اسید معده چیست؟ | علائم و عوارض زیاد و کم بودن – آنچه باید بدانید

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
شیره هاضمه چیست؟
معده: سلولهای خاصی در دیواره معده اسید تولید میکنند که در تجزیه شیمیایی مواد غذایی نقش دارند. به طور مثال، پروتئازها را ترشح میکنند که هضم اولیه پروتئینها به پلیپپتیدها را انجام میدهند. پروتئازهای معده معمولاً برای فعالسازی به شرایط اسیدی نیاز دارند (به عنوان مثال تبدیل پپسین به پپسینوژن). عملکرد اصلی معده، آماده کردن غذا برای هضم و جذب کامل توسط روده است.
روده کوچک: شیره روده از چالههایی به نام لیبرکان ترشح میشود که بین پرزهای روده قرار دارند. آنزیمهای گوارشی مانند مالتاز، در روده کوچک به طور معمول بر روی غشای اپیتلیال میمانند. این باعث میشود که آنزیمها به عنوان بخشی از چرخه هضم طبیعی از بدن خارج نشوند همچنین محصولات گوارشی را در مکانهایی که پروتئین غشا وجود دارد متمرکز نموده و جذب را بهینهسازی میکند.

اسید معده چیست؟

ترشح اسید معده
در نهایت پتانسیل بین منفی ۴۰ تا منفی 70 میلیولت در سراسر غشای سلول جداری ایجاد شده و باعث انتشار یونهای پتاسیم و تعدادی از یونهای سدیم از سیتوپلاسم، به کانال سلول جداری میشود. آنزیم آنیدراز کربنیک واکنش بین دیاکسید کربن و آب را کاتالیز و اسید کربنیک ایجاد میکند. این اسید بلافاصله به یونهای هیدروژن و بیکربنات تفکیک میشود. یونهای هیدروژن از طریق پمپهای حامل پروتون/ پتاسیم/ ATPase از سلول خارج میشوند.
در همان زمان، یونهای سدیم به طور فعال جذب میشوند. این بدان معنی است که اکثر یونهای سدیم و پتاسیم ترشح شده به سیتوپلاسم برمیگردند. در کانال، یونهای هیدروژن و کلرید ترشحی مخلوط میشوند و در لومن غده اکسیژن ترشح میشوند. بیشترین غلظت اسید معده در معده 160 میلی متر در کانال است که حدود 3 میلیون برابر خون شریانی است اما تقریباً با سایر مایعات بدن ایزوتونیک است.
کمترین pH اسید ترشح شده 0/8 است اما اسید در لومن معده رقیق میشود و به pH بین 1 تا 3 میرسد. در بین وعدههای غذایی معمولاً کمتر از 10 mEq/ ساعت، ترشح پایه مداوم کمی از اسید معده وجود دارد. ترشح اسید معده طی سه مرحله است که میزان هضم وعده غذایی را افزایش میدهد:
- فاز سفالیک: ۳۰ درصد از کل ترشحات اسید معده تولیدی با پیشبینی خوردن و بو یا طعم غذا تحریک میشود. این سیگنالینگ از مراکز بالاتر مغز از طریق عصب واگ (عصب جمجمه X) اتفاق میافتد. سلولهای جداری را فعال میکند تا سلولهای اسید و ECL را آزاد کنند تا هیستامین آزاد شود. عصب واگ (CN X) همچنین پپتید آزاد کننده گاسترین را بر روی سلولهای G آزاد میکند و در نهایت مانع ترشح سوماتوستاتین از سلولهای D میشود.
- مرحله معدهای: در این مرحله حدود شصت درصد از کل اسید یک وعده ترشح میشود. ترشح اسید با اتساع معده و اسیدهای آمینه موجود در غذا تحریک خواهد شد.
- مرحله رودهای: 10 درصد از اسید باقیمانده، با ورود كیمه (توده غذای نیمه هضم شده) به روده باریک ترشح میشود و با اتساع روده باریک باعث تحریک ترشح شیره گوارشی روده خواهد شد. سلولهای اثنی عشر آنترواکسینتین را آزاد میکنند که بر سلولهای جداری اثر میگذارد اما بر گاسترین بیتأثیر است.
گاسترین چیست؟
گاسترین هورمونی است که توسط سلولهای G در بخشی از معده به نام آنتروم تولید میشود. تولید اسید در بدن معده را در طی فرآیند هضم تنظیم میکند. گاسترین به نوبه خود سلولهای جداری را تحریک میکند تا اسید معده تولید کنند. اسیدیته به هضم غذا کمک و بالا رفتن اسیدیته در نهایت ترشح گاسترین را سرکوب میکند. این سیستم بازخورد به طور معمول منجر به غلظت کم گاسترین در خون، به ویژه در حالت ناشتا میشود. شرایط نادر مانند هیپرپلازی سلول G و گاسترینوما، از جمله سندرم زولینگر الیسون (ZE)، میتوانند باعث تولید بیش از حد گاسترین و اسید معده شوند که ممکن است زخم معده تهاجمی ایجاد کنند که درمان آن دشوار است.

تنظیم ترشح اسید معده
- سلولهای جداری
- سلولهای G
- سلولهای D
- سلولهای شبه آنتروکرومافین
انتهای عصب واگ (CN X) و شبکه عصبی داخل مغزی در دستگاه گوارش هم به طور قابل توجهی بر ترشح اسید معده تأثیر میگذارند. انتهای عصبی در معده، دو انتقالدهنده عصبیِ تحریککننده ترشح میکند:
- استیل کولین
- پپتید آزاد کننده گاسترین
عملکرد این انتقالدهندههای عصبی (نوروترانسمیترها)، مستقیماً روی سلولهای جداری است و از طریق ترشح گاسترین از سلولهای G و هیستامین از سلولهای شبه آنتروکرومافین اعمال میشود. هورمون گاسترین با تحریک ترشح هیستامین، به طور مستقیم و غیرمستقیم روی سلولهای جداری نیز عمل میکند. ترشح هیستامین مهمترین مکانیسم تنظیم مثبت ترشح اسید معده است. ترشح هیستامین، توسط گاسترین و استیل کولین تحریک و با سوماتوستاتین مهار میشود. سلولهای جداری دارای گیرندههایی برای سه محرک ترشح اسید هستند که نشان دهنده غلبه کنترل عصبی، پاراکرین و غدد درونریز است:
- استیل کولین (گیرنده نوع موسکارینی)
- گاسترین
- هیستامین (گیرنده نوع H2)
هیستامین از سلولهای شبه آنتروکرومافین ممکن است تعدیل کننده اصلی باشد اما به نظر میرسد اندازه محرک ناشی از یک کنش متقابل افزودنی یا ضرب سیگنالهای هر نوع پیچیده باشد. به عنوان مثال، مقادیر کمِ هیستامین که به طور مداوم از سلولهای ماست (Mast Cells) در مخاط معده آزاد میشود، ترشح اسید را به میزان ضعیف تحریک میکند و به همین ترتیب برای سطوح پایین گاسترین یا استیل کولین. با این حال، هنگامی که سطح پایین هر یک وجود دارد، ترشح اسید به شدت مجبور میشود.
چندین واسطه اضافی در هنگام تزریق به حیوانات و افراد منجر به ترشح اسید معده می شود از جمله کلسیم، انکفالین و بومبسین. کلسیم و بمبسین هر دو ترشح گاسترین را شبیهسازی میکنند، در حالی که گیرندههای مواد افیونی در سلولهای جداری شناسایی شدهاند. مشخص نیست که آیا این مولکولها نقش فیزیولوژیکی قابل توجهی در عملکرد سلولهای جداری دارند.
انواع مختلفی از مواد مخدر قادر به کاهش ترشح اسید معده در هنگام تزریق وریدی هستند، از جمله پروستاگلاندین E2 و چندین هورمون پپتید از جمله سکرتین، پپتید بازدارنده معده، گلوکاگون و سوماتوستاتین. PGE2، سکرتین و سوماتوستاتین ممکن است تنظیمکنندههای فیزیولوژیکی باشند. سوماتوستاتین ترشح گاسترین و هیستامین را مهار میکند و به نظر میرسد اثر مهاری مستقیم بر سلول جداری دارد. ترشح اسید معده همچنین تحت کنترل مکانیسم های بازخورد منفی برای حفظ هموستاز اسید معده است.
وقتی pH معده داخل روده کاهش مییابد، بازخورد بازدارنده از طریق آزادسازی سوماتوستاتین از سلول های D معده رخ میدهد. سوماتواستاتین به صورت پاراکرین عمل میکند و از طریق مهار آزاد شدن هیستامین و گاسترین، به طور مستقیم و غیرمستقیم از ترشح سلول جداری جلوگیری میکند. پلی پپتید وازوآکتیو روده (VIP) دارای مهار بازخورد منفی در آزادسازی سوماتواستاتین از سلولهای D است و ممکن است هیپرگاسترینمی مرتبط با بیحرکتی دستگاه گوارش باشد.

خنثی شدن اسید معده
در اثنی عشر، اسید معده توسط بیکربنات خنثی میشود. این همچنین آنزیمهای معده را که بهینه آنها در محدوده اسیدی pH است را مسدود میکند. ترشح بیکربنات از لوزالمعده توسط سکرتین تحریک میشود. وقتی pH در دوازدهه به زیر 4/5 تا 5/0 میرسد، این هورمون پلیپپتیدی از سلولهای اصطلاحاً S در مخاط دوازدهه و ژژنوم فعال و ترشح میشود.
اسید کربنیک از طریق تجزیه توسط آنزیمهای کربنیک آنیدراز متصل به پوشش اپیتلیال روده، به سرعت با دیاکسید کربن و آب تعادل مییابد و منجر به انتشار خالص گاز دیاکسید کربن در لومن همراه با خنثیسازی میشود. در روده فوقانی جاذب مانند اثنی عشر، دیاکسید کربن محلول و اسیدکربنیک تمایل به تعادل با خون را دارند و منجر به خارج شدن بیشتر گاز تولید شده در اثر خنثیسازی، از طریق ریهها میشود.

بیماری های مرتبط با اسید معده
آنزیم پمپ پروتون هدف مهارکنندههای پمپ پروتون است که برای افزایش pH معده و در نتیجه کاهش اسیدیته معده، در بیماریهایی که دارای اسید اضافی هستند استفاده میشود. آنتاگونیستهای H2 به طور غیر مستقیم تولید اسید معده را کاهش میدهند. آنتیاسیدها اسید موجود را خنثی میکنند.
رفلاکس اسید معده چیست؟

علل رفلاکس اسید معده
عواملی که میتوانند منجر به رفلاکس اسید معده شوند عبارتند از:
- فشار زیاد به شکم، مثلا برخی از خانمهای باردار به دلیل این افزایش فشار تقریباً روزانه دچار دل درد میشوند.
- انواع خاصی از غذا به عنوان مثال، لبنیات، غذاهای تند یا سرخ شده
- داروهایی که شامل داروهایی برای آسم، فشار خون بالا و آلرژی هستند.
- داروهای مسکن، آرامبخش و ضد افسردگی
- فتق هیاتال (Hiatal Hernia) نوعی هرنیا و ناشی از ضعف عضلات دیافراگم و اسفنگتر ورودی به معده ایجاد و مانع از ورود طبیعی غذا به معده میشود.
علائم رفلاکس معده
علائم اصلی سوزش معده و نارسایی مجدد اسید هستند. برخی از افراد مبتلا به ریفلاکس معده، سوزش معده، درد در قفسه سینه، گرفتگی صدا در صبح یا بلع را تجربه میکنند. GERD همچنین میتواند باعث سرفه خشک و بوی بد دهان شود. در تصویر زیر اثرات رفلاکسم عده بر بخشهای مختلف بدن خلاصه شدهاند.

آیا رفلاکس معده قابل درمان است؟
GERD معمولاً با داروها و تغییر سبک زندگی و عادات غذایی کنترل میشود. اگر اینها جواب نداد یا اگر نمی توانید برای مدت طولانی دارو مصرف کنید، جراحی گزینه درمانی بعدی است. بسیاری از داروهای بدون نسخه (OTC) و داروهای تجویزی ریفلاکس را تسکین میدهند. رایج ترین داروهای رفلاکس اسید معده عبارتند از:
- آنتیاسیدها: با خنثیسازی اسیدهای معده تسکین سریع میدهند شامل ،Rolaids ،Mylanta ،Riopan و Maalox
- مسدودکنندههای گیرنده H-2: تولید اسید را کاهش میدهند. شامل Tagamet ،Pepcid AC ،Axid AR و Zantac
- مهارکنندههای پمپ پروتون: مسدودکنندههای قوی اسید که به بهبود بافت آسیبدیده مری نیز کمک میکنند. شامل Prevacid ،Prilosec ،Zegerid ،Nexium ،Protonix ،AcipHex و Dexilant
- باکلوفن: برای کاهش شل شدن اسفنکتر تحتانی مری استفاده و باعث شستشوی اسید میشود.
رفلاکس اسید در نوزاد
ریفلاکس به این دلیل اتفاق میافتد که عضلات پایه لوله گوارش کودک کامل رشد نکردهاند، بنابراین شیر میتواند به راحتی به مری و دهان برگردد. با رشد کودک این مشکل معمولا خود به خود بهبود پیدا میکند. در ریفلاکس حنجره (LPR)، نوعی ریفلاکس است که در آن محتوای معده به سمت داخل حنجره، پشت گلو و مجاری بینی جریان مییابد. پس از خوردن شیر یا غذا، گاهی محتویات معده به جای اینکه در حالت معمول، از دهان خارج شود، ممکن است دوباره به معده برود که تشخیص رفلاکس نوزاد را دشوار میکند.
ابتلای به رفلاکس در نوزادان، اغلب فقط چند هفته طول میکشد اما در صورتی که بیش از یک سال ادامه یابد یا عوارض جانبی برای کودک ایجاد کند، ممکن است نیاز به مراجعه به متخصص اطفال باشد. تقریباً از هر پنج کودک در یک نفر بیماری ریفلاکس وجود دارد. GERD در درجه اول باعث تحریک مری میشود، در حالی که ریفلاکس خاموش باعث تحریک گلو، بینی و حنجره میشود. در حالی که بیماری ریفلاکس معده (GERD) و LPR میتوانند با هم وجود داشته باشند، علائم ریفلاکس خاموش با انواع دیگر ریفلاکس متفاوت است.
نوزادان مبتلا به فتق هیاتال، اختلال عصبی مانند فلج مغزی و سابقه خانوادگی ریفلاکس، بیشتر در معرض ابتلا به بازگشت اسید معده هستند. در نوزادان و کودکان کم سن، در صورت مشاهده علائم زیر میتوان به وجود رفلاکس خاموش شک کرد:
- مشکلات تنفسی مانند خس خس سینه، تنفس با صدا
- آپنه تنفسی (ایجاد یک وقفه هنگام بازدم)
- گرفتگی بینی
- سرفه مزمن
- شرایط تنفسی مزمن مانند برونشیت
- عفونت گوش
- دشواری در تنفس یا آسم شود
- مشکل تغذیه
- افزایش بزاق دهان
- عدم رشد کودک و وزن نگرفتن

افزایش اسید معده
به دنبال مصرف یک وعده غذایی حاوی پروتئین، گاسترین سرم در حدود 20 دقیقه از سطح پایه به حداکثر افزایش مییابد. در شرایطی مانند گاستریت آتروفیک، به دلیل عدم بازخورد منفی در مورد آزاد شدن گاسترین، در شرایط هیپوکلریدریا یا آکلرو هیدری، انتظار میرود که هیپرگاسترینمی ایجاد شود. هایپرگاسترینمی همچنین با انسداد خروجی معده یا حالتهای بیحرکتی معده همراه است. شرایط پزشکی متعددی منجر به افزایش سطح گاسترین سرم میشود. هایپراگاسترینمی در حضور pH اسیدی داخل معده، پاسخ نامناسبی را نشان میدهد که نیاز به بررسی بیشتر دارد.
سندرم زولینگر الیسون
سندرم زولینگر - الیسون (Zollinger - Ellison Syndrome) در دهه 1950 توسط دو جراح به نامهای زولینگر و الیسون توصیف شد. آنها در جراحیهای خود، یک زیر گروه از بیماران مبتلا به بیماری زخم معده راجعه (عود کننده) را کشف کردند که بیماری آنها ناشی از تولید بیش از حد اسید معده بود. با کشف آزمایش رادیو ایمونواسی گاسترین نشان داده شد که این سندرم در اثر تولید بیش از حد گاسترین توسط تومور نورو اندوکرین تولید کننده گاسترین (گاسترینوما) ایجاد شده است. ZES یک بیماری نادر است که در آن تومور باعث ترشح بیش از حد اسید معده معمولاً در پانکراس یا اثنیعشر قرار دارد.
مقدار قابل توجهی از گاسترین سرم (> pg/ml 1000) در غیاب آکلرو هیدریا برای تشخیص ZES خاص است. اگرچه بیشتر گاسترینوماها به صورت پراکنده اتفاق میافتد، 25 تا 30 درصد موارد ZES با نئوپلازی غدد درونریز نوع 1 (MEN-1) مرتبط هستند (یک سندرم خانوادگی غالب اتوزومال). یک گروه زیر از بیماران مبتلا به MEN-1 نیز به دلیل تومور پاراتیروئید دارای هیپلسلسمی هستند. هورمون پاراتیروئید (PTH) ترشح میکند. افزایش غلظت کلسیم سرم نیز ممکن است باعث تحریک بیش از حد اسید معده شود. بنابراین مدیریت بیماران مبتلا به ZES و MEN-1 ممکن است به دوزهای بالاتر از مهارکنندههای پمپ پروتون (PPI) نیاز داشته باشد
عوارض ناشی از ترشح گاسترین بدون مقابله شامل بیماری زخم معده شدید و یا مقاوم در برابر زخم است که عمدتا در مناطق پس از پیاز بومی قرار دارد. اثنی عشر، ایجاد مری یا duodeno - jjunitis و اسهال. اگرچه دلیل دقیق زخمهای پس از بولبر ناشناخته است اما یک توضیح ممکن است وجود معده هیپرتروفیک، هتروتوپیک در پیاز دوازدهه باشد. گاسترین، به عنوان یک فاکتور رشد برای مخاط اکسینتیک، مطابق با این تئوری است که گاسترین اثرات ترافیک بر سلولهای ECL و جداری دارد.
گسترش توده سلول جداری منجر به افزایش باز و حداکثر اسید (BAO و MAO، به ترتیب) که میتواند منجر به مرگ و میر قابل توجهی از خونریزی و سوراخ شدن مرتبط با زخم شود. اگرچه برداشتن گاسترینوما از طریق جراحی در بیماران مبتلا به ZES پراکنده ممکن است بهترین گزینه برای نتیجه درمانی باشد اما مدیریت اولیه باید بر روی کنترل ترشح اسید معده با PPI باشد، همانطور که بعداً بحث شد.

سندرم آنتروم معده حفظ شده
سندرم آنتروم معده حفظ شده (Retained Gastric Antrum Syndrome) زخمهای مکرر معده به دنبال گاسترکتومی نادر است، مگر اینکه دلایل متداول قابل شناسایی از جمله واگوتومی ناقص یا استفاده از NSAID وجود داشته باشد. احتباس آنتروم معده در داخل کنده اثنی عشر به دنبال جراحی معده مانند گاسترکتومی Billroth II، میتواند باعث عود زخم بدخیم شود. این نتیجه میرسد زیرا آنتروم معده حفظ شده با مسیرهای بازدارنده (به عنوان مثال VIP) ارتباط برقرار نمیکند که به طور معمول در هنگام مجاورت آنتروم با بدن معده وجود دارد.
به علاوه، آنتروم جدا شده در معرض محیط خنثی یا قلیایی محیط قرار دارد. در نتیجه اثنی عشر باعث تشکیل اسید میشود. BAO و MAO مانند ZES افزایش یافته، اگرچه افزایش سطح گاسترین سرم در مقایسه با متوسط است (معمولاً <1000 pg / ml). اسکن 99 mTc روش تصویربرداری انتخابی هنگام مشکوک به تشخیص آنتروم حفظ شده است. مدیریت شامل برداشتن آنترال و واگوتومی است.
انسداد خروجی معده
انسداد خروجی معده ثانویه (Gastric Outlet Obstruction) به علل مکانیکی یا عملکردی باعث اتساع آنترال میشود که باعث فعال شدن عصبی سلولهای جداری از طریق آزاد شدن واژینال استیل کولین میشود. بیماران مبتلا به طور معمول هیپرگاسترینمی خواهند داشت. بنابراین، تشخیص افتراقی هیپرگاسترینمی شامل انسداد خروجی معده و اختلالات تخلیه معده است.
VIP ممکن است نقش مهمی در این روند داشته باشد که اخیراً شرح داده شده است. در بیماران با انسداد مزمن، ECL و هیپرپلازی سلول جداری از طریق تروفیسم واسطه گاسترین رخ میدهد. همراه با کمتحرکی و استاز محتوای معده، تجزیه موانع محافظ مخاطی منجر به زخم میشود. مکانیسم زمینهای برای هیپرگاسترینمی در این شرایط مستلزم بررسی بیشتر است.
عفونت هلیکوباکتر پیلوری
بیماران آلوده به هلیکوباکترپیلوری ممکن است به هیپرگاسترینمی مبتلا باشند. H. پیلوری میتواند مناطق مختلف معده را آلوده کند. بیشتر عفونتها آنتروم را درگیر میکنند. بنابراین جای تعجب نیست که هر دو سلول G و D احتمالاً در پاتوژنز هیپرگاسترینمی نقش دارند. مکانیسمها شامل تولید اورهآز H.pylori باعث هیدرولیز و قلیایی شدن اوره در اطراف سلولهای G، کاهش تراکم سلول D و انتشار سوماتواستاتین ثانویه به التهاب اطراف یا فعال شدن سیتوکین سلولهای G میباشد.
اجسام معده به شدت تحت استعمار قرار میگیرند .به علاوه، هلیکوباکتر پیلوری ممکن است باعث جلوگیری از فعال شدن پمپهای پروتون در سلولهای جداری از آنتیبادی شود و در نتیجه باعث بازخورد منفی از هیپوکلرهیدریا میشود. ریفلاکس صفرا یا آب پانکراس ممکن است افراد مبتلا به عفونت H.pylori غالب آنترال را مستعد ابتلا به متاپلازی مخاط معده کند. بنابراین، از بین بردن این ارگانیسم در افراد مستعد تضمین میشود.

نارسایی مزمن کلیه
گاسترین توسط کلیه از خون تخلیه میشود. در صورت عدم دفع گاسترین، هایپرگاسترینمی رخ خواهد داد. اگرچه سازوكارهای پاتوفیزیولوژیک این اختلال ناشناخته است، اما احتمالا این سازوكار مشابه مکانیزم ZES باشد. معمولا بیماران، زخم معده بدون علامت دارند كه احتمال خونریزی بعد از بولب (Post - Bulbar) و ایجاد زخمهای متعدد را افزایش میدهد.
گاسترینوما
کاهش اسید معده
هیپوکلرمیا (Hypochloremia) و آکلروهیدریا به حالاتی گفته میشود که تولید اسید کلریدریک در ترشحات معده و سایر اندامهای گوارشی به ترتیب کمتر است یا وجود ندارد و مشکلات مختلفی ایجاد میکند. آکلروهیدریا صرف نظر از علت، میتواند به عنوان عوارض شناخته شده رشد بیش از حد باکتری و متاپلازی روده شناخته شود و علائم آن اغلب مشابه با آن بیماریها هستن. برخی از این علائم عبارتند از:
- بیماری ریفلاکس معده (مری)
- ناراحتی شکمی سیری زودرس
- کاهش وزن
- اسهال یا یبوست
- نفخ شکم
- کمخونی
- عفونت معده
- سوء جذب غذا
- سرطان معده
- استفراغ مداوم
- کمبود نمک در رژیم غذایی
- ایلئوستومی
- اسهال مداوم
- آلکالوز متابولیک
pH اسیدی جذب آهن را تسهیل میکند، بنابراین بیماران مبتلا به آکلرو هیدریک اغلب دچار کم خونی فقر آهن میشوند. رشد بیش از حد باکتریها و کمبود ویتامین B12 میتوانند باعث کمبود ریز مغذیها شوند که منجر به تظاهرات عصبی بالینی مختلفی از جمله تغییرات بینایی، پارستزی، آتاکسی، ضعف اندام، اختلال در راه رفتن، نقص حافظه، توهم و تغییرات شخصیتی و خلقی خواهند شد.
علل کاهش اسید معده
- کاهش سرعت متابولیسم پایه بدن به دلیل کمکاری تیروئید
- کم خونی پرخطر (Pernicious Anemia) در مواردی که تولید آنتیبادی علیه سلولهای جداری که به طور معمول اسید معده تولید میکنند وجود دارد.
- استفاده از آنتیاسیدها یا داروهایی که تولید اسید معده (مانند آنتاگونیست های گیرندههای H2) یا انتقال آن (مانند مهارکنندههای پمپ پروتون) را کاهش میدهند.
- علامت بیماریهای نادر مانند موکولیپیدوز (نوع IV)
- علامت عفونت هلیکوباکتر پیلوری که ترشح اسید معده را خنثی و کاهش میدهد تا به بقای آن در معده کمک کند.
- علامت ورم معده آتروفیک یا سرطان معده
- پرتودرمانی
- روشهای بایپس معده مانند سوئیچ اثنی عشر و RNY، مناطقی که بزرگترین بخشهای تولیدکننده اسید معده هستند برداشته یا کور میشوند.
- VIPomas (پپتیدهای وازواکتیو روده) و «سوماتواستاتینوما» (Somatostatinomas) هر دو تومور سلول جزایر پانکراس هستند.
- پلاگرا، ناشی از کمبود نیاسین
- کمبود کلرید، سدیم، پتاسیم، روی یا ید، زیرا این عناصر برای تولید سطح کافی اسید معده (HCl) مورد نیاز هستند.
- سندرم شوگرن، یک بیماری خود ایمنی که فعالیت غدد درونریز بدن را دچار اختلال میکند و از عوارض شایع آن کاهش رطوبت چشم و دهان است.
- بیماری Ménétrier که با هیپرپلازی سلولهای مخاطی در معده مشخص میشود و باعث از بین رفتن پروتئین اضافی و در نهایت هیپوآلبومینمی خواهد شد و علائمی مانند درد شکم و اِدِم (تورم ناشی ازا حتباس آب) دارد.

تشخیص کاهش اسید معده
اندازهگیری pH معده و آندوسکوپی، باید در کسی که مشکوک به آکلرویدریا است انجام شوند. روشهای قدیمی آزمایش با استفاده از آسپیراسیون مایعات از طریق لوله بینی - معده انجام میشود اما این روشها میتوانند باعث ناراحتی قابل توجهی شوند و روشهای کارآمدی کمتر برای به دست آوردن تشخیص هستند. مشخصات کامل 24 ساعته ترشح اسید معده بهتر است در طی مطالعه نظارت بر pH مری به دست آید. آکلرو هیدریا همچنین ممکن است با اندازهگیری سطح بسیار پایین پپسینوژن A (PgA) (کمتر از 17 میکروگرم در لیتر) در سرم خون ثبت شود.
درمان کاهش اسید معده چیست؟
درمان بر روی رفع علت اصلی و زمینهای کاهش اسید معده متمرکز است. درمان ورم معده که منجر به کمخونی مخرب میشود شامل تزریق ویتامین B12 است. شرایط مرتبط با کاهش ایمنی (به عنوان مثال ابتلا به دیابت شیرین وابسته به انسولین و تیروئیدیت خودایمن) نیز باید درمان شوند. با این حال، درمان این اختلالات تاثیری شناخته شده در درمان آکلرو هیدریا ندارد. کاهش اسید معده مرتبط با عفونت هلیکوباکتر پیلوری به درمان هلیکوباکترپیلوری پاسخ میدهد، اگرچه افزایش ترشح اسید معده ممکن است جزئی باشد.
از عوامل ضد میکروبی، از جمله مترونیدازول، آموکسی سیلین / کلاولانات پتاسیم، سیپروفلوکساسین و ریفاکسیمین میتوان برای درمان رشد بیش از حد باکتریها استفاده کرد. کاهش اسید معده ناشی از استفاده طولانی مدت از مهار کننده پمپ پروتون (PPI)، ممکن است با کاهش دوز یا حذف PPI درمان شود.
آزمایش گاسترین برای چیست؟
برای اندازهگیری میزان تولید گاسترین و تشخیص سندرم زولینگر الیسون و تومورهای تولید کننده گاسترین (گاسترینوما) یا هیپرپلازی سلول G برای کنترل عود گاسترینوما، ابتلا به زخم معده و یا اسهال و درد شکمی، برای کنترل عود گاسترینوما از این آزمایش استفاده میشود. نمونه برای این آزمایش خون وریدی است. بیمار باید 12 ساعت ناشتا باشد، از مصرف نوشیدنیهای حاوی کافئین پرهیز کند و ۲۴ قبل از انجام آزمایش الکل مصرف نکرده باشد. پزشک ممکن است از بیمار بخواهد چندین روز قبل از آزمایش از مصرف برخی داروهای معده خودداری کند.
داروهایی که میتوانند سطح گاسترین را افزایش دهند شامل آنتیاسیدها، عوامل انسداد H2 (مانند سایمتیدین) و مهارکنندههای پمپ پروتون (مانند امپرازول) هستند. عوامل بسیاری میتوانند بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارند. همچنین ممکن است براساس آزمایشگاه و محدوده مرجعی که استفاده میکنند متفاوت باشد. به طور کلی، محدوده طبیعی برای سطح گاسترین 0 تا 180 pg / mL برای بزرگسالان (گاهی بالاتر) 0 تا 125 pg / mL برای کودکان است.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید














با سلام و خسته نباشید
بنده مشکل ریفلاکس معده دارم و نمیتونم دراز بکشم ولی عوارضی مانند احساس سوزش سردل یا سوزش گلو یا درد معده و….. ندارم فقط بعد از خوردن غذا شدیداً احساس سنگینی میکنم و تا ساعتها احساس میکنم غذا در معده ام مانده و هضم نمیشود
میخواستم بپرسم مشکل من زیاد بودن اسید معده هست یا کم بودن؟
جای کولون بالارو و پایین رو رو اشتباه نوشتید
سلام و وقت بخیر؛
تصویر اصلاح شد.
با تشکر از توجه و همراهی شما با مجله فرادرس
خیلی مفید بود. بسیار ممنون
در طب ایرانی بجای کیمه، کیموس استفاده می کنند.