فاعل چیست؟ | راه تشخیص فاعل – به زبان ساده

فاعل چیست؟

فاعل واژه‌ای عربی به معنای «به ‌جا آورنده» و «کُننده کاری» است و در دستور زبان به کلمه‌ای گفته می‌شود که انجام فعل را به آن نسبت می‌دهیم. برای مثال، در جمله «علی شیشه را شکست» کننده کار «علی» است که کار شکستن شیشه را انجام داده است. بنابراین، «علی» فاعل است. یا در جمله «دانش‌آموزان پایه سوم به خانه رفتند»، «دانش‌آموزان پایه سوم» فاعل هستند که عمل رفتن به خانه را انجام داده‌اند. بنابراین، به خاطر داشته باشید که فاعل کسی یا چیزی است که کاری انجام داده است. این نقش با نهاد تفاوت دارد و تفاوت‌های آن‌ها را در ادامه توضیح داده‌ایم.

فیلم مجموعه آموزش ادبیات فارسی و نگارش دوره متوسطه – درس، تمرین، حل مثال و تست در فرادرس

کلیک کنید

نهاد چیست؟

مفعول چیست؟

فعل چیست؟

در مطلب زیر از مجله فرادرس، فعل و انواع آن را به طور کامل توضیح داده‌ایم.

تفاوت نهاد و فاعل چیست؟

همان‌طور که گفتیم، فاعل، کننده کار است و می‌تواند نقش نهاد جمله را داشته باشد. به یاد داشته باشید که هر نهادی لزوماً فاعل نیست. مثلاً‌ در جمله «هوا سرد بود»، «هوا» نهاد جمله است، اما کاری انجام نمی‌دهد. در واقع، ما با این جمله وضعیت هوا را بیان می‌کنیم و خبری از انجام دادن کاری توسط آن نمی‌دهیم. در اینجا «هوا» مسند الیه است، زیرا با توجه به آنچه گفتیم، «بود» یک فعل اسنادی است و با استفاده از این فعل، وضعیت و حالت هوا را بیان کرده‌ایم.

روش تشخیص فاعل و مفعول در جمله

آنچه در بالا گفتیم، خود راهی برای تشخیص فاعل است. در واقع، بهترین کار برای تشخیص آن در جمله، همان تعریفش است. یعنی کافی است ببینیم که آیا در جمله خبری درباره کسی یا چیزی که کاری را انجام داده است بیان می‌کنیم یا خیر. در فارسی معیار، فاعل معمولاً در ابتدای جمله می‌آید.

در فهرست زیر، روش‌های تشخیص فاعل و مفعول را آورده‌ایم.

• تشخیص فاعل: چه‌کسی / چه‌چیزی + فعل جمله
• تشخیص مفعول: چه‌کسی / چه‌چیزی + را + فعل جمله

معرفی فیلم آموزش فارسی پایه هشتم فرادرس

یکی از آموزش‌های دوره متوسطه فرادرس، فیلم آموزش فارسی پایه هشتم است که همه ۱۷ درس را پوشش می‌دهد و در ۷ ساعت و ۱۰ دقیقه تدوین شده است. در این آموزش، با آرایه های ادبی از قبیل تشبیه، واج‌آرایی، کنایه، جناس، قالب‌های شعر فارسی، ادبیات تعلیمی و... با مثال‌های متنوع آشنا می‌شوید. همچنین در بخش دانش‌های زبانی، نکات فراوانی را درباره اجزای جمله، گروه‌های اسمی و انواع وابسته‌های پیشین و پسین یاد می‌گیرید. علاوه بر این، با داستان‌هایی از زندگی شاعران و نویسندگان آشنا می‌شوید و ابیات و اصطلاحات مهم شعرها را به سادگی فرا می‌گیرید.

• برای مشاهده فیلم آموزش فارسی پایه هشتم + اینجا کلیک کنید.

سوالات متداول درباره فاعل در زبان فارسی

در این بخش به برخی از سوالات پر تکرار در زمینه این نقش دستوری در زبان فارسی به اختصار پاسخ می‌دهیم.

فاعل چیست؟

به کلمه‌ای گفته می‌شود که انجام فعل یا کاری را به آن نسبت می‌دهیم.

نهاد چه تفاوتی با فاعل دارد؟

فاعل کننده کار است و می‌تواند نقش نهاد جمله را داشته باشد اما هر نهادی لزوماً از نوع فاعلی نیست زیرا نوع دیگری از نهاد نیز وجود دارد که در جمله‌های اسنادی وجود دارد و به‌ آن مسندالیه می‌گوییم.

تمرین مربوط به فاعل در زبان فارسی

برای ارزیابی عملکرد خود در رابطه با فاعل می‌توانید از تمرین‌هایی که در ادامه در اختیار شما قرار گرفته است استفاده کنید. آزمون اول شامل ۵ سؤال است و پس از پاسخ دادن به تمامی پرسش‌ها و ظاهر شدن دکمه «دریافت نتیجه آزمون»، می‌توانید نمره عملکردتان را مشاهده کنید و جواب‌های درست و نادرست را نیز ببینید. پاسخ سؤالات نیز بعد از هر آزمون آمده است.

جمع‌بندی

در این نوشته از مجله فرادرس درباره فاعل در زبان فارسی مطالبی را یاد گرفتیم. فهمیدیم که فاعل واژه‌ای عربی به معنای «به ‌جا آورنده» و «کُننده کاری» است و در دستور زبان به کلمه‌ای گفته می‌شود که انجام فعل یا کاری را به آن نسبت می‌دهیم. همچنین یاد گرفتیم که فاعل کننده کار است و می‌تواند نقش نهاد جمله را داشته باشد اما هر نهادی لزوماً فاعل نیست. برای تشخیص فاعل و مفعول یک راه متداولی وجود دارد و آن توجه به کلمه «را» است که معمولا بعد از مفعول می‌آید.