تصمیم گیری چه مراحلی دارد؟ – از صفر تا صد مسیر تصمیم گیری
- می‌آموزید که مراحل هشت‌گانه تصمیم‌گیری علمی را اجرا کنید.
- یاد خواهید گرفت مشکل را عمیق تحلیل و ریشه‌یابی کنید.
- خواهید توانست اطلاعات مرتبط را جمع‌آوری و تحلیل کنید.
- می‌آموزید لیستی از راه‌حل‌های موثر و ممکن بسازید.
- یاد می‌گیرید مزایا و معایب هر گزینه را ارزیابی کنید.
- خواهید آموخت که بهترین راهحل را با توجه به منابع انتخاب کنید.
فرایند تصمیم گیری چیست؟
فرایند تصمیم گیری به مراحلی گفته میشود که برای انتخاب راهحل نهایی طی میکنید. پس از آن‌که دانستید تصمیم گیری چه مراحلی دارد این امکان را دارید که از آن‌ها برای تصمیم‌های بلندمدت و کوتاه‌مدت استفاده کنید.
پس از آن‌که دانستید تصمیم گیری چه مراحلی دارد در هرکدام از این مراحل می‌توانید به ارزیابی تصمیم خود بپردازید. به این ترتیب راه‌حل‌های مختلف را بررسی میکنید و در میانه راه اگر متوجه شدید که انتخاب خوبی نکردید قبل از آن‌که دیر شود فرصت تغییر آن را خواهید داشت.
تفاوت مهارت حل مسئله با تصمیم گیری چیست؟
تفاوت دیگر این مهارت این است که در فرایند حل مسئله جنبه‌های مختلفی از مشکل را بررسی میکنید. در حالی که در تصمیم‌گیری پس از انتخاب یکی از راه‌حل‌ها، مراحل اجرای آن را پیش می‌برید.
تصمیم گیری چه مراحلی دارد؟
هر زمان با موقعیتی مواجه شدید که نیاز داشتید از میان گزینه‌های موجود یک مورد را انتخاب کنید با علم به این که تصمیم گیری چه مراحلی دارد این ۸ گام را طی کنید تا به بهترین انتخاب برسید. البته برخی از انتخاب‌ها اهمیت چندانی ندارند.
به طور مثال انتخاب بین رفتن به محل کار با دوچرخه یا ماشین صرفا انتخابی ساده است که با در نظر گرفتن یک الی دو نکته می‌توانید به پاسخ نهایی برسید. اما در انتخاب‌های مهم زندگی نظیر انتخاب رشته، شغل، شریک زندگی، محل سکونت و... حتما طبق اصول تصمیم‌گیری پیش بروید. زیرا اشتباه در این مسائل کل سرنوشت و آینده شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
۱. شناسایی مسئله
۲. انجام تحقیقات کامل
در مرحله دوم تصمیم‌گیری باید تحقیقات کاملی درباره مشکل و راه‌حل‌های موجود انجام دهید و هر اطلاعات مهمی را در اختیار داشته باشید. در واقع نباید هیچ نقطه پنهانی در ذهن شما باقی بماند. حتی اگر در آن حیطه متخصص باشید و تجربه کافی کسب کرده باشید باز هم گاهی با مسائلی روبه‌رو می‌شوید که حل آن‌ها پیچیده و دشوار است و انتخاب هرکدام از راه‌حل‌ها مزایا و معایب خاص خودشان را دارند.
تحقیق کامل درباره راه‌حل‌های مختلف گاهی شما را با روش حل متفاوتی روبه‌رو می‌کند که در گذشته به آن فکر نکرده بودید. در این مرحله تا حد امکان با افراد متخصص دیگر مشورت کنید تا آن‌ها نیز راه‌حل‌های خود را به شما ارائه بدهند. هرچه دید گسترده‌تری داشته باشید مزایا و معایب بیشتری را می‌بینید و در نتیجه انتخاب بهتری خواهید داشت.
به طور مثال در انتخاب رشته تحصیلی بسیاری از افراد بین دو رشته ریاضی و تجربی مردد می‌شوند. در این حالت مکالمه با دبیران مدرسه، افراد موفق در هر دو شاخه تحصیلی و ملاحظه میزان توانایی‌ها و علاقه‌مندی‌ها به شما نگاهی همه‌جانبه برای انتخاب بهتر می‌دهد.
۳. ساخت فهرستی از راه‌حل‌های بادوام
۴. استفاده از اعضای دیگر تیم
وقتی درمی‌یابید که تصمیم گیری چه مراحلی دارد دیگر در برابر کمک گرفتن از دیگران مقاومتی نمی‌کنید زیرا مهم این است که به تصمیم درستی برسید و برای دستیابی به این نقطه باید از تمام منابع خود استفاده بهینه کنید.
به طور مثال وقتی به‌تازگی در شرکتی استخدام می‌شوید و چند نفر به عنوان اعضای تیم شما انتخاب می‌شوند این افراد قدیمی تجربه بیشتری دارند و در برخی جنبه‌ها اطلاعات آن‌ها از شما کامل‌تر است. در این حالت اگر با مسئله‌ای روبه‌رو شوید که نیاز به تصمیم‌گیری داشته باشد بهترین کار این است که جلسه‌ای تشکیل دهید و از اعضای گروه بخواهید نقطه‌نظرات خود را اعلام کنند و برای هر راه‌حلی که ارائه می‌دهند مزایا و معایب آن انتخاب را نیز بررسی کنند. به این ترتیب احتمال تصمیم‌گیری اشتباه شما تا حد زیادی کاهش می‌یابد.
۵. ارزیابی ایده‌ها بر اساس تاثیرشان
تک تک ایده‌هایی را که در مراحل قبل یادداشت کردید بر اساس تاثیر آن‌ها ارزیابی کنید. به طور مثال گاهی میزان بودجه مصرفی برای حل یک مسئله اهمیت زیادی دارد و باید راه‌حلی را انتخاب کنید که مشکل را به طور کامل ریشه‌کن نمی‌کند اما در این لحظه مقرون‌به‌صرفه است و انتخاب آن آسیبی به سیستم نمی‌زند.
به طور مثال اگر سفارش تولید محصولی را گرفته‌اید اما نمی‌توانید تا موعد مقرر آن سفارش را آماده کنید بخشی از روند کار را برون‌سپاری میکنید. در این حالت ممکن است کیفیت محصولات آن‌طور که باید نشود اما با کاهش قیمت نهایی و ارسال سفارش‌ها مشکل محدودیت زمان را برطرف میکنید. در واقع گاهی با وجود آن‌که می‌دانید تصمیم گیری چه مراحلی دارد بین گزینه‌های موجود گزینه با ضرر کمتر را برمی‌گزینید.
۶. انتخاب بهترین رویکرد
۷. ارزیابی نتایج انتخاب‌ها
برای ارزیابی راهحل به منافع و هزینه‌های پیاده‌سازی آن دقت کنید و ملاحظه کنید که آیا می‌توانید هزینه‌ها را کاهش دهید یا حذف کنید و همچنین آیا این امکان را دارید که منفعت خود و سازمانتان را افزایش دهید یا خیر. انجام این کار به شما در مدیریت فرایند کارها و تصمیم‌گیری بهتر کمک می‌کند.
۸. اصلاح روند برای پروژه‌های آینده
در انتهای اجرای فرایند و ارزیابی آن با استفاده از نتایجی که به دست آوردید از این تجربه برای تصمیم‌‌گیری‌های بعدی استفاده کنید. به طور مثال اگر در این تصمیم‌گیری دریافتید که جلسات گروهی شما را به نتایج خوبی می‌رساند در موقعیت بعدی از همین تیم برای تصمیم‌گیری استفاده کنید. اگر فکر میکنید باید مهارت‌های خود را تقویت کنید با توجه به آن که می‌دانید تصمیم گیری چه مراحلی دارد یک مرحله دیگر برای افزایش تجربه و انتخاب بهترین گزینه اضافه کنید. تقویت تفکر انتقادی نیز کمک شایانی به شما می‌کند تا هر مسئله را از زاویه‌های مختلف بسنجید و به نتایج بهتری برسید.
آموزش تقویت مهارت تصمیم گیری
در ادامه راه‌های تقویت این مهارت را آموزش می‌دهیم. می‌توانید با تمرین و تکرار این متدها توانایی‌های خود را برای انتخاب بهترین گزینه از میان گزینه‌های موجود افزایش دهید و میزان اشتباهات خود را به حداقل برسانید.
در صورت لزوم فرایند را تکرار کنید
گاهی تصمیمی که برای رفع یک مسئله می‌گیرید برای مسئله دیگری نیز مناسب است. همچنین برخی مسائل وجود دارند که قبلا آن‌ها را حل کرده‌اید اما پس از مدتی دوباره بروز می‌کند. اگر تصمیم شما نتایج خوبی دارد آن را به شکل فرمول درآورید و در مواجهه با موقعیت‌های مشابه از آن استفاده کنید. همچنین می‌توانید این انتخاب تضمین‌شده را با اعضای تیم مطرح کنید تا هیچ‌کدام از آن‌ها برای تصمیم‌های این‌چنینی دچار سردرگمی نشوند. به طور مثال رفتار سازمانی در هر شرکتی با شرکت دیگر متفاوت است اما می‌توانید با در نظر گرفتن بهترین رفتارهای مربوط به سازمان خود قوانینی وضع کنید و آن قوانین را در اختیار کارکنان جدید و قدیمی بگذارید تا مدام درگیر انتخاب میان گزینه‌های مختلف نباشند.
فعالانه گوش دهید
انعطاف‌پذیر باشید
بهتر است درباره نظرات خود انعطاف به خرج دهید. می‌دانید که تصمیم گیری چه مراحلی دارد بنابراین ممکن است در میانه راه نیاز به تغییر مسیر داشته باشید. تقویت مهارت تصمیم‌گیری فقط در حالتی رخ می‌دهد که اولویت شما انتخاب بهترین گزینه باشد نه این‌که حرف و نظر خودتان را ثبت کنید. این انعطاف‌پذیری شما باعث میشود که با قابلیت‌های بیشتری مشکلات را رفع کنید.
هدف‌های بزرگ‌ترین تعریف کنید
هدف‌های بزرگ و شفافی برای خود تعریف کنید و مسیر رسیدن به آن هدف‌ها را نیز مشخص کنید. البته توصیه می‌کنیم که ابتدا هدف‌های کوچک‌تری در نظر بگیرید. هرکدام از این هدف‌های کوچک ممکن است بارها شما را مجبور به تصمیم‌گیری کنند. در این حالت چون هدف نهایی در ذهن شما مشخص است دیگر تصمیم‌گیری کار دشواری نخواهد بود.
همکاری را تشویق کنید
برخی از همکاران ممکن است به جای انتخاب بهترین راهحل برای دریافت امتیازات بیشتر با هم رقابت کنند. تشویق کارمندان و حفظ فضای همکاری و دریافت نظر همه اعضا به شما در تصمیم‌گیری بهتر کمک می‌کند و همچنین مهارت این افراد را در حل مسائل پرورش می‌دهد.
گزینه‌ها را هوشمندانه بررسی کنید
وقتی وظایف روزانه را با کیفیت و دقت بالایی انجام می‌دهید برای رفع مشکلات خود توانایی بیشتری خواهید داشت و در تصمیم‌گیری‌ها موفق‌تر عمل میکنید. اگر متوجه شدید که تصمیم‌هایتان بر مبنای احساس هستند و منطق کمی دارند زمانی را برای ارزیابی استراتژی خود صرف کنید و به انتخاب‌های دیگر با دقت بیشتری بیندیشید.
استرس را از خود دور کنید
فضای بسیار پرتنش آن هم در مدت طولانی مضرات زیادی دارد. بنابراین برای پرورش مهارت تصمیم‌گیری خود را از چنین فضاهایی دور کنید و در این موقعیت‌ها تصمیم نگیرید. زیرا هر تصمیم جدید راه جدیدی را برایتان باز می‌کند و اگر آن تصمیم را در موقعیت پرتنشی گرفته باشید احتمالا نتایج خوبی نخواهید گرفت. در این موقعیت‌ها قدری به خود زمان بدهید و به محیطی آرام بروید.
با توجه به آن‌که می‌دانید تصمیم گیری چه مراحلی دارد ابتدا مسئله اصلی را شناسایی کنید و بعد تمامی مراحل را پیش بروید تا به بهترین گزینه برای انتخاب خود برسید. در صورتی که با انتخاب‌های متعد روبه‌رو هستید که هرکدام مزایا و معایب مختلفی دارند به روش تصمیم‌گیری چند شاخصه و با استفاده از متدهای موجود در این تکنیک به نتایج مدنظر خود دست یابید.
جمع بندی
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریع‌تر ببینید
