درس پایگاه داده یکی از درس‌های مهم رشته کامپیوتر به حساب می‌آید و همچنین یادگیری مفاهیم پایگاه داده به خصوص SQL برای تمام فعالان حوزه علوم کامپیوتر و برنامه نویسی اهمیت بالایی دارد. پس از یادگیری مباحث بانک اطلاعاتی و مطالعه درس پایگاه داده، لازم است دانشجویان برای آمادگی بیشتر، پیش از شرکت در آزمون این درس، با نمونه سوالات پایگاه داده آشنا شوند. خصوصاً آشنایی با نمونه سوال پایگاه داده پیام نور برای دانشجویان این دانشگاه بسیار اهمیت دارد. همچنین خیلی از کارجویان نیز به دنبال نمونه سوال پایگاه داده استخدامی هستند تا بتوانند خود را برای آزمون استخدامی پایگاه داده آماده کنند. بنابراین در این مقاله سعی شده است تا حد امکان منبعی جامع و کاربردی برای نمونه سوال پایگاه داده تهیه شود.

«پایگاه داده» (Database) مجموعه‌ای سازمان‌یافته از اطلاعات یا داده‌هایی است که معمولاً به صورت الکترونیکی در یک سیستم کامپیوتری ذخیره می‌شوند. پایگاه داده اغلب با استفاده از یک «سیستم مدیریت پایگاه داده» (Database Management System) یا به اختصار DBMS مدیریت و کنترل می‌شود.

نمونه سوالات پایگاه داده

پایگاه‌های داده یا همان بانک‌های اطلاعاتی ابزارهایی بسیار قدرتمند به حساب می‌آیند که در تمام حوزه‌های مربوط به محاسبات کاربرد دارند و از آن‌ها استفاده می‌شود. یادگیری پایگاه داده مهارتی کلیدی در حوزه علوم کامپیوتر و محاسبات به حساب می‌آید. در این مطلب سعی شده است نمونه سوال پایگاه داده با جواب به صورت تشریحی و تستی برای مقاطع تحصیلی و دانشگاه‌های مختلف و همچنین نمونه سوالات پایگاه داده استخدامی گردآوری شوند.

نمونه سوال پایگاه داده کاردانی کامپیوتر

در این بخش به ارائه نمونه سوال پایگاه داده کاردانی کامپیوتر با جواب پرداخته شده است. پیشنهاد می‌شود پس از پاسخگویی به هر نمونه سوال پایگاه داده از طریق گزینه شرح پاسخ توضیحات تشریحی هم مطالعه شوند تا فرایند یادگیری تکمیل شود.

۱- پایگاه داده یا بانک اطلاعاتی چیست ؟
به مجموعه‌ای از داده‌های ورودی-خروجی، دستورهای کنترلی و نتایج موقت، پایگاه داده می‌گویند.
پایگاه داده مجموعه‌ای از داده‌های پایدار به حساب می‌آید که به وسیله اپلیکیشن‌ها و نرم‌افزارها استفاده می‌شود.
به مجموعه‌ای از تمام داده‌های استفاده شده توسط کاربر برنامه‌ای کاربردی پایگاه داده گفته می‌شود.
گزینه‌های الف و ب صحیح هستند.
شرح پاسخ
پایگاه داده یا همان بانک اطلاعاتی (دیتابیس | Database) مجموعه‌ای سازمان‌دهی شده از اطلاعات یا داده‌ها است. بانک اطلاعاتی یا پایگاه داده که به آن دیتابیس هم گفته می‌شود، مجموعه‌ای از اطلاعات و داده‌های ساختاریافته است که می‌توان به به آن‌ها دسترسی داشت و آن‌ها را مدیریت و به‌روزرسانی یا حذف کرد. به بیان ساده، پایگاه داده منبعی برای ذخیره‌سازی اطلاعات یا داده‌ها به حساب می‌آید. پایگاه‌های داده معمولاً متشکل از رکوردهای «داده» (Data) هستند.
۲- DBMS چیست؟
فایل‌هایی است که در سیستم‌های کامپیوتری به منظور ذخیره‌سازی و بازیابی اطلاعات مورد استفاده قرار می‌گیرند.
DBMS نرم افزاری برای مشاهده اطلاعات پایگاه داده است.
سیستمی برای مدیریت پایگاه داده است.
به واسط بین کاربران و بانک‌های اطلاعاتی DBMS می‌گویند.
شرح پاسخ
سیستم مدیریت پایگاه داده (Database Management System | DBMS) نرم‌افزار و سیستمی است که کنترل و مدیریت بانک‌های اطلاعاتی با استفاده از آن انجام می‌شود. کاربران نهایی به وسیله DBMS می‌توانند داده‌ها را در پایگاه داده ایجاد، محافظت، به‌روزرسانی و حذف کنند یا داده‌های بانک اطلاعاتی را بخوانند. از جمله برخی از DBMSهای محبوب و رایج می‌توان به PostgreSQL ،MySQL، اکسس، SQL Server و سایر موارد اشاره کرد.
۳- کدام مورد در معماری ANSI-SPARC صحیح نیست؟

سطح داخلی در ANSI پایین‌ترین سطح انتزاع را دارد و این سطح مشخص کننده ساختار کلی بانک اطلاعاتی است.
سطح خارجی در ANSI دارای بالاترین سطح انتزاع است و در این سطح محدوده دسترسی کاربران به داده‌ها مشخص می‌شود.
دسترسی و مدیریت لایه مفهومی بر عهده مدیر بانک اطلاعاتی است.
هر ۳ گزینه صحیح هستند.
شرح پاسخ
معماری ANSI-SPARC استانداردی سطح بالا برای طراحی سیستم‌های مدیریت پایگاه داده به حساب می‌آید. این معماری و استاندارد دارای طراحی ۳ لایه است. ۳ لایه در ANSI-SPARC شامل لایه خارجی، لایه مفهومی و لایه داخلی می‌شود. این معماری برای فراهم کردن انتزاع کاربردی برای ساده‌سازی دسترسی به پایگاه داده در سطوح مختلف پیچیدگی نیازمندی‌ها طراحی شده است.
  • لایه خارجی: این لایه دیدگاه کاربر از پایگاه داده است و شامل نمایش داده‌هایی می‌شود که معمولاً سطح بالاتری از انتزاع را بازنمایی می‌کنند.

  • لایه مفهومی: نحوه ذخیره‌سازی داده‌ها در این لایه تعریف می‌شود و نمایی سراسری از داده‌ها در این لایه فراهم می‌شود. رابطه‌های میان داده‌ها و همچنین مدل‌های مفهومی برای پایگاه داده در این لایه تعیین می‌شوند. این لایه، اگر چه سطح پایین‌تر از لایه خارجی محسوب می‌شود، اما همچنان مستقل از سخت‌افزار مربوط به نرم‌افزار است.

  • لایه داخلی: چگونگی نمایش و بازنمایی داده‌ها به صورت فیزیکی روی سیستم در لایه داخلی تعریف می‌شود. این فرایند پارتیشن‌بندی، اندیس‌گذاری و تسهیلات مربوط به سیستم عامل که ممکن است نیاز شوند را شامل می‌شود. این سطح شامل کم‌ترین درجه از انتزاع است و تنها توسعه دهندگان DBMS، برنامه نویسان سیستم عامل و سایر متخصصین به آن دسترسی دارند.
  • ۴- منظور از خاصیت یکپارچگی در خواص ACID چیست ؟
    تمام یا بخشی از دستورالعمل‌های هر تراکنش می‌توانند اجرا شوند.
    این خاصیت بیان می‌دارد که هر تراکنش باید تمامی قوانین جامعیت پایگاه داده را رعایت کند.
    هم‌روندی تراکنش‌ها کنترل می‌شود تا اثر مخرب روی یکدیگر نداشته باشند.
    یا باید تمامی دستورالعمل‌های هر تراکنش اجرا شوند و یا هیچکدام از آن‌ها نباید اجرا شوند.
    شرح پاسخ
    یکپارچگی به معنی «همه» یا «هیچ» است؛ یعنی یا تمامی دستورالعمل‌های هر تراکنش باید اجرا شوند و یا هیچکدام از آنها نباید اجرا شوند. مثلاً اگر تراکنشی برای انتقال مبلغی از حسابی به حساب دیگر داشته باشیم، این تراکنش ۲ بخش را شامل می‌شود: در بخش اول پول از حساب برداشت می‌شود و در بخش دوم نیز همان مبلغ به حساب دوم واریز خواهد شد.
    در این حالت اگر بخش اول تراکنش اجرا شود، اما ناگهان قطع ارتباط اتفاق بیوفتد و بخش دوم قابل انجام شدن نباشید، آنگاه پول باید به حساب اول بازگردانده شود تا صحت، جامعیت و یکپارچگی اطلاعات حفظ شود. در یکپارچگی اگر عملی نیمه‌کاره انجام شود، در واقع عمل مربوطه انجام نخواهد شد و دوباره از نو باید نسبت به انجام آن به صورت کامل اقدام کرد.

    ۵- کدامیک از گزینه‌های زیر جزو عنصرهای اصلی پایگاه داده به حساب نمی‌آید؟
    نرم افزار
    کاربر
    سیستم عامل
    داده
    شرح پاسخ
    عناصر اصلی پایگاه داده شامل سخت‌افزار، نرم‌افزار، کاربر و داده است. سخت‌افزار برای ذخیره‌سازی، پردازش و ارتباطات در فرایندهای پایگاه داده مورد استفاده قرار می‌گیرد. انواع نرم‌افزار در بحث پایگاه داده نیز شامل نرم افزار کاربردی و نرم افزار سیستمی می‌شود. کاربران پایگاه داده نیز افرادی مختلفی همچون مدیر پایگاه داده، برنامه نویس DBP و کاربران نهایی هستند. نقش داده‌ها در بانک‌های اطلاعاتی نیز بسیار واضح است یعنی اگر داده‌ای درکار نباشد نیازی به پایگاه داده هم وجود نخواهد داشت.
    ۶- معماری توزیع شده در انواع معماری DBMS چیست؟
    هر معماری که در آن قسمتی از پردازش را یک برنامه، سیستم یا ماشین انجام دهد و انجام قسمت دیگر از پردازش از برنامه، سیستم یا ماشین دیگر درخواست شود.
    در این معماری پایگاه داده‌ای روی یک سیستم کامپیوتری و بدون ارتباط با سیستم کامپیوتری دیگر، ایجاد می‌شود و این معمای برای کاربردهای کوچک مناسب است.
    معماری است که در آن داده‌های ذخیره شده به لحاظ منطقی متعلق به یک سیستم هستند و به لحاظ فیزیکی داده‌ها روی کامپیوترهایی به هم متصل در یک شبکه یا چند شبکه ذخیره شده‌اند.
    نوعی از معماری DBMS است که در آن داده‌ها روی چندین کامپیوتر قابل دسترسی هستند، اما به صورت فیزیکی همه آن‌ها روی یک کامپیوتر ذخیره شده‌اند.
    شرح پاسخ
    معماری توزیع شده در سیستم‌های مدیریت پایگاه داده مجموعه‌ای از داده‌های ذخیره شده به حساب می‌آید که از لحاظ منطقی فقط به یک سیستم تعلق دارند، اما در واقع داده‌ها در کامپیوترهای مختلفی ذخیره می‌شوند که در یک یا بیش از یک شبکه توزیع شده‌اند. می‌توان گفت در این معماری تعدادی بانک اطلاعاتی ذخیره شده روی کامپیوترهای مختلف وجود دارد که از نظر و دید کاربران، پایگاه واحدی است. به بیان دیگر، معماری توزیع شده مجموعه‌ای است از چند پایگاه داده که به لحاظ منطقی تجمیع شده و یکپارچه به نظر می‌رسند، اما به طور فیزیکی روی کامپیوترهای یک یا چند شبکه توزیع شده‌اند.
    ۷- کدام گزینه جزء روش‌های رایج در مدل‌سازی معنایی داده نیست؟
    ER
    UML
    DBA
    EER
    شرح پاسخ
    مدل‌سازی معنایی داده، ارائه مدلی از محیط عملیاتی به کمک مفاهیمی مستقل از موضوع‌های مربوط به نمایش منطقی و فیزیکی داده‌ها است. روش‌های EER ،ER و UML از جمله روش‌های مدل‌سازی معنایی داده‌ها به حساب می‌آیند. ER روش موجودیت - ارتباط، EER روش موجودیت - ارتباط توسعه یافته و UML زبان مدل‌سازی یکپارچه است که فقط خاص مدل‌سازی معنایی داده نیست و برای طراحی سیستم‌های نرم‌افزاری هم از UML استفاده می‌شود.
    ۸- کدام گزینه از شرایط تعمیم به حساب نمی‌آید؟
    هر زیرنوع گونه خاصی از حداقل یک زبرنوع است.
    داشتن شناسه مشترک از یک دامنه
    هر چه صفت‌های مشترک بیشتر، تعمیم توجیه‌پذیرتر
    حداقل وجود ۲ نوع مختلف از زیر نوع
    شرح پاسخ
    شرایط تعمیم عبارتند از:

    داشتن شناسه مشترک
    حداقل وجود ۲ نوع زیر نوع
    هر چه صفت‌های مشترک بیشتر باشند، تعمیم توجیه‌پذیرتر است.
    ۹- کدام گزینه جزو انواع کلید در مدل رابطه‌ای نیست؟
    کلید اصلی
    کلید کاندید
    کلید خارجی
    کلید جانبی
    شرح پاسخ
    انواع کلید در مدل رابطه‌ای عبارتند از:
  • ابرکلید
  • کلید کاندید
  • کلید اصلی
  • کلید فرعی
  • کلید خارجی
  • ۱۰- قوانین جامعیت در مدل رابطه‌ای کدامند؟
    جامعیت ارجاعی، جامعیت یکپارچه، جامعیت درون رابطه‌ای
    جامعیت ارجاعی، جامعیت دامنه‌ای، جامعیت ثابت
    جامعیت ارجاعی، جامعیت دامنه‌ای، جامعیت درون رابطه‌ای
    جامعیت نسبی، جامعیت دامنه‌ای، جامعیت درون رابطه‌ای
    شرح پاسخ
    قوانین جامعیت در مدل رابطه‌ای عبارتند از:
  • جامعیت دامنه‌ای: یعنی تمام صفت‌ها در همه رابطه‌ها از نوع دامنه خود باشند.
  • جامعیت درون‌رابطه‌ای: یعنی هر رابطه به تنهایی صحیح باشد.
  • جامعیت ارجاعی: یعنی کلید خارجی درست تعریف شده باشد.

  • نمونه سوال تشریحی پایگاه داده کاردانی کامپیوتر

    در این بخش تعدادی از نمونه سوال پایگاه داده تشریحی کاردانی کامپیوتر ارائه شده‌اند. پیشنهاد می‌شود ابتدا سعی کنید خودتان به سوالات پاسخ دهید و سپس برای مشاهده پاسخ صحیح روی گزینه جواب کلیک کنید. در نهایت می‌توان نتیجه پاسخ خود را با جواب صحیح مقایسه کرد.

    1- مزایای استفاده از پایگاه داده را شرح دهید (۵ مورد).

    جواب
    1. امکان کنترل افزونگی داده‌ها (کنترل Data Redundancy)
    2. فراهم شدن امکان پایداری و ثُبات داده‌ها (Data Consistency)
    3. امکان استخراج اطلاعات بیشتر از داده‌ها
    4. فراهم شدن امکان به‌اشتراک‌گذاری ساده‌تر داده‌ها
    5. افزایش امنیت داده‌ها

    2- دو قابلیت اصلی سیستم‌های مدیریت پایگاه داده چه هستند؟ هر کدام را به اختصار توضیح دهید.

    جواب
    1. زبان تعریف داده (Data Definition Language) که با مخفف DDL هم خطاب می‌شود. به وسیله این قابلیت می‌توان بانک اطلاعاتی را تعریف کرد و کاربران امکانش را دارند تا با استفاده از آن نوع و ساختار داده‌ها را تعیین و محدودیت‌هایی‌ها را مشخص کنند که باید روی داده‌ها اعمال شوند.
    2. زبان تغییر داده‌ها (Data Manipulation Language) که با سرنام DML نیز شناخته می‌شود. به وسیله این قابلیت در DBMS کاربران می‌توانند داده‌ها را درج (Insert)، حذف (Delete) و بازیابی (Retrieve) کنند.

    ۳- مزایای استفاده از پایگاه داده را شرح دهید (۵ مورد).

    جواب
    1. امکان کنترل افزونگی داده‌ها (کنترل Data Redundancy)
    2. فراهم شدن امکان پایداری و ثُبات داده‌ها (Data Consistency)
    3. امکان استخراج اطلاعات بیشتر از داده‌ها
    4. فراهم شدن امکان به‌اشتراک‌گذاری ساده‌تر داده‌ها
    5. افزایش امنیت داده‌ها

    ۴- موجودیت ضعیف را توضیح دهید.

    جواب

    نوع موجودیت F را ضعیف نوع موجودیت E گوییم هر گاه F با E وابستگی وجودی داشته باشد؛ یعنی اگر E در مدلسازی مطرح نشود، F هم مطرح نباشد. همچنین، نوع موجودیت ضعیف از خودش دارای شناسه نیست.

    ۵- مفهوم جامعیت را توضیح دهید.

    جواب

    صحت، دقت و سازگاری و اعتبار داده‌های ذخیره شده در بانک اطلاعاتی به صورت همیشگی را جامعیت می‌نامند. در واقع جامعیت مجموعه‌ای به حساب می‌آید که از امکاناتی برای کنترل داده‌های ذخیره شده در پایگاه داده تشکیل شده است.

    مثلاً محدودیت‌هایی برای دانشجویان مشروط شده در پایگاه داده اعمال می‌شود تا نتوانند بیشتر از ۱۴ یا ۱۲ واحد در ترم بعدی اخذ کنند. در واقع می‌توان جامعیت را همان مفهوم Consistency در نظر گرفت.

    در ادامه ارائه نمونه سوالات پایگاه داده با جواب به نمونه سوال پایگاه داده پیام نور پرداخته شده است؛ پیش از آن مجموعه دوره‌های آموزش پایگاه داده فرادرس به علاقه‌مندان معرفی شده است.

    معرفی فیلم های آموزش پایگاه داده

    فیلم آموزش پایگاه داده فرادرس

    در پلتفرم فرادرس مجموعه‌های آموزشی مختلفی برای دوره‌های آموزشی مرتبط ایجاد شده است تا بتوان به آسانی آموزش‌های مورد نظر خود را یافت. یکی از مجموعه‌های آموزشی فرادرس نیز به موضوع پایگاه داده اختصاص دارد و تمام دوره‌های آموزشی مرتبط با پایگاه داده در این مجموعه گردآوری شده‌اند. مرتبط‌ترین دوره در این مجموعه، آموزش درس پایگاه داده است که در ابتدای این مطلب نیز معرفی و پیوند دسترسی به آن ارائه شد.

    دوره‌های آموزشی مختلفی برای فناوری‌های مختلف و انواع سیستم‌های پایگاه داده مثل SQL Server، اوراکل، MySQL و سایر موارد در این مجموعه در دسترس هستند و می‌توان بر حسب نیاز هر یک از این دوره‌ها را انتخاب و فرایند یادگیری را آغاز کرد. در تصویر فوق تنها برخی از دوره‌های این مجموعه آموزشی به عنوان نمونه نمایش داده شده‌اند.

    نمونه سوال پایگاه داده پیام نور با جواب

    در این بخش به ارائه ۲۵ نمونه سوال پایگاه داده پیام نور با جواب پرداخته شده است تا دانشجویان این دانشگاه بتوانند با استفاده از این سوالات مهارت خود را بسنجند و برای امتحان درس پایگاه داده آماده شوند. ابتدا سوالات تستی و سپس سوالات تشریحی با جواب ارائه شده‌اند.

    نمونه سوالات پایگاه داده پیام نور با جواب

    نمونه سوالات تستی پایگاه داده پیام نور با جواب

    در ادامه چند نمونه سوال پایگاه داده تستی پیام نور مربوط به امتحانات سال‌های گذشته آمده است.

    ۱- صفتی که مقادیر آن در پایگاه داده ذخیره نشده باشد، بلکه حاصل پردازشی روی فقره‌هایی از داده‌های ذخیره شده باشد و از یک محاسبه بدست آید کدام است؟
    صفت مشتق
    صفت ذخیره شده
    صفت مرکب
    صفت هیچ مقدارپذیر
    ۲- کدام گزینه تماماً از روش‌های مدل‌سازی معنایی به حساب می‌آید؟
    SSADM ،OMT ،UML ،ER
    EER ،OMT ،UML ،ER
    DFD ،OMT ،UML ،ER
    SSADM ،DFD ،UML ،ER
    ۳- در رسم نمودار ER نماد زیر نشان دهنده چیست؟
    نماد ها در نمودار ER
    نماد صفت
    نماد موجودیت
    نماد ارتباط
    نوع موجودیت ضعیف
    ۴- عبارت زیر تعریف کدام گزینه است؟
    بازشناسی گونه‌های خاص یک نوع موجودیت براساس یک یا چند ضابطه مشخص.
    تجمع
    تخصیص
    تعمیم
    ترکیب
    ۵- کدام گزینه در مورد نما (دید) خارجی درست است؟
    این نما جامع است و جزئی نیست.
    هر کاربر تنها می‌تواند یک نما داشته باشد.
    دید کاربر نسبت به داده‌های ذخیره شده در بانک اطلاعاتی، نمایی خاص است.
    به تعریف مجموعه نماهای خارجی کاربر سطح داخلی نیز دید خارجی می‌گویند.
    ۶- کدام‌یک از واحدهای زیر جزو واحدهای لایه مدیریت محیط پایگاه داده به حساب می‌آید؟
    تولید نسخه‌های پشتیبان
    واحد مدیریت کاتالوگ
    واحد مدیریت سطح داخلی
    واحد مدیریت بافر
    ۷- زبان داده فرعی از ۳ دستور تشکیل شده است، آن ۳ دستور چه هستند؟
    دستورات ذخیره‌سازی داده‌ها، دستورهای برازش داده‌ها، دستورهای کنترل داده‌ها
    دستورهای تعریف داده‌ها، دستورات ادغام داده‌ها، دستورهای کنترل داده‌ها
    دستورهای تعریف داده‌ها، دستورات برازش داده‌ها، دستورهای کنترل داده‌ها
    دستورات تعریف داده‌ها، دستورهای ذخیره‌سازی داده‌ها، دستورات برازش داده‌ها
    ۸- کدام گزینه جزء پارامترهای مربوط به سطح داخلی-فیزیکی نیست؟
    ثابت یا متغیر بودن طول فیلد
    امکانات تعریف قواعد جامعیت
    حداکثر تعداد رکورد
    حداکثر طول هر رکورد
    ۹- در کدام معماری، پایگاه داده روی یک سیستم کامپیوتری و بدون ارتباط با سیستم کامپیوتری دیگر ایجاد می‌شود
    معماری چندپایگاهی
    معماری سیستم پایگاهی مشتری-خدمتگزار
    معماری توزیع شده
    معماری متمرکز
    ۱۰- کدام گزینه از مزیت‌های معماری مشتری-خدمتگزار نسبت به معماری متمرکز به حساب می‌آید؟
    ایمنی بیشتر سیستم
    تقسیم پردازش
    اطمینان عملیاتی بیشتر
    کاهش هزینه سخت افزاری
    ۱۱- از کدام ابزار محک‌زنی فقط به منظور بررسی کارایی سیستم در محیط اجرایی سیستم‌عامل استفاده می‌شود و در آن به محیط شبکه‌ای و کاربران ترمینالی پرداخته نمی‌شود؟
    ابزار TPC-A
    ابزار TPC-B
    ابزار TPC-C
    ابزار TPC-D
    ۱۲- مفهوم «ستون» در جدول معادل با کدام مفهوم در مدل رابطه‌ای است؟
    کاردینالیتی
    صفت
    درجه
    میدان
    ۱۳- کدام گزینه جزء روش‌های حذف تاپل مرجع برای اِعمال قاعده C2 نیست؟
    روش تعویقی
    تسلسلی
    روش چندمقدارگذاری
    روش عدم اقدام
    ۱۴- کدام‌یک از عملگرهای زیر، عملگر گروه‌بندی در جبر رابطه‌ای به حساب می‌آید؟
    عملگر Union
    عملگر SUMMARIZE
    عملگر PROJECT
    عملگر SEMIJOIN
    ۱۵- تعریف زیر مربوط به کدا‌م‌یک از انواع رابطه است؟
    نوعی رابطه نامدار و مشتق، شبیه نما که البته مجازی نیست، بلکه واقعی است
    رابطه لحظه‌ای
    رابطه مبنا
    رابطه بینابینی
    رابطه موقت
    ۱۶- به منظور ایجاد جدول موقت از کدام دستور زیر استفاده می‌شود؟
    دستور «CREATE TEMPORARY TABLE table-name»
    دستور «CREATE TABLE tablename1 LIKE table-name2»
    دستور «CREATE TABLE table name AS (SELECT ...) WITH DATA»
    دستور «DROP TABLE table name option»
    ۱۷- کدام‌یک از تعریف‌های زیر راجع به کلید کاندید مربوطه صحیح است؟
    کلید کاندید R1 INTERSECT R2: کلید کاندید، R2 است
    کلید کاندید R1 SEMIJOIN R2: کلید کاندید، R2 است
    کلید کاندید R1 MINUS R2: کلید کاندید، R2 است
    کلید کاندید R1 SEMIMINUS R2: کلید کاندید، R1 است
    ۱۸- کدام دستور برای لغو امتیاز در SQL مورد استفاده قرار می‌گیرد؟
    دستور DELETE
    دستور GRANT
    دستور REVOKE
    دستور UPDATE
    ۱۹- در کدام گزینه عملکرد شرح داده شده برای عملگر مربوطه صحیح است؟
    UPPER: حروف بزرگ را به حروف کوچک تبدیل می‌کند.
    LOWER: حروف کوچک را به حروف بزرگ تبدیل می‌کند.
    CAST: با توجه به شرط، مقدار مشخصی را از مجموعه‌ای از مقادیر ارائه می‌دهد.
    OCTET-LENGTH: طول رشته را بر حسب بایت خروجی می‌دهد.
    ۲۰- تعریف زیر مربوط به کدام گزینه است؟
    مصونیت برنامه‌های کاربردی کاربران در سطح خارجی در قبال تغییرات در سطح ادراکی پایگاه داده‌.
    پیوند فیزیکی
    پیوند منطقی
    استقلال داده‌ای منطقی
    استقلال داده‌ای فیزیکی
    ۲۱- کدام گزینه از جمله دیده‌های پذیرا به حساب می‌آید؟
    دید پیوندی CK-CK
    نمای پیوندی FK-FK
    دید پیوندی NK-NK
    نمای حاصل تقسیم
    ۲۲- اگر در رابطه R(A,B,C,D,E,F) مجموعه وابستگی‌های تابع F به صورت زیر باشد، رابطه R در چه سطحی از نرمال بودن است؟
    $$ \{ AB \rightarrow E, AB \rightarrow C, A \rightarrow F, F \rightarrow E \} $$
    1NF
    2NF
    3NF
    BCNF
    ۲۳- صورت نرمال میدان-کلیدی مبتنی بر ۳ مفهوم است، آن ۳ مفهوم کدامند؟
    محدودیت میدانی، محدودیت کلیدی، محدودیت کاربری
    محدودیت میدانی، محدودیت کلیدی، محدودیت مقداری
    محدودیت مقداری، محدودیت کلیدی، محدودیت کاربری
    محدودیت وابستگی، محدودیت میدانی، محدودیت مقداری
    24- اگر رابطه R تنها یک سوپر کلید داشته باشد، در کدام فرم نرمال است؟
    حداقل 3NF
    حداقل BCNF
    حداقل 4NF
    حداقل 2NF
    ۲۵- در SQL برای تبدیل رابطه غیرنرمال به رابطه نرمال از کدام گزاره استفاده می‌شود؟
    UNNEST
    MULTISET
    UNDER
    EXEC
    مطلب پیشنهادی:
    دانلود رایگان کتاب آموزش پایگاه داده ها
    در این مطلب به کتاب آموزش‎ پایگاه داده ها پرداخته و لینک دانلود رایگان کتاب آموزش پایگاه داده ها برای دانلود سریع و رایگان ارائه شده است.

    نمونه سوال تشریحی پایگاه داده پیام نور

    در این بخش تعدادی از نمونه سوالات پایگاه داده تشریحی پیام نور با جواب به منظور آماده‌سازی برای آزمون پایان‌ترم این دانشگاه آمده است. بهتر است دانشجویان ابتدا سعی کنند خودشان به این سوالات پاسخ دهند و سپس روی گزینه جواب کلیک و پاسخ خود را با جواب درست مقایسه کنند.

    ۱- انواع دام پیوندی را نام برده و یکی از آن‌ها را به دلخواه شرح دهید.

    جواب

    انواع دام پیوندی عبارتند از:

    • دام حلقه‌ای
    • دام گسل (شکاف)
    • دام چندشاخه (چتری)

    دام حلقه‌ای زمانی رخ می‌دهد که مثلاً با داشتن ۳ رابطه دو موجودیتی، وجود یک رابطه ۳ موجودیتی را نتیجه گرفت، در حالی که چنین استنتاجی صحیح نباشد. به بیان دیگر، در شرایطی که نتوان چنین نتیجه‌گیری را انجام داد، از سه فقره اطلاع ۲ موجودیتی یک فقره ۳ موجودیتی نتیجه گرفته شود. شرایطی که نمی‌توان این چنین نتیجه‌گیری کرد در واقع شرایطی است که آن فقره اطلاع سه موجودیتی در جهان واقع واقعیت ندارد.

    ۲- در خصوص سیستم‌های مدیریت پایگاه داده (DBMSها) انواع روش‌های عملیاتی را نام ببرید و یکی از آن‌ها را شرح دهید.

    جواب

    تا کنون انواع سیستم‌های مدیریت پایگاه داده مختلفی از نظر ساختمان و قوانین ذخیره‌سازی اطلاعات توسعه داده شده‌اند. هر یک از انواع DBMSها برای مقصود خاصی ایجاد شده و هر کدام نسبت به دیگری دارای برتری‌ها و معایبی است. هر یک از انواع DBMS‌ها باید با توجه به هدف و نیازی که وجود دارد، به کار گرفته شوند:

    • سیستم مدیریت پایگاه داده سلسله‌مراتبی
    • DBMS شبکه‌ای
    • رابطه‌ای
    • شی‌گرا
    • NoSQL
    • سایر موارد

    سیستم مدیریت پایگاه داده رابطه‌ای یکی از پرکاربردترین سیستم‌های مدیریت پایگاه داده به حساب می‌آید. پایگاه داده رابطه‌ای مجموعه‌ای از اطلاعات است که داده‌ها در آن به صورت رابطه‌های از پیش تعریف شده سازمان‌دهی می‌شوند. در این نوع از DBMS، داده‌ها در یک با بیش از یک جدول دارای ستون‌ها و سطرهایی ذخیره می‌شوند. این شیوه باعث می‌شود بتوان به راحتی ارتباط ساختارهای داده با یکدیگر را درک کرد.

    ۳- از میان معماری‌های مختلف پایگاه داده‌ها، بانک‌های اطلاعاتی توزیع شده را شرح دهید و مزایای و معایب آن را نام ببرید (از هر کدام از مزایا و معایب، ۲ مورد کافی است).

    جواب

    بانک اطلاعاتی توزیع شده پایگاه داده‌ای است که شامل ۲ یا بیش از ۲ فایل قرار گرفته در محل‌های مختلف یا در شبکه‌ای یکسان یا در شبکه‌هایی کاملاً متفاوت است. در واقع بخش‌های این نوع پایگاه داده در چند موقعیت فیزیکی مختلف ذخیره شده‌اند و پردازش بین چندین گره پایگاه داده توزیع شده است.

    • مزایای پایگاه داده توزیع شده:
      • توسعه ماژولار: یعنی می‌توان یک سیستم را با اضافه کردن سرورها و داده‌های تازه و اتصال آن‌ها به سیستم توزیع شده به محل‌ها یا واحدهای جدید گسترش داد.
      • قابلیت اطمینان و پایداری بالا: در صورت خرابی پایگاه داده سیستم به طور کامل متوقف نخواهد شد و حتی در صورت وقوع خرابی، تا زمان رفع مشکل، تنها عملکرد سیستم تضعیف خواهد شد.
    • معایب پایگاه داده توزیع شده:
      • هزینه بالای نرم افزار: در پایگاه داده توزیع‌شده، حصول اطمینان از صحت داده‌ها و برقراری هماهنگی میان چند موقعیت مختلف معمولاً مستلزم استفاده از نرم‌افزارهای گران‌قیمت است.
      • یکپارچگی داده‌ها: در صورت استفاده از پایگاه داده توزیع‌شده، مشکلی که ممکن است بوجود بیاید، یکپارچگی و تمامیت داده‌ها است که ممکن است به دلیل به‌روزرسانی داده‌ها در چندین محل به صورت همزمان با اختلال مواجه شود.

    ۴- چهار ویژگی تراکنش را شرح دهید.

    جواب

    تراکنش واحد برنامه بسیار کوچکی است و می‌تواند چندین وظیفه سطح پایین را در بر گیرد. هر تراکنش در سیستم پایگاه داده باید «اَتمینگی» (Atomicity)، «انسجام» (Consistency)، «عایق‌سازی» (Isolation) و «ماندگاری» (Durability) را حفظ کند.

    • Atomicity: باید با هر تراکنش به عنوان واحدی تجزیه‌ناپذیر (اتمی) رفتار شود، یعنی تمام عملیات آن اجرا می‌شوند یا هیچ یک اجرا نخواهند شد.
    • Consistency: بعد از هر تراکنش، پایگاه داده باید در وضعیتی پایدار باقی بماند. هیچ تراکنشی نباید هیچ گونه تاثیر نامطلوبی روی داده‌های مستقر در پایگاه داده داشته باشد.
    • Durability: پایگاه داده باید به اندازه کافی ماندگار باشد تا بتواند در صورت خرابی یا بازنشانی سیستم، تمام آخرین تغییرات انجام شده را حفظ کند.
    • Isolation: در یک سیستم پایگاه داده‌ای که بیش از یک تراکنش در آن به صورت همزمان و موازی در حال اجرا است، ویژگی عایق بودن یعنی تراکنش‌ها به گونه‌ای اجرا می‌شوند که گویی تنها تراکنش در حال اجرا روی سیستم هستند. یعنی هیچ تراکنشی موجودیت تراکنش‌های دیگر را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد.

    5- معماری ANSI/SPARC دارای ۳ سطح است؛ از میان این ۳ سطح، نمای ادراکی (سطح ادراکی) را به طور کامل شرح دهید.

    جواب

    سطح ادراکی روشی برای توصیف داده‌هایی است که در کل پایگاه داده ذخیره شده‌اند و ارتباط بینابینی داده‌ها چگونه است. سطح ادراکی مشخص نمی‌کند که داده‌ها چگونه به صورت فیزیکی ذخیره شده‌اند. برخی از موارد مهم پیرامون سطح ادراکی عبارتند از:

    • در این سطح DBA کار می‌کند.
    • در این لایه ساختار تمام کاربران توصیف می‌شود.
    • سطح ادراکی را فقط DBA می‌تواند تعریف کند.
    • در این سطح نمای سراسری از پایگاه داده قابل ارائه است.
    • در نمای ادراکی سخت‌افزار و نرم‌افزار مستقل هستند.

    نمونه سوال پایگاه داده استخدامی

    در این بخش، گلچین مهم‌ترین و رایج‌ترین نمونه سوالات پایگاه داده استخدامی به همراه جواب ارائه شده است. با مطالعه و یادگیری این سوالات مصاحبه استخدامی پایگاه داده، می‌توان به سطح آمادگی مطلوب رسید.

    مهارت‌های سازمانی، توانایی بالا در حل مسئله، توجه به جزئیات و میزان دقت بالا، برخی از ویژگی‌های کیفی هستند که افراد علاقه‌مند به فعالیت در حوزه پایگاه داده باید کسب کنند.

    نمونه سوالات پایگاه داده استخدامی

    اگرچه باید خود را با آخرین تحولات در این صنعت به‌روز نگاه داشت، دانش پایه و درک اصول و مبانی فرد در زمینه بانک اطلاعتی نیز باید در سطح مطلوبی قرار گیرد. برای شروع حرفه شغلی خود در حوزه پایگاه داده، اولین و ضروری‌ترین قابلیتی که افراد باید داشته باشند، دانش لازم پیرامون سیستم‌های مدیریت پایگاه داده (DBMS) و SQL (زبان پرس و جوی ساختارمند) است.

    سوالات مصاحبه پایگاه داده استخدامی

    در این بخش تعدادی از رایج‌ترین و پراستفاده‌ترین سوالات مصاحبه استخدامی ارائه شده‌اند.

    ۱- درک شما از «پایگاه داده» چیست؟

    جواب

    بانک اطلاعاتی یا پایگاه داده مجموعه‌ای از داده‌های مرتبط با یکدیگر است که داده‌ها در آن برای مقاصد خاصی ذخیره و سازمان‌دهی می‌شوند. برای مثال، یک کتابخانه‌دار پایگاه داده‌ای از تمام اطلاعات مربوط به کتاب‌های قابل دسترسی در کتابخانه را نگهداری می‌کند.

    ۲- DBMS را تعریف کنید.

    جواب

    عبارت DBMS مخفف «Database Management System» به معنی «سیستم مدیریت پایگاه داده» است. DBMS مجموعه‌ای از برنامه‌های کاربردی است که کاربر به وسیله آن می‌تواند به طور بهینه و تا حد امکان به طور موثر اطلاعات را سازمان‌دهی، ذخیره‌سازی و بازیابی کند. از جمله رایج‌ترین سیستم‌های مدیریت پایگاه داده می‌توان به MySQL، اوراکل، SQL Server و سایر موارد اشاره کرد.

    ۳- RDBMS چیست؟

    جواب

    RDBMS سرنامی برای عبارت «Relational Database Management System» است که به صورت «سیستم مدیریت پایگاه داده رابطه‌ای» ترجمه می‌شود. این سیستم برپایه مدل داده رابطه‌ای (Relational Data) بنا نهاده شده است. در این مدل داده‌ها در پایگاه داده‌هایی ذخیره می‌شوند که در آن‌ها جدول‌هایی جداگانه ایجاد شده است و این جدول‌ها از طریق استفاده از یک ستون مشترک با یکدیگر ارتباط دارند. در RDBMSها به راحتی می‌توان با استفاده از زبان SQL به داده‌های بانک‌های اطلاعاتی رابطه‌ای دسترسی پیدا کرد.

    ۴- فهرستی از مزایای DBMS را شرح دهید.

    جواب
    • به وسیله DBMS داده‌ها در پایگاه داده به گونه‌ای ساختارمند ذخیره می‌شوند و به همین دلیل می‌توان افزونگی را مدیریت کرد.
    • با استفاده از DBMS داده‌های وارد شده درستی‌سنجی می‌شوند و محدودیت‌هایی برای دسترسی غیرمجاز به پایگاه داده فراهم می‌شود.
    • در DBMS امکان پشتیبان‌گیری و بازیابی در زمان نیاز فراهم است.
    • در DBMSها چندین رابط کاربری قابل ارائه هستند.

    ۵- برداشت شما از اصطلاح «افزونگی داده» (Data redundancy) چیست؟

    جواب

    تکرار داده‌های یکسان در پایگاه داده را افزونگی می‌نامند. در پی بروز افزونگی داده، داده‌های تکراری در محل‌های مختلف وجود خواهند داشت و به همین دلیل منجر به هدر رفتن فضای ذخیره‌سازی می‌شود و یکپارچی پایگاه داده تخریب خواهد شد.

    ۶- انواع مختلف رابطه در پایگاه داده کدامند؟

    جواب

    در بانک‌های اطلاعاتی ۳ نوع رابطه مختلف وجود دارد:

    1. یک به یک: در این نوع رابطه، یک جدول با جدولی دیگر در رابطه است و این دو جدول دارای نوع ستون یکسان هستند. هر کلید اصلی تنها به یک یا هیچ رکورد در جدول مرتبط مربوط می‌شود.
    2. یک به چند: یک جدول با جدول دیگری در ارتباط است که رابطه‌های کلید اصلی و کلید خارجی دارد.
    3. چند به چند: هر رکورد در هر ۲ جدول می‌تواند به چندین رکورد در جدول دیگر ارتباط داده شود

    ۷- نرمالسازی و غیر نرمالسازی را شرح دهید.

    جواب

    به فرایند حذف داده‌های تکراری از پایگاه داده به وسیله بخش‌بندی کردن جدول به گونه‌ای به خوبی تعریف شده با هدف حفظ و نگهداری تمامیت و یکپارچگی داده‌ها، «نرمال‌سازی» (Normalization) گفته می‌شود.

    فرایند افزودن داده‌های تکراری در جدول برای سرعت بخشیدن به کوئری‌های پیچیده و دست‌یابی به میزان عملکرد بهتر را نیز «غیر نرمال‌سازی» (Denormalization) می‌نامند.

    ۸- انواع نرمال‌سازی کدامند؟

    جواب

    انواع نرمال‌سازی به شرح زیر هستند:

    • اولین شکل نرمال (First Normal Form | 1NF): گفته می‌شود یک رابطه در حالت 1NF قرار دارد، تنها در حالتی که تمام موجودیت‌های جدول حاوی مقادیر منحصربه‌فرد یا اتمی هستند.
    • دومین شکل نرمال (Second Normal Form | 2NF): گفته می‌شود یک رابطه در حالت 2NF است، تنها در صورتی که در حالت 1NF باشد و تمام صفت‌های غیر کلید مربوط به جدول به طور کامل به کلید اصلی وابسته هستند.
    • سومین شکل نرمال (Third Normal Form | 3NF): گفته می‌شود یک رابطه در حالت 3NF است، تنها اگر در حالت 2NF باشد و هر صفت غیر کلید در جدول به صورت گذرا به کلید اصلی وابسته نباشد.

    ۹- BCNF چیست؟

    جواب

    BCNF مخفف «Boyce Codd Normal Form» به معنی «شکل نرمال بویس-کاد» است. BCNF نسخه بالاتر و جدیدتر 3NF به حساب می‌آید که هیچ کلید کاندید هم‌پوشانی ندارد.

    ۱۰- SQL چیست؟

    جواب

    SQL سرنامی برای عبارت «Structured Query Language» به معنی «زبان پرس و جوی ساختارمند» است. SQL استاندارد ANSI (سازمان ملی استاندارد آمریکا) به حساب می‌آید. SQL زبان برنامه نویسی استانداردی است که به طور خاص برای سازمان‌دهی و مدیریت داده‌ها در RDBMS (سیستم مدیریت پایگاه داده رابطه‌ای) با استفاده از انواع عملیات داده طراحی شده است.

    ۱۱- چه تعداد گزاره SQL مورد استفاده قرار می‌گیرند؟ آن‌ها را شرح دهید.

    جواب

    گزاره‌ها یا عبارت‌های SQL اساساً به ۳ دسته DML ،DDL و DCL تقسیم می‌شوند:

    • DDL مخفف عبارت «Data Definition Language» به معنی «زبان تعریف داده» است و دستورات آن برای تعریف ساختاری استفاده می‌شوند که داده‌ها را نگهداری می‌کند. این دستورات «متعهد خودکار» هستند، یعنی تغییرات انجام شده توسط دستورات DDL در پایگاه داده به صورت دائمی ذخیره می‌شوند.
    • DML مخفف عبارت «Data Manipulation Language» به معنی «زبان تغییر داده‌ها» است که دستورات آن برای تغییر (دستکاری) داده‌های پایگاه داده مورد استفاده قرار می‌گیرند. این دستورات برخلاف DDL متعهد خودکار نیستند و می‌توان آن‌ها را به حالت قبل بازگرداند (می‌توان به عقب بازگشت).
    • DCL مخفف عبارت «Data Control Language» است که به صورت «زبان کنترل داده‌ها» ترجمه می‌شود. دستورات DCL برای کنترل در معرض دید قرار داشتن داده‌ها در پایگاه داده به کار می‌روند. مثلاً می‌توان لغو مجوز دسترسی برای استفاده از داده‌ها در بانک اطلاعاتی را نام برد.

    ۱۲- برخی از دستورات DML ،DDL و DCL را نام ببرید.

    جواب

    دستورات DDL (تعریف داده):

    • CREATE: ایجاد جدول یا پایگاه داده جدید
    • ALTER: اصلاح کردن
    • TRUNCATE: برای حذف داده‌ها از جدول
    • DROP: برای حذف یک جدول
    • RENAME: تغییر نام یک جدول

    دستورهای DML (دستکاری داده‌ها):

    • INSERT: درج سطر جدید
    • UPDATE: به‌روزرسانی سطر جدید
    • DELETE: حذف یک سطر
    • MERGE: ادغام دو سطر یا ۲ جدول

    دستورات DCL (کنترل داده‌ها)

    • COMMIT: ذخیره‌سازی دائمی
    • ROLLBACK: بازگشت به عقب و برگرداندن تغییر انجام شده
    • SAVEPOINT: ذخیره‌سازی موقت

    ۱۳- کامپایلر DML را تعریف کنید.

    جواب

    کامپایلر DML گزاره‌های DML را در یک زبان پرس و جو به دستورالعملی سطح پایین ترجمه می‌کند و دستورالعمل تولید شده به وسیله موتور ارزیابی پرس و جو قابل درک است.

    ۱۴- مفسر DDL چیست؟ آن را به طور مختصر شرح دهید.

    جواب

    مفسر DDL گزاره‌ها یا همان عبارت‌های DDL را تفسیر می‌کند و این عبارت‌ها را در جدول حاوی فراداده‌ها (متادیتا) ثبت می‌کند.

    ۱۵- تعدادی از مزیت‌های SQL را شرح دهید.

    جواب
    • می‌توان کوئری‌های (پرس‌ و جوهای) ساده SQL را برای بازیابی سریع و بهینه مقادیر زیادی از داده‌ها به کار برد.
    • یادگیری SQL آسان است و تقریباً همه سیستم‌های مدیریت پایگاه داده از SQL پشتیبانی می‌کنند.
    • مدیریت پایگاه داده با استفاده از SQL ساده‌تر است، چون نیاز به کدنویسی خیلی زیاد وجود ندارد.

    ۱۶- اصطلاح‌های «رکورد»، «فیلد» و «جدول» را در پایگاه داده توضیح دهید.

    جواب
    • رکورد (Record): مجموعه‌ای از مقادیر یا فیلدهایی از موجودیتی خاص را رکورد می‌نامند. برای مثال می‌توان رکورد کارمند، رکورد حساب پرداخت حقوق و سایر موارد را نام برد.
    • فیلد (Field): به ناحیه‌ای داخل یک رکورد، فیلد گفته می‌شود که برای داده‌های خاصی رزرو شده است. برای مثال می‌توان فیلد شناسه کارمند را نام برد.
    • جدول (Table): مجموعه‌ای از رکوردهایی است که دارای نوع مشخصی و یکسانی هستند. برای مثال، جدول کارمندان مجموعه‌ای از رکوردهای مرتبط با تمام کارمندان به حساب می‌آید.

    ۱۷- از اصطلاح «استقلال داده‌ها» (Data Independence) چه چیزی دستگیرتان می‌شود؟

    جواب

    استقلال داده‌ها یعنی توانایی ویرایش تعریف طرح‌واره در یک سطح، به گونه‌ای که تعریف طرح‌واره در سطح بعدی که بالاتر است تحت تاثیر قرار نگیرد. ۲ نوع استقلال داده وجود دارد:

    • استقلال داده فیزیکی (Physical Data Independence): در این نوع از استقلال داده، طرح‌واره در سطح یا لایه فیزیکی بدون تحت تاثیر قرار دادن طرح‌واره در سطح مفهومی ویرایش می‌شود.
    • استقلال داده منطقی (Logical Data Independence): در این شیوه طرح‌واره در سطح مفهومی بدون تحت تاثیر قرار دادن یا ایجاد تغییر در سطح یا لایه دیداری (نما) ویرایش می‌شود.

    ۱۸- ارتباط میان نما و استقلال داده را شرح دهید.

    جواب

    نما (View) جدولی مجازی است که به خودی خود داده‌ای داخلش وجود ندارد و به‌جای آن، داده‌های آن از یک یا بیش از یک جدول زیربنایی تعریف می‌شوند. نماها نوعی از استقلال داده‌ منطقی به حساب می‌آیند، چرا که نما بازتاب رشد و بازسازی جدول‌های پایه‌ای را انعکاس نمی‌دهند.

    ۱۹- مزایا و معایب نماها در بانک‌های اطلاعاتی چه هستند؟

    جواب

    از جمله مزایای نماها در پایگاه داده‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد:

    • به دلیل اینکه هیچ محل فیزیکی وجود ندارد که داده‌های داخل نما در آن‌ها ذخیره شوند، نما خروجی‌هایی را بدون هدر رفتن منابع تولید می‌کند.
    • با توجه به اینکه در نما دستوراتی مثل اضافه کردن (Insertion)، به‌روزرسانی (Updation) و حذف کردن (Deletion) مجاز نیستند، دسترسی به داده‌ها محدود شده است و به این ترتیب امنیت بالاتری فراهم می‌شود.

    برخی از معایب Viewها در بانک‌های اطلاعاتی:

    • اگر جدولی مرتبط با نمای مربوطه حذف شود، آن نما دیگر اعتبار نخواهد داشت.
    • وقتی که نمایی برای جدول‌های بزرگ ساخته می‌شود، فضای زیادی از حافظه اشغال خواهد شد.

    ۲۰- از اصطلاح «وابستگی عملکردی» (Functional Dependency) چه چیزی دستگیرتان می‌شود؟

    جواب

    زمانی گفته می‌شود یک رابطه دارای وابستگی عملکردی است که یک صفت به طور خاص صفت دیگری را تعریف می‌کند. مثلاً اگر R یک رابطه، X و Y دو صفت و T1 و T2 هم ۲ تاپل باشند، آنگاه داریم:

    $$ T1[X]=T2[X] \; and \; T1[Y]=T2[Y] $$

    این یعنی مقدار جزء X به طور منحصربه‌فرد مقدار جزء Y را تعریف می‌کند. همچنین، X->Y یعنی Y به لحاظ عملکردی به X وابسته است.

    ۲۱- چه زمانی گفته می‌شود وابستگی عملکردی به طور کامل وابستگی عملکردی دارد؟

    جواب

    برای برآورده کردن وابستگی عملکردی کامل، رابطه باید با نیازمندی‌ها و ملزومات وابستگی تابعی مطابقت داشته باشد. زمانی گفته می‌شود وابستگی تابعی A و B به طور کامل وابستگی دارد که حذف هر صفتی مثل X از A بدین معنا باشد که وابستگی دیگر برقرار نیست.

    ۲۲- مدل ER را شرح دهید.

    جواب

    مدل ER یک مدل موجودیت-رابطه است که نمای مفهومی پایگاه داده را تعریف می‌کند. مدل ER اساساً موجودیت‌های جهان واقعی و ارتباط/رابطه‌های آن‌ها را نمایش می‌دهد. در اینجا موجودیت‌ها همان مجموعه صفت‌ها در پایگاه داده هستند.

    ۲۲- مدل ER را شرح دهید.

    جواب

    مدل ER یک مدل موجودیت-رابطه است که نمای مفهومی پایگاه داده را تعریف می‌کند. مدل ER اساساً موجودیت‌های جهان واقعی و ارتباط/رابطه‌های آن‌ها را نمایش می‌دهد. در اینجا موجودیت‌ها همان مجموعه صفت‌ها در پایگاه داده هستند.

    ۲۳- «موجودیت» (Entity)، «نوع موجودیت» و «مجموعه موجودیت» را تعریف کنید.

    جواب
    • موجودیت: می‌تواند هر چیزی مثل مکان، کلاس یا شیء باشد که دارای وجودی مستقل در جهان واقعی است.
    • نوع موجودیت: مجموعه‌ای از موجودیت‌ها را بازنمایی می‌کند که دارای صفت‌های مشابهی هستند.
    • مجموعه موجودیت: مجموعه‌ای از موجودیت‌ها در پایگاه داده را می‌گویند که دارای نوع موجودیت خاصی هستند.

    ۲۴- مجموعه موجودیت ضعیف را تعریف کنید.

    جواب

    مجموعه موجودیت ضعیف به مجموعه‌ای گفته می‌شود که کلید اصلی آن از کلید جزئی به همراه کلید اصلی موجودیت والدش تشکیل شده باشد. دلیلش این است که مجموعه موجودیت‌ها دارای صفت‌های کافی برای تشکیل دادن یک کلید اصلی نیستند.

    ۲۵- دو اصطلاح «صفت» (Attribute) و «رابطه» (Relation) را تعریف کنید.

    جواب
    • صفت: به خصوصیت‌هایی یا خصیصه‌های یک موجودیت گفته می‌شود. برای مثال، شناسه کارمند، نام کارمند، سن و سایر موارد از جمله صفت‌های موجودیت کارمند به حساب می‌آیند.
    • رابطه: به جدولی دوبُعدی گفته می‌شود که حاوی تعدادی سطر و ستون است که هر سطر رکوردی از رابطه را نمایندگی می‌کند. در اینجا به سطرها «تاپل» (Tuple) هم می‌گویند و ستون‌ها نیز همان صفت‌ها هستند.

    ۲۶- VDL و SDL چه هستند؟

    جواب
    • VDL: مخفف «View Definition Language» به معنی «زبان تعریف نما» است که نماهای کاربر و نگاشت آن‌ها را به طرح‌واره مفهومی بازنمایی می‌کند.
    • SDL: مخفف «Storage Definition Language» به معنای «زبان تعریف ذخیره‌سازی» است که نگاشت میان ۲ طرح‌واره را مشخص می‌کند.

    ۲۷- Cursor و انواع آن را تعریف کنید.

    جواب

    Cursor محیط کاری موقتی برای ذخیره‌سازی داده‌ها به همراه مجموعه نتایجی است که در زمان بازیابی تغییرات داده‌ها رخ می‌دهند. Cursor تنها می‌تواند یک سطر را در لحظه نگهداری کند. ۲ نوع Cursor وجود دارد:

    • Cursor ضمنی: وقتی عبارت‌های DML مثل UPDATE ،INSERT و DELETE اجرا می‌شوند به صورت خودکار اعلان می‌شود.
    • Cursor صریح: باید زمانی اعلان شود که آن عبارت‌های SELECT که بیش از یک سطر را بازمی‌گردانند در حال اجرا هستند.

    ۲۸- «تراکنش پایگاه» (Database Transaction) داده چیست؟

    جواب

    به دنباله‌ای از عملیات اجرا شده که وضعیت ثابت پایگاه داده را به وضعیت ثابت دیگری تغییر می‌دهد تراکنش پایگاه داده می‌گویند. پس از کامل شدن تراکنش، یا تکمیل موفقیت‌آمیز در سیستم بازتاب داده می‌شود یا تراکنش با شکست مواجه می‌شود و هیچ تغییری بازتاب داده نمی‌شود.

    ۲۹- «قفل پایگاه داده» (Database Lock) و انواع آن را نام ببرید.

    جواب

    قفل پایگاه داده اساساً تراکنش مربوط به وضعیت فعلی آیتم داده را مشخص می‌کند، یعنی اینکه آیا آن داده توسط سایر تراکنش ها در زمان کنونی استفاده می‌شود یا خیر. ۲ نوع قفل پایگاه داده وجود دارد:

    • «قفل مشترک» (Shared Lock)
    • «قفل انحصاری» (Exclusive Lock)

    ۳۰- «داده‌نباری» (Data Warehousing) چیست؟

    جواب

    ذخیره‌سازی به همراه دسترسی به داده‌هایی که از تراکنش‌ها و سایر منابع مشتق می‌شوند و در یک موقعیت فیزیکی مرکزی قرار دارند. هدف در داده‌انباری معمولاً اجرای تجزیه و تحلیل‌هایی روی داده‌ها است.

    ۳۱- «Join» در پایگاه داده چه مفهومی دارد؟

    جواب

    Join فرآیند به دست آوردن رابطه بین جدول‌های مختلف با ترکیب ستون‌هایی از یک یا چند جدول است که دارای مقادیر مشترکی در هر یک هستند. وقتی که جدولی با خودش Join شود، به آن «Self Join» می‌گویند.

    ۳2- منظور از «Index Hunting» (شکار شاخص) چیست؟

    جواب

    شکار شاخص یا اندیس، فرایند تقویت مجموعه شاخص‌هایی است که به بهبود عملکرد کوئری و همچنین افزایش سرعت پایگاه داده کمک می‌کنند.

    ۳۳- چگونه می‌توان عملکرد و کارایی کوئری زدن را با استفاده از Index Hunting بهبود داد؟

    جواب

    Index Hunting اینگونه به بهبود عملکرد کوئری زدن کمک می‌کند:

    • با استفاده از بهینه‌ساز کوئری برای هماهنگ کردن کوئری‌ها با جریان کاری
    • مشاهده عملکرد و تاثیر توزیع شاخص و کوئری

    ۳۴- تفاوت شاخص خوشه‌ای (Cluster Index) و «شاخص غیرخوشه‌ای» (Non-Cluster) را شرح دهید.

    جواب

    شاخص خوشه‌ای جدول را تحت تاثیر قرار می‌دهد و نحوه ذخیره‌سازی رکوردها را هم در جدول تغییر می‌دهد. با استفاده از اندیس خوشه‌بندی شده، بازیابی داده‌ها سریع‌تر انجام می‌شود.

    اندیس خوشه‌بندی نشده رکوردهایی را تغییر می‌دهد که در جدول ذخیره شده‌اند، اما شیئی کاملاً متفاوت را در داخل جدول ایجاد می‌کند.

    ۳۵- معایب کوئری (پرس و جو) در پایگاه داده چه هستند؟

    جواب

    برخی از معایب کوئری عبارتند از:

    • شاخص‌ها (اندیس‌ها) وجود ندارند.
    • رویه‌های ذخیره شده بیش از حد تدوین شده‌اند.
    • دشواری در ارتباط با واسط

    ۳۶- مفهوم «Fragmentation» را در پایگاه داده شرح دهید.

    جواب

    Fragmentation به معنی گسست قابلیتی است که در آن واحدهای داده منطقی کنترل می‌شوند. به واحدهای داده منطقی «Fragment» (قطعه) می‌گویند. این قطعه‌ها در محل‌های مختلفی از یک پایگاه داده توزیع شده ذخیره می‌شوند.

    ۳۷- انواع Join را تعریف کنید.

    جواب

    انواع Join در ادامه فهرست شده‌ است:

    • «Inner JOIN» (پیوند داخلی) که با نام «Simple Join» (پیوند ساده) شناخته می‌شود. این کوئری SQL نتایجی را از هر ۲ جدول برمی‌گرداند که دارای مقادیر مشترک در سطرها هستند.
    • «Natural JOIN» (پیوند طبیعی) نوعی از پیوند داخلی است. این نوع پیوند نتایجی را از هر ۲ جدول بازمی‌گرداند که دارای مقادیر داده مشترکی در ستون‌های هر ۲ جدول برای پیوند هستند.
    • «Cross JOIN» (چند پیوندی) نتایجی را بازمی‌گرداند که در آن تمام رکوردهایی که هر سطر از اولین جدول با هر سطر از جدول دوم ترکیب می‌شوند.
    • «Right JOIN» (پیوند راست) به آن «Right Outer JOIN» (پیوند راست خاجی) هم می‌گویند. در این روش همه سطرها به عنوان نتیجه از جدول سمت راست بازگردانده می‌شوند، حتی اگر شرط JOIN با هیچ رکوردی در جدول سمت چپ مطابقت نداشته باشد.
    • «Left JOIN» (پیوند چپ) را هم «Left Outer JOIN» خطاب می‌کنند. در این شیوه، تمام سطرها به عنوان نتیجه جدول سمت چپ بازگردانده می‌شوند،حتی در صورتی که شرط پیوند با هیچ رکوردی در جدول سمت راست مطابقت نداشته باشد. این روش دقیقاً مخالف و برعکس روش Right JOIN است.
    • «Outer/Full JOIN» (پیوند خارجی/کامل) نتایجی را بازمی‌گرداند که در آن نتایج Left JOIN و Right JOIN با هم ترکیب شده‌اند.

    ۳۸- دو اصطلاح «Atomicity» (اتمینگی) و «Aggregation» (اجتماع) به چه معنا هستند؟

    جواب
    • Atomicity یا اتمینگی شرایطی است که در آن یا تمام عملیات یک تراکنش اجرا می‌شوند یا هیچ‌کدام از آن‌ها اجرا نخواهند شد. این یعنی وقتی تراکنشی ناقص وجود دارد، سیستم مدیریت پایگاه داده خودش تاثیرات صورت گرفته توسط تراکنش ناقص را حذف می‌کند.
    • Aggregation یا اجتماع نیز به مفهوم ابراز ارتباط با مجموعه‌ای از موجودیت‌ها و روابط میان آن‌ها گفته می‌شود.

    ۳۹- «Phantom Deadlock» (بن‌بست فریبنده) را تعریف کنید.

    جواب

    شناسایی بن‌بست فریبنده شرایطی است که بن‌بست در واقعیت وجود ندارد، اما به دلیل وجود تاخیر در انتشار اطلاعات محلی، الگوریتم‌های شناسایی بن‌بست به اشتباه بن‌بست شناسایی می‌کنند.

    ۴۰- «Checkpoint» (نقطه بررسی) را تعریف کنید

    جواب

    نقطه بررسی یا چک‌پوینت نقطه‌ای است که تا پیش از آن تمام ثبت وقایع به طور دائمی در دیسک ذخیره شده‌اند تا اگر وضعیتی ناپایدار بوجود بیاید و خرابی رخ بدهد، میزان کار و زمان ذخیره شده باشد و امکان بازآغاز شدن سیستم از چک‌پوینت مربوطه وجود خواهد داشت.

    ۴۱- بخش‌بندی (پارتیشن‌بندی) پایگاه داده چیست؟

    جواب

    پارتیشن‌بندی پایگاه داده به فرایند بخش‌بندی جدول‌ها گفته می‌شود و شاخص‌ها هم به قطعات کوچک‌تری تقسیم می‌شوند تا دسترسی و مدیریت داده‌ها در سطح بهتری قابل انجام باشد.

    ۴۲- اهمیت پارتیشن‌بندی پایگاه داده را شرح دهید.

    جواب

    پارتیشن‌بندی پایگاه داده به دلایل زیر اهمیت دارد:

    • عملکرد و مدیریت‌پذیری پرس و جوها را بهبود می‌دهد.
    • به واسطه آن وظایف مدیریتی رایج ساده‌تر می‌شوند.
    • به عنوان ابزاری کلیدی برای ساخت سیستم‌ها با نیازمندی‌های دسترس‌پذیری بسیار زیاد عمل می‌کند.
    • امکان دسترسی به بخش بزرگی از یک پارتیشن را فراهم می‌سازد.

    ۴۳- دیکشنری داده را توضیح دهید.

    جواب

    دیکشنری داده مجموعه‌ای از اطلاعات است که محتوا و ساختار جدول‌ها و اشیای پایگاه داده را توصیف می‌کند. وظیفه اطلاعات ذخیره‌سازی شده در دیکشنری داده‌ّا کنترل کردن، تغییر دادن و ایجاد دسترسی به رابطه میان عنصرهای پایگاه داده است.

    ۴4- کلید اصلی و کلید مرکب را شرح دهید.

    جواب
    • کلید اصلی (Primary Key): به آن ستونی از جدول گفته می‌شود که در آن هر داده سطری به صورت منحصربه‌فرد قابل شناسایی است. هر سطر در جدول باید دارای کلید اصلی باشد و هیچ دو ۲ سطری نمی‌توانند دارای کلید اصلی یکسانی باشند. مقدار کلید اصلی هیچ‌گاه نمی‌تواند پوچ یا Null باشد و هیچ‌گاه قابل تغییر یا به‌روزرسانی هم نیست.
    • کلید مرکب (Composite Key): نوعی از کلید کاندید است که در آن مجموعه‌ای از ستون‌ها به طور منحصربه‌فرد هر سطر در جدول را شناسایی می‌کنند.

    ۴۵- مفهوم کلید منحصر‌به‌فرد را توضیح دهید.

    جواب

    کلید منحصربه‌فرد (Unique Key) همان کلید اصلی است که در آن هر سطر به طور منحصربه‌فرد با اختلاف مقدار Null مشخص می‌شود، یعنی کلید منحصربفرد مقداری را به عنوان مقدار Null مجاز می‌شمارد.

    ۴6- مفهوم Database Trigger چیست؟

    جواب

    به مجموعه‌ای از دستوراتی Database Trigger می‌گویند که در پاسخ به رویدادهای خاصی در یک جدول یا نمای خاصی از پایگاه داده به طور خودکار اجرا می‌شوند. Trigger بیشتر برای نگهداری و حفظ یکپارچگی و انسجام اطلاعات در پایگاه داده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

    برای مثال، وقتی که رکورد جدیدی (که مثلاً نمایانگر کارمند جدیدی است) به جدول کارمندان اضافه می‌شود، در جدول مالیات‌ها، جدول تعطیلات و جدول حقوق هم باید رکورد جدیدی برای آن کارمند جدید ایجاد شود. علاوه بر این، از Triggerها می‌توان برای ثبت داده‌های تاریخی، مثلاً برای پایش حقوق‌های دریافتی کارمندان پیشین هم استفاده کرد.

    ۴7- رویه‌های ذخیره شده را شرح دهید.

    جواب

    «رویه ذخیره شده» (Stored Procedure) مجموعه‌ای از کوئری‌های از پیش کامپایل شده SQL است که هنگام اجرا به برنامه‌ای اشاره دارد که ورودی را دریافت و آن را پردازش می‌کند و در نهایت خروجی می‌دهد.

    ۴۸- مفهوم B-Tree چیست؟

    جواب

    B-Tree نمایان‌گر ساختار داده در قالب درخت برای حافظه خارجی است که بلوک‌های بزرگی از داده‌ها را می‌خواند و درج می‌کند. B-Tree به طور رایج در پایگاه داده‌ها و فایل سیستم‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد که در آن‌ها درج، حذف، مرتب‌سازی و سایر موارد در زمان لگاریتمی انجام می‌شود.

    ۴۹- مدل‌های داده مختلفی را نام ببرید که برای سیستم‌های پایگاه داده در دسترس هستند.

    جواب

    مدل‌های داده مختلف عبارتند از:

    • مدل رابطه‌ای (Relational)
    • شبکه‌ای (Network Model)
    • مدل سلسله مراتبی (Hierarchical Model)

    ۵۰- تفاوت میان دستورهای TRUNCATE ،DELETE و DROP را شرح دهید.

    جواب

    پس از اجرای عملیات DELETE، عبارت‌های COMMIT و ROLLBACK می‌توانند برای بازیابی داده‌های از دست رفته اجرا شوند. پس از عملیات TRUNCATE نمی‌توان عبارت‌های COMMIT و ROLLBACK را برای بازیابی داده‌های از بین رفته استفاده کرد. از دستور DROP هم برای حذف جدول یا کلید مثل کلید اصلی و کلید خارجی استفاده می‌شود.

    جمع‌بندی

    در این مقاله سعی شد به طور جامع به انواع نمونه سوال پایگاه داده با جواب پرداخته شود و نمونه سوالات پایگاه داده برای مقاطع مختلف شامل مقطع یازدهم، کاردانی، کارشناسی و نمونه سوال پایگاه داده پیشرفته ارشد ارائه شوند.

    به‌طور عمده نمونه سوالات پایگاه داده پیام نور در این مقاله آمده است. به علاوه بخش دیگری از این مطلب نیز به نمونه سوال پایگاه داده استخدامی اختصاص داده شد. با مطالعه و یادگیری نمونه سوالات پایگاه داده ارائه شده در این مقاله علاقه‌مندان می‌توانند آمادگی لازم را برای شرکت در آزمون‌های مربوط به پایگاه داده بدست آورند.

    اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آموزش‌ها و مطالب زیر نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

    بر اساس رای ۱۱ نفر
    آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
    شما قبلا رای داده‌اید!
    اگر بازخوردی درباره این مطلب دارید یا پرسشی دارید که بدون پاسخ مانده است، آن را از طریق بخش نظرات مطرح کنید.

    بابک خوش‌نویس دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته علوم کامپیوتر گرایش علوم تصمیم و مهندسی دانش است. او به حوزه‌های علم داده و برنامه نویسی علاقه دارد و در حال حاضر به عنوان دبیر تحریریه علوم کامپیوتر مجله فرادرس فعالیت می‌کند.

    نظر شما چیست؟

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

    برچسب‌ها

    مشاهده بیشتر