حالت گروه‌بندی عبارت، هیچ عدد صحیح حاصل نمی‌شود.

پاسخ تشریحی

هنگامی که با روش‌های گروه‌بندی و آزمون ضرایب مختلف، نتوان ترکیبی پیدا کرد که فاکتورگیری با اعداد صحیح را ممکن کند، راهی برای تجزیه‌ی چندجمله‌ای با اعداد صحیح وجود ندارد. اگر هیچ ترکیب ضرایب صحیح یا گویا برای فاکتورگیری پیدا نشود، تجزیه چندجمله‌ای با اعداد صحیح ممکن نیست.

۵. در چه زمانی اتحاد مزدوج می‌تواند برای ساده‌سازی ضرب دو عبارت جبری به کار رود؟

وقتی دو عبارت جبری شامل جمع متغیرها باشند.

اگر دو عبارت یکسان با علامت‌های مخالف در وسط داشته باشند.

وقتی هر دو عبارت شامل ضرب چندجمله‌ای‌های غیرمرتب باشند.

زمانی که دو عبارت جبری به صورت ضرب دو توان برابر باشند.

پاسخ تشریحی

اتحاد مزدوج هنگامی کاربرد دارد که دو عبارت جبری مشابه وجود داشته باشد که تنها علامت وسط آن‌ها برعکس است، مانند a+b و a-b. استفاده از عبارت «اگر دو عبارت یکسان با علامت‌های مخالف در وسط داشته باشند» شرایط دقیق لازم برای به‌کارگیری اتحاد مزدوج را بیان می‌کند.

۶. برای ساده‌سازی محاسبه 105×95 با اتحادهای ریاضی، کدام اتحاد مناسب است و دلیل استفاده از آن چیست؟

استفاده از اتحاد مربع تفاضل دو جمله‌ای برای کاهش محاسبه

استفاده از اتحاد مزدوج (Conjugate) برای تبدیل ضرب به تفاضل مربع‌ها

استفاده از اتحاد مربع مجموع دو جمله‌ای برای بازنویسی حاصل‌ضرب

استفاده از اتحاد مجموع مکعب‌ها برای بازنویسی عددها

پاسخ تشریحی

در ضرب 105×95 می‌توان اعداد را به صورت (100+5) و (100-5) نوشت. این ساختار دقیقا همان فرم اتحاد مزدوج یعنی (a+b)(a−b)=a2−b2(a+b)(a-b)=a^2-b^2 است که حاصل ضرب را به تفاضل مربع‌ها تبدیل می‌کند و محاسبه را ساده‌تر می‌کند. 105×95=(100+5)(100−5)=1002−52=10000−25=9975105 \times 95 = (100+5)(100-5) = 100^2 - 5^2 = 10000 - 25 = 9975

۷. کدام مورد از نشانه‌های رایج مربع کامل بودن یک عبارت جبری است؟

هر جمله یک عامل مشترک دارد.

توان جملات دو و علامت بین آن‌ها مثبت است.

ضریب همه جملات برابر است.

تعداد جملات همیشه سه است.

پاسخ تشریحی

وقتی توان جملات برابر با دو باشد و علامت بین آن‌ها مثبت باشد، غالبا با مربع کامل روبرو هستیم. مربع کامل معمولا دو جمله‌ای یا سه جمله‌ای است و داشتن ضریب برابر یا عامل مشترک نشانه الزامی نیست. همچنین، مربع کامل می‌تواند بیشتر از دو یا سه جمله هم داشته باشد و تعداد جملات را نمی‌توان نشانه قطعی دانست.

۸. اولین گام اساسی در فاکتورگیری یک چندجمله‌ای چیست؟

استفاده مستقیم از اتحاد مزدوج برای حل

تبدیل توان‌های بالا به عبارات ساده‌تر

بررسی الگوی مربع کامل یا مکعب کامل

جستجوی عامل مشترک میان همه جملات چندجمله‌ای

پاسخ تشریحی

برای آغاز صحیح فاکتورگیری چندجمله‌ای، باید ابتدا عامل مشترک میان جمله‌ها را یافت. زیرا این روش امکان ساده‌سازی اولیه و تسهیل مراحل بعدی تجزیه را فراهم می‌کند. «بررسی الگوهای مربع کامل یا مکعب کامل» و «تبدیل توان‌های بالا به عبارات ساده‌تر» معمولا در گام‌های بعدی یا در صورت عدم وجود عامل مشترک کاربرد دارند. همچنین به‌کارگیری مستقیم «اتحاد مزدوج» بدون نگاه به ساختار اولیه، به‌ندرت گام نخست محسوب می‌شود و ممکن است به اشتباه یا عدم سادگی بیانجامد.

۹. کدام اشتباه رایج هنگام تجزیه جمع دو مربع وجود دارد؟

در نظر گرفتن ضریب مشترک برای هر جمله بدون بررسی دقیق

برابر دانستن جمع دو مربع با اتحاد مزدوج

تبدیل جمع دو مربع به تفاضل مربع‌ها هنگام تجزیه

فرض امکان تجزیه جمع دو مربع به صورت عوامل حقیقی

پاسخ تشریحی

در اتحادها جمع دو مربع مانند x2+y2x^2+y^2 به سادگی به عوامل حقیقی قابل تجزیه نیست. اشتباهی که گاهی رخ می‌دهد فرض امکان تجزیه این نوع عبارات مانند تفاضل مربع‌ها است. عبارت «فرض امکان تجزیه جمع دو مربع به صورت عوامل حقیقی» صحیح است، زیرا این روش نادرست باعث خطا در حل می‌شود. استفاده از اتحاد مزدوج (Conjugate) یا تفاضل مربع‌ها برای جمع دو مربع ممکن نیست. همچنین، در نظر گرفتن ضریب مشترک برای هر جمله بدون بررسی صحیح، دلیل اختصاصی برای خطای مرتبط با جمع دو مربع نیست.

۱۰. برای اطمینان از صحت تجزیه یک عبارت جبری پس از فاکتورگیری، کدام روش باید انجام شود؟

بررسی تعداد جمله‌های اولیه و فاکتورگیری شده

جایگذاری عدد دلخواه به جای متغیر و مقایسه حاصل دو طرف

مقایسه ضرایب متغیرها در هریک از عوامل جدید

کنترل جمع و ضرب ضرایب در هر عبارت جداگانه

پاسخ تشریحی

روش «جایگذاری عدد دلخواه به جای متغیر و مقایسه حاصل دو طرف» معتبر است، زیرا می‌توان با قرار دادن یک مقدار برای متغیر، مقدار هر دو طرف تجزیه را محاسبه کرد و اگر نتیجه برابر بود، تجزیه درست است.

فیلم‌ های آموزش نمونه سوال اتحاد و تجزیه – همراه با جواب

فیلم آموزشی اتحادهای مهم ریاضی

دانلود ویدیو

فیلم آموزشی بسط دو جمله‌ای نيوتن

دانلود ویدیو

فیلم آموزشی حل مثال از بسط دو جمله‌ای نيوتن

دانلود ویدیو

فیلم آموزشی حل مثال از اتحاد مربع دوجمله‌ای

دانلود ویدیو

فیلم آموزشی حل مثال از تجزیه چندجمله‌ای‌ها

دانلود ویدیو

فیلم آموزشی محاسبه ضرب‌ به کمک اتحادها

دانلود ویدیو

فیلم آموزشی حل مثال از اتحاد جمله مشترک

دانلود ویدیو

فیلم آموزشی حل مثال از تجزیه چندجمله‌ای‌های مرتبه بالا

دانلود ویدیو

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریع‌تر ببینید

بر اساس رای ۱۱۶ نفر
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
اگر پرسشی درباره این مطلب دارید، آن را با ما مطرح کنید.
منابع:
Pauls Online Notesمجله فرادرس‌
PDF
مطالب مرتبط
۱۶ دیدگاه برای «نمونه سوال اتحاد و تجزیه – همراه با جواب»

سلام خیلی خوب بود تشکر فقط یه سوال میگه ک
۶۴ منهای x²y² این چطور حل میشه؟

بسیار مفید بود ممنون از زحمت شما

سلام 24a^3-44ax2 چطور با اتحادها حل میشه مهندس

سلام خسته نباشید. گمون کنم سوال 6، مورد (د) ایراد داره
باید نوشته بشه که :
حال باید دو عدد را پیدا کنیم که مجموع آن‌ها برابر با 5 و حاصل‌ضربشان 1 باشد.
در کل مطالبی که نوشتید خیلی خوب و جامعه

با سلام و وقت بخیر؛

متن اصلاح شد.

از همراهی شما با مجله فرادرس سپاسگزاریم

سلام وقت بخیر. خداقوت و خسته نباشید. سایت خوب و پرباری دارید. ریاضی یعنی حل مثال و تمرین زیاد که شما بیشتر از وبسایت های دیگه این اصل رو رعایت کردید که جای تقدیر و تشکر داره. تشکر بابت زحماتتون. فقط ایکاش شرایطی رو فراهم میکردید که مثلا بشه یک فایل ورد یا عکس رو براتون فرستاد تا راحت تر سوالاتمون رو بتونیم بپرسیم.
سوال 6 مورد د: نمیشه اینطوری حل کرد که : ایکس به توان دو به اضافه پنچ ایکس به اضافه یک مساویست با
x (x+5) + 1 = (x+1) (x+5)
؟
سوال شیش مورد ه : فرمودید که: در ادامه، باید اعدادی را بررسی کنیم که حاصل‌ضرب آن‌ها برابر با 6 می‌شود… این شیش از کجا میاد؟!
سوال شیش مورد و: صورت سوال هفده ایکس هست، ده ایکس از کجا میاد؟! یا صورت سوال پنج ایکس به توان دو هست …. چهار ایکس به توان دو از کجا میاد؟!

سلام میلاد عزیز.
برای مورد (د) آنچه نوشته‌اید صحیح نیست. کافی است دو طرف تساوی را ساده کنید تا به این تفاوت پی ببرید. مورد (ه) اشتباه تایپی داشت که اصلاح شد. مورد (د) نیز بازبینی و تصحیح شد.
سپاس از همراهی و بازخورد دقیقتان.

(۶۴۷×۶۴۷)_(۶۴۰×۶۴۰)_(۷×۷)=

سلام لطفا میشه بگین این معادله چجوری تجزیه میشه؟؟
دو ایکس به توان دو + ایکس-سه

که جوابش تو کتاب تست نوشته
( دو ایکس +سه) در ( ایکس -یک )
خواهش میکنم جواب بدید خیلی ذهنمو درگیر کرده
ممنون

سلام.
می‌توانید این‌گونه بنویسید:
2x2+x−3=2(x2+12x−32)=2(x+32)(x−1)=(2x+3)(x−1)2x^2+x-3=2(x^2+\frac12x-\frac32)\\=2(x+\frac32)(x-1)=(2x+3)(x-1)
موفق باشید.

سلام. مثال 3 من نفهمیدم چرا 2 شد منفی 2. جواب میشه 27

سلام.
عدد ۲ را به طرف دیگر تساوی متنقل کرده‌ایم و به همین دلیل علامت آن منفی شده است.
سالم و موفق باشید.

خیلی عالی بود ممنون

فوق العاده اید

xچند میشه؟ x-1/x=3

سلام جواب میشه 0,5- چون x-1/x=3 اگر طرفین را ضرب در وسطین کنیم میشه 3x=x-1 و اگر x را به اینور تساوی بیاوریم می شود 2x=-1 پس x می شود
1/2- که می شود 0,5-

نظر شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *