تبخیر چیست؟ – به زبان ساده
در این مطلب از مجله فرادرس می‌آموزیم تبخیر چیست و عوامل تاثیرگذار بر آن کدامند. در ادامه مثال‌هایی را از انواع تبخیر بررسی کرده و رابطه تبخیر و فشار بخار را بررسی می‌کنیم. با مطالعه این مطلب از مجله فرادرس می‌توانید به شکلی کامل بیاموزید تبخیر چیست.
تبخیر چیست؟
عکس فرآیند تبخیر، چگالش نام دارد که در آن گاز به مایع تبدیل می‌شود.
انواع تبخیر
تبخیر را می‌توان به دو نوع زیر تقسیم کرد:
- «تبخیر» (Vaporization)
- «جوشش» (Boiling)
تبخیر نوع پدیده سطحی (وابسته به سطح) به شمار می‌آید حال آن‌که جوشش به عنوان پدیده‌ای توده‌ای - اتفاق افتاده در توده ماده - در نظر گرفته می‌شود.
عوامل موثر بر تبخیر
عوامل مختلفی سبب می‌شوند که فرآیند تبخیر سرعت بیشتر یا کمتری داشته باشد که در ادامه به این عوامل اشاره خواهیم کرد.
- دما: تبخیر به طور مستقیم به دما وابسته است. با افزایش دما، انرژی جنبشی مولکول افزایش و نیروی جاذبه بین مولکول‌ها کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه، با افزایش دما، سرعت تبخیر افزایش می‌یابد.
- سطح: با افزایش سطح تماس مایع با اتمسفر یا منبع گرما، سرعت این فرآیند افزایش خواهد یافت چراکه در این شرایط تعداد ذرات بیشتری در معرض تغییر دما قرار می‌گیرند.
- فشار: فشار رابطه معکوس با بخار شدن دارد. با افزایش فشار، انرژی جنبشی ذرات به سادگی قبل افزایش پیدا نمی‌کند.
- سرعت باد: با افزایش سرعت باد، به دلیل نقش روبشی باد در جابجایی مولکول‌ها، سرعت این فرآیند نیز افزایش پیدا خواهد کرد.
نمونه های از تبخیر در زندگی روزمره
در زندگی روزمره به وفور شاهد فرآیند تبخیر هستیم. به همین دلیل در ادامه متن، مثال‌هایی از تبخیر آورده شده‌اند.
معرفی فیلم آموزش شیمی عمومی
پدیده‌هایی مانند تبخیر را می‌توان در علم شیمی مورد بررسی قرار داد و به همین منظور، دوره‌ای ۸ ساعت و ۲۴ دقیقه‌ای در فرادرس تدوین شده است که در ادامه متن به توضیح این دروس خواهیم پرداخت.
تبخیر و فشار بخار
همه ما زمانی که یک کتری آب را حرارت داده‌ایم بعد از مدتی صدای جوشش آب درون کتری را شنیده‌ایم. زمانی که به مایعی حرارت می‌دهیم، مولکول‌های آن انرژی جنبشی مشخصی را کسب می‌کنند تا بر نیرویی غلبه شود که آن‌ها را در حالت مایع نگه داشته است و در نهایت به فاز گاز منتقل خواهند شد. در اثر این اتفاق، مجموعه‌ای از مولکول‌های گازی در بالای مایع ایجاد می‌شوند و فشاری را ایجاد می‌کنند. اگر بخار ایجاد شده در محفظه‌ای عایق تشکیل شده بود، به مرور این فشار ایجاد شده می‌توانست شکل ظرف را تغییر دهد.
آزمون تبخیر
۱. کدام مورد زیر باعث افزایش سرعت تبخیر یک مایع می‌شود؟
افزایش دمای محیط اطراف مایع
افزایش فشار محیطی اطراف مایع
کاهش سرعت باد در اطراف مایع
کاهش سطح تماس مایع با هوا
افزایش دمای محیط اطراف مایع باعث می‌شود مولکول‌های مایع انرژی بیشتری دریافت کرده و سریع‌تر از سطح مایع خارج شوند، در نتیجه سرعت تبخیر افزایش پیدا می‌کند.
۲. اگر فشار اتمسفریک محیط کاهش یابد، نقطه جوش یک مایع چه تغییری می‌کند و دلیل این تغییر چیست؟
مایع به راحتی تبخیر می‌شود ولی نقطه جوش ثابت می‌ماند.
نقطه جوش تغییری نمی‌کند چون به فشار وابسته نیست.
نقطه جوش مایع کاهش می‌یابد چون تعادل راحت‌تر برقرار می‌شود.
نقطه جوش مایع افزایش می‌یابد چون فشار بخار باید بیشتر شود.
وقتی فشار محیط کاهش پیدا می‌کند، مایع زودتر به فشاری می‌رسد که با فشار بخارش برابر شود، بنابراین نقطه جوش آن پایین می‌آید. در نتیجه، کاهش فشار باعث می‌شود مایع آسان‌تر بجوشد و گزینه‌هایی که افزایش یا عدم تغییر نقطه جوش را بیان می‌کنند نادرست هستند.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریع‌تر ببینید
