شما در حال مطالعه نسخه آفلاین یکی از مطالب «مجله فرادرس» هستید. لطفاً توجه داشته باشید، ممکن است برخی از قابلیتهای تعاملی مطالب، مانند امکان پاسخ به پرسشهای چهار گزینهای و مشاهده جواب صحیح آنها، نمایش نتیجه آزمونها، پاسخ تشریحی سوالات، پخش فایلهای صوتی و تصویری و غیره، در این نسخه در دسترس نباشند. برای دسترسی به نسخه آنلاین مطلب، استفاده از کلیه امکانات آن و داشتن تجربه کاربری بهتر اینجا کلیک کنید.
در آموزشهای پیشین مجله فرادرس، با برخی از روشهای درونیابی، از قبیل درونیابی چندجملهای، لاگرانژ، هرمیت و اسپلاین آشنا شدیم. در این آموزش، درون یابی خطی را معرفی خواهیم کرد.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
«تابع درونیابی» (Interpolation Function) تابعی است که دقیقاً از یک مجموعه نقطه داده عبور میکند. توابع درونیاب دادههای جدولی به فرم زیر را درونیابی میکنند.
در جدول دادهها، تابع تنها در تعداد محدودی نقطه یا مجموعه گسستهای از مقادیر متغیر مستقل مشخص شده است. میتوان از درونیابی برای یافتن مقادیر تابعی در سایر مقادیر متغیرهای مستقل، مثلاً sin(0.63253) استفاده کرد. در روشهای عددی نیز، مشابه دادههای جدولی، مقادیر تابع تنها در تعداد گسستهای از نقاط مشخص است. با استفاده از درونیابی میتوانیم تابع را در هر نقطه یا از فضا توصیف کنیم یا حداقل تقریب بزنیم. از درونیابی برای مواردی چون درونیابی مقادیر با محاسبات، انتگرالگیری عددی، مشتقگیری عددی و روش اجزای محدود استفاده میکنیم.
از درونیابی معمولاً برای به دست آوردن یک توصیف تابعی از دادههای اندازهگیری شده استفاده نمیشود، زیرا خطاهای دادهها ممکن است منجر به یک نمایش ضعیف از تابع شود.
درون یابی خطی
به طور ساده، میتوان گفت که «درون یابی خطی» (Linear Interpolation) عبور دادن یک خط راست بین دو نقطه داده است.
در شکل بالا، f(x) تابع دقیق یا اصلی است که مقادیر آن تنها در تعدادی نقطه گسسته معلوم است. g(x) نیز تقریب درونیابی شده برای f(x) است. x0 و x1 نقطه دادههای هستند که به آنها نقاط یا گرههای درونیابی نیز میگویند.
به عبارت دیگر، به فرم جدولی میتوانیم بنویسم:
xoxx1f(xo)g(x)f(x1)
اگر g(x) یک تابع خطی باشد، داریم:
g(x)=Ax+B(1)
برای عبور دادن خط از نقاط (x0,f(x0)) و (x1,f(x1))، باید داشته باشیم:
که اختلاف بین تابع دقیق f(x) و تابع درونیاب یا تقریبزننده g(x) است. در نقاط درونیابی x0 و x1، خطا، به ترتیب، e(x0)=0 و e(x1)=0 است. دلیل صفر بودن خطا در این نقاط آن است که طبق تعریف، گفتیم g(x0)=f(x0) و g(x1)=f(x1) است.
محاسبه e(x)
خطای e(x) را میتوان به سادگی و طی گامهای زیر به دست آورد.
بنابراین، معمولاً جمله مشتق در عبارت خطا را با استفاده از نقطه میانی در بازه محاسبه میکنیم:
e(x)≅21(x−x0)(x−x1)dx2d2fx=xm
یک مسئله دیگر این است که معمولاً مشتق دوم را در نقطه میانی xm نمیدانیم. البته با استفاده از فرمول تفاضلگیری محدود میتوانیم این مشتق را با داشتن مقادیر تابعی در نقاط درونیابی تقریب بزنیم.
حداکثر خطا در روش درون یابی خطی در نقطه میانی رخ میدهد ( که در آن، (x−x0)(x−x1) بزرگترین است):
با تعریف h≡x1−x0 و 2h=xm−x0 و 2h=x1−xm، خواهیم داشت:
max∣e(x)∣x0<x<x1=8h2dx2d2fxm
در عبارت خطای درون یابی خطی یک چندجملهای و یک مشتق وجود دارد. حداکثر خطا تقریباً در نقطه میانی بین x0 و x1 رخ میدهد. خطا با افرایش فاصله h افزایش مییابد. همچنین، وقتی f(2)(x) زیاد شود، خطا نیز بیشتر میشود.
مثال ۲
خطای درون یابی خطی مثال ۱ را محاسبه کنید.
حل: همانطور که دیدم:
g(0.632)=0.57500
خطا به صورت زیر تقریب زده میشود:
e(x)≅21(x−x0)(x−x1)dx2d2fx=xm
از آنجا که x=0.750 نقطه میانی در بازه [0.5,1.0] است، داریم:
سید سراج حمیدی دانشآموخته مهندسی برق است و به ریاضیات و زبان و ادبیات فارسی علاقه دارد. او آموزشهای مهندسی برق، ریاضیات و ادبیات مجله فرادرس را مینویسد.
سلام ،
ببخشید چجوری میشه از نمودار رسم شده مقادیر xو y آن را بدست آورد ؟
)درمورد دستور plot گشتم اما هرکاری میکنم نمی تونه از روی خطوط بدست آمده مقادیر xو y خطوط را بدست بیاورم )
سید سراج حمیدی
سلام.
میتوانید از راهنمای زبان یا نرمافزاری که استفاده میکنید، کمک بگیرید. برای مثال، در متلب میتوانید از دستورهای زیر استفاده کنید:
h = findobj(gca,'Type','line')
;x=get(h,'Xdata')
;y=get(h,'Ydata')
شاد و پیروز باشید.
شما در حال مطالعه نسخه آفلاین یکی از مطالب «مجله فرادرس» هستید. لطفاً توجه داشته باشید، ممکن است برخی از قابلیتهای تعاملی مطالب، مانند امکان پاسخ به پرسشهای چهار گزینهای و مشاهده جواب صحیح آنها، نمایش نتیجه آزمونها، پاسخ تشریحی سوالات، پخش فایلهای صوتی و تصویری و غیره، در این نسخه در دسترس نباشند. برای دسترسی به نسخه آنلاین مطلب، استفاده از کلیه امکانات آن و داشتن تجربه کاربری بهتر اینجا کلیک کنید.
سلام ،
ببخشید چجوری میشه از نمودار رسم شده مقادیر xو y آن را بدست آورد ؟
)درمورد دستور plot گشتم اما هرکاری میکنم نمی تونه از روی خطوط بدست آمده مقادیر xو y خطوط را بدست بیاورم )
سلام.
میتوانید از راهنمای زبان یا نرمافزاری که استفاده میکنید، کمک بگیرید. برای مثال، در متلب میتوانید از دستورهای زیر استفاده کنید:
h = findobj(gca,'Type','line');x=get(h,'Xdata') ;y=get(h,'Ydata')شاد و پیروز باشید.
عالی