گاز اکسیژن چیست؟ – به زبان ساده + کاربرد و مثال
- با ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی گاز اکسیژن آشنا میشوید.
- نقش اکسیژن در حیات، اتمسفر و چرخه زیستی را درک میکنید.
- کاربردهای صنعتی و پزشکی اکسیژن را یاد میگیرید.
- با خطرات ناشی از کمبود یا غلظت زیاد اکسیژن آشنا میشوید.
- نحوه تولید و ذخیرهسازی گاز اکسیژن را میآموزید.
- با شکلهای مختلف اکسیژن مانند اوزون و کاربردهای خاص آن آشنا میشوید.

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
تعریف گاز اکسیژن چیست؟

یادگیری بخش شیمیعلوم پایه نهم با فرادرس

فرادرس فیلمهای آموزشی متنوعی را منتشر کرده است که در فهرست زیر به چند مورد آنها اشاره کردهایم:
- فیلم آموزش علوم تجربی پایه نهم بخش شیمی
- فیلم آموزش مهندسی محیط زیست
- مجموعه فیلم آموزش محیط زیست
- فیلم آموزش سوخت و احتراق Fuels and Combustion سطح مقدماتی
ویژگی های گاز اکسیژن
گاز اکسیژن مانند دیگر مولکولها از ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی منحصر به فردی تشکیل شده است که در زیر به توضیح آنها میپردازیم.
ویژگیهای فیزیکی اکسیژن

ویژگیهای شیمیایی اکسیژن

اکسیژن در جدول تناوبی
اتم اکسیژن در گروه ۱۶ جدول تناوبی (گروه اکسیژن) قرار دارد. این اتم هشتمین اتم جدول تناوبی است و در ردیف دوم جدول جای گرفته است. علامت شیمیایی این اتم با حرف انگلیسی O نشان دادهمیشود و عدد اتمی آن ۱۶ است.
اهمیت گاز اکسیژن در زندگی
گاز اکسیژن اساس زندگی بسیاری از جانوران و گیاهان را تشکیل داده است همچنین بسیاری از پدیدههای شیمیایی تنها در حضور گاز اکسیژن صورت میگیرند. همانطور که اشاره شد بیشتر درصد اتمسفر زمین را اکسیژن تشکیل داده است و اساس بسیاری از پدیدههای بیولوژی مانند تنفس سلولی اکسیژن است. در ادامه به توضیح این نقشهای اکسیژن میپردازیم.
نقش گاز اکسیژن در اتمسفر
واکنش فرایند فوتوسنتز در ادامه آورده شده است.

چرخه گاز اکسیژن چیست
با وجود استفاده فراوان از سوختهای فسیلی و کاهش پوششهای گیاهی روی زمین و داخل آبهای طبیعی، میزان اکسیژن اتمسفر کاهش نیافته و تقریبا ثابت مانده است. این پدیده به دلیل افزایش تولید گیاهان در فرایندهای کشاورزی است.
اوزون: فرم دیگر گاز اکسیژن
در معادله زیر واکنش تشکیل مولکولهای اوزون آورده شده است.
یک لایه از مولکولهای اوزون در اتمسفر وجود دارد که به آن لایه اوزون گفته میشود. لایه اوزون زمین را از ورود اشعههای فرابنفش که برای انسانها و برخی موجودات مضر هستند، محافظت میکند.
نقش گاز اکسیژن در سطح زمین
تاثیر مشکلات زیست محیطی بر گاز اکسیژن چیست؟
همچنین کاهش پوشش گیاهی نیز یکی دیگر از عواملی است که میتواند درصد اکسیژن موجود در اتمسفر را کاهش دهد. هرچند این عوامل هنوز به اندازهای نیست که بر فرایندهای بیولوژیکی وابسته به اکسیژن تاثیر بگذارد. کاهش اکسیژن اتمسفر تا حدود زیادی با تولید دوباره اکسیژن توسط گیاهان جبران میشود.

در آبهای طبیعی، کاهش درصد اکسیژن حل شده در آب، که بر اثر دخالتهای انسان شکل میگیرد، میتواند خطر حیاتی برای زندگی جانوری موجودات آبزی داشته باشد و جمعیت این جانوران را کاهش دهد. بیشتر اکسیژن موجود در محیطهای آبی زمین از اتمسفر به آنها وارد میشود یا در سطح آب تولید شده و به درون آنها منتتقل میشود. به همین دلیل چرخش آب مناسب برای انتقال اکسیژن به سطحهای پایینتر آب برای ادامه حیاط موجودات لازم است. اگر به دلیل تغییرات زیست محیطی این چرخه به درستی شکل نگیرد، ادامه حیات این جانوران به خطر میافتد. همچنین، دما نیز بر انحلال اکسیژن در آب تاثیرگذار است. هرچه دمای آب پایینتر باشد، اکسیژن بیشتری در آن حل میشود. به همین دلیل افزایش دمای زمین و به دنبال آن افزایش دمای آبهای طبیعی یکی دیگر از عواملی است که باعث کاهش اکسیژن موجود در این آبها شده و جمعیت موجودات آبزی را کاهش میدهد.

نقش گاز اکسیژن در فرایندهای زیستی
واکنش های گاز اکسیژن چیست؟
اکسیدها ترکیبات شیمیایی هستند که حداقل شامل یک اتم اکسیژن و حداقل یک اتم از عنصر دیگر باشند. چهار عدد اکسایش اصلی برای اکسیژن وجود دارد که عبارتند از -۲، -۱، -۱/۲ و ۰.
- یون اکسید، ، دارای عدد اکسایش -۲ است.
- یون پراکسید، ، دارای عدد اکسایش -۱ است.
- یون سوپراکسید، ، دارای عدد اکسایش -۱/۲ است. در واکنش با فلزات، اکسیژن اکسیدهایی را تشکیل میدهد که به طور عمده به صورت یونی هستند.
روندهای عمومیدر واکنشهای بین عناصر گروه اصلی و اکسیژن به شرح زیر است.
- بیشتر نافلزات (به استثنای هالوژنها) اکسیدهایی با بالاترین حالت اکسیداسیون ممکن را تشکیل میدهند.
- بیشتر فلزات اکسیدهایی با عدد اکسایش -۲ تشکیل میدهند.
- به طور کلی، اکسیدهای فلزی بازی و اکسیدهای نافلزات اسیدی هستند. میزان بازی بودن یک اکسید با افزایش خصوصیات یونی (فلزی) افزایش مییابد. اکسیدهای فلزی، پراکسیدها و سوپراکسیدها در آب حل شده و با آب واکنش میدهند تا محلولهای بازی تشکیل دهند.
- اکسیژن همچنین اکسیدهای کووالانسی با نافلزات تشکیل میدهد که با آب واکنش داده و محلولهای اسیدی تشکیل میدهند.
- اکسیژن با بیشتر گازهای نجیب واکنش نمیدهد.

واکنش گاز اکسیژن با هیدروژن
محصول این واکنش یک پراکسید نامیده میشود زیرا اکسیژن در حالت قرار دارد (عدد اکسایش هیدروژن +1 است).
واکنش گاز اکسیژن با گروه فلزات قلیایی
- لیتیوم : لیتیوم با اکسیژن واکنش داده و را تولید میکند و با شعله قرمز میسوزد. اگر اکسیژن اضافی وجود داشته باشد، مقدار کمیاز (پراکسید) نیز ممکن است تشکیل شود.
- سدیم : سدیم با شعله نارنجی در هوا میسوزد. با مقدار بیشتر سدیم یا در حضور اکسیژن خالص، شعلهای قویتر ایجاد میشود و ترکیبی از اکسید و پراکسید سدیم تولید میشود.
- پتاسیم : قطعات کوچک پتاسیم در هوا ذوب شده و مخلوطی از پراکسید و سوپراکسید پتاسیم تشکیل میدهند. قطعات بزرگتر با شعله بنفش میسوزند.
- سایر فلزات قلیایی : فلزات قلیایی دیگر (روبیدیم، سزیم، فرانسیم) سوپراکسید تشکیل میدهند که محصول اصلی احتراق است. این ترکیبات به دلیل تمایل بالای یون به جذب الکترون، اکسیدکنندههای قوی هستند.

واکنش گاز اکسیژن با گروه فلزات قلیایی خاکی
همه فلزات گروه ۲ به طور مشابه واکنش داده و با سوختن، اکسیدهایی (حاوی یون ) تشکیل میدهند.
پس از شروع، این واکنشها با اکسیژن شدید هستند. تنها پراکسیدهایی که از فلزات قلیایی خاکی تشکیل میشوند، پراکسید استرانسیم و باریم هستند که نیاز به گرما و اکسیژن اضافی دارند.
که در آن M نشاندهنده استرانسیم یا باریم است.
- برلیم : برلیم با هوا و آب واکنش نمیدهد. این رفتار شیمیایی برلیم به اندازه کوچک و انرژی یونش بالای اتمهای آن نسبت داده میشود.
- سایر فلزات گروه ۲ : به جز برلیم، سایر فلزات قلیایی خاکی در دمای اتاق در هوا اکسید تشکیل میدهند.
که در آن M نشاندهنده برلیم، منیزیم، کلسیم، استرانسیم، باریم یا رادیم است.
پراکسیدهایی به فرم برای تمامیاین عناصر به جز برلیم تشکیل میشوند.
همه اکسیدها و هیدروکسیدهای فلزات گروه ۲، به جز برلیم، خاصیت بازی دارند.
در تصویر زیر واکنش اکسید شدن نوار منیزیم را در مجاورت اکسیژن مشاهده میکنید.

واکنش گاز اکسیژن با گروه ۱۳ و ۱۴
همه عناصر گروه ۱۳ ترکیباتی از نوع تولید میکنند و از قوانین اسید و باز نیز در مورد اکسیدهای فلزی و غیرفلزی پیروی میکنند.
در دماهای بالا، تالیم با اکسیژن واکنش داده و تولید میکند.
بور
معمولترین فرم اکسید بور، است که از حرارت دادن اسید بوریک به دست میآید.
آلومینیوم
آلومینیوم در حالت اکسایش قرار دارد و با اکسیژن واکنش میدهد و پوششی از تشکیل میدهد که مانع خوردگی بیشتر آن میشود.

برای تالیم، حالت اکسایش پایدارتر از است، اما سایر عناصر گروه ۱۳ اکسیدهای سهظرفیتی تشکیل میدهند.
واکنش گاز اکسیژن با عناصر گروه ۱۴
گروه ۱۴ شامل فلزات، شبهفلزات و غیرفلزات است. اکسیدهای عناصر بالای این گروه کمیاسیدی هستند و اسیدیته با حرکت به سمت پایین گروه کاهش مییابد.
- غیرفلزات: کربن، به عنوان غیرفلز گروه ۱۴، با اکسیژن واکنش داده و و مقادیر کمتری تولید میکند که هر دو اسیدی هستند.
- شبهفلز: سیلیکون تنها یک ترکیب پایدار، ، تشکیل میدهد که کمیدر آب حل شده و اسیدی ضعیف است.
- فلزات: سه فلز این گروه (ژرمانیم، قلع و سرب) اکسیدهای مختلفی تولید میکنند که آمفوتریک هستند.
ژرمانیم: ،
قلع: ،
سرب: ، ،
تصویر زیر شکل مولکولهای سیلیکون دی اکسید را نشان میدهد.

واکنش گاز اکسیژن با گروه ۱۵
نیتروژن
نیتروژن با اکسیژن واکنش داده و اکسیدهایی با حالات اکسایش تا تشکیل میدهد. تمامی این اکسیدها به جز در دمای اتاق به حالت گاز هستند.
، ، ، ،
این واکنشها گرماگیر بوده و برای واکنش مستقیم اکسیژن با به انرژی نیاز است. اکسیدهای نیتروژن به دلیل غیرفلزی بودن، اسیدی هستند. و با آب واکنش داده و محلولهای اسیدی از اکسیاسیدها تولید میکنند.
واکنش اسید نیترو به شرح زیر است.
واکنش تولید اسید نیتریک به شرح زیر است.
فسفر
در شرایط خاص، اکسیدهای ، و نیز به مقدار کم تشکیل میشوند. هر دو اکسید و با آب واکنش داده و اکسیاسید تولید میکنند.
واکنش تولید اسید فسفروس و اسید فسفریک به شرح زیر است.
تصویر زیر واکنش فسفر قرمز را با اکسیژن نشان میدهد. که به آن آزمایش خورشید قرمز یا خورشید اکسیژنی نیز گفته میشود.

سایر عناصر گروه ۱۵
آرسنیک، آنتیموان و بیسموت هنگام سوختن با اکسیژن واکنش میدهند. حالات اکسایش رایج برای این عناصر +۳و +۵ است. دو نوع اصلی اکسید برای هر عنصر وجود دارد که در ادامه آورده شده است.
- آرسنیک: ،
- آنتیموان: ،
- بیسموت: ،
برخی اکسیدها مانند مستقیماً از واکنش با اکسیژن تشکیل نمیشوند. اکسید آرسنیک(III) و آنتیموان(III) آمفوتریک هستند، در حالی که اکسید بیسموت(III) به دلیل خاصیت فلزی بیشتر، تنها به عنوان یک باز عمل میکند.
واکنش های گاز اکسیژن با عناصر گروه ۱۶
اکسیژن
اکسیژن به دلیل قدرت واکنشپذیری زیاد توانایی برقراری پیوند با مولکولهای خود و تشکیل مولکول اوزون را دارد. این واکنش به وسیله تابش نور فرابنفش انجام میشود. واکنش تولید اوزون به شکل زیر است.
سولفور
سولفور دی اکسید، و سولفور تری اکسید، ، اکسیدهای سولفور رایج در طبیعت هستند. واکنش اکسیداسیون سولفور به وسیله گرما انجام میشود.
واکنش سولفور با اکسیژن مانند مواردی که پیشتر اشاره شد اکسیاسید تولید میکند. سولفور دی اکسید تولید شده از واکنش بالا برای تولید سولفور تری اکسید و سپس تولید سولفوریک اسید طی واکنش آن با آب مورد استفاده قرار میگیرد.
تصویر زیر شعله سوختن سولفور را در اکسیژن نشان میدهد.

واکنش گاز اکسیژن با عناصر گروه ۱۷
عناصر گروه ۱۷ جدول تناوبی شامل فلوئور، کلر، برم و ید هستند. این عناصر کههالوژنها نامیده میشوند با اکسیژن واکنش داده و اغلب محصولات ناپایداری تولید میکنند. فرم این ترکیبات بیشتر به صورتهای و است که در آنها X نشاندهنده عنصر هالوژن است.
فلوئور
فلوئور در کنار اکسیژن مرتبه اکسایش را میپذیرد. این عنصر ترکیب اکسیژن فلوئورید را تشکیل میدهد که واکنش تشکیل آن به فرم زیر است.
سایر هالوژنها بجای تولید اکسید، اکسیاسید تولید میکنند. در جدول زیر برخی از این ترکیبات مشخص شده است.
| عدد اکسایش هالوژن | کلر | برم | ید |
| ---- | ---- | ||
واکنش گاز اکسیژن با عناصر گروه ۱۸
کاربردهای صنعتی گاز اکسیژن چیست؟
حال که با خواص و کاربردهای زیستی اکسیژن آشنا شدیم، میخواهیم بدانیم در صنعت کاربرد گاز اکسیژن چیست. گاز اکسیژن علاوه بر فرایندهای زیستی در بسیاری از صنایع به فرمهای مختلف استفاده میشود. این گاز به دلیل واکنشپذیری زیاد، بسیار اکسید کننده است و از این ویژگی آن در صنعتهای مختلف استفاده میشود. اکسیدکنندگی بالای اکسیژن اگر به درستی در صنایع استفاده شود میتواند در افزایش بازده فرایندها، کاهش هزینهها، بهبود عملکرد فرایندها، و کاهش فراوردههای کربنی موثر باشد. جایگزینی اکسیژن با هوا در بسیاری از واکنشهای شیمیایی نیز میتواند سرعت و بازده بسیاری از آنها را بهبود ببخشد. کاربردهای گاز اکسیژن در فرایندهای سوختن، اکسیداسیون، تخمیر، فرایندهای سیستمهای آب و فاضلاب، و آبزی پروری بسیار زیاد است. این گاز اگر با استیلن یا گازهای دیگر مانند آرگون و مولکول کربن دی اکسید ترکیب شود، کارایی زیادی در این صنایع پیدا میکند. گاز اکسیژن همچنین برای بریدن، جوشکاری، لایه برداری، سخت کاری فلزات، و شستن فلزات استفاده میشود.

در ادامه به توضیح هریک از این کاربردها میپردازیم.
استفاده از گاز اکسیژن در صنایع پزشکی
یکی از مهمترین کاربردهای گاز اکسیژن، کمک به تنفس بیماران است. در بیمارستانها، از گاز اکسیژن به عنوان منبعی برای کمک به تنفس برای قبل و بعد از عملهای جراحی استفاده می شود.
اکسیژن استفاده شده در موارد پزشکی باید خلوصی حدود ۹۹٫۵ درصد داشته باشد. بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی این اکسیژن باید با جریانی کم، مداوم، پاکیزه و متمرکز استفاده شود. اکسیژن مورد نیاز مصارف پزشکی معمولا در کپسول اکسیژن جابهجا میشود. جریان اکسیژن برای کمک به تنفس در مواردی که بیمار دچار مشکلات ریوی، حملات عصبی، آسم و... شده باشد استفاده میشود. همچنین تحقیقات علمیدرباره اکسیژن میتواند کمک شایانی به بهبود درمانهای شامل اکسیژن برای بیماریهای مختلف شود.
در مطلب زیر از مجله فرادرس روش انجام حمل اکسیژن در خون به طور ساده به همراه مثال توضیح داده شده است.

استفاده از گاز اکسیژن در صنایع متالورژی (صنایع فلزی)

استفاده از گاز اکسیژن در آبزی پروری
گاز اکسیژن نه تنها برای تنفس انسانها و حیوانات، بلکه برای تنفس آبزیان نیز مادهای حیاتی به شمار میآید. در صنایع آبزی پروری از گاز اکسیژن برای افزایش غلظت اکسیژن حل شده در آب استفاده میشود. تحقیقات نشان داده است که افزودن مقادیری از اکسیژن با خلوص بالا به جای هوا به محل زندگی آبزیان پرورشی باعث افزایش تولیدمثل و کاهش مرگ و میر آنها میشود.

استفاده از گاز اکسیژن در صنایع شیمیایی
واکنش تولید اتیلن اکسید به وسیله اکسیژن در زیر آورده شده است.
واکنش تولید پروپیلن اکسید به وسیله اکسیژن در زیر آورده شده است.
در تحقیقات علمی، اکسیژن یکی از مهمترین عناصر مورد مطالعه محققان است. محققان با استفاده از اکسیژن به مطالعه و تحقیق درباره سادهترین واکنشهای شیمیایی تا پیچیدهترین فرایندهای بیولوژیکی میپردازند. برای مثال مطالعه درباره اینکه تاثیر دیگر عناصر بر گاز اکسیژن چیست به نتایجی درباره روش بهبود سلولهای سوختی یا دستیابی به روشهای سوخت تمیزتر میانجامد.
استفاده از گاز اکسیژن در صنایع آب و فاضلاب
علاوه بر صنایع اشاره شده، گاز اکسیژن در فرایندهای تصفیه اب نیز کاربردهای فراوانی دارد. در صنایع اب و فاضلاب از اکسیژن برای تسریع روند شکستن میکروارگانیسمها به مواد آلی استفاده میشود. برای آشنایی بیشتر با اصول و روند سیستمهای تصفیه آب پیشنهاد میکنیم مطلب زیر از مجله فرادرس را مطالعه کنید.
استفاده از اکسیژن در صنایع هوافضا
همانطور که میدانید یکی از اصلیترین مشکلات فضانوردان، تامین هوایی برای تنفس در خارج از جو زمین است. گاز اکسیژن یکی از مهمترین منابعی است که فضانوردان برای سفرهای فضایی باید برای تامین هوای مورد نیاز تنفس خود به همراه داشته باشند.
استفاده از گاز اکسیژن در صنایع غذایی
گاز اکسیژن همچنین به عنوان افزودنی برای تازه نگهداشتن برخی از مواد غذایی استفاده میشود. در صنایع غذایی، اکسیژن برای دستیابی یه رنگ طبیعی و تازه مواد برای مثال گوشت تازه استفاده میشود.
استفاده از گاز اکسیژن در صنایع تولید شیشه
در صنایع شیشه از گاز اکسیژن برای افزایش دما استفاده میشود. این افزایش دما برای ذوب و نرم کردن فراوردههای شیشه، بریدن، پولیش شیشه و حالت دادن به این فراوردهها استفاده میشود. همچنین از اکسیژن میتوان به جای هوا برای ایجاد حباب در فراوردههای شیشه استفاده کرد و از آن جا که اکسیژن از هوا در شیشه انحالالپذیرتر است، میتواند نتایج بهتری بدست آورد.

دیگر کاربردهای گاز اکسیژن در صنایع مختلف
تا اینجا با برخی از کاربردهای گاز اکسیژن در صنایع مختلف آشنا شدیم. حال میخواهیم بدانیم دیگر کاربردهای گاز اکسیژن چیست. این کاربردها شاملفرایندهای مختلفی است که این فرایندها شامل بهبود و تولید استیل و دیگر فلزات، برش لیزری، تولید و بهبود داروها، تولید و بهبود فراوردههای نفتی، شیشه، سرامیک، و کاغذ است. در ادامه این کابردها با مثال بیشتر توضیح داده شدهاند.
استفاده از گاز اکسیژن در فرایند لیزر کات (برش لیزری)
از اکسیژن برای بریدن استیلهای کربنی استفاده میشود. در این فرایند مواد مورد نظر تا دمای احتراق توسط تابش لیزری گرم شده و در مخزن اکسیژن میسوزند.

ذوب کردن، خالص سازی و تولید استیل و دیگر فلزها
دمیدن اکسیژن در برخی فرایندهای تولید استیل باعث کاهش میزان کربن آنها شده و استیل خالصتری به دست میاید.
تولید مواد شیمیایی به وسیله واکنش اکسیداسیون
اکسیداسیون فرایندی است که طی آن یک ماده با اکسیژن واکنش داده و اکسید میشود. یکی از مهمترین واکنشهای اکسیداسیون تولید زنگ آهن است.

راندن موشکها
از گاز اکسیژن به عنوان سوخت موشکها نیز استفاده میشود. هنگام شروع پرواز موشکها، اکسیژن مایع و هیدروژن به درون موتور موشک رانده میشوند و با یکدیگر مخلوط میشوند. از سوختن این دوگاز با یکدیگر انرژی مورد نیاز راندن موشک تامین میشود.
خطرات گاز اکسیژن
همانطور که اشاره شد یکی از ویژگیهای گاز اکسیژن واکنشپذیری بسیار بالای آن است. گاز اکسیژن مولکولی بسیار فعال است به همین دلیل کار کردن با آن خطراتی به همراه دارد و نیازمند دقت بالایی است. در ادامه بررسی میکنیم خطرات کار کرن با گاز اکسیژن چیست.
خطر اشتعال و انفجار گاز اکسیژن
گاز اکسیژن در مجاورت مواد مشتعل شونده (آتشگیر) به سرعت باعث به وجود آمدن آتش یا شروع فرایند سوختن میشود. فرایند سوختن فرایندی است که در آن یک ماده با اکسیژن واکنشدهد و مقادیر زیادی از انرژی را به صورت نور، گرما و در مواردی آتش آزاد کند. به همین دلیل باید از نگهداری مواد مشتعل شونده در محیطهایی که غلظت گاز اکسیژن زیاد است، خودداری شود. فرایندهای سوختن در محیطهایی که غلظت اکسیژن زیاد است میتواند با سرعت و شدت بسیار بیشتری نسبت به شرایط عادی اتفاق بیافتد. هرچند گاز اکسیژن باعث اشتعال مواد مشتعل شونده میشود اما خود به تنهایی و در شرایط عادی آتش نمیگیرد.

کمبود گاز اکسیژن در محیط چیست؟
در قسمت قبل درباره خطرات زیاد بودن غلظت گاز اکسیژن در محیط صحبت کردیم. حال میخواهیم بدانیم کمبود گاز اکسیژن در محیط چیست و چه خطراتی دارد. کمبود اکسیژن محیط میتواند برای سلامت انسانها و دیگر موجودات زنده بسیار آسیب زننده باشد. به همین علت، ضروری است که همواره مقدار غلظت اکسیژن محیط اندازهگیری شود. کمبود اکسیژن در محیطهای صنعتی، میتواند باعث کاهش تمرکز کارکنان، سرگیجه و سردرد آنها شود.

مسمومیت ناشی از گاز اکسیژن چیست
تنفس مقدار بیش از اندازه گاز اکسیژن باعث آسیب به ششها و سیستم اعصاب مرکزی میشود. به این اتفاق مسمومیت ناشی از اکسیژن گفته میشود و نیاز به مراقبتهای درمانی دارد. میزان غلظت گاز اکسیژن موجود در هوا میزان مناسب برای تنفس انسانها و سایر جانوران است. اگر غلظت گاز اکسیژن هوا زیر پایینتر از ۱۹ درصد شود خطر کمبود اکسیژن و اگر بالاتر از ۲۴ درصد شود خطر مسمویت ناشی از اکسیژن و همچنین انفجار و اشتعال بسیاری از مواد آتشگیر بالا میرود.
تولید اکسیژن
علاوه بر فرایندهای تولید طبیعی گاز اکسیژن مانند فوتوسنتز که به آن اشاره شد، روشهای شیمیایی نیز برای تولید این گاز وجود دارد. در ادامه بررسی میکنیم روش آزمایشگاهی تولید گاز اکسیژن چیست. علاوه بر فرایند فوتوسنتز، اکسیژن میتواند از واکنشهای شیمیایی دیگری نیز به دست بیاید. برای مثال از واکنش تجزیه آب اکسیژنه ( هیدروژن پراکسید)، اکسیژن به دست میآید.

تاریخچه کشف گاز اکسیژن
پس از او، آنتوان لاوازیه (پدر علم شیمی) اولین کسی بود که عنصر اکسیژن را کشف کرد و عنصر را چیزی تعریف کرد که نمیتواند به اجزای شیمیایی کوچکتری (اتم) شکسته شود. اون پس از کشف اینکه گاز اکسیژن چیست، این نام را بر روی آن گذاشت که به معنی تولید اسید است. به این علت که او فکر میکرد این عنصر پایه تمامیمواد اسیدی است.

جمع بندی
این مطلب را فراگرفتیم تا بدانیم اتم و گاز اکسیژن چیست و چه کاربردی دارد. در این مطلب از مجله فرادرس آموختیم گاز اکسیژن مولکولی دواتمی تشکیل شده از اتم اکسیژن با عدد اتمی ۸ است. در دما و فشار نرمال اتاق، این ماده به فرم گاز بی رنگ، بی بو و بدون مزهای است که بیشتر به شکل مولکول یافت میشود. این مولکول کاربردهایی بسیار زیاد و مهم دارد که با آنها در زندگی و صنایع مختلف آشنا شدیم. به طور خلاصه، اکسیژن تنها مهمترین مولکول هوایی نیست که ما استشمام میکنیم. بلکه مادهای بسیار اساسی است که پایه بسیاری از فعالیتهای روزمره و صنعتی و پزشکی را در زندگی ما تشکیل میدهد. اکسیژن از کمک به تنفس انسانها، حیوانات و گیاهان گرفته تا کمک به تصفیه آب، تولید انرژی و حتی در سفرهای فضایی کاربرد دارد. درک بهتر کاربردها و ویژگیهای این مولکول، به ما کمک میکند تا از اهمیت آن باخبر شویم و به پایداری آن در محیط زیست با حفظ پوشش گیاهی و کاهش مصرف سوختهای فسیلی و جایگزینی آنها با سوختهای پاکیزه بکوشیم.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
















