ویروس ام پاکس چیست؟ – به زبان ساده + علائم، درمان، تشخیص
- ویژگی‌های اصلی ویروس ام پاکس و شیوه انتقال آن را یاد می‌گیرید.
- نشانه‌های بالینی و روند ضایعات پوستی Mpox را خواهید آموخت.
- با راهکارهای کاربردی تشخیص، درمان و مراقبت خانگی آشنا می‌شوید.
- روش‌های پیشگیری، ضرورت واکسن و کاهش خطر انتقال را می‌آموزید.
- اقدامات ویژه مراقبتی برای بارداری و گروه‌های پرخطر را یاد می‌گیرید.
- راهکارهای حفظ سلامت روان و حمایت در دوران قرنطینه را خواهید آموخت.
ویروس ام پاکس چیست؟
دو سویه از ویروس ام‌پاکس با نام‌‌های «Clade I» و «Clade II» وجود دارد که نوع اول در نواحی مرکز آفریقا و نوع دوم در نواحی غرب آفریقا، بیشتر دیده می‌شوند. شیوع جهانی این ویروس در سال ۲۰۲۲ الی ۲۰۲۳ به خاطر ابتلا به «Clade IIb» رخ داد. این زیرگونه خطر کمتری را برای بیمار ایجاد می‌کند.
روش ابتلا به ویروس ام پاکس چیست؟
- افراد: لمس فرد مبتلا مثل رابطه جنسی می‌تواند باعث انتقال ویروس شود.
- حیوانات: در هنگام شکار، پوست‌اندازی یا حتی پختن حیوانات، ویروس می‌تواند منتقل شود.
- مواد: تماس با مواد آلوده مثل کاغذ، لباس یا سوزن‌های آلوده نیز ویروس را منتقل می‌کند.
- افراد باردار: مادران باردار می‌توانند این بیماری را به جنین خود منتقل کنند.
در ادامه روش‌های انتقال را با جزئیات بیشتری بررسی خواهیم کرد.
روش انتقال ویروس ام‌پاکس چیست؟
انتقال Mpox از فرد به فرد می‌تواند از طریق تماس مستقیم با پوست دارای عفونت یا سایر بخش‌های بدن مانند دهان یا اندام تناسلی رخ دهد. ارتباط‌های انسانی که باعث انتقال ویروس می‌شوند، شامل موارد زیر است.
- رو در رو (صحبت کردن یا نفس کشیدن)
- تماس پوستی افراد (لمس یا رابطه جنسی)
- دهان به دهان (بوسیدن)
- ارتباط پوست با دهان (رابطه جنسی دهانی یا بوسیدن پوست)
- هوای بازدم فرد بیمار هنگام تماس نزدیک به مدت طولانی یا قطرات آب خارج شده از دهان هنگام حرف زدن
انتقال حیوان به انسان این ویروس از طریق گزیدن یا گاز گرفتن در حین فعالیت‌هایی مانند شکار، پوست انداختن، به دام انداخت، آشپزی با گوشت حیوان، بازی با لاشه، خوردن حیوان، تماس با پوست یا موی حیوان اتفاق می‌افتد. میزان گردش ویروس در حیوانات هنوز به طور دقیق مشخص نشده است.
مردم با تماس با مواد آلوده مانند لباس یا ملحفه، جراحت‌های عمیق در مراکز درمانی، یا مکان‌های پر رفت و آمدی مانند مراکز تتو می‌توانند به این بیماری مبتلا شوند.
علائم ابتلا ویروس ام پاکس چیست؟
علائم رایج بیماری ام پاکس:
- ضایعات پوستی
- تب
- گلودرد
- سردرد
- درد عضلانی
- کمردرد
- سطح انرژی پایین (بی‌حالی)
- غدد لنفاوی متورم
در تصویر زیر مهم‌ترین علائمی که مبتلایان به ام‌پاکس تجربه می‌کنند را می‌بینید. بعضی از این علائم بین ۲ الی ۴ هفته با بیماران می‌مانند.
برای بعضی از افراد اولین نشانه، بثورات پوستی هستند در حالی که برای گروهی دیگر از مردم ممکن است اولین نشانه متفاوت باشد. به طور معمول تب، درد عضلانی و گلودرد اولین نشانه‌هایی هستند که در بیماران دیده می‌شود. یکی دیگر از نشانه‌های معمول ام پاکس، تورم غدد لنفاوی یا «لنفادنوپاتی» (Lymphadenopathy) است. در مطالب پیشین مجله فرادرس، اطلاعات بهتر و بیشتری در رابطه با ضایعات پوستی تهیه شده است و می‌توانید برای آگاهی بیشتر، مطلب مربوطه را مطالعه کنید.
ضایعات پوستی در بیماران ام پاکس
ضایعات پوستی قبل از پوسته‌پوسته شدن، کوچک می‌شوند. پوسته‌های باقی‌مانده در نهایت جدا شده و می‌ریزند. در ادامه مطلب، این مراحل را با جزئیات بیشتری توضیح خواهیم داد، اما مشاهده تصویر زیر که هر مرحله را با شکل ضایعات پوستی مربوطه، نشان می‌دهد نیز اطلاعات کاملی در اختیارتان می‌گذارد.
گروهی از مبتلایان ممکن است فقط تعداد کمی و حتی یک ضایعه پوستی داشته باشند در حالی که تعدادی از بیماران ممکن است بیش از صدها ضایعه پوستی را تجربه کنند. این ضایعات می‌توانند در هر نقطه از بدن دیده شوند.
- کف دست و کف پا
- صورت، دهان و گلو
- کشاله ران و نواحی تناسلی
- مقعد
در برخی از افراد ناحیه مقعد به نحو دردناکی متورم می‌شود یا در ادرار کردن به مشکل برمی‌خورند.
بعضی از افراد آلوده به این ویروس می‌توانند هیچ علائمی نداشته باشند. در هنگام شیوع جهانی ام پاکس (شروع از سال ۲۰۲۲) مشاهده شد که در بعضی از بیماران علائم به نحو دیگری نمایان می‌شوند. در بیش از نیمی‌از موارد ممکن است که بثورات پوستی قبل یا همراه باقی نشانه‌های بیماری ظاهر شوند و تمام بدن را درگیر نکنند. اولین ضایعه می‌تواند در کشاله ران، مقعد، داخل یا اطراف دهان باشد.
ویروس ام پاکس خطرناک است؟
بر اساس داده‌های موجود، بین ۱ تا ۱۰ درصد افراد مبتلا به Mpox جان خود را از دست داده‌اند. اما باید این نکته را در نظر گرفت که در محیط‌های مختلف عوامل متعددی مانند دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی و سرکوب سیستم ایمنی می‌توانند روی مهلک بودن این بیماری اثرگذار باشند.
افراد مبتلا به بیماری ام پاکس می‌توانند به شدت درگیر بیماری شوند. برای مثال ممکن است پوست، درگیر عفونت باکتریایی شود که می‌تواند منجر به «آبسه» (Abscesses) یا آسیب شدید پوستی شود. سایر عوارض شامل موارد زیر است.
- ذات الریه
- عفونت قرنیه: می‌تواند منجر به از دست دادن بینایی شود.
- درد یا مشکل در بلع
- استفراغ و اسهال: می‌توانند باعث کم آبی شدید یا سوء تغذیه می‌شوند.
- سپسیس (عفونت خون با پاسخ التهابی گسترده در بدن)
- التهاب در اندام‌های مختلف: مغز (انسفالیت)، قلب (میوکاردیت)، راست‌روده (پروکتیت)، اندام‌های تناسلی (بالانیت) یا مجاری ادراری (اورتریت)
- مرگ
یادگیری میکروب‌شناسی و ویروس‌شناسی با فرادرس
سیستم ایمنی بدن مسئول مبارزه با عوامل بیماری‌زایی مثل باکتری‌ها و ویروس‌ها است. با توجه به چالش‌هایی که بیماری‌های باکتریایی و ویروسی برای بدن پیش می‌آورند، شناخت سیستم ایمنی بدن انسان از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. اگر مایل هستید که در مورد میکروب‌های مختلف و سیستم ایمنی اطلاعات کاملی به دست بیاورد، آموزش‌های زیر از فرادرس را به شما پیشنهاد می‌کنیم.
- فیلم آموزش میکروبیولوژی پزشکی فرادرس
- فیم آموزش ویروس شناسی پزشکی فرادرس
- فیلم آموزش جامع ایمونولوژی فرادرس
- فیلم آموزش رایگان ساختمان ویروس‌ها فرادرس
- فیلم آموزش بخش عملی آزمایشگاه میکروبیولوژی فرادرس
درمان ویروس ام پاکس چیست؟
هدف از درمان ام پاکس این است که از بثورات پوستی مراقبت شود، درد کنترل گردد و از عوارض بیماری نیز جلوگیری شود. مراقبت‌های اولیه و حمایتی برای کمک به مدیریت علائم و جلوگیری از مشکلات بیشتر مهم است. اولین اقدام به هنگام فهمیدن مبتلا شدن به بیماری ام‌پاکس این است که فرد بیمار باید خودش را قرنطینه کند و در تماس با فرد دیگری نباشد.
چندین ضدویروس مانند «تکوویریمات» (Tecovirimat) که در ابتدا برای درمان آبله ساخته شده بود، برای درمان Mpox استفاده می‌شوند اما محققان هنوز در حال انجام مطالعات بیشتر برای درمان‌های دارویی موثر هستند.
واکسن
به افرادی که در معرض خطر ابتلای شدید هستند، برای جلوگیری از عفونت با Mpox (به ویژه در زمان شیوع بیماری) توصیه می‌شود که واکسینه شوند. افراد پر ریسک چه کسانی هستند؟
- کادر سلامت که در معرض خطر ابتلا هستند.
- اشخاصی که روابط جنسی نامشروع دارند.
- افرادی که شرکای جنسی متعددی دارند.
مراقبت های حین بیماری و پیشگیری از ابتلا به ام پاکس
اکثر بیماران در بازه زمانی بین ۲ تا ۴ هفته خوب می‌شوند. موارد زیر به فرد بیمار در کاهش علائم و جلوگیری از سرایت بیماری به افراد سالم کمک می‌کنند.
- در خانه و اتاق شخصی ماندن
- شستن دست‌ها با آب و صابون یا ضدعفونی کننده دست، به خصوص قبل و بعد از دست زدن به بثورات پوستی
- استفاده از ماسک و پوشاندن ضایعات پوستی تا زمانی که به طور کامل خوب شوند.
- خشک نگه داشتن پوست و نپوشاندن آن (مگر این که در اتاق شخص دیگری حضور داشته باشد.)
- دست نزدن به اشیا در محیط‌های عمومی‌و ضد عفونی کردن مکان‌های مشترک به طور مرتب
- شستشوی دهان با آب‌نمک برای ضایعات دهانی
- استفاده از حمام نشیمن یا حمام با آب گردم به همراه جوش‌شیرین یا «نمک اپسوم» (Epsom Salt) برای ضایعات روی بدن
- مصرف داروهای بدون نیاز به تجویز پزشک برای درد، مانند استامینوفن یا ایبوپروفن
- استراحت
- مصرف زیاد مایعات
محافظت از سلامت روان در حین قرنطینه
قرنطینه شدن آن هم به هنگام بیماری می‌تواند سلامت روان فرد بیمار را در خطر قرار دهد. از این بخش از بیماری به هیچ وجه نباید غافل شد.
افراد مبتلا پس از شروع قرنطینه بهتر است خود را سرگرمی‌های مورد علاقه‌شان مشغول کنند. با دوستان و خانواده از طریق تلفن همراه در ارتباط باشند و در صورتی که توان بدنی کافی را داشتند، در قرنطینه ورزش کنند. بسیار مهم است که بین استراحت و فعالیت روزمره تعادل خوبی برقرار شود تا سلامت روان بیمار در خطر قرار نگیرد. اگر از اطرافیان یک فرد مبتلا به ام پاکس هستید، حمایت روانی از او را نادیده نگیرید.
راه تشخیص ویروس ام پاکس چیست؟
امکان دارد که فرد مبتلا به Mpox عفونت مقاربتی دیگری (مانند تبخال تناسلی) نیز داشته باشد. از طرف دیگر، کودک مشکوک به Mpox نیز ممکن است آبله مرغان داشته باشد. به خاطر همین خطاهایی که گاهی اتفاق می‌افتند، انجام آزمایش برای فرد مشکوک به بیماری ضروری است، تا در صورت ابتلا در اسرع وقت درمان شوند و از شیوع بیشتر جلوگیری شود.
ام پاکس در دوران بارداری
در زمان شیوع یک ویروس یکی از گروه‌های در معرض خطر مابتلا به ام پاکس در دوران بارداری برای جنین یا نوزاد تازه متولد شده خطراتی به همراه دارد. ازجمله مهم‌ترین عوارض این بیماری در دوران بارداری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
- سقط جنین
- مرگ نوزاد
- مرده‌زایی
- عوارض برای مادر
با توجه به این تبعات مهلک، اگر باردار هستید، از تماس نزدیک با افرادی که به Mpox مبتلا هستند خودداری کنید. احتمال عفونت در هر کسی که با بیماران تماس نزدیک داشته است، بالا می‌باشد.
اگر فکر می‌کنید یکی از افرادی که با آن‌ها ارتباط داشته‌اید به بیماری مبتلا بوده است یا علائم Mpox را در خودتان می‌بینید، هرچه زودتر به پزشک خود خبر بدهید و به مراکز درمانی جهت آزمایش و تشخیص دقیق مراجعه کنید.
سوالات متداول در رابطه با ویروس ام پاکس چیست؟
تا اینجا به خوبی یاد گرفتیم که ویروس ام پاکس چیست و نحوه ابتلا و درمان آن چگونه است. در ادامه، سوالات متداول پیرامون این موضوع را بررسی می‌کنیم.
هنگام ابتلا به ام پاکس چه کارهایی را نباید انجام داد؟
در زمان ابتلا به ویروس ام پاکس برای جلوگیری از پیشرفت علائم نباید کارهایی را انجام داد.
- تخلیه تاول‌ها یا خاراندن ضایعات پوستی. این کارها می‌توانند باعث کند شدن روند بهبودی شوند، بثورات را به سایر قسمت های بدن گسترش دهند و حتی باعث عفونی شدن زخم‌ها شوند.
- اصلاح ناحیه‌ای که ضایعات پوستی دارد. اگر هنوز ضایعات پوستی به طور کامل خوب نشده باشند، اصلاح موهای زائد می‌تواند باعث پخش شدن ضایعات پوستی شود.
برای پیشگیری از انتقال ام‌پاکس به دیگران، فرد مبتلا باید در خانه یا در صورت نیاز در بیمارستان، قرنطینه شود. مدت زمان قرنطینه از لحظه بروز اولین نشانه تا خوب شدن تمام ضایعات پوستی و ریزش آن‌ها است. پوشاندن ضایعات و پوشیدن ماسک در حضور دیگران ممکن است به جلوگیری از گسترش ویروس کمک کند. استفاده از کاندوم در حین رابطه جنسی به کاهش خطر ابتلا به Mpox کمک می‌کند، اما از انتقال پوست به پوست یا تماس دهان به پوست جلوگیری نمی‌کند.
احتمال ابتلای مجدد به ویروس ام پاکس وجود دارد؟
مدت زمان دقیق مصونیت از بیماری پس از ابتلا به Mpox هنوز مشخص نشده است. در بین گزارشات سازمان جهانی بهداشت، مواردی از ابتلای دوباره به این ویروس وجود دارد، بنابراین احتمال آلودگی مجدد به Mpox وجود دارد و باید تمام توصیه‌های بهداشتی برای پیشگیری از آلودگی به ویروس را به دقت دنبال کرد.
شاید برای شما سوال باشد که پس از بهبود بیماری می‌توانم از عزیزانم که بیمار هستند، مراقبت کنم؟
بله. با توجه به این که احتمال وجود مصونیت در برابر بیماری در بدن شما بالا است، می‌توانید از دیگران پرستاری کنید اما دقت داشته باشید که باید مراقب خطر ابتلای مجدد به بیماری باشید.
فرد مبتلا به ام پاکس تا چه زمانی ناقل است؟
افراد مبتلا به Mpox تا زمانی که همه ضایعات پوستی خوب شوند و لایه جدیدی از پوست تشکیل شوند، می‌توانند بیماری را به دیگران منتقل کنند. بنابراین باید تمام روش‌های پیشگیری از انتقال را دنبال کنند. در ادامه مطلب به توضیح راه‌های پیشگیری خواهیم پرداخت.
ام پاکس برای چه کسانی خطرناک‌تر است؟
مراحل بروز ضایعات پوستی
بالاتر فهمیدیم که ویروس ام پاکس چیست و با علائم آن آشنا شدیم. یکی از نشانه‌های ام‌پاکس بثورات پوستی است که به مراحل ایجاد آن‌ها اشاره کردیم، این مراحل شامل «ماکول» یا لکه پوستی، «پاپول» یا سفت‌دانه، «وزیکول»، «پوستول» یا چرک‌دانه بودند. در ادامه به بررسی این مراحل با جزئیات دقیق‌تر می‌پردازیم.
- مرحله اول (ماکولها): ماکولها به شکل نقطه‌های صاف، گرد و صورتی بدون هیچ برآمدگی ظاهر می‌شوند و برای یک الی دو روز به این صورت باقی می‌مانند.
- مرحله دوم (پاپول‌ها): در این مرحله، نقاط صورتی و صاف به صورت برآمدگی‌هایی در می‌آیند که یک یا دو روز در این مرحله می‌مانند.
- مرحله سوم (وزیکول‌ها): برجستگی‌های مرحله قبل با مایع شفافی پر می‌شوند و برای یک یا دو روز دیگر در این شرایط باقی می‌مانند.
- مرحله چهارم (پوستول): وزیکول ها از برآمدگی‌های پر شده با مایعی شفاف به برآمدگی‌های چرکی مات تبدیل می‌شوند. برجستگی چرکی بزرگ و سفت‌تر می‌شود و می‌تواند شکاف کوچکی در مرکزش ایجاد کند. همچنین امکان دارد که برجستگی شروع به تشکیل یک دلمه کوچک و پوسته‌دار در مرکز کند. این مرحله حدود یک هفته یا بیشتر طول می‌کشد.
- مرحله پنجم (پوسته‌پوسته شدن): در طی یک یا دو هفته، پوستول‌ها خشک و پوسته‌پوسته می‌شوند. دلمه‌ها تا حدود یک هفته قبل از پوسته‌پوسته شدن، سر جای خودشان باقی می‌مانند.
پاندمی ام پاکس
بعد از دهه ۱۹۷۰ میلادی، بیماری ام‌پاکس به طور پراکنده در مرکز و شرق آفریقا (سویه «Clade I») و غرب آفریقا (سویه «Clade II») پخش شد. در سال ۲۰۰۳ شیوع این بیماری در ایالات متحده آمریکا گزارش شد که این انتقال توسط حیوانات وحشی (مبتلا به سویه Clade II) وارد شده به خاک این کشور، صورت گرفته بود. از سال ۲۰۰۵، هر ساله صدها گزارش راجع به افراد مشکوک به ابتلا در جمهوری دموکراتیک کنگو منتشر می‌شود. در سال ۲۰۱۷، ام پاکس در نیجریه دوباره شیوع پیدا کرد و علاوه بر مردم این کشور گردشگران خارجی را نیز درگیر کرد.
در اردیبهشت سال ۲۰۲۲ شیوع ناگهانی ام‌پاکس به اروپا و آمریکا شروع شد و سپس تمام قاره‌ها را درگیر کرد. ۱۱۰ کشور حدود ۸۷ هزار مورد ابتلا و ۱۱۲ مرگ را بر اثر این بیماری گزارش کردند.
جدول جمع‌بندی علائم و راه‌های پیشگیری ام پاکس
در این مطلب از مجله فرادرس فهمیدیم که ویروس ام پاکس چیست، علائم و راه‌های انتقال این ویروس را بررسی کردیم و در نهایت به سراغ روش‌های پیشگیری و درمان رفتیم.
ام‌پاکس بیماری ویروسی نادری است که از آفریقا سرچشمه گرفته است اما در چند سال اخیر در سطح جهان شیوع پیدا کرده است. از مهم‌ترین علائم این بیماری می‌توان به بثورات پوستی اشاره کرد که در افراد مختلف بین یک ضایعه تا صدها ضایعه پوستی دیده می‌شود. در جدول زیر تمام علائم ام پاکس و توصیه‌هایی برای تسریع روند بهبودی آورده شده است.
| علائم بیماری ام پاکس | راه‌های تسریع بهبودی و پیشگیری |
| بثورات (ضایعات) پوستی | قرنطینه در خانه و استراحت |
| تب | شستن منظم دست‌ها یا استفاده از ضدعفونی‌کننده‌های دست |
| علائم تنفس (گلودرد،سرفه، گرفتگی بینی) | استفاده از ماسک و پوشاندن ضایعات پوستی |
| سردرد | خشک نگه داشتن پوست |
| درد عضلانی | پرهیز از تماس با اشیا در محیط‌های عمومی‌و آلوده |
| کمردرد | شستشو دهان با آب‌نمک برای ضایعات دهانی |
| بی‌حالی | استفاده از حمام آب گرم به همراه جوش شیرین یا نمک اپسوم برای ضایعات روی بدن |
| غدد لنفاوی متورم | مصرف مسکن برای کاهش درد |
| لرز | نخاراندن ضایعات پوستی |
ام‌پاکس بیماری مهلکی نیست اما در مواردی باعث مرگ مبتلایان می‌شود، بنابراین به افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا قرار دارند مثل زنان باردار و بیماران درگیر ویروس HIV، توصیه می‌شود که راه‌های پیشگیری را با جدیت بیشتری دنبال کنند.
برای درمان ام پاکس بنا به تشخیص پزشکان متخصص از قرص‌های ضدویروس استفاده می‌شود اما این بیماری واکسن دارد و حتی تا ۴ روز بعد از در معرض بیماری قرار گرفتن هم می‌توان واکسن آن را تزریق کرد.
ادر صورت ابتلا به ام پاکس، فرد بیمار تا پایان تشکیل پوست جدید و از بین رفتن کامل تمام ضایعات پوستی، ناقل است و باید قرنطینه باشد.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریع‌تر ببینید
توضیحات جالبی بود
ممنون از سایت فرادرس