زبان بدن دست ها – مفهوم ۳۴ حالت مختلف دست ها با عکس

اهمیت دست ها در زبان بدن

تحقیقات نشان می‌دهند که زبان بدن دست‌های شما (Hand Gestures) تا ۶۰ درصد، ارزش کلامتان را برای مخاطب افزایش می‌دهند. بهترین و جذاب‌ترین سخنوران اغلب کسانی هستند که در حین صحبت از دست‌هایشان برای انتقال بهتر پیام استفاده می‌کنند. رهبران نیز معمولا از الگوهای زبان بدن دست ها مطلع هستند و با علم به این حرکات در حین صحبت کاملا آگاهانه دست‌هایشان را حرکت می‌دهند.

طبق تحقیقاتی که روی برنامه سخنرانی تخصصی TED انجام شد هزاران سخنران از بهترین تا ضعیف‌ترین افراد تحلیل شدند و در نهایت الگوی حرکات دست افراد موفق و با اعتماد به نفس به دست آمد.

آموزش زبان بدن دست ها

ممکن است ازجمله کسانی باشید که نمی‌دانند در طول برقراری ارتباط با دیگران با دست‌های خود چه حرکاتی را نشان دهند. در ادامه می‌آموزید که به‌شکلی هدفمند دست‌هایتان را تکان دهید.

از کادر خارج نشوید

لازم نیست برای یادگیری زبان بدن دست ها از کادر یا محدوده‌ای مشخص کمک بگیرید. اما بهتر است تصور کنید که کادری مربعی از بخش کتف تا کمر شما را فراگرفته است. حرکات دست نباید از این کادر خارج شود. اگر در حین صحبت، آن‌ها را از این فضا به بیرون هدایت کنید (از هر جهتی) این یعنی کنترل مناسبی روی بدن خود ندارید و ارتباط غیرکلامی مناسبی ایجاد نکرده‌اید.

طیف حرکتی دست‌ها را بشناسید

حرکات هدفمند داشته باشید

همان‌طور که در حین صحبت یا سخنرانی به موضوع خاصی اشاره می‌کنید برای دست خود نیز باید چنین برنامه‌ای داشته باشید. در واقع باید از حرکات دست برای بیان مهم‌ترین نکات استفاده کنید. به‌طوری که مخاطب با دیدن آن حرکت در ذهن خود تکرار کند که این بخش صحبت‌ها از بقیه مطالب مهم‌تر است.

از گفته‌های خود آگاه باشید

فیلم آموزش طراحی سخنرانی در فرادرس

کلیک کنید

دست‌ها را به صورت صاف و روان حرکت دهید

هرچه حرکات دست نرم‌تر و روان‌تر باشد ارتباط غیرکلامی بهتری شکل می‌گیرد. حرکات ربات‌گونه و ناگهانی تمرکز مخاطب را برهم می‌زند. بنابراین در حین صحبت به‌گونه‌ای از زبان بدن دست ها استفاده کنید که این حرکات در نگاه بقیه طبیعی و مناسب باشد.

از خودتان فیلم بگیرید

به فرهنگ منطقه خود توجه کنید

در فرهنگ‌های مختلف نوع حرکات دست معنی‌های متفاوتی دارد. بنابراین الگوی حرکات خود را با آن منطقه مطابقت دهید تا درگیر سوءتفاهم‌های فرهنگی نشوید. این موضوع مخصوصا در نحوه دست دادن اهمیت ویژه‌ای دارد.

زبان بدن دست ها با عکس

۱. شمارش اعداد

۲. نکات کوچک

گاهی درباره موضوع مهمی صحبت می‌کنید و در این بین نکته کوچکی وجود دارد که باید آن را نیز به مخاطب یادآوری کنید. در این حالت کوچک بودن نکته را با دست‌ها نشان دهید تا طرف مقابل متوجه اهمیت پایین موضوع بشود اما آن را فراموش هم نکند. اگر انگشت اشاره کمی به داخل حلقه سُر بخورد این حرکت به معنای عالی بودن یا روبه‌راه بودن شرایط است. در غواصی که افراد فقط با زبان اشاره با هم مکالمه می‌کنند یکی از مهم‌ترین اشاره‌ها برای عادی بودن شرایط نمایش این نوع حرکت است.

۳. جلب توجه

اگر یک دست را روی دست دیگر بکوبید صدایی تولید می‌کند که نظر دیگران به آن جلب می‌شود. در حین صحبت اگر احساس کردید باید مکالمه را در دست بگیرید از این زبان بدن دست ها استفاده کنید تا دیگران متمرکز باقی بمانند. معلمان در کلاس‌های درس از این حرکت استفاده می‌ کنند تا دانش‌آموزان را با خود در طول درس همراه کنند.

۴. مشت محکم

وقتی دست‌ها را مشت می‌کنید و به طرف مخاطب و در هوا تکان می‌دهید یعنی به مفهوم کلام خود به شدت پایبند هستید و می‌خواهید میزان ایمانتان به موضوع را نشان دهید. زمان‌هایی از این حرکت استفاده کنید که می‌خواهید موضوع بسیار مهمی بگویید.

فیلم آموزش مدیریت خشم در فرادرس

کلیک کنید

۵. با دو دست کنار زدن

برای توضیح این‌که موضوعی رفع شده است می‌توانید دو دست خود را از راست به چپ یا از چپ به راست ببرید و به مخاطب این پیام را برسانید که مسئله دیگر تمام شده است.

۶. کوتاه، متوسط، بلند

گاهی برای تفهیم دیگران درباره موضوعی خاص باید ابعاد جسم را نشان دهید یا تفاوت سطوح موضوعات را به نمایش بگذارید. دست‌های شما در نمایش این موضوع بی‌نظیر هستند. با یک تفکر سریع می‌توانید اندازه یا قد وسایل را برای بقیه تشریح کنید. این اندازه‌های نمایشی به مخاطب کمک می‌کنند که تصویر نهایی را تجسم کنند.

در این حالت خط دست باید موازی سر قرار بگیرد تا نشان دهد که این میزان پیشرفت تا چه حد است.

۷. اشاره کردن

اگر انگشت اشاره را به نشانه اخطار به دیگران نشان دهید از این حالت خوششان نمی‌آید. هیچ کس دوست ندارد مورد اتهام و تهاجم قرار بگیرد و چنین رفتاری ممکن است موفقیت شما را در یک سخنرانی یا ارائه از بین ببرد. اما این نوع اشاره را می‌توانید برای موارد بهتری به کار ببرید تا نظر مخاطب را به موضوع صحبت خود جلب کنید. برخی از جمله‌های مناسب همراه با انگشت اشاره در زیر آمده‌اند.

• همین الان نکته بسیار مهمی را به خاطر آوردم که ممکن بود آن را فراموش کنم.
• این مورد خیلی مهم است.
• بگذارید واقعیتی (رازی) را به شما بگویم.

۸. بخش کوچک

همچنین گاهی می‌توانید برای این‌که نشان دهید تغییر عقیده داده‌اید یا کلا تغییری رخ داده است از این حرکت دست استفاده کنید.

۹. حس خوب حضور

اگر دو دست را بگشایید و سر را به عقب ببرید به مخاطب این پیام را می‌رسانید که از حضور در کنار او احساس خوبی دارید. از این حرکت زمانی استفاده کنید که مطمئن باشید او هم از شما انرژی مثبتی دریافت کرده است و صحبت‌هایتان را پذیرفته است. برای اجرای این حرکت حتما از قبل تمرین کنید تا در آن لحظه نگران نوع نگاه و برداشت دیگران نباشید.

۱۰. رشد و پیشرفت

۱۱. اشاره به طرف مقابل

اگر در حین مکالمه دست‌ها را به سمت مخاطب و فضای شخصی او بگیرید او را در حین مکالمه با کلمات خود همراه کرده‌اید. به جای اشاره با انگشت بهتر است از کف دست استفاده کنید تا حالتی رسمی‌تر داشته باشید و برخوردتان تهاجمی نباشد. با نشان دادن دست‌ها به معنای «شما» مخاطب همراهتان می‌شود و به کلامتان بیش از پیش اهمیت می‌دهد.

۱۲. اشاره به خود

وقتی در حین صحبت با دست به خودتان اشاره می‌کنیم آنچه می‌گویید درباره ویژگی‌های شخصی شما است. معمولا داوطلبانی که می‌خواهند در انتخابات مردمی برگزیده شوند هنگام توضیح درباره ویژگی‌های مثبت بهتر است به خودشان اشاره کنند تا مخاطب این اعتماد به نفس آن‌ها را ببیند و اعتماد کند. البته در نظر داشته باشید که باید از این زبان بدن در موقعیت‌های درستی استفاده کنید و از افراط در این امر بپرهیزید.

۱۳. مقایسه

برای این که دو موضوع مجزا را با هم مقایسه کنید دو دست را از هم بگشایید و طی توضیح درباره هر مورد، یکی از دست‌ها را بالا ببرید و دیگری را پایین نگه دارید. به طور مثال توضیح می‌دهید که ما به طور کلی با آن‌ها فرق داریم. در این حالت در حین بیان کلمه «ما» دست راست را و در حین گفتن «آن‌ها» دست چپ را بالا می‌آوریم.

۱۴. قفل کردن دست‌ها

۱۵. نمایش آمادگی

وقتی دو دست را به موازات هم و به سمت روبه‌رو نگه دارید یعنی آماده رفتن یا انجام کار خاصی هستید. این حرکت بهترین شروع برای سخنرانی است زیرا پس از سکوتی کوتاه توجه مخاطبان را به خود جلب می‌کنید تا برای شنیدن صحبت‌های شما آماده باشند.

۱۶. شک و تردید

دست‌ها می‌توانند شک و تردید شما را درباره موضوع نشان دهند. وقتی دست رو جلو می‌آورید و آن را در هوا به حالت چپ و راستی تکان می‌دهید یعنی درباره مسئله خاصی مطمئن نیستید. برای سخنرانی‌ها و مکالمه‌های خود می‌توانید از این زبان بدن برای نمایش مردد بودنتان استفاده کنید تا این تصویر همراه با پیام شما در ذهن مخاطب بنشیند.

۱۷. روراست بودن

وقتی دست‌هایتان را به صورت افقی و رو به مخاطب قرار می‌دهید یعنی که درباره موضوع صحبت خود صادق هستید و دلیلی برای پنهان کردن حقیقت ندارید. حال اگر در حین نمایش کف دست‌ها کمی انگشتان خود را تکان دهید دیگران تصور می‌کنند که نیاز به چیزی دارید. مثلا شخصی لیوان نوشابه را در دست دارد و شما با این حرکت به او اشاره می‌کنید که آن لیوان را می‌خواهید.

۱۸. توقف

۱۹. جمع ما

این حرکت در حین مذاکره‌ها و سخنرانی‌های گروهی و همچنین گروه‌های کاری بسیار رایج است و گوینده در این حالت برای جلب نظر مخاطبان و ایجاد اتحاد در بین آن‌ها از این زبان بدن دست های خود استفاده می‌کند.

در این موقعیت معمولا دست‌ها را به حالت حمایتی از هم می‌گشایید و در حالی که گویی جسم بزرگی را بغل کرده‌اید این «ما» بودن را به مخاطبان خود نشان می‌دهید. معمولا در تیم‌سازی‌ها این رفتار باعث افزایش حس همدلی میان اعضای تیم می‌شود. بنابراین اگر گروهی را برعهده دارید حتما از این رفتار برای ایجاد جو دوستانه در صحبت‌های خود استفاده کنید.

فیلم آموزش موفقیت در کار تیمی در فرادرس

کلیک کنید

۲۰. علامت V

وقتی با دو انگشت علامت V را نمایش می‌دهید معمولا چند معنی می‌توان از این حرکت برداشت کرد. حالت اول عدد ۲ است. حالت دوم نشانه پیروزی است. در جوامع دیگر این حرکت به معنای «چه خبر» یا حتی صلح نیز تعبیر می‌شود. همچنین ممکن است در برخی مناطقی این حرکت معنی بدی داشته باشد اما در بیشتر مواقع مردم از این حرکت در جهت مثبت و برای نمایش شرایط خوب و خوش استفاده می‌کنند. به طور مثال «وینستون چرچیل» در طول جنگ جهانی دوم از V به نشانه اطمینان از پیروزی در جنگ استفاده می‌کرد.

۲۱. حرکت آکاردئونی

وقتی دست‌ها را مانند نوازندگان آکاردئون باز و بسته و پایین و بالا می‌کنید یعنی در حال توضیح موضوعی هستید که عمق زیادی دارد. معمولا افراد حرفه‌ای در سخنرانی از این روش برای نمایش عمیق بودن موضوع و لزوم توجه زیاد مخاطبان استفاده می‌کنند. از این روش می‌توانید برای بیان موضوعاتی با زیرمجموعه‌های زیاد نیز استفاده کنید.

۲۲. چسباندن انگشتان به هم

در این حالت هرچه فاصله بین شست و انگشت اشاره بیشتر باشد یعنی اعتماد به نفس بیشتری دارید. البته اگر عادت به این رفتار داشته باشید و در هر موقعیت، این علامت را نشان دهید از تاثیر آن می‌کاهید.

۲۳. قفل شدن انگشتان و چسبیدن دو انگشت به هم

مثلا افراد سیاسی زمانی از این حرکت استفاده می‌کنند که قصد تخریب کسی را داشته باشند. همچنین افراد عادی هنگام زیر سوال بردن ایده‌های جدید دیگران این رفتار را نشان می‌دهند. بنابراین اگر کارآفرین هستید و ایده خلاقانه‌ای دارید با دیدن این حرکت از سرمایه‌گذار احتمالی، درمی‌یابید که قانع نشده است و بهتر است که قبل از واکنش او، مسیر صحبت یا نوع مطرح کردن موضوع را تغییر دهید.

۲۴. گرفتن توپ

در این حالت دست به‌گونه‌ای است که انگار توپی را در دست‌ها نگه داشته‌اید و حرکتی ناشی از حس قدرت است. معمولا زمانی از آن استفاده می‌شود که بخواهید دیگران را راضی به انجام کاری کنید و در این راستا همچنان عزت نفس خود را نیز حفظ کرده‌اید.

۲۵. زیباسازی

هر حرکتی که برای بهبود ظاهر خود با دست‌ها انجام دهید در این دسته قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که برای طرف مقابل ارزش زیادی قائل هستید که می‌خواهید او بهترین حالت شما را ببیند. در زیر برخی از این رفتارها آمده‌اند و در این دسته از زبان بدن دست ها قرار می‌گیرند.

• مرتب کردن یقه لباس
• تغییر حالت دستبند
• مرتب کردن موها
• بالا دادن ابروها با دست
• و...

معمولا وقتی غریبه‌ای را می‌بینید و می‌خواهید تاثیر خود را افزایش دهید این نوع حرکات دست در شما افزایش می‌یابد. همچنین در طول مذاکره‌ای مهم برای جلب توجه بقیه این نوع زبان بدن بیش از مواقع دیگر از شما و بقیه سر می‌زند.

۲۶. دست در پشت سر

وقتی دست‌ها را به پشت سر قلاب می‌کنید اعتماد به نفس خود را نشان می‌دهید و دیگران پیام مهم بودن شما را دریافت می‌کنند. این حرکات دست همچنین به معنای داشتن قلمرو و ورود به حریم شخصی دیگران نیز تعبیر می‌شود. در موقعیتی که افراد غریبه زیادی حضور دارند این نوع نشستن به معنای کوچک شمردن آن‌ها است.

اگر با استفاده از مهارت‌های تیم سازی سرگروه اعضای تیم خود هستید و حرف مهمی برای گفتن دارید دست‌ها را روی پا قرار دهید تا بقیه دریابند که موضوع از اهمیت زیادی برخوردار است.

۲۷. انگشت شست دو دست به سمت بالا

وقتی با موضوعی موافق هستید و می‌خواهید طرف مقابل یا ایده او را تایید کنید این حرکت، پیام شما را به‌درستی انتقال می‌دهد.

۲۸. اشاره مستقیم به دیگران

اشاره کردن به دیگران در حین مکالمه با شخصی دیگر کاری است که برای تمسخر آن‌ها انجام می‌شود و از نظر مهارت های ارتباطی رفتار ناپسندی است. البته موقعیت اسنثنا نیز وجود دارد. مثلا اگر در مهمانی یا رویدادی با دست خود شخص مهمی را به شخص دیگر نشان دهید درمی‌یابد که به اندازه کافی محبوب و مشهور است.

۲۹. بالا آوردن یکی از دست ها

وقتی یک دست را بالا می‌آورید این حرکت به نشانه آشنا بودن است. مثلا یکی از دوستان شما در خیابان شلوغ به دنبالتان می‌گردد. با تکان دادن یکی از دست‌ها او را از مکان حضور خود آگاه می‌کنید.

در ادامه به برخی از این حرکات متداول و مفهوم آن‌ها می‌پردازیم.

۳۰. زبان بدن دست ها پشت کمر

دو معنی کلی برای این حالت دست‌ها می‌توانیم در نظر بگیریم.

• حالت اول: دست‌های قلاب شده بر پشت کمر نشان از ژستی غالب و سرشار از اعتماد به نفس است. دیگران با دیدن این حرکت درمی‌یابند که گوینده از صحبت‌های خود مطمئن است و سطح خود را کمی بالاتر از بقیه می‌بیند.
• حالت دوم: این حالت دقیقا برعکس ژست پیشین است و افراد برای نمایش مطیع بودن خود از آن استفاده می‌کنند. به طور مثال دانش‌آموزان وقتی برای پاسخگویی به معلم بلند می‌شوند و گاهی ناخودآگاه دست‌ها را به عقب می‌برند و قفل می‌کنند.

۳۱. زبان بدن دست ها روی هم

اگر دست‌ها روی هم و سپس روی قلب قرار بگیرند یعنی شخص می‌خواهد علاقه و حس خود را به طرف مقابل نشان دهد. به طور مثال وقتی فروشنده دست خود را روی سینه قرار می‌دهد یعنی قصد دارد با همه وجود ارزش آن محصول را به مشتری بشناساند.

اگر دست‌ها را روی سینه قفل کنید و به عبارت دیگر دست به سینه باشید این نشان می‌دهد که در آن موقعیت راحت نیستید و این معذب بودن در تصمیم‌ها و کلمات شما نیز مشخص می‌شود. معمولا وقتی به جمعی از افراد غریبه وارد می‌شوید این حرکت را به صورت غیرارادی انجام می‌دهید. دست‌ها در این موقعیت تلاش می‌کنند از شما در برابر ناشناخته‌ها محافظت کنند.

مفهوم دیگر دست‌های قفل شده اعتماد به نفس است. در این حالت با قفل کردن دست‌ها روی سینه نشان می‌دهید که از خود مطمئن هستید. نشانه‌های استثنا هم وجود دارند. مثلا وقتی هوا خیلی سرد باشد ناخودآگاه دست‌ها را روی سینه قفل می‌کنید و این عمل ربطی به عدم رضایت یا احساس غریبگی شما ندارد.

۳۲. زبان بدن دست ها در جیب

وقتی دست‌ها را داخل جیب فرومی‌برید یعنی نسبت به موضوع تمایلی ندارید. مثلا اغلب فروشندگان بر این باور هستند که مشتری با دست‌های داخل جیب احتمالا قصد خرید ندارد و باید تلاش هوشمندانه‌ای برای تغییر عقیده او انجام دهند.

۳۳. دست ها روی میز

وقتی دست‌ها را روی میز به آرامی قرار می‌دهید یعنی احساس راحتی می‌کنید اما وقتی انگشتان را فشار می‌دهید این فشار یعنی شما را به کارهای نکرده متهم کرده‌اند. معمولا افراد دروغگو نمی‌توانند با آرامش دست‌ها را روی میز بگذارند و ناخودآگاه آن‌ها را در این شرایط پنهان می‌کند. بنابراین این زبان بدن دست ها می‌تواند برای تشخیص صداقت افراد نیز به شما کمک کند.

۳۴. جویدن ناخن

جویدن پوست مرده اطراف یا خود ناخن دست‌ها عادتی اشتباه است که اغلب افراد ابتدا در محیط‌های پراسترس آن را آغاز می‌کنند و بعد در محیط‌های دیگر نیز این رفتار را ادامه می‌دهند. هرچه تنش محیط بیشتر باشد کنترل این رفتار برای شخص دشوارتر می‌شود. اگر خود شما این عادت رفتاری را دارید بهتر است راهی برای تغییر این رویه بیابید زیرا ظاهر جالبی ندارد و حتی اگر آرامش داشته باشید با دیدن این حرکت شما بقیه به این نتیجه می‌رسند که از بودن در کنار آن‌ها معذب هستید و احساس خوشایندی ندارید.

مزایای استفاده از زبان بدن دست ها

استفاده از دست در حین مکالمه مزیت‌های زیادی دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

فیلم آموزش زبان‌ بدن – مقدماتی در فرادرس

کلیک کنید

ارتباط غیر کلامی قوی تر

کسانی که از زبان بدن دست های خود به بهترین نحو استفاده می‌کنند در برقراری ارتباط غیرکلامی قوی‌تر هستند و می‌توانند روابط پایدارتری را با دیگران بسازند.

جلب نظر شنوندگان

همیشگی بودن

مکالمه سریع‌تر و اثربخش‌تر

درک مطالب

جمع بندی

در این مطلب از مجله فرادرس انواع زبان بدن دست ها را معرفی کردیم و مفهوم آن‌ها را شرح دادیم. هنگامی که از دست‌هایتان برای مکالمه با طرف مقابل استفاده می‌کنید به او نشان می‌دهید که این رابطه برایتان اهمیت دارد و به این ترتیب ارتباط موثرتری بین شما شکل می‌گیرد. در نظر داشته باشید که برخی رفتارها در تمام افراد معنای یکسانی دارد اما خواندن زبان بدن وقتی به درست‌ترین حالت رخ می‌دهد که از طرف مقابل شناخت اولیه‌ای داشته باشید. در این صورت با استفاده از نشانه‌هایی که برایتان توضیح دادیم می‌توانید استراتژی رفتار خود را برای رسیدن به نتیجه نهایی تنظیم کنید.

سوالات متداول

در اد امه به برخی از سوالات متداول پاسخ می‌دهیم.

زبان بدن دست ها در دروغگویی چگونه است؟

نمی‌توانیم رفتاری همیشگی برای دروغگوها در نظر بگیریم. اما وقتی دست‌ها را لب قرار می‌گیرند یا شخص مدام در حال پنهان کردن دست‌هایش باشد احتمالا حقیقتی را پنهان می‌کند.

دست به سینه بودن چه پیامی را منتقل می‌کند؟

این حرکت پیام‌های مختلف و متفاوتی دارد که ازجمله آن‌ها می‌توانیم به احساس معذب بودن، عدم رضایت، نمایش اعتماد به نفس، احساس سرما و... اشاره کنیم.