تفسیر آزمایش خون – راهنمای به زبان ساده برای همه

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
آزمایش خون چیست؟
پس از تجزیه و تحلیل نمونه در آزمایشگاه و جمع آوری نتایج، در اکثر موارد گزارش آزمایش خون به آزمایش کننده ارائه میشود که حاوی جزئیات اجزای مختلف خون، سطح آنها در خون بیمار و مقادیر نرمال، کمتر از نرمال و بیشتر از نرمال است. برای غیر متخصصین تفسیر آزمایش خون دشوار و پیچیده به نظر میرسد. در هر برگه از جواب آزمایش خون علائم و مقادیری وجود دارند که فرد با اطلاع درست از معانی آنها میتواند تا حدودی تفسیر آزمایش خون را انجام بدهد اما تشخیص و بررسی نهایی را باید به پزشک متخصص سپرد.

موارد مؤثر بر تفسیر آزمایش خون
محدوده مرجع مجموعهای از مقادیر آزمایشگاهی هستند که 95 درصد جمعیت سالم در آن قرار داشته باشند و این ارقام نرمال، با جمعآوری تعداد بالایی داده حاصل از تستهای آزمایشگاهی تعیین میشوند.
علائم اختصاری در تفسیر آزمایش خون
در نتایج آزمایش خون معمولاً از سیستم اندازهگیری متریک و علائم اختصاری مختلفی برای تفسیر آزمایش خون استفاده میشود از جمله:
- فعالیت آنزیم (kat): برای آزمایشات عملکرد کبد مانند AST ، ALT ،LD و γ-GT
cmm: سلول در هر میلیمتر مکعب - fL (فمتولیتر): کسری از یک میلیونیم لیتر
- g / dL: گرم در دسیلیتر
- IU / L: واحد بین المللی در هر لیتر
- mEq / L: میلی اکیوالان در لیتر
- mg / dL: میلیگرم در دسی لیتر
- mL: میلیلیتر
- mmol / L: میلیمول در لیتر
- ng / mL: نانوگرم در میلی لیتر
- pg (پیکوگرام): یک تریلیونمین گرم
علامت ستاره در جواب آزمایش نشانه چیست؟
گاهی در کنار نام یکی از فاکتورهای بررسی شده در خون علامت ستاره (*) به صورت تکی، دوتایی یا سه تایی گذاشته میشود. معمولا در انتهای برگه آزمایش توضیحاتی در خصوص فاکتور علامت گذاری شده نوشته میشود. گاهی این علامت برای نشان دادن مقدار غیر طبیعی فاکتور مورد بررسی است اما نه به این معنی که لزوما مشکل یا بیماری در فرد وجود دارد. بنابراین علامت ستاره در جواب آزمایش به تنهایی نشاندهنده بیماری نیست و بر اساس تفسیر آزمایش خون باید در این مورد تشخیصگذاری انجام گیرد.
اجزای نتایج آزمایش خون چه هستند؟
آزمایش خون به طور معمول از چند آزمایش اصلی تشکیل شده است که برخی از آنها عبارتند از موارد زیر:
- تمام مقادیر در خونشناسی (هماتولوژی)، گلبولهای قرمز خون (به جز هموگلوبین در پلاسما)
- تمام مقادیر در خون شناسی، گلبولهای سفید خون تعداد پلاکت (Plt)
- و چند مورد فقط مربوط به سلولهای قرمز خون هستند:
- ویتامین B9 (اسید فولیک / فولات) در گلبولهای قرمز خون
- میانگین ذرات هموگلوبین (MCHC)
آزمایش شمارش کامل خون چیست؟
تفسیر آزمایش خون تعداد گلبول های سفید خون
دامنه طبیعی شمارش گلبولهای سفید خون در یک بزرگسال سالم بین ۴ تا ۱۱ هزار WBC در هر میکرولیتر (μl یا mcL) یا میلیمتر مکعب خون است. اگرچه ممکن است در مردان و زنان و کودکان سالم و جوانان این مقدار متفاوت باشد. میزان کم گلبولهای سفید خون میتواند به دلیل شرایطی از جمله موارد زیر باشد:
- عفونت ویروسی یا باکتریایی
- التهاب
- برخی سرطانها
- HIV / AIDS
- کاهش عملکرد مغز استخوان
- اختلالات خود ایمنی از جمله آرتریت روماتوئید (نوعی روماتیسم)
- سرطان خون
- لوپوس
- سل
- درمان سرطان مانند پرتو درمانی و شیمی درمانی
- کم خونی آپلاستیک
جدا از این شرایط، تعداد گلبولهای سفید فعالیت سیستم ایمنی بدن، پاسخ به درمان سرطان و سلامت کلی را نشان میدهد. گلبولهای سفید خون انواع مختلفی دارند:
- نوتروفیل
- ائوزینوفیل
- لنفوسیت
- مونوسیت
- بازوفیل

کم بودن تعداد گلبولهای سفید خون ممکن است علائمی مانند تب، لرز، سردرد و بدن درد ایجاد کند. تعداد بالای گلبولهای سفید خون (لکوسیتوز) به بالاتر از 11000 سلول در هر میکرولیتر خون در یک بزرگسال اطلاق میشود که میتواند مربوط به موارد زیر باشد:
- عفونت
- بیماری مغز استخوان
- داروها
- اختلالات خود ایمنی مانند آرتریت روماتوئید
- سرطان خون
- آلرژی
- بیماری سل
- سیاه سرفه
- میلوفیبروز
- سیگار کشیدن
در بیشتر موارد، هیچ علائم خاصی در ارتباط با افزایش تعداد گلبولهای سفید خون وجود ندارد، هرچند ممکن است علائم مرتبط با بیماری پزشکی زمینهای وجود داشته باشند. با این حال، در موارد شدید مانند زمانی که لکوسیتوز به دلیل یک بیماری که بر مغز استخوان تأثیر میگذارد، علائم افزایش گلبولهای سفید ممکن است رخ دهند.
آزمایش الکترولیت ها
یک پانل الکترولیت که به آزمایش الکترولیت سرم نیز معروف است، سطح الکترولیتهای اصلی بدن را اندازهگیری میکند. الکترولیتها نمکها و مواد معدنی مانند سدیم، پتاسیم، کلرید و بیکربنات هستند که در خون، مایع میانبافتی و سلولها جریان دارند و می توانند تکانههای الکتریکی را در بدن هدایت کنند، در انتقال پیام عصبی و سیگنالینگ و فعالیت بسیاری از آنزیمها و مسیرهای متابولیک نقش دارند.
برای آشنایی با نحوه تفسیر آزمایش الکترویلت خون، میتوانید ویدیوی آموزشی زیر را مشاهده کنید:
به طور مثال سدیم که به کنترل میزان مایعات بدن، به عملکرد صحیح اعصاب و عضلات کمک میکند و کلرید (Chloride) که آن هم در کنترل میزان مایعات بدن نقش دارد. افزایش سطح کلرید میتواند از دست دادن آب بدن و همچنین اختلالات کلیوی و اختلال عملکرد غده فوق کلیه باشد.
| آزمایش | حداقل مقدار | حداکثر مقدار | واحد |
| سدیم (Na) | ۳۲۰ ،۳۱۰ | ۳۴۰ ،۳۳۰ | mg/dL |
| پتاسیم (K) | ۱۴ | ۲۰ | mg/dL |
| کلرید (Cl) | ۳۴۰ | ۳۷۰ | mg/dL |
| کلسیم یونیزه (Ca) | ۴/۴ ،۴/۱ | ۵/۲ ،۴/۹ | mg/dL |
| کلسیم کل | ۸/۵ ،۸/۴ | ۱۰/۵ ،۱۰/۲ | mg/dL |
| یون کل سرم - مردان (TSI) | ۱۳/۶ ،۱۱/۶ | ۳۰، ۳۲، ۳۵ | μmol/L |
| یون کل سرم - زنان (TSI) | ۸/۹ ،۴/۶ | ۳۰/۴ | μmol/L |
| یون کل سرم - نوزادان (TSI) | ۱۸ | ۴۵ | µmol/L |
| یون تام سرم - کودکان (TSI) | ۹ | ۲۱ | µmol/L |
| آهن تام - ظرفیت اتصال (TIBC) | ۴۷ ،۴۳ | ۸۵ ،۸۱ | µmol/L |
| ترانسفرین | ۲۵ | ۴۵ | μmol/L |
| ترانسفرین اشباع | ۲۰ | ۵۰ | ٪ |
| فریتین در مردان و زنان در یائسگی | ۲۷ | ۶۷۰ | pmol/L |
| فریتین در زنان قبل از یائسگی | ۲۷ | ۴۰ - ۳۳۰ | pmol/L |
| آمونیاک | ۳۴ ،۱۷ | ۱۱۰ ،۶۰ | μg/dL |
| مس (Cu) | ۱۱ | ۲۴ | μmol/L |
| سرولوپلاسمین | ۱ | ۴ | μmol/L |
| فسفات | ۰/۸ | ۱/۵ | mmol/L |
| فسفر غیر آلی (سرم) | ۳/۰ | ۴/۵ | mg/dL |
| زینک (Zn) | ۱۱ ،۹/۲ | ۲۰ ،۱۷ | µmol/L |
| منیزیم | ۰/۷ ،۰/۶ | ۰/۹۵ ،۰/۸۲ | mmol/L |
تعداد گلبول سفید خون در بارداری
به طور معمول تعداد گلبول های سفید خون در دوران بارداری افزایش مییابد. حد پایین دامنه مرجع حدود 6000 سلول در میکرولیتر و حد بالایی حدود 17000 سلول در هر میکرولیتر هستند. استرس وارد شده به بدن از طریق بارداری باعث این افزایش میشود. حین زایمان و در ساعات بعدی، تعداد شمارش گلبولهای سفید خون میتواند بین 9000 تا 25000 گلبول سفید در هر میکرولیتر خون باشد. میزان گلبولهای سفید خون معمولاً حدود چهار هفته پس از زایمان به حالت طبیعی برمیگردد.
اگرچه استناد به مقادیر عمومی امکانپذیر است اما محدوده دقیق بین آزمایشگاهها و کشورها متفاوت است. برای مردان، تعداد گلبولهای سفید خون طبیعی بین 5000 تا 10 هزار گلبول سفید در هر میکرولیتر خون است. برای زنان، این میزان بین 4500 تا ۱۱ هزار در هر میکرولیتر و برای کودکان بین 5000 تا 10 هزار است. اما همه منابع بین مقادیر نرمال گلبول سفید در زنان و مردان تفاوت قائل نیستند و برای هر دو جنس حدود 4000 تا 4500 و 10 هزار تا 11 هزار سلول در میکرولیتر را نرمال میدانند.
شمارش افتراقی گلبول های سفید
این آزمایشگاه پنج جز اصلی گلبولهای سفید خون و نسبت آنها با یکدیگر را آزمایش میکند. در صورت عدم تعادل اجزای سازنده، میتواند نشاندهنده عفونت و انواع شرایط پزشکی باشد. نسبت سالم برای هر کدام از اجزای گلبولهای سفید خون عبارتند از:
- نوتروفیلها: 40 تا 60 درصد از کل
- لنفوسیتها: 20 تا 40 درصد
- مونوسیتها: 2 تا 8 درصد
- ائوزینوفیلها: 1 تا 4 درصد
- بازوفیلها: 0/5 تا 1 درصد
تفسیر آزمایش خون تعداد گلبول های قرمز
| آزمایش | محدوده حداقل | محدوده حداکثر | واحد | توضیحات |
| هموگلوبین در زنان | ۱۲۰ | 150 ،152 ،160 | g/L | در جنین بالاتر و در کودکان پایینتر است. |
| هموگلوبین در مردان | 130، 132 ،135 | 162 ،170 ،175 | g/L | تفاوت جنسی تا دوران بزرگسالی قابل چشمپوشی است. |
| زیرواحدهای هموگلوبین | ۸/۴ - ۸ در مردان ۷/۶ - ۷/۲ در زنان | ۱۰/۸ - ۱۰ در مردان ۱۰ - ۹/۲ در زنان | mmol/L | 4 در هر مولکول هموگلوبین |
| هموگلوبین در پلاسما | ۱ | ۴ | mg/dL | معمولا کمتر از گلبولهای قرمز خون |
| هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) | ۳/۶ در < 50 سال ۳/۹ در > 50 سال | ۵ در < 50 سال ۵/۳ در > 50 سال | ٪ Hb | |
| هپاتوگلوبین | ۰/۳۵ در < 50 سال ۴/۷ در > 50 سال | ۱/۹ در < 50 سال ۲/۱ در > 50 سال | g/L | |
| هماتوکریت (Hct) | در زنان 0/35،0/36،0/37
در مردان 0/39،0/4،0/41،0/45 ۰/۳۱ در کودکان | در زنان 0/46 ،0/48
در مردان 0/50،0/52،0/53،0/62 ۰/۴۳ در کودکان | L/L | |
| متوسط حجم سلولی (MCV) | ۷۸ در زنان ۸۲ - ۷۶ در مردان | ۱۰۱ در زنان ۱۰۲- ۱۰۰ در مردان | fL | سلولها در نوزادان بزرگتر و در کودکان کوچکتر هستند. |
| عرض توزیع سلولهای قرمز خون (RDW) | ۱۱/۵ | ۱۴/۵ | ٪ | |
| هموگلوبین سلولی متوسط (MCH) | ۰/۳۹ | ۰/۵۴ | fmol/cell | |
| میانگین غلظت هموگلوبین بدن (MCHC) | ۴/۸، ۵ | ۵/۶، ۵/۴ | mmol/L | |
| اریتروسیتها / گلبولهای قرمز (RBC) | ۴/۳ ، ۴/۲ در مردان
3/5 ،3/8 ،3/9 در نوزادان/کودکان | 5/7، 5/9، 6/2، 6/9 در مردان5/1 ،5/5 در زناندر نوزادان/کودکان | mln/mm3 | |
| رتیکولوسیتها | در افراد بالغ ۰/۵ هنگام تولد ۱/۱ در نوزاد ۰/۵ | در افراد بالغ ۱/۵ هنگام تولد ۴/۵ در نوزاد ۳/۱ | ٪ RBC |
تفسیر آزمایش هموگلوبین
هموگلوبین (Hgb) یک پروتئین موجود در RBC است که اکسیژن را از ریهها به بافتهای بدن میرساند. آزمایش هموگلوبین در تشخیص کمخونی نیز مفید است، به طوری که بسیاری از پزشکان تفسیر آزمایش خون هموگلوبین را به آزمایش هماتوکریت ترجیح میدهند. آزمایشگاه میزان متوسط هموگلوبین موجود در هر گلبول قرمز را برای اندازهگیری میانگین هموگلوبین بدن (MCH) آزمایش میکند. سطح بالا نشانگر احتمالی کمخونی و سطح پایین نشانه احتمالی سوء تغذیه است.
تفسیر آزمایش میانگین حجم سلولی در خون
در آزمون میانگین حجم بدن (MCV) حجم متوسط RBC یا فضای هر گلبول قرمز خون اندازهگیری میشود. نتایج خارج از حد طبیعی میتواند نشانه کمخونی یا سندرم خستگی مزمن یا سایر شرایط پزشکی باشد.
تفسیر آزمایش توزیع گلبول های قرمز
(RDW یا RCDW) توزیع RBCها و نه اندازه واقعی آنها را آزمایش میکند. توزیع خارج از حد طبیعی میتواند شرایطی مانند کمخونی، سوءتغذیه و بیماری کبدی را نشان دهد.
تفسیر آزمایش پلاکت
پلاکتها سلولهای کوچکی هستند که به لخته شدن خون کمک میکنند. این آزمایش میزان پلاکت موجود در خون را اندازهگیری میکند. بالا بودن مقدار پلاکتها در تفسیر آزمایش خون عللی همچون کمخونی، سرطان یا عفونت را نشان میدهد. تعداد کم پلاکت از التیام زخمها جلوگیری کرده و منجر به خونریزی شدید شود.
تفسیر میانگین حجم پلاکت
حجم پلاکت در خون (MPV) را آزمایش میکند. حجم کم پلاکت میتواند باعث بینظمی در خونریزی شود، در حالی که حجم بالای پلاکت میتواند خطر حمله قلبی یا سکته را در فرد افزایش دهد.

پانل متابولیک جامع
آزمایش آلانین آمینوترانسفراز
آلانین آمینوترانسفراز (ALT) آنزیمی است که بیشتر توسط سلولهای کبدی (هپاتوسیتها) تولید میشود. سطح بالا میتواند نشانه آسیب کبدی باشد.
آزمایش آلبومین
آزمایش آلکالن فسفاتاز
آزمایش آمینوترانسفراز آسپارتات
آزمایش بیلیروبین
آزمایشات بیلیروبین (Bilirubin) برای اختلال عملکرد کلیه و کبد که در تشخیص بیماریهایی مانند زردی نوزاد، کمخونی و بیماریهای کبدی مفید است. اگرچه دامنههای مرجع به عنوان مثال آورده شده است، بر اساس سن، جنس و سلامت وی، قومیت، روش تجزیه و تحلیل و واحدهای اندازهگیری متفاوت خواهد بود. تفسیر تفسیر آزمایش خون فرد باید همیشه با استفاده از محدوده مرجع ارائه شده توسط آزمایشگاه انجام شود.
بیلیروبین تام، بیلیروبین غیر کونژوگه و کونژوگه را شامل میشود. بیلیروبین غیر کونژوگه محصول تجزیه هِم (بخشی از هموگلوبین در گلبولهای قرمز خون) است. کبد وظیفه پاکسازی خون از بیلیروبین غیر قابل اتصال را دارد و از طریق آنزیمی به نام UDP- گلوکورونیل- ترانسفراز آن را محلول در آب میکند. هنگامی که سطح بیلیروبین کل بیش از 17 میکرومول در لیتر باشد، این نشاندهنده بیماری کبدی است.
در زنان باردار، سطح بیلیروبین کل در هر سه ماهه پایین است. اندازهگیری سطح بیلیروبین در نوزادان به جای استفاده از LFTها، از طریق استفاده از بیلیمتر یا بیلیروبینومتر انجام میشود. هنگامی که بیلیروبین سرم در هفته اول زندگی برای نوزادان پر خطر بیش از 95 درصد برای سن افزایش مییابد، به عنوان هایپربیلیروبینمی نوزاد (زردی نوزاد) شناخته میشود و برای کاهش میزان بیلیروبین در خون به نور درمانی نیاز دارد.

هنگام افزایش سطح بیلیروبین سرم بیش از 5 میلیگرم در دسیلیتر در روز، بیلی روبین سرم بیش از حد فیزیولوژیکی، زردی بالینی بیش از 2 هفته و بیلیروبین کونژوگه (لباسهای لکه دار ادرار تیره) باید به زردی پاتولوژیک در نوزادان مشکوک شد. زردی همولیتیک شایعترین علت زردی پاتولوژیک است. نوزادان مبتلا به بیماریهای زیر در معرض خطر ابتلا به زردی همولیتیک هستند:
- بیماری همولیتیک Rh
- ناسازگاری ABO با مادر
- کمبود گلوکز- 6- فسفات دهیدروژناز (G- 6- PD)
- ناسازگاری جزئی گروه خونی
در جدول زیر مقادیر نرمال بیلیروبین خون ذکر شدهاند:
| بیلی روبین تام | بیلی روبین غیر کونژوگه | بیلی روبین کونژوگه | واحدها |
| ۱/۰ تا ۰/۱ | ۰/۷ تا ۰/۲ | ۰/۴ تا ۰/۱ | mg/dL |
| ۲۱ تا ۲/۰ | کمتر از ۱۲ | کمتر از ۸ | μmol/l |
آزمایش نیتروژن اوره خون
نسبت نیتروژن اوره خون به کراتین چیست؟
آزمایش کراتینین
کراتینین (Creatinine) یک متابولیت است که برای ایجاد انرژی عضلانی اهمیت دارد. افزایش سطح کراتینین میتواند نشانهای از اختلال عملکرد کلیه باشد.
آزمایش قند خون ناشتا چیست؟
نتایج آزمایش قند خون ناشتا با توجه به سطح گلوکز بدن به شرح زیر است:
- قند خون طبیعی: 3/9 تا 5/4 میلیمول در لیتر (70 تا 99 میلیگرم در دسیلیتر)
- پیش دیابت یا اختلال تحمل گلوکز: 5/5 تا 6/9 میلیمول در لیتر (100 تا 125 میلیگرم در دسیلیتر)
- دیابت: 7/۰ میلیمول در لیتر (126 میلیگرم در دسیلیتر) یا بالاتر
تست فسفر
تفسیر آزمایش چربی
| آزمایش | حداقل مقدار | حداکثر مقدار | میزان غیر نرمال |
| تریگلیسرید (mmol/L) | سنین ۱۰ تا ۳۹: ۰/۶۱ سنین ۴۰ تا ۵۹: ۰/۷۷ سنین بالای ۶۰: ۰/۹ | سنین ۱۰ تا ۳۹: ۱/۲ سنین ۴۰ تا ۵۹: ۱/۷ سنین بالای ۶۰: ۱/۷ | 1/1 |
| کلسترول تام (mmol/L) | ۳/۶ | ۶/۵ | < 3/9 |
| (mmol/L) HDL | در زنان: ۱، ۱/۲، ۱/۳ در مردان: ۰/۹ | در زنان: ۲/۲ در مردان: ۲ | > 1/0 یا 1/6 |
| LDL (mmol/L) | ۲/۴ ،۲ | ۳/۴ ،۳ | ۲/۵ |
| نسبت | n/a | ۵ |
با مشاهده ویدیوی آموزشی زیر میتوانید با نکات بیشتری در مورد تفسیر آزمایش چربی آشنا شوید:
تفسیر آزمایش کبد
تفسیر آزمایش خون به دلیل درگیری کبدی در برخی بیماریها اهمیت بالایی دارد، این آزمایش روی نمونه خون بیمار انجام میشود. برخی از آزمایشات با عملکرد (به عنوان مثال آلبومین)، برخی با یکپارچگی سلولی (مثل ترانس آمیناز) و برخی دیگر با شرایط مرتبط با دستگاه صفراوی (گاما- گلوتامیل ترانسفراز و آلکالن فسفاتاز) همراه هستند.
آزمایش آلکالین فسفاتاز
- بیماریهای کبدی
- بیماری کبدی گرانولوماتوز
- آبسه
- آمیلوئیدوز کبد
- بیماری شریانی محیطی
آلبومین در خون (Albumin)
آلبومین پروتئینی است که به طور خاص توسط کبد ساخته میشود و به راحتی قابل اندازهگیری است. آلبومین پروتئین اصلی خون است و در درجه دوم گلوبولین فراوانی بالاتری دارد. سطح آلبومین در بیماریهای مزمن کبدی مانند سیروز و در سندرم نفروتیک، به دلیل دفع آلبومین کاهش مییابد. پیامد آلبومین پایین، ادم (تورم) بدن است زیرا فشار انکوزی داخل عروقی کمتر از فضای خارج عروقی میشود. پرآلبومین یک جایگزین برای اندازهگیری آلبومین است که در تشخیص تغییرات حاد پروتئین خون، بهتر عمل میکند. (نیمه عمر آلبومین و پرآلبومین به ترتیب حدود 2 هفته و حدود 2 روز است). میزان آلبومین نرمال 3/5 تا 5/3 گرم در دسیلیتر است.

پانل آزمایش هورمونی چیست؟
برای تفسیر آزمایش خون از نظر مقدار هورمونها، با توجه به مشکل بیمار ممکن است هورمونهای عصبی، تیروئیدی، پاراتیروئیدی، فوق کلیوی، هورمونهای جنسی، کبدی و بسیاری دیگر از انواع هورمونها مورد بررسی قرار بگیرند. به طور مثال در جدول زیر مقادیر نرمال و طبیعی هورمون تیروئید ذکر شدهاند.
| آزمایش | سن بیمار | حداقل | حداکثر | واحد انداهگیری |
| هورمون محرک تیروئید (TSH یا تیروتروپین) | بزرگسالان | ۰/۶ - ۰/۳ | ۴، ۴/۵، ۶ | mIU/L یا μIU/میلیلیتر |
| هورمون محرک تیروئید (TSH یا تیروتروپین) | سنین بالا | ۰/۵، ۰/۳ | ۳، ۲ | mIU/L یا μIU/میلیلیتر |
| هورمون محرک تیروئید (TSH یا تیروتروپین) | نوزادان | ۱/۳ | ۱۹ | mIU/L یا μIU/میلیلیتر |
| تیروکسین آزاد (FT4) | بزرگسالان | ۹، ۱۰، ۱۲ | ۱۸، ۲۳ | pmol/L |
| تیروکسین آزاد (FT4) | 31 روز تا 18 سال | ۱۰ | ۲۶ | pmol/L |
| تیروکسین آزاد (FT4) | در بارداری | ۶/۵ | ۱۳ | pmol/L |
| تیروکسین تام | ۶۰ | ۱۴۰، ۱۶۰ | nmol/L | |
| ترییدوتیرونین آزاد (FT3) | بزرگسالان | ۳/۱ | ۷/۷ | pmol/L |
| ترییدوتیرونین آزاد (FT3) | کودکان ۶ تا ۱۲ سال | ۱/۵ | ۹/۲ | pmol/L |
| ترییدوتیرونین تام | ۲/۷، ۲/۵ | ۱/۱، ۰/۹ | nmol/L | |
| گلوبولین متصل به تیروکسین (TBG) | ۱۲ | ۳۰ | mg/L | |
| تیروگلوبولین (Tg) | ۱ | ۲۰ | μg/L |
مقدار هورمون های جنسی
آزمایش استرادیول
استرادیول (17β-استرادیول یا E2) فعالترین شکل استروژن است. در تخمکگذاری، بارداری و حاملگی نقش دارد و بر سایر بافتها مانند استخوان، چربی و پوست تأثیر میگذارد. این ماده عمدتا توسط تخمدان و مقادیر کمی در بیضهها و قشر آدرنال مردان تولید میشود. تولید آن در سالهای منتهی به یائسگی شروع به نوسان و کاهش میکند. یائسگی را میتوان با کاهش سطح استرادیول خون تأیید کرد.
آزمایش پروژسترون
پروژسترون یک هورمون استروئیدی است که نقش اصلی آن کمک به آمادهسازی بدن زن برای بارداری است. این ماده توسط جسم زرد تولید شده و با سایر هورمونهای زنانه برای آمادهسازی رحم برای کاشت تخمک بارور شده عمل میکند. برای بررسی تخمکگذاری، سطح آن در حدود روز 21 چرخه ماهانه بررسی میشود. سطح پایین این هورمون ممکن است نشاندهنده عدم تخمکگذاری باشد و میزان آن معمولاً در دوران بارداری افزایش مییابد. پروژسترون در مردان نیز تولید میشود اما سطح بسیار پایینتری دارد و در تولید اسپرم اثر میگذارد.
آزمایش تستوسترون
تستوسترون هورمون استروئیدی است که توسط بیضهها در مردان و مقدار کمی در زنان توسط تخمدانها تولید میشود و با تبدیل از سایر آندروژنهای ضعیف، سطح آن تقریباً یک دهم از مردان است. تستوسترون در مردانی که شیفت روز کار میکنند به صورت روزانه و با بیشترین مقادیر در ساعت 8 تا 9 صبح ترشح میشود. در زنان غلظت کمی دارد اما در مرحله لوتئال چرخه قاعدگی کمی افزایش مییابد.
آزمایش DHEA-S
DHEA-S (سولفات دهیدرواپیآندروسترون) نوع سولفاته DHEA آندروژن ضعیف و هورمون جنسی مردانه است که در مردان و زنان توسط غدد فوق کلیوی و مقادیر کمی نیز در تخمدان تولید میشود. DHEA-S به آندروژنهای قویتری مانند تستوسترون و آندروستندیون یا به هورمون استروژن در زنان تبدیل شود.

آزمایش ویتامین دی
- 25 - هیدروکسی ویتامین D: شکل اصلی ویتامین D است و به هورمون فعالتر یعنی 1، 25 - دی هیدروکسی ویتامین D تبدیل میشود.
- 1، 25 - دی هیدروکسی ویتامین D: فرم فعال ویتامین D
در جدول زیر مقادیر نرمال و غیر نرمال برخی از هورمونهای جنسی مهم ذکر شدهاند که از این مقادیر جهت تفسیر آزمایش خون میتوان استفاده کرد. هنگام استفاده از این جدول به مطابقت واحدهای استفاده شده دقت کنید.
| هورمون / پیشساز هورمون | مقدار |
| FSH (IU/L) | فولیکولار: 3/5 - 12/5 میانه چرخه: 4/7 - 21/5 لوتئال: 1/7 - 7/7 بعد از یائسگی: 25/8 - 134/8 |
| هورمون لوتئینکننده (LH)، (IU/L) | زنان در دوران باروری: ۷۵ - ۲۰ بعد از یائسگی: ۶۰ - ۱۵ مردان بالای ۱۸ سال: ۹ - ۲ |
| استرادیول (pmol/L) | فولیکولار: 98 - 571 چرخه متوسط: 177 - 1153 لوتئال: 122 - 1094 بعد از یائسگی: < 183 |
| پروژسترون | فولیکولار: 0/2 - 2/8 mol/L دوره تخمک گذاری: 0/4 - 38/1 nmol/L لوتئال: 5/8 - 75/9 nmol/L بعد از یائسگی: 0/2 - 0/4 nmol/L آزمایش روز 21 قاعدگی: 30 nmol/L، تخمکگذاری < 5 nmol/L، عدم تخمکگذاری |
| تستوسترون | تستوسترون کل در مردان: 0 - 1/8 nmol/L تستوسترون آزاد در مرد < 50 سال: ۱۰ - ۴۵ nmol/L تستوسترون آزاد در مرد > 50 سال: ۲۶ - ۶/۲ nmol/Lدر زنان: ۳ - ۰/۷ nmol/L |
| DHEA-S | 0/26 - 11/0 |
| (nmol/L) 25 - هیدروکسی ویتامین D | کمبود شدید: < 25 کمبود: 25 - 49 نرمال: 50 - 200 |
| پرولاکتین (mIU/L) | در زنان: ۵۴۸ - ۱۰۵ در مردان: ۳۶۵ - ۸۹ |
نکات مهم در تفسیر آزمایش خون
برخی از تستهای آزمایشگاهی یک پاسخ ساده مثبت و منفی دارند. به عنوان مثال، آیا آزمایش از نظر وجود باکتریهای مولد گلو درد مثبت است یا منفی. اما بسیاری از آزمایشات دیگر به صورت اعداد یا مقادیر گزارش میشوند و نیاز به تفسیر آزمایش خون وجود دارد. نتایج آزمایشگاه گزارش شده به عنوان اعداد به خودی خود معنیدار نیستند. معنای آنها از مقایسه با مقادیر مرجع حاصل میشود. مقادیر مرجع مقادیری است که برای یک فرد سالم انتظار میروند. اما سه نکته مهم در مورد استفاده از مقادیر نرمال و مرجع برای تفسیر آزمایش خون عبارتند از موارد زیر:
- نتیجه نرمال در یک آزمایشگاه ممکن است در آزمایشگاه دیگر غیر نرمال تلقی شود. برای تفسیر آزمایش خون باید از مقادیر نرمال آزمایشگاه مربوطه استفاده کرد. اگرچه دقت آزمایشات طی چند دهه گذشته پیشرفت کردهاند اما به دلیل تفاوت در تجهیزات، معرفهای شیمیایی و تکنیکهای تجزیه و تحلیل برخی تغییرات احتمالی امکانپذیر هستند. در نتیجه برای اکثر تستهای آزمایشگاهی، هیچ مقدار مرجع قابل استفاده جهانی وجود ندارد.
- محدوده سالم در جواب آزمایش، لزوما نشاندهنده سلامتی نیست. اگرچه نرمال بودن تمام نتایج قطعاً نشانه خوبی است، اما در بسیاری از آزمایشات، نتایج افراد سالم و مبتلا با هم تداخل دارند، بنابراین هنوز احتمال وجود که یک مشکل باقی است. مثلا نتایج آزمایشات برخی از افراد مبتلا، خصوصا در ابتدای شروع بیماری، در محدوده نرمال هستند.
- جواب غیر طبیعی لزوما به معنای بیمار بودن نیست. از آنجایی که بسیاری از مقادیر مرجع براساس محدوده های آماری در افراد سالم تعیین شدهاند، گاهی فرد سالم است اما جواب آزمایش او خارج از محدوده آماری قرار دارد، خصوصاً اگر اعداد نزدیک به محدوده مرجع مورد انتظار باشند. با این حال، فاصله زیاد از مقدار نرمال، نیاز به پیگیری دارد.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید















خانم بصیری کارت عالیه. دست مریزاد
ممنون از مطلب خوبتون ??
میشه درباره دستگاه های آزمایشگاهی هم مطلبی قرار بدید ?