عدد مخلوط چیست و به چه اعدادی می گویند؟ – به زبان ساده
- با مفهوم و تعریف عدد مخلوط آشنا خواهید شد.
- یاد میگیرید که اجزای یک مخلوط چه هستند.
- با روشهای تبدیل کسر متعارفی به عدد مخلوط و برعکس آشنا میشوید.
- میآموزید چگونه میتوان جمع و تفریق اعدا مخلوط را انجام داد.
- نحوه نمایش عدد مخلوط روی محور اعداد را یاد میگیرید.

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
عدد مخلوط چیست؟

اجزای یک عدد مخلوط
همانطور که در بالا دیدیم، یک عدد آمیخته از دو بخش اصلی تشکیل میشود: یک عدد صحیح یا کامل و یک عدد کسری. به تعبیر دیگر، عدد مخلوط از سه عدد دیگر تشکل میشود: یک عدد صحیح، یک صورت کسر و یک مخرج کسر. شکل زیر این سه عدد را نشان میدهد. عدد زیر را اینگونه میخوانیم: دو و یکپنجم.

پس ویژگیهای این نوع از اعداد را میتوان دو مورد زیر دانست:
- بخشی از آن یک عدد صحیح است.
- بخشی از آن یک کسر است.
شبیه ساز عدد مخلوط
شبیهساز زیر از دانشگاه کلورادو به شما کمک میکند تا با بخشهای مختلف یک عدد مخلوط از جمله صورت، مخرج و عدد صحیح بهتر آشنا شوید. همچنین میتوانید ارتباط عدد مخلوط را با شکل کسری آن بهتر درک کنید:
نمایش عدد مخلوط روی محور اعداد
همانطور که دیدیم، کسرهای مخلوط دو قسمت دارند، یک عدد کامل و یک کسر کوچکتر از واحد. برای نشان دادن اعداد مخلوط روی محور اعداد، ابتدا باید دو عدد کامل را روی محور مشخص کنیم که عدد مخلوط بین آن دو قرار دارد. برای مثال، عدد مخلوط بین و قرار دارد.
بنابراین، نقاط و را روی محور اعداد علامتگذاری میکنیم. مرحله بعدی این است که بخش بین و را به قسمت مساوی تقسیم کنیم، زیرا مخرج کسری داده شده است. در نهایت، باید خانه از خانه را با شروع از بشماریم. این نقطه همان نمایش عدد مخلوط روی محور اعداد خواهد بود.

یادگیری اعداد مخلوط با فرادرس
عدد مخلوط از یک عدد صحیح و یک کسر تشکیل میشود و برای نمایش مقدارهایی به کار میرود که از یک واحد کامل بیشترند، اما بخش کسری هم دارند. یادگیری این مفهوم به شناخت کسرها، اجزای عدد مخلوط و روش تبدیل کسر بزرگتر از واحد به عدد مخلوط و برعکس نیاز دارد. همچنین با تمرین جمع، تفریق، ضرب و تقسیم کسرها میتوان کاربرد این اعداد را بهتر درک کرد. آموزشهای زیر به یادگیری مباحث پایه ریاضی و تمرین مهارتهای محاسباتی کمک میکنند.
- آموزش ریاضی – پایه دهم | رشته های تجربی و ریاضی + گواهینامه
- آموزش بخش پذیری اعداد + مثال های کاربردی (رایگان)
برای تقویت پایه ریاضی و یادگیری مباحث مختلف این درس، از مفاهیم مقدماتی تا حل تمرین و مثالهای متنوع، میتوانید از مجموعه آموزش زیر نیز استفاده کنید.
چگونه کسر را به عدد مخلوط تبدیل کنیم؟
روش اول: تقسیم صورت بر مخرج
گامهای تبدیل کسر ناسره به عدد مخلوط با این روش، بهشرح زیر است:
- صورت را بر مخرج کسر تقسیم کنید.
- بعد از تقسیم، یک عدد بهعنوان خارج قسمت خواهید داشت که همان عدد صحیح کسر مخلوط است.
- باقیمانده تقسیم صورت کسر عدد مخلوط است.
- مخرج کسر نیز همان مخرج عدد اصلی است.
برای مثال، فرض کنید میخواهیم طبق گامهای بالا، کسر را به یک عدد مخلوط تبدیل کنیم. گام به گام مراحل را طی میکنیم:
- عدد را بر تقسیم میکنیم.
- خارج قسمت را بهعنوان عدد صحیح مینویسیم.
- باقیمانده را در صورت کسر و مقسومعلیه را در مخرج کسر مینویسیم.
شکل زیر گامهای بالا را بهخوبی نشان میدهد:

روش دوم: شکستن صورت کسر
در این روش، صورت کسر را به اندازه عدد مخرج میشکنیم. برای مثال، اگر عدد مخلوط را داشته باشیم، اینگونه عمل میکنیم:
روش سوم: استفاده از مضرب مخرج
در این روش، بزرگترین مضرب مخرج را که کوچکتر از صورت باشد، پیدا میکنیم و آن را با عددی جمع میکنیم که حاصل این جمع برابر با مخرج شود. با یک مثال، این روش را شرح میدهیم. فرض کنید میخواهیم کسر را به یک عدد آمیخته تبدیل کنیم. برای این کار، بزرگترین مضرب عدد را پیدا میکنیم که کوچکتر از باشد. این عدد است. پس میتوانیم صورت را بهشکل بنویسیم. در این صورت، کسر بهشکل زیر درمیآید:
چگونه عدد مخلوط را به کسر تبدیل کنیم؟
برای تبدیل عدد مخلوط به کسر، یک مخرج مشترک میگیریم و عدد کامل را بهصورت یک کسر مینویسیم که مخرج آن با مخرج کسر عدد مخلوط یکی است. سپس آن را با کسر عدد مخلوط جمع میکنیم. برای مثال، فرض کنید میخواهیم عدد مخلوط را به کسر تبدیل کنیم. ابتدا میتوانیم عدد را بهشکل زیر بنویسیم:
اکنون با در نظر گرفتن مخرج ، عدد را به یک کسر تبدیل میکنیم:
بنابراین، عدد مخلوط بهشکل کسر زیر درمیآید:
جمع و تفریق اعداد مخلوط
- ابتدا دو عدد مخلوط را به دو کسر ناسره تبدیل میکنیم که روش آن را در بخش قبل گفتیم: و .
- سپس دو عدد کسری را با هم جمع میکنیم:
- عدد کسری را به عدد مخلوط تبدیل میکنیم:
چگونه عدد مخلوط را به عدد اعشاری تبدیل کنیم؟
برای تبدیل اعداد مخلوط به کسرها ابتدا عدد کامل را مینویسیم، سپس یک ممیز یا اعشار قرار میدهیم. سپس مخرج و صورت کسر را در عددی ضرب میکنیم که مخرج کسر یکی از مضربهای عدد شود. با یک مثال این فرایند را توضیح میدهیم.
فرض کنید میخواهیم عدد را به یک عدد اعشاری تبدیل کنیم. ابتدا عدد را مینویسیم و در سمت راست آن یک اعشار قرار میدهیم. حال باید کسر را بهگونهای تغییر دهیم که مخرجش مضربی از باشد. برای این کار، صورت و مخرج را در عدد ضرب میکنیم: .
حل مثال از عدد مخلوط
در این بخش، چند مثال را از اعداد مخلوط را با هم بررسی میکنیم.
مثال ۱
برای شکل زیر یک عدد مخلوط و یک عدد کسری بنویسید:

پاسخ
همانطور که میبینیم، دایرههایی داریم که هر کدام به سه بخش مساوی تقسیم شدهاند. ابتدا میخواهیم عدد مخلوط مربوط به شکل را بنویسیم. اول اینکه سه دایره کامل داریم. این یعنی اینکه عدد کاملمان ۲ است. پس، عدد مخلوط باید بهصورت زیر باشد:
حال باید کسر را بنویسیم. دو تا دایره کامل را کنار میگذاریم. یک داره ناقص داریم که یکی از سه قسمتش رنگ شده است. این یعنی اینکه یکسومش یا آن رنگ شده است. پس کل این شکل نمایانگر ۲ دایره کامل و یک دایره است. در نتیجه، میتوانیم عدد مخلوط را بهصورت زیر بنویسیم:
بنابراین، عدد مخلوط مربوط به این شکل دو و یکسوم است. اکنون باید کسر مربوط به شکل را بنویسیم. دو کار میتوانیم انجام دهیم: یکی نوشتن از روی شکل و دیگری تبدیل عدد مخلوط به یک عدد کسری. هر دو روش را بررسی میکنیم:
بار دیگر به شکل بالا نگاه کنید. کوچکترین بخش دایرههای یکسومها هستند. اینجا باید از خود بپرسیم که چند یکسوم رنگی داریم؟ سه تا از دایره اول، سه تا دایره دوم و یکی از دایره آخری که مجموعشان میشود تا. بنابراین، تا داریم که میشود . این یعنی اینکه کسر مربوط به شکل است. روش دوم تبدیل عدد مخلود به عدد کسری بود. این کار را بهشکل زیر انجام میدهیم:
مثال ۲
عدد مخلوط مربوط به شکل زیر را بنویسید:

پاسخ
میبینیم که یک هندوانه دایرهای کامل داریم و یک بخش کوچکتر از یک. بنابراین، عدد باید بین و باشد. میبینیم آن تکه ناقص به قسمت تقسیم شده که بخش آن موجود است. بنابراین، عدد مخلوط است.
مثال ۳
حاصل جمع دو عدد و را بهدست آورید:
پاسخ
همانطور که میبینیم، یک عدد کسری و یک عدد مخلوط داریم. ابتدا عدد مخلوط را به عدد کسری تبدیل میکنیم:
بنابراین، باید دو کسر و را با هم جمع کنیم. میبینیم که این دو کسر مخرجهای متفاوتی دارند. ابتدا مخرج مشترک آنها را میگیریم و سپس آنها را جمع میکنیم:
اگر بخواهیم نتیجه را بهشکل عدد مخلوط بنویسیم، داریم:
آزمون سنجش یادگیری عدد مخلوط
در این بخش از مجله فرادرس، سطح اطلاعات شما در مبحث عدد مخلوط را با طرح سوالهای چندگزینهای میسنجیم. پس از جواب دادن به تمام سوالها، نتیجه آزمون برای شما به نمایش درمیآید.
تمرین و آزمون
کدامیک از گزینههای زیر را میتوان به صورت یک عدد مخلوط نوشت؟
کسرهایی که صورتشان از مخرج آنها بزرگتر باشد را میتوان به صورت یک عدد مخلوط نوشت. از میان کسرهای بالا، فقط این ویژگی را دارد. فرم مخلوط این کسر به صورت زیر نوشته میشود:
در نتیجه:
جواب کدامیک از جمعهای کسری زیر را نمیتوان به صورت یک عدد مخلوط بیان کرد؟
شرط تبدیل کسر به عدد مخلوط، بزرگتر بودن صورت کسر از مخرج آن است. به همین دلیل، جواب (کسر ) را نمیتوان به صورت عدد مخلوط نوشت.
فرم مخلوط عدد کسری چیست؟
سپس، کسری با همان مقسومعلیه اولیه (عدد 6) را در کنار خارج قسمت قرار میدهیم:
با جایگذاری باقیمانده (عدد 5) در صورت بخش کسری عدد بالا، تبدیل کسر به عدد مخلوط انجام میشود:
حاصل ، کدامیک از گزینههای زیر است؟
برای جمع اعداد مخلوط، ابتدا آنها را صورت کسر متعارفی مینویسیم. با این کار، خواهیم داشت:
اکنون، این دو کسر را با هم جمع میکنیم:
سپس، کسری با همان مقسومعلیه اولیه (عدد 6) را در کنار خارج قسمت قرار میدهیم:
با جایگذاری باقیمانده (عدد 5) در صورت بخش کسری عدد بالا، تبدیل کسر به عدد مخلوط انجام میشود:
فرم مخلوط عدد اعشاری چیست؟
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید














