ضریب فنریت، ضریب چقرمگی — انرژی کرنشی و مفاهیم مرتبط با آن

۲۲۸۰ بازدید
آخرین به‌روزرسانی: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۲
زمان مطالعه: ۳ دقیقه
ضریب فنریت، ضریب چقرمگی — انرژی کرنشی و مفاهیم مرتبط با آن

ماده‌ای که به آن نیرو اعمال می‌شود، همانند یک فنر تغییر شکل می‌دهد و انرژی پتانسیل را درون خود ذخیره می‌کند. به انرژی ذخیره شده حاصل از تغییر شکل مواد، انرژی کرنشی گفته می‌شود. این انرژی برابر با کار انجام شده برای تغییر شکل ماده است. انرژی کرنشی کل با محاسبه مساحت زیر منحنی نیرو-تغییر شکل به دست می‌آید و با واحد نیوتن در متر (N.m) نشان داده می‌شود. انرژی کرنشی الاستیک قابل بازیابی است؛ یعنی اگر میزان تغییر شکل در حد الاستیک باقی‌مانده باشد، می‌توان تمام انرژی کرنشی را بازیابی کرد.

997696
(حقوق معنونی این تصویر متعلق به وبسایت MechaniCalc است.)

انرژی کرنشی به صورت زیر محاسبه می‌شود:

معادله کلی:مساحت زیر منحنی نیرو-تغییر شکل
محدوده الاستیک:مساحت زیر منحنی نیرو-تغییر شکل
انرژی پتانسیل فنر

توجه داشته باشید که در جدول بالا، دو نوع معادله برای انرژی کرنشی در محدوده الاستیک وجود دارد.

معادله اول با توجه به سطح زیر منحنی نیرو-تغییر شکل و معادله دوم، بر اساس انرژی پتانسیل ذخیره شده در فنر نوشته شده است. هر دو معادله، نتیجه مشابهی دارند و تنها از روش‌های مختلفی به دست آمده‌اند.

چگالی انرژی کرنشی

در برخی از مواقع، استفاده از چگالی انرژی کرنشی ساده‌تر است. این پارامتر، میزان انرژی کرنشی در واحد حجم را نشان می‌دهد و با سطح زیر منحنی تنش-کرنش برابری می‌کند:

حدود انتگرال در معادله بالا از کرنش 0 تا کرنش موجود در ماده تحت بارگذاری (εapp) است. توجه داشته باشید که واحد چگالی انرژی کرنشی پاسکال (Pa) است.

ضریب فنریت

ضریب فنریت، مقدار انرژی کرنشی بر واحد حجم یا همان مقدار چگالی انرژی کرنشی است که یک ماده می‌تواند بدون تغییر شکل دائمی آن را جذب کند. ضریب فنریت با استفاده از سطح زیر منحنی تنش-کرنش تا حد الاستیک محاسبه می‌شود. اگرچه، از آنجایی که معمولاً حد الاستیک و نقطه تسلیم به هم نزدیک هستند، ضریب فنریت را می‌توان با محاسبه سطح زیر منحنی تنش-کرنش تا نقطه تسلیم تخمین زد. منحنی تنش-کرنش تا نزدیکی حد الاستیک تقریباً به صورت خطی است؛ از این‌رو، ناحیه مذکور را می‌توان به عنوان یک مثلث در نظر گرفت.

(حقوق معنونی این تصویر متعلق به وبسایت MechaniCalc است.)

ضریب فنریت با استفاده از معادلات زیر به دست می‌آید:

معادله کلی:
معادله مثلثی:

در معادلات بالا، σel و εel، تنش و کرنش در محدوده الاستیک هستند. Sty، مقاومت تسلیم کششی و E، مدول الاستیک است. توجه داشته باشید که واحد ضریب فنریت نیز مانند واحد چگالی انرژی کرنشی، پاسکال است.

ضریب چقرمگی

ضریب چقرمگی، مقداری از انرژی کرنشی بر واحد حجم است که یک ماده می‌تواند آن را قبل از شکست به خود جذب کند. ضریب چقرمگی را می‌توان با استفاده از سطح زیر منحنی تنش-کرنش تا نقطه شکست محاسبه کرد.

محاسبه دقیق سطح زیر منحنی برای تعیین ضریب چقرمگی، تا حدودی پیچیده است. اگرچه، با تقسیم سطح زیر منحنی به یک مثلث و یک مستطیل (مانند شکل زیر)، می‌توان یک تخمین حدسی از مقدار این ضریب را به دست آورد. ارتفاع این مثلث و مستطیل با میانگین مقاومت تسلیم و نهایی برابر است. معادله زیر، مقدار تخمینی ضریب چقرمگی را محاسبه می‌کند:

Sty: مقاومت تسلیم کششی؛ Stu: مقاومت نهایی کششی؛ εy: کرنش در نقطه تسلیم؛ εu: کرنش نهایی (کرنش کل در نقطه شکست)؛ E: مدول الاستیک

تخمین ضریب چقرمگی (حقوق معنونی این تصویر متعلق به وبسایت MechaniCalc است.)

با استفاده از معادله «رامبرگ-ازگود» (Ramberg-Osgood) برای تخمین منحنی تنش-کرنش، می‌توان مقدار ضریب چقرمگی را دقیق‌تر از روش بالا به دست آورد. باید توجه داشت که میزان بزرگی مساحت زیر منحنی در ناحیه پلاستیک (بخش مستطیلی)، با میزان چقرمگی ماده در ارتباط است. از آنجایی که یک ماده «شکل‌پذیر» (Ductile)، توانایی تحمل کرنش پلاستیک بیشتری را نسبت به یک ماده «شکننده» (brittle) دارد، میزان ضریب چقرمگی برای ماده شکل‌پذیر بیشتر خواهد بود. سازه‌ها معمولاً برای تحمل تنش در محدوده الاستیک طراحی می‌شوند؛ با این حال، در شرایطی با احتمال وجود اضافه‌بار ناگهانی، یک ماده شکل‌پذیر با ضریب چقرمگی بالا، کارایی بهتری خواهد داشت. توجه داشته باشید که واحد ضریب چقرمگی نیز مانند واحد چگالی انرژی کرنشی، پاسکال است.

امیدواریم این مطلب برایتان مفید واقع شده باشد. اگر به دنبال آموزش‌های مشابهی هستید، مطالب زیر را به شما پیشنهاد می‌کنیم:

^^

بر اساس رای ۱۰ نفر
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
اگر بازخوردی درباره این مطلب دارید یا پرسشی دارید که بدون پاسخ مانده است، آن را از طریق بخش نظرات مطرح کنید.
منابع:
MechaniCalc
۱ دیدگاه برای «ضریب فنریت، ضریب چقرمگی — انرژی کرنشی و مفاهیم مرتبط با آن»

سلام.
وقت بخیر
در رابطه با انتگرال گیری چگالی انرژی کرنش که برابر با مساحت زیر نمودار تنش و کرنش هست.خب در بعضی مواقع ما مثلا در تست فشار داده های تنش بسیار داریم، در اینجا کدام تنش را باید در رابطه قرار بدیم؟ تنش متوسط بگیریم یا اخرین داده تنش را باید جایگذاری در فرمول کنیم؟

نظر شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *