جمله اسنادی چیست؟ – به زبان ساده با مثال و تمرین

۳۴۸۳ بازدید
آخرین به‌روزرسانی: ۱۸ تیر ۱۴۰۳
زمان مطالعه: ۱۲ دقیقه
جمله اسنادی چیست؟ – به زبان ساده با مثال و تمرین

جمله‌های اسنادی، جمله‌هایی هستند که در ساختارشان از فعل‌های اسنادی مانند «است، بود، شد، گشت، گردید و... » استفاده شده است. این جمله‌ها برای بیان انجام یک فعل یا کار خاص به کار نمی‌روند بلکه برای نسبت دادن صفت و حالتی به نهاد جمله که نوعی اسم است، استفاده می‌شوند. برای مثال جمله «علی رفت.» برای بیان انجام فعل خاص «رفت» به کار رفته است اما مفهوم جمله «علی مهربان است.» بر انجام کاری دلالت نمی‌کند بلکه صفت «مهربان» را به اسم «علی» می‌دهد. در این مطلب از مجله فرادرس با مثال‌های مختلفی یاد می‌گیریم که جمله اسنادی چیست و انواع مختلف آن و تفاوتش با جمله‌های غیر اسنادی را نیز بررسی می‌کنیم. در انتها نیز پرسش‌هایی چهارگزینه‌ای طرح کرده‌ایم.

997696

جمله اسنادی چیست؟

جمله اسنادی، جمله‌ای است که در آن، صفت و حالتی را به نهاد جمله نسبت می‌دهیم و فعلش اسنادی یا ربطی (است، بود، شد، گشت، گردید و...) است. جمله اسنادی در مقابل جمله‌های دارای فعل تام قرار دارد زیرا فعل‌های تام یا خاص مانند «گفت» بر انجام یک کار خاص دلالت می‌کنند اما فعل‌های ربطی یا اسنادی معنای انجام یا وقوع فعل و کار خاصی را نمی‌دهند و فقط برای نسبت دادن حالتی یا صفتی (مسند) به نهاد جمله (مسند الیه) به کار می‌روند. مانند جمله اسنادی «هوا خوب بود.» که مفهومش، نسبت دادن صفت «خوب» به اسم «هوا» است.

در ادامه مثال‌های بیشتری از جمله‌های اسنادی را با هم بررسی می‌کنیم اما پیش از آن، پیشنهاد می‌کنیم که برای یادگیری بهتر جمله‌های اسنادی و دیگر جمله‌های فارسی از فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه هفتم فرادرس که لینکش را در کادر زیر آورده‌ایم، استفاده کنید.

جدول مثال جمله اسنادی

در جدول زیر، مثال‌های بیشتری از جمله‌های اسنادی را می‌بینیم و توضیح داده‌ایم که علت اسنادی بودن هرکدام از این مثال‌ها چیست.

مثالدلیل اسنادی بودن
آسمان آفتابی بود.نسبت دادن صفت «آفتابی» به اسم «آسمان»
همه ما نگران شدیم.نسبت دادن صفت «نگران» به ضمیر «ما»
سارا خواب نبود.نسبت ندادن حالت «خواب» به اسم «سارا»
حالت خوب خواهد شد.نسبت دادن صفت «خوب» به اسم «حال»
صدایم گرفته شده بود.نسبت دادن صفت «گرفته» به اسم «صدا»
این کتاب آبی است.نسبت دادن صفت «آبی» به اسم «کتاب»

تفاوت جمله اسنادی با جمله غیر اسنادی

جمله‌های غیر اسنادی دارای افعال خاص یا تام هستند که این فعل‌ها بر انجام و عدم انجام یا وقوع و عدم وقوع یک عمل و کار خاص دلالت می‌کنند. مانند افعال «رفت»، «گفت»، «شنیدند»، «خواندیم» و... که هر کدام از آن‌ها معنای یک کار خاص را می‌دهند. برعکس فعل‌های اسنادی که در جمله‌های اسنادی به کار می‌روند و بر انجام هیچ کار خاصی دلالت نمی‌کنند و فقط پذیرفتن یا نپذیرفتن یک صفت یا حالت را برای یک اسم بیان می‌کنند.

در جدول زیر، جمله‌های اسنادی را در مقابل جمله‌های غیر اسنادی قرار داده‌ایم تا بهتر درک کنید که تفاوت این جمله‌ها با جمله اسنادی چیست.

جمله غیر اسنادیجمله اسنادی
هوای ابری را دیدم. (انجام عمل «دیدن»)هوا ابری است. (نسبت دادن صفت «ابری» به «هوا»)
هوای گرم آنجا ما را آزار نداد. (عدم انجام عمل «آزار دادن»)آنجا گرم نشد. (نسبت ندادن صفت «گرم» به «آنجا»)
گل‌های رز قرمز را بویید. (انجام عمل «بوییدن»)این بوته رز، قرمز است. (نسبت دادن صفت «قرمز» به «بوته»)
دست کثیفت را بشوی. (انجام عمل «شستن»)دستم کثیف شده بود. (نسبت دادن صفت «کثیف» به «دست»)
به کاکتوس دست نزن. (عدم انجام عمل «دست‌زدن»)کاکتوس بی‌خطر نیست. (نسبت ندادن صفت «بی خطر» به «کاکتوس»)
جواب‌ها را گفتند. (انجام عمل «گفتن»)جواب‌ها درست بودند. (نسبت دادن صفت «درست» به «جواب‌ها»)

یادگیری جمله اسنادی در فارسی هفتم

تا اینجا یاد گرفتیم جمله اسنادی چیست اما باید بدانیم که جمله‌های اسنادی تنها یکی از انواع جمله‌های فارسی هستند و انواع دیگری چون جمله‌های خبری، پرسشی، عاطفی، امری، جمله‌های ساده و مرکب، پیرو و پایه و... وجود دارند. علاوه بر این نیز، هرکدام از انواع جمله‌های فارسی دارای اجزایی چون اسم و گروه‌های اسمی و گروه قیدی و انواع فعل هستند و هرکدام از اسم‌های موجود در جمله‌ها نیز نقش‌های دستوری خاصی چون نقش فاعلی و نقش مفعول و... می‌پذیرند که شناخت و یادگیری همه آن‌ها ضروری است. بنابراین در این بخش، برخی از فیلم‌های آموزش فرادرس که در یادگیری جمله‌ها و اجزای مختلف جمله‌ها به شما کمک می‌کنند را آورده‌ایم.

مجموعه آموزش ادبیات فارسی دوره متوسطه
برای دیدن مجموعه فیلم‌های آموزش ادبیات فارسی و نگارش دوره متوسطه فرادرس، روی عکس کلیک کنید.

همچنین برای یادگیری مبحث‌های کامل درس ادبیات فارسی دوره متوسطه، می‌توانید از مجموعه آموزش زیر استفاده کنید:

انواع جمله اسنادی

تا اینجا دانستیم جمله اسنادی چیست و تفاوت آن با جمله‌های غیر اسنادی را یاد گرفتیم. در این بخش به معرفی انواع جمله‌های اسنادی می‌پردازیم. جمله‌های اسنادی از نظر مثبت و منفی بودن (اثبات و نفی)، نوع فعل‌های اسنادی موجود در آن‌ها و مفهمومشان به انواعی تقسیم می‌شوند.

  • مثبت و منفی
  • نوع فعل اسنادی
  • مفهوم جمله اسنادی

در ادامه، هرکدام از این دسته‌بندی‌ها را با مثال‌های مختلفی بررسی می‌کنیم اما پیش از آن، پیشنهاد می‌کنیم که با استفاده از فیلم آموزش رایگان فعل فارسی فرادرس که لینکش را در کادر زیر آورد‌ه‌ایم، انواع افعال فارسی از جمله فعل‌های اسنادی را به خوبی یاد بگیرید.

مثبت و منفی

جمله‌های اسنادی، هم برای اثبات و هم برای نفی به کار می‌روند. یعنی برای مثال هم جمله «حالم خوب است» و هم جمله «حالم خوب نیست.» جمله اسنادی هستند و تنها تفاوت آن‌ها در این است که جمله اول برای نسبت دادن یک حالت و جمله دوم برای نسبت ندادن (حالت منفی) یک حالت به کار رفته است. در جدول زیر نمونه‌های مختلفی از اثبات و نفی در جمله‌های اسنادی را با هم مقایسه می‌کنیم.

جمله اسنادی مثبتجمله اسنادی منفی
جنگل سرسبز است.جنگل سرسبز نیست.
هوا خنک بود.هوا خنک نبود.
لباس‌هایم رنگی شده بودند.لباس‌هایم رنگی نشده بودند.
مردم خوشحال خواهند شد.مردم خوشحال نخواهند شد.

نکته: همانطور که در مثال‌های جدول بالا می‌بینید، می‌توانیم فعل‌های اسنادی را در زمان‌های مختلف (ماضی و مضارع و آینده) و در صیغه‌های مختلف صرف کنیم.

گلدانی ایرانی پر از نرگس های ایرانی-جمله اسنادی چیست

نوع فعل اسنادی

هر فعلی که معنای اسنادی بدهد یعنی بتواند برای نسبت دادن صفت و حالتی به نهاد جمله به کار برود، فعلی اسنادی است. در جدول زیر، پرکاربردترین فعل‌های اسنادی زبان فارسی را با مثالی برای هرکدام از آن‌ها آورده‌ایم تا بتوانید آن‌ها را با هم مقایسه کنید.

نوع فعل اسنادیمثال
مصدر «استن»خانه سرد است.
مصدر «بودن»خانه سرد بود.
مصدر «شدن»خانه سرد شد.
مصدر «گشتن»خانه سرد گشت.
مصدر «گردیدن»خانه سرد گردید.
مصدر «به نظر رسیدن»خانه سرد به نظر می‌رسد.

نکته: فعل‌های «گشت» و «گردید» علاوه بر حالت اسنادی خود که معنای «شد» می‌دهند، حالت غیر اسنادی نیز دارند که در آن، معنای «گشت زدن» و «چرخیدن» می‌دهند و اگر به این معنا به کار بروند، دیگر فعل اسنادی نیستند، بلکه فعل تام هستند. البته معنای اسنادی این افعال بیشتر مربوط به دوره گذشته بوده است و امروزه کاربرد چندانی ندارد ولی برای شناسایی جمله‌های اسنادی در متون و اشعار قدیمی باید آن‌ها را بشناسیم.

مفهوم جمله اسنادی

جمله‌های فارسی بر اساس مفهومی که دارند به چهار نوع تقسیم می‌شوند و جمله‌های اسنادی نیز به همین ترتیب از نظر نوع مفهوم و چگونگی بیانشان به چهار نوع زیر تقسیم می‌شوند.

در ادامه به بررسی هرکدام از مفاهیم جمله‌های اسنادی می‌پردازیم و مثال‌هایی از آن‌ها را با هم می‌بینیم.

جدول مفاهیم جمله‌های اسنادی

در جدول زیر، توضیحی خلاصه از مفاهیم مختلف جمله‌های اسنادی قرار داده‌ایم و برای هرکدام از آن‌ها نیز مثال آورده‌ایم.

انواع مفاهیمتوضیحمثال
خبریبیان پذیرفتن یا نپذیرفتن حالتیخوشحال هستید.
پرسشیپرسش درباره پذیرفتن یا نپذیرفتن حالتیآیا خوشحال هستید؟
عاطفیبیان احساسات و عواطفچه خوشحال هستید!
امریدرخواست برای پذیرفتن و نپذیرفتن حالتیخوشحال باشید.

نکته: فعل‌های اسنادی مختلف برای تبدیل شدن به حالت امری، باید در مصدر «باشیدن» صرف شوند. برای مثال، حالت امریِ جمله خبری «نگران نبودی.»، جمله «نگران نباش.» است.

گلهای شقایق با پس زمینه کاشی ایرانی

نکته های جمله های اسنادی

تا اینجا یاد گرفتیم جمله اسنادی چیست و انواع آن را نیز بررسی کردیم اما علاوه بر نکته‌های ذکر شده در بخش‌های قبلی مطلب، برای یادگیری درست جمله‌های اسنادی و تشخیص فعل‌های اسنادی در جمله‌ها باید نکات زیر را نیز یاد بگیریم و به آن‌ها توجه کنیم.

معنای فعل های اسنادی

مهم‌ترین نکته برای تشخیص جمله‌های اسنادی و فعل‌های اسنادی، توجه به معنا و مفهوم کلی جمله است. هر جمله‌ای که مفهوم کلی آن، نسبت دادن یا ندادن یک صفت و حالت به نهاد جمله باشد، جمله اسنادی است و فعل آن جمله نیز اسنادی است و هر جمله‌ای که مفهوم کلی آن، انجام و عدم انجام یا وقوع و عدم وقوع یک فعل و کار خاص است، جمله غیر اسنادی و فعل آن نیز، خاص یا تام است.

در ادامه این بخش به بررسی مواردی می‌پردازیم که با وجود اینکه جمله اسنادی به نظر نمی‌رسند، اما جمله اسنادی هستد و معنای غیر اسنادی فعل‌های اسنادی پرکاربرد را نیز بررسی می‌کنیم.

فعل «کرد»

اگر مصدر «کردن» در معنای انجام دادن به کار برود، فعلی غیر اسنادی است و معنای انجام کاری خاص را می‌دهد اما اگر این فعل در جمله‌‌ای برای نسبت دادن صفت و حالتی به نهاد جمله به کار برود، دیگر فعل خاص نیست بلکه فعلی اسنادی یا فعل ربطی است و جمله آن نیز جمله اسنادی است. در جدول زیر، دو حالت اسنادی و غیر اسنادی این فعل را با آوردن جمله‌هایی نمونه، بررسی کرده‌ایم.

فعل «کرد» در معنای غیر اسنادیفعل «کرد» در معنای اسنادی
فرار می‌کرد.جیب‌هایش را خالی کرد.
داشتید با هم دعا می‌کردید.دعاهایم را پذیرفته کرد.
خیلی کار می‌کرد.کارهایش را درست کرد.

کلمه «یعنی»

کلمه «یعنی» واژه‌ای عربی است که در زبان فارسی، معنای اسنادی دارد. برای مثال معنی عبارت «عشق یعنی محبت»، می‌شود: «عشق محبت است.» پس می‌توانیم عبارت‌های این چنینی را نیز جمله اسنادی بدانیم. در جدول زیر، نمونه‌های بیشتر از آن را بررسی کرده‌ایم.

مثال با «یعنی»معنای مثال
دوستی یعنی اعتماددوستی، اعتماد داشتن است.
خانوداه یعنی همه‌چیزخانواده، همه‌چیز است.
بهار یعنی تولد دوبارهبهار، تولد دوباره است.

معنای غیر اسنادی فعل‌های اسنادی

اگر فعل‌های اسنادی «است» و «بود» به معنای «وجود داشتن» و «قرار داشتن» به کار بروند، دیگر فعل اسنادی یا ربطی نیستند بلکه قواعد آن‌ها مانند افعال خاص است. مصدر «شدن» نیز در متون و اشعار کهن هم به معنای «رفتن» و هم به معنای اسنادی به کار می‌رفته است و اگر معنای «رفتن» بدهد، فعل خاص است نه فعل اسنادی. در جدول زیر، دو حالت اسنادی و غیر اسنادی این فعل‌ها را با آوردن مثال‌هایی با هم مقایسه کرده‌ایم.

فعل‌های اسنادیمثال اسنادیمثال غیر اسنادی
استتوپ فوتبال سنگین است.توپ در زمین فوتبال است (وجود دارد).
بودخانه ما بزرگ بود.خانه ما تهران بود (قرار داشت).
شددل و دینم تباه شد.«دل و دینم شد (رفت) و دلبر به ملامت برخاست» (حافظ)

فعل های کمکی

فعل‌های «است، بود و شد» در ساختار بعضی از فعل‌های فارسی، به عنوان فعل کمکی به کار می‌روند و چون فعل‌های کمکی بخشی از یک فعل بزرگ‌تر هستند، نمی‌توانیم این افعال را در این ساختارها، فعل اسنادی بدانیم. در جدول زیر، انواع فعل‌هایی که در ساختارشان از فعل‌های اسنادی به عنوان فعل کمکی استفاده شده است را با مثال آورده‌ایم.

نوع فعلمثالاسنادی یا غیر اسنادی بودن جمله
ماضی نقلی (صفت مفعولی + «استن»)او کتابش را خوانده است.فعل اصلی: «خواند» و غیر اسنادی
ماضی نقلی مستمر (می + ماضی نقلی)او می‌گفته است.فعل اصلی: «گفت» و غیر اسنادی
ماضی مستمر نقلی (ماضی نقلی «داشتن» + ماضی نقلی مستمر)داشته‌اند می‌رفته‌اند.فعل اصلی: «رفتند» و غیر اسنادی
ماضی التزامی (صفت مفعولی + مضارع «باشیدن»)شاید دیده باشند.فعل اصلی: «دیدند» و غیر اسنادی
ماضی بعید (صفت مفعولی + ماضی «بودن»)ما نوشته بودیم.فعل اصلی: «نوشتیم» و غیر اسنادی
ماضی ابعد (صفت مفعولی + ماضی نقلی «بودن»)غذا خورده بوده‌ایم.فعل اصلی: «خوردیم» و غیر اسنادی
افعال مجهول (صفت مفعولی + «شدن»)درس داده شد.فعل اصلی: «داد» و غیر اسنادی

نکته: اگر فعل‌های اسنادی به عنوان فعل کمکی به کار بروند اما فعل اصلی نیز، اسنادی باشد، جمله دارای آن فعل، اسنادی است. مانند جمله «من خوشحال بوده‌ام.» که در آن، فعل کمکی «اَم» وجود دارد و فعل اصلی آن نیز، از مصدر «بودن» است پس این جمله، اسنادی است.

پروانه ها و گلهای رنگارنگ

اجزای جمله اسنادی

تا اینجا یاد گرفتیم جمله اسنادی چیست و انواع مختلف آن را نیز بررسی کردیم. در این بخش به معرفی اجزای موجود در این جمله‌ها می‌پردازیم. جمله‌های اسنادی، از دو بخش نهاد و گزاره تشکیل می‌شوند که نهاد، مسند الیه است و در گزاره نیز، مسند و فعل اسنادی قرار دارند. پس اجزای جمله اسنادی مطابق با فهرست زیر است.

  • نهاد (مسند الیه)
  • مسند
  • فعل اسنادی

پیشنهاد می‌کنیم برای یادگیری اجزای مختلف جمله‌های فارسی از فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه هشتم فرادرس استفاده کنید. لینک این آموزش را در کادر زیر آورده‌ایم.

جدول اجزای جمله اسنادی

در جدول زیر، اجزای جمله اسنادی پایین را از هم جدا کرده‌ایم و در ادامه، این اجزا را در مثال‌های بیشتری پیدا می‌کنیم.

مادرم غمگین بود.

نهادگزاره
مسندفعل اسنادی
مادرمغمگینبود

نهاد (مسند الیه)

نهاد بخشی از جمله است که در ادامه جمله، خبری درباره آن داده می‌شود. برای مثال در جمله «علی خیلی سخت مریض شده بود.»، اسم «علی» نهادی است که ادامه جمله یعنی «خیلی سخت مریض شده بود» توضیحاتی درباره این اسم به ما می‌دهد. نهاد می‌تواند انواع مختلف اسم مانند اسم مشتق یا جامد، ساده یا مرکب، خاص یا عام، انواع ضمایر و... باشد. نهاد در جمله‌های اسنادی همان مسند الیه است. یعنی صفت (مسند) موجود در جمله، به آن منتسب می‌شود. در ادامه در چند جمله اسنادی، نهاد را مشخص می‌کنیم.

جدول تعیین نهاد جمله اسنادی

در جدول زیر، نهاد یا همان مسند الیه چند جمله اسنادی را مشخص کرده‌ایم تا با این جزء جمله‌های اسنادی، بهتر آشنا شوید.

جمله اسنادینهاد
«که سرما سخت سوزان است.» (اخوان ثالث)سرما (زیرا جمله درباره آن اطلاعات می‌دهد.)
خیلی بدحال بودی.(تو) (زیرا جمله درباره آن اطلاعات می‌دهد.)
«هر روز دلم به زیر باری دگر است» (حافظ)دلم (زیرا جمله درباره آن اطلاعات می‌دهد.)
«در تفکر عقل مسکین پایمال عشق شد» (سعدی)عقل مسکین (زیرا جمله درباره آن اطلاعات می‌دهد.)

نکته ۱: ممکن است نهاد یک جمله اسنادی در آن جمله وجود نداشته باشد. مانند مثال دوم جدول بالا یعنی جمله «خیلی بدحال بود.» که نهادش در جمله وجود ندارد اما از روی شناسه این فعل یعنی «ی» پی می‌بریم که نهاد این جمله، دوم شخص مفرد (با ضمیر «تو») است.

نکته ۲: نهاد مانند هر اسم دیگری می‌تواند وابسته‌هایی مثل مضاف الیه و صفت و... بگیرد. برای مثال در نهاد مثال چهارم جمله بالا یعنی اسم «دلم»، ضمیر متصل «-َ م»، مضاف الیهی برای اسم «دل» است. در مثال آخر جدول بالا نیز، کلمه «مسکین» صفتی برای نهاد «عقل» است.

مسند

مسند آن صفت یا حالتی است که به مسند الیه یا همان نهاد جمله نسبت داده می‌شود. نقش فعل اسنادی نیز همین است که مسند را به مسند الیه نسبت بدهد. برای مثال در جمله اسنادی «خیالم راحت است.»، کلمه «راحت» صفتی است که به اسم «خیالم» نسبت داده شده است. در ادامه، مسند را در چند جمله نمونه بررسی می‌کنیم.

برای یادگیری نقش مسند در فعل های اسنادی و دیگر نقش‌های دستوری جمله‌های فارسی، پیشنهاد می‌کنیم از فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه دوازدهم فرادرس که لینکش را در کادر زیر آورده‌ایم، استفاده کنید.

جدول تعیین مسند جمله اسنادی

در جدول زیر، چند جمله نمونه اسنادی آورده‌ایم و مسند آن‌ها را مشخص کرده‌ایم.

 

جمله اسنادیمسند
سرم خیلی شلوغ بود.شلوغ (این حالت به نهاد جمله (سرم) منتسب شده است.)
«هوا بس ناجوانمردانه سرد است.» (اخوان ثالث)سرد (این حالت به نهاد جمله (هوا) منتسب شده است.)
«پس موی سیاه من چرا گشت سفید» (حافظ)سفید (این حالت به نهاد جمله (موی سیاه من) منتسب شده است.)
«زرد شده‌ست باغ جان از غم هجر چون خزان» (مولانا)زرد (این حالت به نهاد جمله (باغ جان) منتسب شده است.)

نکته: عبارت «بس ناجوانمردانه» در مثال دوم جدول بالا، قیدی برای صفت سرد است.

گلهای شقایش در کنار کاشی ایرانی

تشخیص مسند و مسند الیه

برای تشخیص مسند و مسند الیه جمله‌های اسنادی باید از ساختار جمله، یک سؤال بسازیم. برای این کار ابتدا یک «چه کسی / چه چیزی» قرار می‌دهیم و بعد از آن، فعل اسنادی موجود در جمله را می‌آوریم، به این ترتیب، مسند الیه جمله اسنادی ما مشخص خواهد شد. جدول‌های زیر را ببینید.

پیشنهاد می‌کنیم که برای یادگیری بهتر جمله‌های اسنادی و دیگر جمله‌های فارسی از فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه هفتم فرادرس استفاده کنید. لینک این آموزش را در کادر زیر آورده‌ایم،

جدول مراحل تشخیص مسند الیه

در جدول زیر، مراحل تشخیص مسند در جمله اسنادی را آورده‌ایم و این مراحل را روی یک جمله نمونه، انجام داده‌ایم.

اعصابم به شدت خُرد بود.

 

مراحل تشخیص مسند الیهمثال
۱. چه کسی / چه چیزی۱. چه کسی / چه چیزی
۲. یافتن فعل اسنادی جمله۲. «بود» فعل اسنادی این جمله است.
۳. چه کسی / چه چیزی + فعل اسنادی + «؟»۳. چه کسی / چه چیزی بود؟ اعصابم (مسند الیه)

جدول مراحل تشخیص مسند

اگر مسند الیه مشخص شود، مسند نیز مشخص خواهد شد. اما برای آنکه راه‌حل تشخیص مسند را نیز بدانیم، در جدول زیر، راه‌حل تشخیص مسند جمله اسنادی را نیز با یک مثال آورده‌ایم.

خون شد دلم به یادِ تو هر گَه که در چمن
بندِ قبایِ غنچه گل می‌گشاد باد
(حافظ)

 

مراحل تشخیص مسندمثال
۱. چگونه۱. چگونه
۲. یافتن فعل اسنادی جمله۲. «شد» فعل اسنادی این جمله است.
۳. چگونه + فعل اسنادی + «؟»۳. چگونه شد؟ خون (مسند)

در مطلب زیر از مجله فرادرس با مثال‌های بیشتری درباره مسند و تشخیص مسند و مسند الیه در جمله، توضیح داده‌ایم.

پروانه های رنگارنگ ایرانی-جمله اسنادی چیست

نمونه سؤال جمله اسنادی

حالا که یاد گرفتیم جمله اسنادی چیست و چه انواع و اجزای مختلفی دارد، می‌توانید به پرسش‌های چهارگزینه‌ای زیر پاسخ دهید. کافی است روی گزینه درست مورد نظر خود کلیک کنید و سپس با زدن گزینه «مشاهده جواب» می‌توانید جواب درست را ببینید. ثبت هر پاسخ درست یک امتیاز دارد که در پایان آزمون و بعد از پاسخ دادن به تمام سؤال‌ها، با زدن گزینه «دریافت جواب آزمون»، امتیاز خود را خواهید دید.

۱. در کدام گزینه، جمله اسنادی وجود ندارد؟

هوا به شدت سرد بود پس به خانه برگشتیم.

اتفاقات مختلفی که دیروز در سر کار اتفاق افتاد را برایت تعریف می‌کنم.

آنقدر با او حرف زدیم تا راضی شد.

قصه که تمام بشود، کودک خوابش برده است.

۲. کدام گزینه درست است؟

فعل اسنادی نوعی فعل تام است.

فعل ربطی با فعل اسنادی تفاوت دارد.

فعل ربطی، نوعی فعل خاص است.

فعل اسنادی با فعل خاص تفاوت دارد.

۳. در کدام گزینه، جمله اسنادی وجود ندارد؟

آنقدرها هم که می‌گفتی، حالت بد نبود. 

اینجا می‌مانیم تا گرم شویم.

دلمان را به دریا زدیم و خطر کردیم.

کسی که بی‌هدف است، موفق نخواهد شد.

۴. در این عبارت، چند جمله اسنادی وجود دارد؟ «در طبیعت گشتیم و دیدیم که گل‌های لاله و شقایق شکفته شده‌اند.»

دو جمله اسنادی: «در طبیعت گشتیم.» و «گل‌های لاله و شقایق شکفته شده‌اند.»

دو جمله اسنادی: «در طبیعت گشتیم.» و «دیدیم که گل‌های لاله و شقایق شکفته شده‌اند.»

یک جمله اسنادی: «در طبیعت گشتیم.»

یک جمله اسنادی: «گل‌های لاله و شقایق شکفته شده‌اند.»

۵. در کدام گزینه، جمله اسنادی وجود دارد؟

«و گفت: به صحرا شدم.» (عطار)

در کفِ غصه دوران، دلِ حافظ خون شد
از فراقِ رُخَت ای خواجه قوامُ الدین، داد
(حافظ)

«آنجا شدیم.» (بیهقی)

ما شربت هجر تو چشیدیم و شدیم
هجران تو بر وصل گزیدیم و شدیم
(سنایی)

۶. مفهوم جمله اسنادی موجود در کدام‌یک از گزینه‌های زیر، پرسشی است؟

بزرگان ایران که هستند اسیر
قبادست با نامدار اردشیر
(فردوسی)

«و اندر حکایات عراقیان یافتم که دو درویش بودند: یکی صاحب مشاهدت و دیگر صاحب مجاهدت.» (هجویری)

گفتا شیخا هرآنچه گویی هستم
آیا تو چنان که می‌نمایی هستی؟
(منسوب به خیام)

ما نیز چو تو منکر این غلغله بودیم
گشتیم به یک غمزه چنین سغبه دلدار
(مولانا)

۷. اجزای جمله‌های اسنادی در کدام گزینه آمده است؟

فاعل + مفعول + فعل

نهاد + مسند‌ + فعل

فاعل + متمم + فعل

نهاد + فعل

۸. جمله اسنادی موجود در بیت زیر و مسند آن را در کدام گزینه‌ آورده‌ایم؟

جهان یکسر آباد دارم به داد
شما یکسر آباد باشید و شاد
(فردوسی)

جهان یکسر آباد دارم به داد / آباد

شما یکسر آباد باشید و شاد / شاد

جهان یکسر آباد دارم به داد / جهان

شما یکسر آباد باشید و شاد / آباد و شاد

۹. جمله اسنادی این بیت و مسند الیه آن را مشخص کنید.

چشمه‌ سوزنِ هوس تنگ بوَد یقین بدان
ره ندهد به ریسِمان چونک ببیندش دوتا
(مولانا)

چشمه‌ سوزنِ هوس تنگ بوَد / چشمه‌ سوزنِ هوس

ره ندهد به ریسِمان / ریسمان

ره ندهد به ریسِمان / ره

چشمه‌ سوزنِ هوس تنگ بوَد / تنگ

۱۰ نهاد جمله اسنادی موجود در بیت زیر، در کدام گزینه وجود دارد؟

تو هم بر دری هستی امیدوار
پس امید بر در نشینان برآر
(سعدی)

هستی

تو

امیدوار

دری

جمع بندی

در این مطلب از مجله فرادرس با مثال‌های مختلفی یاد گرفتیم جمله اسنادی چیست و انواع مختلف آن، اجزای آن یعنی مسند و مسند الیه و نکته‌های مهم درباره این نوع جمله چه هستند. بعد از آن به بررسی روش‌های تشخیص مسند و مسند الیه در جمله‌های اسنادی پرداختیم و در انتها نیز پرسش‌هایی چهارگزینه‌ای طرح کردیم که با استفاده از آن‌ها میزان یادگیری خود را بسنجید.

بر اساس رای ۵ نفر
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
اگر بازخوردی درباره این مطلب دارید یا پرسشی دارید که بدون پاسخ مانده است، آن را از طریق بخش نظرات مطرح کنید.
منابع:
دستور زبان فارسی ۲، انوری و احمدی گیوی
نظر شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *