زیست شناسی، علوم پایه 35728 بازدید

یوکاریوت و پروکاریوت دو نوع اصلی از سلول‌های موجود در کره زمین هستند. تفاوت‌های زیادی بین این دو نوع سلول وجود دارد، اما بزرگترین تمایز بین آن‌ها این است که یاخته‌های یوکاریوتی هسته جداگانه‌ای دارند که حاوی ماده ژنتیکی سلول است‌، در حالی که سلول‌های پروکاریوتی فضای غشا داری به نام هسته ندارند و به جای آن ماده ژنتیکی آن‌ها در سیتوپلاسم شناور و آزاد است. در این مطلب به معرفی هر دو سلول یوکاریوت و پروکاریوت می‌پردازیم و ویژگی‌ها، شباهت‌ها و تفاوت‌های آن‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

تعریف سلول

سلول‌ها تعریف مدرنی از اجزا و موجودات زنده به شمار می‌آیند. سلول‌ها به عنوان واحدهای ساختمانی حیاتی به شمار می‌آیند و به طور اختصاصی یک سلول تعریفی از یک موجود زنده است.

سلول‌ها فرایندهای شیمیایی را به صورت منظم انجام می‌دهند و این فرایندها در بخش‌های جداگانه‌ای از سلول انجام می‌گیرند، به همین دلیل تداخلی بین فرایندهای هیچ یک از بخش‌های مختلف سلولی به وجود نمی‌آید.

سلول
تصویر ۱: سلول‌ها به عنوان اولین واحدهای ساختاری موجودات زنده به شمار می‌آیند.

غشای سلولی یک مانع یا سد انتخابی است، به این معنی که به بعضی مواد شیمیایی اجازه ‌می‌دهد، از سلول خارج یا به آن وارد شوند. انجام این کار، تعادل شیمیایی لازم برای زندگی سلول را حفظ ‌می‌کند. غشای سلولی عبور مواد شیمیایی داخل و خارج از سلول را از سه طریق تنظیم ‌می‌کند:

  • انتشار (Diffusion): گرایش مولکول‌های حل شونده برای به حداقل رساندن غلظت و در نتیجه حرکت از ناحیه‌ای با غلظت بالاتر به سمت ناحیه‌ای با غلظت کمتر تا رسیدن به تعادل، انتشار نامیده می‌شود.
  • اسمز (Osmosis): حرکت حلال در عرض یک غشا با نفوذ پذیری انتخابی به منظور برابر کردن غلظت مولکول‌های حل شونده که قادر به حرکت در طول غشا نیستند را اسمز می‌گویند.
  • انتقال انتخابی (Selective Transport): این نوع انتقال از طریق کانال‌‌های غشایی و پمپ‌‌های غشایی که فقط قادر به انتقال برخی از مولکول‌های خاص به طور انتخابی هستند، صورت می‌گیرد.
انتقال انتخابی
تصویر ۲: انتقال انتخابی برخی از پروتئین‌ها و ترکیبات ویژه از طریق کانال‌های غشایی صورت می‌گیرد.

تعریف سلول پروکاریوت

«پروکاریوت‌ها» (Prokaryotes) اغلب ارگانیسم‌های تک سلولی هستند که سلول‌های آن‌ها فاقد هسته و هر گونه اندامک غشا دار است. برخی از ارگانیسم‌های پرسلولی نیز ممکن است از سلول‌های پروکاریوت تشکیل شده‌ باشند. در پروکاریوت‌ها ماده ژنتیکی ساختار مشخصی ندارد و DNA در این سلول‌ها از یک حلقه یا لوپ تک رشته‌ای تشکیل شده است، برخلاف یوکاریوت‌ها که ماده ژنتیکی آن‌ها در قالب کروموزوم‌ها سازمان یافته‌اند.

دانشمندان پروکاریوت‌ها را در دو گروه دسته‌بندی کرده‌اند که شامل باکتری‌ها و آرکی باکترها هستند. برخی از باکتری‌ها شامل «ایکولای» (E.Coli)، «سالمونلا» (Salmonella) و «لیستریا» (Listeria) در مواد غذایی یافت می‌شوند و اغلب موجب ایجاد بیماری در انسان می‌شوند. برخی دیگر از باکتری‌ها نیز در سیستم گوارش انسان و دیگر عملکردهای بدن انسان مفید هستند. آرکی باکترها دارای ویژگی‌های منحصر به فردی نسبت به سایر موجودات زنده هستند و می‌توانند در محیط‌ها و شرایط سخت مانند چشمه‌های آب گرم و درون یخ‌های قطبی زندگی کنند.

باکتری ایکلای
تصویر ۳: باکتری ایکلای نمونه‌ای از سلول‌های پروکاریوتی

یک سلول پروکاریوتی در حالت کلی می‌تواند ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

  • دیواره سلولی (Cell Wall): لایه مستحکمی که اطراف غشای سلولی را می‌پوشاند و از سلول محافظت می‌کند.
  • سیتوپلاسم (Cytoplasm): این بخش فضای داخلی سلول را پر می‌کند و تمام قسمت‌های سلول را در بر می‌گیرد.
  • تاژک و پیلی (Flagella and Pili): رشته‌ها یا فیلامنت‌های پروتئینی که در سطح خارجی بسیاری از پروتئین‌ها یافت می‌شوند.
  • نوکلئوئید (Nucleoid): ناحیه از سلول است که ماده ژنتیکی در آن جای می‌گیرد.
  • پلاسمید (Plasmid): مولکول‌های کوچکی از DNA که به صورت مستقل از ژنوم سلول همانندسازی می‌کنند، پلاسمید نامیده می‌شوند.

تعریف سلول یوکاریوت

«یوکاریوت‌ها» (Eukaryotes) ارگانیسم‌هایی هستند که سلول‌های آن‌ها دارای ساختار پیچیده‌ای است که با استفاده از غشای دورنی و اسکلت سلولی سازماندهی شده‌اند. تخصصی‌ترین ساختار غشایی درون سلول‌های یوکاریوت در غشای هسته قابل مشاهده است. به دلیل وجود همین هسته مشخص نیز آن‌ها را یوکاریوت‌ها می‌نامند. از انواع سلول‌های یوکاریوتی می‌توان به جانوران، گیاهان، قارچ‌ها و آغازیان اشاره کرد.

سلول یوکاریوت
تصویر ۴: ساختمان سلول‌های یوکاریوتی

یک سلول یوکاریوت در حالت کلی با غشای پلاسمایی احاطه شده است و در بر دارنده ساختارهای متعدد و اندامک‌هایی است که هر یک عملکردهای متفاوتی را در یوکاریوت‌ها انجام می‌دهند. به عنوان مثال می‌توان از کروموزوم‌ها نام برد که ساختارهایی هستند که از نوکلئوتیدها و پروتئین‌ها تشکیل شده‌اند واطلاعات ژنتیکی را در قالب ژن‌ها حمل می‌کنند، علاوه بر این میتوکندری‌ها نیز یکی از اندامک‌های مهم یوکاریوت‌ها هستند که وظیفه تولید انرژی در سلول‌ها را بر عهده دارند.

کدام سلسله جانداران پروکاریوت و یوکاریوت هستند؟

همه موجودات زنده را می‌توان به سه حوزه اساسی تقسیم کرد:

فیلم‌های آموزشی مرتبط
  • باکتری‌ها (در سلسله باکتری‌ها)
  • آرکی باکترها (در سلسله آرکی‌ها)
  • یوکاریا (Eukarya) (سلسله جانوران، گیاهان، قارچ‌ها و آغازیان در این حوزه قرار دارند)

ارگانیسم‌های تک سلولی در حوزه باکتری‌ها و آرکی‌ها یافت می‌شوند و به عنوان پروکاریوت شناخته می‌شوند. این ارگانیسم‌ها از سلول‌های پروکاریوتی یعنی کوچکترین، ساده‌ترین و قدیمی‌ترین سلول‌ها ساخته شده‌اند.

حوزه های اصلی جانداران
تصویر ۵: حوزه‌های اصلی جانداران

جانداران موجود در حوزه یوکاریا از سلول‌های پیچیده یوکاریوتیک ساخته شده‌اند. این ارگانیسم‌ها که یوکاریوت نامیده می‌شوند، می‌توانند تک سلولی یا چند سلولی باشند و  حیوانات، گیاهان، قارچ‌ها و آغازیان را در بر می‌گیرند. پیش‌تر در مورد اینکه آیا مخمرها یا قارچ‌ها پروکاریوت هستند یا یوکاریوت اختلاف نظر وجود داشت اما امروزه مشخص شده است که مخمرها و قارچ‌‌ها هر دو یوکاریوت هستند و ساختار سلولی مشابه با همه یوکاریوت‌های دیگر دارند.

به گفته مؤسسه ملی بهداشت (NIH)، یوکاریوت‌ها حداقل 2٫7 میلیارد سال پیش و پس از 1 تا 1٫5 میلیارد سال تکامل پروکاریوتی رشد کردند. براساس تحقیقات صورت گرفته در این زمینه دانشمندان فرض می‌کنند که هسته و سایر خصوصیات یوکاریوتیک ممکن است برای اولین بار پس از اینکه سلول‌های پروکاریوتی از طریق بلع وارد یکدیگر شدند، شکل گرفته باشند. مطابق این نظریه، ارگانیسم بلعیده شده در عملکرد میزبان خود نقش داشته است.

شباهت پروکاریوت و یوکاریوت

اگرچه سلول‌های یوکاریوت‌ و پروکاریوت تفاوت‌های زیادی دارند، اما آن‌ها در برخی از ویژگی‌ها شباهت‌هایی با یکدیگر دارند که در زیر به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:

  • مولکول DNA: کدهای ژنتیکی که همه خصوصیات و عملکردهای موجودت زنده را تعیین می‌کنند در هر دو یوکاریوت و پروکاریوت مشابه هستند.
  • غشای سلول: لایه بیرونی که سلول را از محیط اطرافش جدا می‌کند غشای سلولی نام دارد و به عنوان سدی برای ورود و خروج ترکیبات سلولی عمل می‌کند. غشا در هر دو سلول‌ یوکاریوت و پروکاریوت وجود دارد.
  • سیتوپلاسم: سیال ژلی که فضای دورنی سلول را پر کرده است و از آب، نمک و پروتئین و انواع یون‌ها تشکیل شده، سیتوپلاسم نام دارد. سیتوپلاسم در انواع یوکاریوت و پروکاریوت‌ دیده می‌شوند.
  • ریبوزوم: این اندامک‌های سلولی در هر دو سلول‌های یوکاریوت و پروکاریوت وجود دارند و وظیفه‌ آن‌ها سنتز پروتئین است.

تفاوت یوکاریوت و پروکاریوت

هسته / DNA: سلول‌‌های یوکاریوتی هسته‌ای دارند که توسط یک پاکت هسته‌ای احاطه شده است و از غشای دو لایه لیپیدی تشکیل شده است. این هسته، DNA سلول یوکاریوتی را در خود نگه ‌می‌دارد. سلول‌های پروکاریوتی هسته‌ای ندارند. براساس مشاهدات میکروسکوپی سلول‌های پروکاریوت دارای ناحیه‌ای به نام نوکلئوئید هستند که ماده ژنتیکی سلول در آن ناحیه قرار می‌گیرد.

کروموزوم (Chromosomes): کل DNA در یک سلول را ‌می‌توان در قطعات جداگانه‌ای به نام کروموزوم یافت. سلول‌های یوکاریوتی دارای کروموزوم‌‌های زیادی هستند که در طی تقسیم سلولی دچار میوز و میتوز ‌می‌شوند، در حالی که بیشتر سلول‌های پروکاریوتی فقط از یک کروموزوم حلقوی تشکیل شده‌اند. با این حال، مطالعات اخیر نشان داده‌اند که در برخی از پروکاریوت‌‌ها چهار کروموزوم خطی یا حلقوی وجود دارد. به عنوان مثال، باکتری «ویبریو کلرا» (Vibrio cholerae)، باکتری که به عنوان پاتوژن بیماری وبا شناخته ‌می‌شود، دارای دو کروموزوم حلقوی است.

فیلم‌های آموزشی مرتبط
کروموزوم یوکاریوت و پروکاریوت
تصویر ۶: مقایسه ساختمان کروموزوم یوکاریوت و پروکاریوت
کروموزم یوکاریوتی کروموزوم پروکاریوتی
شامل کروموزوم خطی متعدد هستند. اغلب دارای یک کروموزوم حلقوی هستند.
کروموزوم‌های یوکاریوت درون هسته همراه با پروتئین‌های هیستون فشرده و متراکم می‌شوند. کروموزوم پروکاریوت درون ناحیه نوکلئوئید از طریق سوپرکویلینگ (ابر پیچ خوردگی) و اتصال به پروتئین‌های ساختاری متراکم می‌شود.
در یوکاریوت‌ها رونویسی از کروموزوم‌ها در هسته و ترجمه به پروتئین در سیتوپلاسم اتفاق می‌افتد. به دلیل قرارگیری کروموزوم در سیتوپلاسم فرایندهای رونویسی و ترجمه به صورت همزمان انجام می‌گیرد.
در اغلب کروموزوم‌های یوکاریوتی از هر ژن دو نسخه وجود دارد، به همین دلیل یوکاریوت‌ها اغلب دیپلوئید هستند. در کروموزوم‌های پروکاریوتی تنها یک نسخه از هر ژن وجود دارد، به همین دلیل پروکاریوت‌ها هاپیلوئید هستند.
برخی از ژنوم‌های یوکاریوتی درون اپرون‌ها سازماندهی شده‌اند. ژن‌های غیرضروری پروکاریوتی توسط ژنوم پلاسمیدی کد می‌شوند.
پلاسمیدهای خارج کروموزمی در سلول‌های یوکاریوتی دیده نمی‌شوند. یوکاریوت‌ها اغلب دارای قطعات بزرگی از DNA تکراری هستند. ژنوم پروکاریوتی فشرده و کارآمد هستند و شامل قطعات تکراری کوچکی از DNA هستند.

ژن (Genes): پروکاریوت‌‌ها همچنین در ساختار، بسته‌بندی، تراکم و ترتیب ژن‌های خود بر روی کروموزوم با یوکاریوت‌‌ها تفاوت دارند. پروکاریوت‌‌ها در مقایسه با یوکاریوت‌‌ها ژنوم‌‌های فوق العاده کوچک‌تری دارند، بیشتر به این دلیل که ژن‌‌های پروکاریوتی فاقد اینترون‌‌ها و مناطق بزرگ غیر کد کننده بین هر ژن هستند. در حالی که تقریبا 95٪ از ژنوم انسان توالی‌های پروتئین یا RNA را کد نمی‌کنند و یا شامل بخش‌های تنظیمی و پروموتور ژن‌ها هستند، اما تقریباً تمام ژنوم پروکاریوتی پروتئینی را کد ‌می‌کنند یا چیزی را کنترل ‌می‌کنند. ژن‌‌های پروکاریوتی همچنین به صورت جداگانه در گروه‌‌هایی معروف به «اپرون» (Operon) شناخته ‌می‌شوند. در یک سلول پروکاریوتی، تمام ژن‌هایی که یک عملکرد دارند (سه ژن در مورد اپرون مشهور لک یا لاکتوز) در یک قطعه RNA رونویسی ‌می‌شوند و سپس در قالب پروتئین‌‌های جداگانه سنتز ‌می‌شوند، در حالی که اگر این ژن‌‌ها متعلق به ‌یوکاریوت‌‌ها باشند، هرکدام از ژن‌ها، پروموتور متعلق خود را خواهند داشت و در رشته جداگانه‌ای از mRNA رونویسی ‌می‌شوند. این امر میزان کمتری از کنترل بر بیان ژن و سادگی عملکرد‌های بیانی را در پروکاریوت‌‌ها در مقایسه با یوکاریوت‌‌ها نشان می‌دهد.

اپران لاکتوز
تصویر ۷: ساختمان ژن‌های پروکاریوتی؛ اپران لک یا لاکتوز

اندامک‌‌ها در سلول‌‌های یوکاریوتی: سلول‌‌های یوکاریوتی چندین اندامک احاطه شده با غشا دارند که در سلول‌‌های پروکاریوتی یافت نمی‌شوند. این‌ اندامک‌ها شامل میتوکندری (تبدیل انرژی ترکیبات غذایی به آدنوزین تری فسفات یا ATP با استفاده از واکنش‌های بیوشیمیایی)، شبکه آندوپلاسمی ‌خشن و صاف (یک شبکه به هم پیوسته از لوله‌‌ها و کیسه‌های محصور در غشا و فرآیند‌های غشایی که پروتئین‌‌های سنتز شده را حمل ‌می‌کنند)، دستگاه گلژی (بسته‌بندی و برچسب گذاری پروتئین‌ها برای ارسال به نقاط مختلف داخل و خارج سلول را بر عهده دارد) و در مورد سلول‌های گیاهی، کلروپلاست‌ها (انجام فتوسنتز) هستند. همه این اندامک‌‌ها در سیتوپلاسم سلول‌های یوکاریوتی قرار دارند.

ریبوزوم‌ها (Ribosomes): در سلول‌های یوکاریوتی، ریبوزوم‌ها بزرگتر، پیچیده‌تر و محدود به غشا هستند، آن‌ها در جا‌های مختلفی یافت ‌می‌شوند: بعضی اوقات به طور آزادانه در سیتوپلاسم، بر روی شبکه آندوپلاسمی خشن و یا متصل به غشای هسته‌ای مشاهده می‌شوند. در سلول‌های پروکاریوتی، ریبوزوم‌ها به صورت پراکنده و آزادانه در سراسر سیتوپلاسم شناور ‌هستند. ریبوزوم‌ها دارای دو زیر واحد هستند که در ریبوزوم‌های موجود در سلول‌های پروکاریوتی این زیر واحد‌‌ها اندازه کوچک‌تری دارند. تمام ریبوزوم‌ها (در هر دو سلول یوکاریوتی و پروکاریوتی) از دو زیر واحد بزرگ و کوچک ساخته شده‌اند. در یوکاریوت‌‌ها، این قطعات توسط دانشمندان به عنوان زیرمجموعه‌‌های  60S و 40S شناخته ‌می‌شوند. در پروکاریوت‌ها، ریبوزوم‌ها از زیرمجموعه‌‌های کمی ‌کوچکتر ساخته شده‌اند که به آن‌ها زیرواحدهای 50S و 30S می‌گویند.

مقایسه ریبوزوم در یوکاریوت و پروکاریوت
تصویر ۸: مقایسه ریبوزوم‌ها و زیرواحدهای آن در سلول‌های یوکاریوت و پروکاریوت

طبق مطالعات انجام شده در زمینه زیست شناسی سلولی، تفاوت در انواع زیر واحد‌‌ها به دانشمندان این امکان را داده است تا دارو‌های آنتی بیوتیکی بسازند که مانند «استرپتومایسین» (Streptomycin) به انواع خاصی از باکتری‌‌های بیماری‌زا حمله کنند. از سویی دیگر، برخی از سموم باکتریایی و ویروس فلج اطفال از تفاوت‌‌های ریبوزوم به نفع خود استفاده ‌می‌کنند و آن‌ها ‌می‌توانند مکانیسم ترجمه سلول‌‌های یوکاریوتی یا فرایندی که طی آن RNA پیام‌رسان به پروتئین‌‌ها ترجمه می‌شوند را شناسایی کرده و مورد حمله قرار دهند.

تولید مثل (Reproduction): اکثر یوکاریوت‌‌ها از طریق جنسی تولید مثل ‌می‌کنند (اگرچه برخی از پروتئین‌‌ها و قارچ‌‌های تک سلولی ممکن است از طریق میتوز تولید مثل کنند که عملکردی شبیه به تولید مثل غیر جنسی به شمار می‌آید). پروکاریوت‌ها به صورت غیر ‌جنسی تولید مثل ‌می‌کنند و در نتیجه سلول‌های حاصل از آن‌ها کلون‌های کاملا مشابهی از سلول‌های اولیه هستند. طبق مفاهیم زیست شناسی، برخی از سلول‌های پروکاریوتی نیز دارای پیلی هستند که بر این اساس، پیلی‌ها زائده‌هایی مو مانند و چسبنده‌ای هستند که برای تبادل مواد ژنتیکی در طی یک نوع روند جنسی به نام هم یوغی مورد استفاده قرار ‌می‌گیرند. هم یوغی ‌می‌تواند در باکتری‌‌ها، تک یاخته‌‌ها و برخی جلبک‌‌ها و قارچ‌‌ها اتفاق بیفتد.

هم یوغی
تصویر ۹: فرایند هم یوغی یا کانجوگاسیون در باکتری‌ها برای تقسیم و انتقال اطلاعات ژنتیکی

دیواره سلولی: بیشتر سلول‌های پروکاریوتی دیواره سلولی مستحکم و پایداری دارند که غشای پلاسمایی را احاطه کرده و شکل و ساختار معینی را برای سلول‌ها ایجاد می‌کند. در یوکاریوت‌‌ها، مهره‌داران دیواره سلولی ندارند اما گیاهان دارای دیواره سلولی هستند. دیواره‌‌های سلولی پروکاریوت‌‌ها از نظر شیمیایی با دیواره‌‌های سلولی یوکاریوتی متفاوت هستند به طور مثال، دیواره سلول‌های گیاهی در بیشتر موارد از سلولز ساخته ‌می‌شوند، طبق تحقیقات صورت گرفته در زیست شناسی سلولی، در باکتری‌ها، دیواره‌‌های سلولی از  پپتیدوگلیکان‌ها (قند‌ها و اسید‌های آمینه) تشکیل شده است.

ویروس یوکاریوت است یا پروکاریوت؟

ویروس‌ها مانند باکتری‌ها و سلولی‌های یوکاریوتی دارای ساختار سلولی نیستند و از یک ماده ژنتیکی (DNA یا RNA) تشکیل شده‌اند که درون پوششی از جنس پروتئین به نام کپسید قرار گرفته‌اند. برخی از ویروس‌ها دارای غشای پلاسمایی تغییر شکل یافته‌ای هستند که آن را از سلول میزبان گرفته‌اند. این غشا از جنس لیپید و برخی از مولکول‌های کربوهیدراتی میزبان است و به آن پاکت ویروسی می‌گویند.

در اخر تفاوت‌ها و شباهت‌های سلول‌های یوکاریوت و پروکاریوت در قالب جدول آورده شده است:

سلول یوکاریوت سلول پروکاریوت
هسته دارد. ندارد.
تعداد کروموزوم بیش از یک کروموزوم دارند. یک کروموزوم غیر حقیقی همراه پلاسمید دارند.
نوع سلول معمولا پرسلولی معمولا تک سلولی (در برخی از سیانوباکترها ممکن است چند سلولی باشند)
غشای هسته دارد. ندارد.
نمونه‌‌های جانداران جانوران و گیاهان باکتری ها و آرکی باکتر‌ها
نوترکیبی ژنتیکی میوز و ادغام گامت‌ها نوترکیبی جزئی، انتقال غیرمستقیم DNA
لیزوزوم و پراکسی زوم دارد. ندارد.
میکروتوبول دارد. ندارد یا بسیار نادر است.
شبکه آندوپلاسمی دارد. ندارد.
میتوکندری دارد. ندارد.
اسکلت سلولی دارد. ممکن است نداشته باشد.
پروتئین متراکم کننده DNA DNA یوکاریوت‌ها با پروتئین‌هایی به نام هیستون متراکم می‌شوند. انواع متنوعی از پروتئین‌ها برای ایجاد فشردگی و تراکم در DNA پروکاریوت با یکدیگر همکاری می‌کنند.
ریبوزوم دارای زیرواحدهای بزرگ دارای زیرواحدهای کوچک
وزیکول دارد. دارد.
دستگاه گلژی دارد. ندارد.
کلروپلاست در گیاهان وجود دارد. ندارد، کلروپلاست‌ها به صورت پراکنده در سیتوپلاسم وجود دارند.
تاژک تاژک‌ها دارای غشا و در اندازه‌های میکروسکوپی دیده می‌شوند و معمولا به صورت ۹ دسته میکروتوبول دوتایی هستند که دو میکروتوبول تکی را احاطه می‌کنند. در اندازه‌های زیرمیکروسکوپی دیده می‌شوندو اغلب به صورت تکی وجود دارند.
نفوذ پذیری غشای هسته نفوذ پذیری انتخابی ندارد.
غشاتی پلاسمایی با استروئید دارد. معمولا ندارد.
دیواره سلولی تنها در گیاهان و قارچ‌ها دیده می‌شوند. اغلب از نظر شیمیایی پیچیده هستند.
واکوئل دارد. دارد.
اندازه سلول ۱۰ تا ۱۰۰ میکرومتر ۱ تا ۱۰ میکرومتر
اگر بازخوردی درباره این مطلب دارید یا پرسشی دارید که بدون پاسخ مانده است، آن را از طریق بخش نظرات مطرح کنید.

اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آموزش‌ها و مطالب زیر نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

فیلم‌های آموزشی مرتبط

شکوفه دلخواهی کارشناس ارشد نانوبیوتکنولوژی است. فعالیت‌های علمی و کاری او در زمینه تکنیک‌های زیست فناوری و طراحی نانوزیست‌حسگر بوده و اکنون در مجله فرادرس آموزش‌های زیست‌شناسی می‌نویسد.

بر اساس رای 115 نفر

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟

4 نظر در “یوکاریوت و پروکاریوت | به زبان ساده

نظر شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برچسب‌ها