سبزینه چیست؟ – کار و وظیفه به زبان ساده
- تعریف کلروفیل و اجزای ساختاری آن را یاد میگیرید.
- تفاوت عملکردی کلروفیل «a» و «b» را بررسی میکنید.
- نقش کلیدی سبزینه در فتوسنتز و تولید اکسیژن را میآموزید.
- موقعیت سبزینه در سلولهای گیاهی و جلبکها را خواهید آموخت.
- فرآیند بیوسنتز و تجزیه کلروفیل در گیاهان را یاد میگیرید.
- خواص آنتیاکسیدانی و کاربردهای غذایی کلروفیلین را خواهید شناخت.

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
سبزینه چیست ؟
ساختار سبزینه چیست ؟
- کلروفیل a: رنگیزه اصلی در گیاهان عالی و جلبک سبز است و ساختاری شبیه به هموگلوبین پستانداران دارد. این مولکول نور با طول موج ۴۰۰-۴۵۰ نانومتر و ۶۵۰ تا ۷۰۰ نانومتر را جذب میکند و در جلبک قرمز نیز وجود دارد. این رنگیزه نور سبز نشر میدهد. به همین دلیل گیاهان سبز دیده میشوند.
- کلروفیل b: رنگیزه موجود در گیاهان عالی و جلبک سبز است و نور با طول موج ۴۵۰-۵۰۰ نانومتر (آبی-سبز) و ۶۰۰-۶۵۰ نانومتر (زرد-قرمز) را جذب میکند. کلروفیل b، الکترون برانگیخته را به کلروفیل a منتقل میکند.
- کلروفیل c: سبزینه کمکی است و معمولا همراه کلروفیل a در جلبکهای دریایی به فتوسنتز کمک میکند. کلروفیل c، نور با طول موج ۴۴۷-۴۵۲ نانومتر را جذب میکند. این کلروفیل در دیاتومها و جلبک قهوهای وجود دارد.
- کلروفیل d: معمولا همراه کلروفیل a در جلبکهای اعماق اقیانوس، به فتوسنتز کمک میکند. طول موج جذبی این سبزینه مادون قرمز است و در جلبکهای قرمز و سیانوباکترها وجود دارد.
- کلروفیل e: کلروفیل e، سبزینهای کمکی است و فراوانی آن در موجودات بسیار کم است. اطلاعات دقیقی از ساختار شیمیایی کلروفیل e در دسترس نیست، اما میدانیم معمولا در جلبکهای طلایی وجود دارند.
- کلروفیل f یا باکتریوکلروفیل: سبزینه موجود در سیانوباکترهای آبزی است و طول موج محدوده مادون قرمز را جذب میکند. این سبزینه در تشکیل اکسیژن فرایند فتوسنتز نقشی ندارد.
حلقه کلورین چیست ؟
کلورین حلقه هفدهکربنه مشترک بین تمام سبزینهها است که در مرکز آن منیزیم قرار دارد. این حلقه شبیه گروه هم در هموگلوبین جانوران است با این تفاوت که آهن مرکزی با منیزیم جایگزین میشود.

کروموفور سبزینه چیست ؟
تفاوت کلروفیل a و b در گیاهان چیست ؟
کلروفیل a و b، دو رنگیزه مهم در فتوسنتز هستند. کلروفیل b، رنگیزه جذبکننده فوتون نوری است و انرژی حاصل از الکترون برانگیخته را در مرکز واکنش به کلروفیل میرساند. ساختار این دو مولکول در یک گروه عاملی متصل (گروه عاملی متیل در کلروفیل a و آلدهید در کلروفیل b) به حلقه کلورین متفاوت است. به همین دلیل کلروفیل b در حلالهای به شدت قطبی حل میشود. کلروفیل a سهچهارم کلروفیلهای موجود در یک گیاه را به خود اختصاص میدهد.
سبزینه کجاست ؟
ازآنجا که ساختار سلولهای پروکاریوت و یوکاریوت با هم متفاوت است، سبزینه آنها در ساختارهای متفاوتی قرار دارد.
- یوکاریوت: یوکاریوتها اندامکهای مختلفی دارند که کلروپلاست گیاهان یکی از آنها است. کلروپلاست سلولهای مزوفیل برگ از ساختارهایی تشکیل شده است که که جایگاه سبزینه و انجام فتوسنتز هستند. در فضای داخلی این اندامک دو غشایی، کیسههای غشایی شبیه به سکه، به نام تیلاکوئید وجود دارد و سبزینه سلولهای گیاهی را در خود جای میدهد. مجموعه چند تیلاکوئید با هم گرانوم را تشکیل میدهند.

سبزینه گیاهان در غشای تیلاکوئید قرار دارد. - پروکاریوت: پروکاریوتها سلولهای سادهای هستند که اندامک ندارند. تاخوردگیهای غشای پلاسمایی در انواع فتوسنتزکننده این موجودات ازجمله سیانوباکتریها، باکتریهای بنفش و هلیکوباکتریها، همتای غشای تیلاکوئیدی در گیاهان و محل قرارگیری سبزینه است.
سبزینه جلبک ها
وظیفه سبزینه چیست ؟
- فتوسیستم I: پروتئين همراه کلروفیل P700 است. این پروتئین نور مادون قرمز را جذب میکند.
- فتوسیستم II: پروتئين همراه کلروفیل P680 است. این پروتئين نور قرمز در ناحیه مرئي را جذب میکند. تجزیه نوری آب به کمک این فتوسیستم انجام میشود.

کار سبزینه در فتوسنتز چیست ؟
انرژی نور خورشید بهوسیله الکترونهای موجود در ساختار سبزینه فتوسیستم II انجام میشود. این الکترونها با دریافت انرژی بیشتر برانگیخته میشوند و برای بازگشت به حالت پایدار باید انرژی اضافه را از دست بدهند. این انرژی اضافه به الکترونهای رنگیزه کناری منتقل میشود و الکترون رنگیزه قبلی به حالت پایدار برمیگردد. انتقال انرژی تا رسیدن به مرکز واکنش P680 ادامه مییابد. الکترون برانگیخته در این مرکز از فتوسیستم II خارج و وارد زنجیره انتقال الکترون میشود و فتوسیستم II برای جبران الکترون خود، مولکول آب را تجزیه میکند. برای تشکیل هر مولکول اکسیژن، لازم است دو مولکول آب تجزیه شود.
نقش سبزینه در تشکیل ATP

تولید سبزینه در کلروپلاست
- واکنشهای تبدیل گلوتامات به تتراپیرول پروتوفیرین IX بهوسیله آنزیمهای محلول در استروماتای کلروپلاست انجام میشود.
- «منیزیم کیلاتاز» (Magnesium Chelatase) آنزیم محدودکننده سنتز کلروفیل است. این مجموعه پروتئينی از زیرواحدهای محلول و بخشهای متصل به غشا تشکیل میشود. پرتوکلروفیلید، ترکیب حاصل از این واکنشها است.
- پرتوکلروفیلید در یک واکنش اکسایشکاهش وابسته به نور و بهوسیله NADPH به کلروفیلید تبدیل میشود.
- کلروفیل تولید شده با پروتئين برهمکنش میکند و در ساختار فتوسیستمها قرار میگیرد.

تجزیه سبزینه
مزایای مصرف سبزینه چیست؟
کلروفیلین چیست ؟
- ترمیم بافت: سبزینه سرعت ترمیم بافت را افزایش و التهاب را کاهش میدهد. همچنین رشد باکتریها در بافت آسیبدیده را مهار میکند.
- ضدعرق طبیعی: این ماده بوی بد نفس، ادرار و مدفوع را خنثی میکند.
- سمزدایی: نتیجه بعضی تحقیقات نشان میدهد این آنتیاکسیدان در کاهش ابتلا به برخی سرطانها مفید است.
اهمیت سبزینه در طبیعت چیست ؟
جمعبندی
سبزینه یا کلروفیل رنگیزه اصلی در فرایند فتوسنتز و تولید مولکولهای آلی از دیاکسید کربن در گیاهان است. حلقه اصلی این مولکول، فوتونهای نوری را به دام میاندازد. سبزینه در غشای تیلاکوئیدهای موجود در کلروپلاست قرار دارد و بخش اصلی فتوسیستمهای زنجیره انتقال الکترون است.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید














خداقوت
سپاس