سیستم ASR خودرو چیست؟ – به زبان ساده + مزایای ترمز ضد لغزش

_برخی از خودروهای امروزی از سیستم هوشمندی برای کنترل میزان لغزش چرخ‌ها برای افزایش ایمنی و کشش خودرو استفاده می‌کنند که با نام سیستم ASR شناخته می‌شود. این سامانه هوشمند می‌تواند با توجه به اطلاعاتی که از سنسور چرخ‌ها دریافت می‌کند، تغییراتی در میزان گشتاور موتور ایجاد کند و از سویی دیگر به هر کدام از چرخ‌ها نیروی ترمزی متفاوتی را اعمال کند. در این مطلب از مجله فرادرس سیستم ASR خودرو و نحوه عملکرد آن را شرح می‌دهیم. مزایا و معایب آن را بیان می‌کنیم و درباره چراغ هشدار ASR و اجزای این سیستم توضیح می‌دهیم. در پایان نیز علائم خرابی و روش‌ عیب‌یابی آن را بیان می‌کنیم.

سیستم ASR چیست؟

«سیستم ضدلغزش خودرو» (Anti Slip Regulation | ASR) یکی از سامانه‌های ایمنی فعال در خودروهای مدرن است که برای جلوگیری از هرزگردی چرخ‌های محرک و افزایش کشش خودرو طراحی شده است. این سیستم در بسیاری از خودروهای دیفرانسیل جلو، دیفرانسیل عقب و چهارچرخ محرک به کار می‌رود و به‌ویژه هنگام رانندگی روی سطوح لغزنده مانند جاده‌های خیس، برفی، یخ‌زده یا گل‌آلود، نقش مهمی در حفظ چسبندگی لاستیک‌ها به سطح جاده و بهبود کنترل خودرو ایفا می‌کند.

مزایا و معایب سیستم ASR در خودرو

سیستم ASR مانند هر فناوری دیگری، مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارد. در ادامه مزایا و معایب این سیستم ترمزگیری ایمن را بیان می‌کنیم.

مزایای سیستم ASR

مزایای سیستم ضدلغزش خودرو را در فهرست زیر مشاهده می‌کنید.

• افزایش کشش خودرو هنگام رانندگی روی سطوح لغزنده مانند برف، یخ، گل و جاده‌های خیس
• کاهش احتمال هرزگردی چرخ‌های محرک و کمک به حفظ کنترل خودرو هنگام شتاب‌گیری
• بهبود پایداری خودرو هنگام حرکت در مسیرهای کم‌اصطکاک و ناهموار
• کاهش فشار و ضربه‌های ناگهانی وارد بر اجزای سیستم انتقال قدرت، مانند دیفرانسیل، پلوس و گیربکس
• کاهش سایش غیرضروری لاستیک‌ها در اثر هرزگردی چرخ‌ها
• کمک به حفظ چسبندگی لاستیک‌ها در شرایط لغزنده و کاهش احتمال از دست رفتن کشش خودرو

معایب سیستم ASR

معایب سیستم ضدلغزش را در فهرست زیر مشاهده می‌کنید.

• کاهش موقت توان یا گشتاور موتور هنگام فعال شدن سیستم، که ممکن است شتاب خودرو را برای چند لحظه کاهش دهد.
• احساس دخالت سیستم در رانندگی که ممکن است برخی رانندگان، به‌ویژه در رانندگی اسپرت، آن را محدودکننده بدانند.

یادگیری مکانیک خودرو با فرادرس

برای کسب مهارت در حوزه مکانیک خودرو می‌بایست در کنار آموزش‌های تئوری، به‌طور عملی با اجزای خودرو و نحوه عملکرد آن‌ها در اتومبیل آشنا شویم. برای این منظور در ابتدا مباحثی مانند آشنایی با موتورهای احتراق داخلی، سیستم انتقال قدرت و برق خودرو به دانشجویان آموزش داده می‌شود و هم‌زمان کارگاه‌های آموزشی مرتبط نیز برگزار می‌شود.

افرادی که به یادگیری مکانیک خودرو علاقه دارند می‌توانند دانش فنی خود را با مطالعه کتب فنی خودرویی و فیلم‌های آموزشی مرتبط افزایش دهند. اما همواره به‌یاد داشته باشید که دانش تئوری به‌تنهایی کافی نیست و لازم است تا افراد در کارگاه‌های آموزشی فنی یا تعمیرگاه‌های معتبر خودرویی مهارت‌های فنی لازم را کسب کنند.

برای آشنایی با مفاهیم و مباحث مکانیک خودرو و یادگیری آن‌ها می‌توانید از فیلم‌های آموزشی متنوع فرادرس استفاده کنید. در فهرست زیر برخی از این آموزش‌ها را مشاهده می‌کنید.

• فیلم آموزش برق خودرو و عیب یابی قطعات الکتریکی و الکترونیکی ماشین فرادرس
• فیلم آموزش آشنایی با سیستم کولر خودرو و عیب یابی آن فرادرس
• فیلم آموزش دیاگ خودرو و انژکتور، آشنایی با نحوه دیاگ زدن ماشین و عیب یابی فرادرس
• فیلم آموزش آشنایی با عملکرد موتور خودرو فرادرس
• فیلم آموزش عملی نگهداری و تعمیر سیستم ای بی اس ABS خودرو و تعویض لنت‌ها فرادرس

همچنین فرادرس، دوره‌های ویدیویی بسیار متنوع و کاربردی را در زمینه تعمیر و نگهداری خودرو به انتشار رسانده که اگر به این مباحث علاقه‌مند هستید می‌توانید آن‌ها را از طریق لینک زیر مشاهده کنید.

• مجموعه فیلم‌های آموزش تعمیر و نگهداری خودرو فرادرس

سیستم ASR چگونه کار می‌کند؟

این سیستم با همکاری واحد کنترل الکترونیکی خودرو (ECU)، ماژول هیدرولیکی ABS و حسگرهای مختلف، میزان چسبندگی چرخ‌ها را به‌طور مداوم پایش می‌کند. هرگاه یکی از چرخ‌های محرک دچار هرزگردی شود، ASR به‌صورت لحظه‌ای با کاهش گشتاور موتور، اعمال ترمز روی چرخ هرزگرد یا استفاده هم‌زمان از هر دو روش، کشش خودرو را بازیابی کرده و به حفظ پایداری و کنترل آن کمک می‌کند.

این فرآیند به‌صورت کاملا خودکار و در کسری از ثانیه انجام می‌شود و تأثیر قابل‌توجهی در افزایش ایمنی رانندگی دارد. بنابراین سیستم ASR در دسته سامانه‌های ایمنی فعال الکتروهیدرولیکی قرار می‌گیرد.

تشخیص هرزگردی چرخ در سیستم ASR

سیستم ASR برای تشخیص و کنترل هرزگردی چرخ‌های محرک، از مجموعه‌ای از حسگرهای سرعت چرخ استفاده می‌کند که همان حسگرهای به‌کاررفته در سیستم ترمز ضدقفل (ABS) هستند. این حسگرها به‌طور مداوم سرعت چرخش هر یک از چرخ‌ها را اندازه‌گیری و اطلاعات را به «واحد کنترل الکترونیکی خودرو» (ECU) ارسال می‌کنند.

اگر ECU تشخیص دهد یکی از چرخ‌های محرک نسبت به سایر چرخ‌ها دچار هرزگردی شده و کشش خود را از دست داده است، سیستم ASR بلافاصله وارد عمل می‌شود تا از ادامه لغزش جلوگیری کند. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره ای سی یو خودرو می‌توانید مطلب ECU چیست از مجله فرادرس را مطالعه کنید.

کارکرد ماژول هیدرولیکی ABS در ASR

برای بازیابی چسبندگی، سیستم ASR از ماژول هیدرولیکی ABS کمک می‌گیرد. در این فرآیند، شیرهای برقی و پمپ هیدرولیک فشار لازم را در مدار ترمز ایجاد کرده و بدون آنکه راننده پدال ترمز را فشار دهد، نیروی ترمز ملایمی را به چرخ هرزگرد اعمال می‌کنند. این ترمزگیری کنترل‌شده تا زمانی ادامه می‌یابد که چرخ دوباره چسبندگی مناسبی با سطح جاده پیدا کند.

علاوه بر ترمزگیری روی چرخ هرزگرد، سیستم ASR می‌تواند با برقراری ارتباط با ECU موتور، گشتاور موتور را نیز به‌طور خودکار کاهش دهد. این کار ممکن است از طریق کاهش بازشدگی دریچه گاز، تغییر زمان‌بندی جرقه یا کنترل میزان تزریق سوخت در سیستم انژکتوری خودرو انجام شود تا از هرزگردی بیشتر جلوگیری شود. این قابلیت در خودروهای دیفرانسیل جلو، دیفرانسیل عقب و چهارچرخ محرک به کار گرفته می‌شود و نقش مهمی در حفظ کشش و پایداری خودرو، به‌ویژه روی سطوح لغزنده، دارد.

کارکرد سنسور سرعت چرخ

سنسور سرعت چرخ در سیستم ASR هر کدام اطلاعات مربوط به چرخ موردنظر را به ای سی یو منتقل می‌کنند. ECU ترمز نیز با در نظر گرفتن این اطلاعات و مقایسه سرعت گردش هر کدام از چرخ‌ها با یکدیگر میزان لغزش احتمالی را برای هر کدام از چرخ‌ها رصد می‌کند.

برای این منظور زمانی که سرعت حرکت چرخ‌های محرک جلو بیشتر از سرعت گردش سایر چرخ‌های خودرو می‌شود، الگوریتم ECU ترمز آن را به‌عنوان کاهش کشش خودرو درک می‌کند. در این حالت سیستم ASR خودرو وارد عمل می‌‌شود.

میزان حساسیت سیستم ASR با توجه به عواملی مانند سرعت خودرو، حالت رانندگی (Driving Mode) و شرایط سطح جاده به‌صورت خودکار تنظیم می‌شود تا بهترین عملکرد را در شرایط مختلف ارائه دهد. لازم به ذکر است سیستم ASR در خودرو از همان سنسوهای سرعت چرخ‌های ترمز ضد قفل استفاده می‌کند. علاوه بر این در خودروهای مجهز به ESP، اطلاعات سنسور زاویه فرمان، «سنسور نرخ گردش» (Yaw Rate) و سنسور شتاب جانبی نیز در تحلیل وضعیت خودرو به کار گرفته می‌شوند.

سیستم ASR چگونه تصمیم می‌گیرد؟

واحد کنترل الکترونیکی به‌طور مداوم سرعت چرخ‌ها را با یکدیگر مقایسه می‌کند. اگر اختلاف سرعت نشان‌دهنده هرزگردی چرخ محرک باشد، سیستم ASR این وضعیت را تشخیص داده و بلافاصله فرمان اصلاحی صادر می‌کند. این اصلاح معمولا با کاهش گشتاور موتور، اعمال ترمز روی چرخ هرزگرد یا ترکیبی از هر دو انجام می‌شود تا کشش خودرو دوباره برقرار شود.

سیستم ASR چگونه کشش خودرو را دوباره برقرار می‌کند؟

هنگامی که سیستم ASR که آن را سیستم کنترل کشش نیز می‌گویند، هرزگردی چرخ‌های محرک را تشخیص می‌دهد، بلافاصله برای بازگرداندن چسبندگی تایرها وارد عمل می‌شود. این سیستم از دو روش اصلی برای جلوگیری از لغزش و حفظ پایداری خودرو استفاده می‌کند که عبارتند از کاهش گشتاور موتور و ترمزگیری انتخابی روی چرخ هرزگرد. تمام این عملیات تنها در چند صدم ثانیه انجام می‌شود؛ به همین دلیل راننده معمولاً فقط کاهش ملایم شتاب خودرو یا چشمک زدن چراغ ASR روی صفحه آمپر را مشاهده می‌کند. در ادامه مطلب به این موضوع می‌پردازیم که روش‌های کارکرد سیستم ASR خودرو چیست و آن‌ها را توضیح می‌دهیم.

روش‌های کارکرد سیستم ASR چیست؟

کارکرد سیستم ASR در خودروها را می‌توان در دو حالت زیر بررسی کرد.

• تاثیر روی توان و گشتاور موتور
• تاثیر بر روی نحوه ترمزگیری

تاثیر روی توان و گشتاور موتور

اولین راهکار سیستم ASR، کاهش موقت گشتاور موتور است تا نیروی منتقل‌شده به چرخ‌های محرک با میزان چسبندگی سطح جاده هماهنگ شود. برای انجام این کار، واحد کنترل الکترونیکی (ECU) بسته به نوع موتور و سیستم مدیریت آن، از روش‌های مختلفی استفاده می‌کند.

• کاهش یا محدود کردن پاشش سوخت برای کاهش گشتاور موتور بدون ایجاد ضربه یا تکان ناگهانی.
• «به تأخیر انداختن زمان جرقه‌زنی» (Ignition Retard) تا توان موتور به‌صورت نرم و تدریجی کاهش یابد.
• بستن «دریچه گاز برقی» (Electronic Throttle) در خودروهای مجهز به دریچه گاز الکترونیکی، تا گشتاور موتور با سرعت و دقت بالا کاهش پیدا کند.

تاثیر بر روی نحوه ترمزگیری

اگر تنها یکی از چرخ‌های محرک دچار هرزگردی شود، سیستم ASR بر روی همان چرخ به‌طور مستقل نیروی ترمزگیری را اعمال می‌کند. این کار باعث می‌شود دیفرانسیل، گشتاور بیشتری را به چرخی منتقل کند که چسبندگی بهتری با سطح جاده دارد.

نتیجه این عملکرد، مشابه «دیفرانسیل لغزش محدود» (Limited Slip Differential) یا قفل دیفرانسیل است؛ با این تفاوت که این قابلیت به‌جای استفاده از قطعات مکانیکی، به‌صورت کاملا الکترونیکی و با کمک سیستم ترمز انجام می‌شود.

تاثیر سیستم ASR بر چرخ‌ها چیست؟

سیستم ASR با کاهش هرزگردی و بازگرداندن تایر به محدوده بهینه چسبندگی، باعث می‌شود تا موارد زیر روی دهد.

• کشش چرخ‌ها افزایش یابد.
• شتاب‌گیری خودرو بهبود پیدا کند.
• پایداری خودرو در مسیرهای لغزنده حفظ شود.
• احتمال انحراف یا از دست رفتن کنترل خودرو کاهش یابد.

تمام این فرآیند به‌قدری سریع انجام می‌شود که در بیشتر مواقع راننده تنها چشمک زدن چراغ ASR یا کاهش موقتی توان موتور را احساس می‌کند، در حالی که سیستم به‌طور خودکار از لغزش چرخ‌ها جلوگیری کرده و ایمنی خودرو را افزایش می‌دهد.

تایر خودرو زمانی بیشترین نیروی کشش را تولید می‌کند که مقدار لغزش آن در محدوده‌ای کنترل‌شده و کم باشد. اگر هرزگردی بیش از حد افزایش یابد، اصطکاک کاهش پیدا کرده و خودرو شتاب‌گیری مؤثر خود را از دست می‌دهد.

چه خودروهایی به سیستم ASR مجهز هستند؟

سیستم ASR تنها مخصوص خودروهای چهارچرخ محرک (4WD یا AWD) نیست.
امروزه این فناوری در بسیاری از خودروهای مدرن با انواع سیستم انتقال قدرت ذکر شده در فهرست زیر استفاده می‌شود.

• «خودروهای دیفرانسیل جلو» (FWD)
• «خودروهای دیفرانسیل عقب» (RWD)
• «خودروهای چهارچرخ محرک» (4WD)

وجود سیستم ASR بیشتر به سطح تجهیزات ایمنی و امکانات خودرو بستگی دارد تا نوع سیستم انتقال قدرت. خودروسازانی که از سیستم ASR یا فناوری‌های مشابه استفاده می‌کنند را در فهرست زیر مشاهده می‌کنید.

• Audi
• Volkswagen
• Mercedes Benz
• BMW
• Toyota
• Hyundai
• Kia
• Peugeot
• Renault
• Fiat

البته همه مدل‌های این خودروسازان به سیستم ASR مجهز نیستند. بنابراین، برای اطمینان از وجود این سامانه، مشخصات فنی خودرو، دفترچه راهنما یا فهرست تجهیزات آن را بررسی کنید.

برخی خودروسازان از نام‌های متفاوتی که در فهرست زیر مشاهده می‌کنید برای این فناوری استفاده می‌کنند.

• «سامانه تنظیم ضدلغزش» (Anti Slip Regulation | ASR)
• «سیستم کنترل کشش» (Traction Control System | TCS)
• «کنترل کشش» (Traction Control | TC)

آیا ASR همان TCS است؟

تقریبا بله. ASR یکی از نام‌هایی است که برخی خودروسازان برای «سیستم کنترل کشش» (Traction Control System | TCS) به کار می‌برند. هدف اصلی هر دو سیستم، جلوگیری از هرزگردی چرخ‌های محرک هنگام شتاب‌گیری و افزایش کشش خودرو روی سطوح لغزنده است. با این حال، ممکن است بسته به خودروساز، نحوه عملکرد یا نام‌گذاری این سیستم تفاوت‌های جزئی داشته باشد. برخی شرکت‌ها از نام ASR و برخی دیگر از عناوینی مانند TCS، TC یا TRC استفاده می‌کنند، اما عملکرد کلی آن‌ها مشابه است.

اگرچه نام این سیستم‌ها ممکن است متفاوت باشد، اما هدف همه آن‌ها یکسان است و موارد زیر را شامل می‌شود.

• جلوگیری از هرزگردی چرخ‌های محرک
• افزایش کشش خودرو
• بهبود پایداری و کنترل خودرو هنگام شتاب‌گیری روی سطوح لغزنده

پیشرفت سیستم ترمزگیری ایمن

سیستم ترمزگیری به مرور ایمن‌تر شده است. در فهرست زیر انواع سیستم‌های پیشرفته مرتبط با ترمزگیری بهینه در خودرو را مشاهده می‌کنید.

ABS: از قفل شدن چرخ‌ها هنگام ترمز جلوگیری می‌کند.
EBD: با استفاده از سخت‌افزار ABS، نیروی ترمز را به‌صورت هوشمند بین چرخ‌ها توزیع می‌کند.
ASR: با استفاده از حسگرها و عملگرهای ABS، از هرزگردی چرخ‌های محرک هنگام شتاب‌گیری جلوگیری می‌کند.
ESP: پیشرفته‌ترین سامانه برای ترمزگیری است که علاوه بر قابلیت‌های ABS، EBD و ASR، با تحلیل زاویه فرمان، نرخ گردش خودرو و شتاب جانبی، در صورت تشخیص انحراف از مسیر، به‌صورت هوشمند روی ترمز هر چرخ و توان موتور مداخله می‌کند تا پایداری خودرو حفظ شود.

جدول مقایسه ASR با سایر سیستم‌ها

در جدول زیر سیستم ASR در خودرو را با سایر سیستم‌های ترمزگیری ایمن مقایسه می‌کنیم.

تفاوت ASR با ABS چیست؟

سیستم ASR و ABS هر دو از سامانه‌های ایمنی فعال خودرو هستند و از حسگرهای سرعت چرخ و واحد کنترل الکترونیکی مشترک استفاده می‌کنند، اما وظیفه آن‌ها متفاوت است. «ترمز ضدقفل» (ABS) هنگام ترمزگیری شدید فعال می‌شود و با جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها، امکان حفظ فرمان‌پذیری و کنترل خودرو را فراهم می‌کند.

در مقابل، ASR هنگام شتاب‌گیری وارد عمل می‌شود و با کاهش گشتاور موتور یا ترمزگیری انتخابی چرخ هرزگرد، از لغزش چرخ‌های محرک جلوگیری کرده و کشش خودرو را روی سطوح لغزنده افزایش می‌دهد. به بیان ساده، ABS برای کنترل خودرو هنگام ترمز گرفتن طراحی شده است، در حالی که ASR هنگام شروع حرکت و شتاب‌گیری، از هرزگردی چرخ‌ها جلوگیری می‌کند.

تفاوت ASR با EBD چیست؟

ASR و EBD هر دو از سامانه‌های ایمنی فعال خودرو هستند، اما عملکرد آن‌ها با یکدیگر تفاوت دارد. سیستم EBD هنگام ترمزگیری فعال می‌شود و نیروی ترمز را با توجه به بار خودرو و میزان چسبندگی هر چرخ، به‌طور هوشمند بین چرخ‌ها توزیع می‌کند تا خودرو با پایداری بیشتری متوقف شود.

در مقابل، ASR هنگام شتاب‌گیری وارد عمل می‌شود و با کاهش گشتاور موتور یا ترمزگیری چرخ هرزگرد، از لغزش چرخ‌های محرک جلوگیری کرده و کشش خودرو را افزایش می‌دهد. به‌طور خلاصه، EBD وظیفه بهینه‌سازی ترمزگیری را بر عهده دارد، در حالی که ASR از هرزگردی چرخ‌ها هنگام شروع حرکت و شتاب‌گیری جلوگیری می‌کند.

تفاوت ASR با ESP چیست؟

ASR و ESP هر دو بر روی ترمزگیری هوشمند خودرو تمرکز دارند، اما وظایف آن‌ها متفاوت است. سیستم ASR هنگام شتاب‌گیری فعال می‌شود و با جلوگیری از هرزگردی چرخ‌های محرک، کشش خودرو را روی سطوح لغزنده افزایش می‌دهد.

در مقابل، ESP سامانه‌ای پیشرفته‌تر است که به‌طور مداوم تعادل خودرو را کنترل می‌کند و در صورت تشخیص انحراف از مسیر، کم‌فرمانی یا بیش‌فرمانی، با ترمزگیری انتخابی چرخ‌ها و کاهش توان موتور، پایداری خودرو را حفظ می‌کند. به بیان ساده، ASR از لغزش چرخ‌ها هنگام شتاب‌گیری جلوگیری می‌کند، در حالی که ESP از انحراف و از دست رفتن کنترل خودرو در شرایط بحرانی جلوگیری می‌کند.

چراغ ASR چه چیزی را نشان می‌دهد؟

بیشتر خودروهای امروزی به یک چراغ نشانگر سیستم ASR در صفحه آمپر مجهز هستند. این چراغ معمولا به شکل خودرویی با خطوط موج‌دار پشت چرخ‌ها یا با علائمی مانند ASR یا TCS نمایش داده می‌شود.

چشمک زدن چراغ ASR

اگر چراغ ASR به‌صورت چشمک‌زن روشن شود، معمولاً جای نگرانی نیست. این وضعیت نشان می‌دهد که سیستم کنترل کشش در حال مداخله است و برای جلوگیری از هرزگردی چرخ‌ها، به‌طور موقت توان موتور را کاهش داده یا روی یک یا چند چرخ ترمز اعمال کرده است.

به عبارت دیگر، چشمک زدن چراغ ASR نشان‌دهنده عملکرد صحیح سیستم و تلاش آن برای حفظ کشش و پایداری خودرو است.

روشن ماندن چراغ هشدار ASR

اگر چراغ ASR به‌طور مداوم روشن بماند، معمولا نشانه وجود نقص در سیستم یا غیرفعال شدن آن به دلیل ثبت یک خطا است. در برخی خودروها ممکن است هم‌زمان پیام ASR OFF یا چراغ‌های هشدار ABS و ESP نیز ظاهر شوند، زیرا این سامانه‌ها از حسگرها، ماژول کنترل و اجزای مشترک استفاده می‌کنند.

در حالت خاموش بودن ASR، سیستم کنترل کشش دیگر نمی‌تواند هنگام شتاب‌گیری از هرزگردی چرخ‌های محرک جلوگیری کند و در نتیجه، احتمال کاهش چسبندگی خودرو روی سطوح لغزنده افزایش می‌یابد.

در صورت روشن ماندن چراغ ASR چه باید کرد؟

در صورت روشن ماندن چراغ هشدار ASR، بهتر است خودرو در اسرع وقت توسط تعمیرکار یا مرکز خدمات تخصصی عیب‌یابی شود. علت این مشکل می‌تواند به خرابی سنسورهای سرعت چرخ، سنسور زاویه فرمان، سیم‌کشی، واحد کنترل الکترونیکی یا سایر اجزای مرتبط با سیستم ASR و ESP مربوط باشد.

بررسی حالت‌های چراغ هشدار ASR

اگر هنگام رانندگی چراغ هشدار ASR روی صفحه آمپر خودرو روشن یا چشمک‌زن شود، لزوما به معنای خرابی این سیستم نیست. در بسیاری از خودروها، چشمک زدن چراغ ASR نشان می‌دهد که سیستم در حال عملکرد است. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که ECU تشخیص دهد یکی از چرخ‌های محرک دچار هرزگردی شده است؛ در نتیجه، سیستم ASR با اعمال ترمز روی چرخ هرزگرد و در صورت لزوم کاهش گشتاور موتور، تلاش می‌کند کشش خودرو را بازیابی کند.

این رفتار مشابه عملکرد سایر سیستم‌های «کنترل کشش» (Traction Control) است. برای مثال، اگر هنگام شتاب‌گیری روی سطحی لغزنده مانند برف، یخ یا آسفالت خیس، چرخ‌های محرک شروع به هرزگردی کنند، ممکن است چراغ ASR یا TCS برای چند لحظه چشمک بزند. این حالت طبیعی است و نشان می‌دهد سیستم به‌درستی در حال حفظ پایداری و کنترل خودرو است.

اما اگر چراغ ASR به‌طور مداوم روشن بماند یا همراه با چراغ‌های ABS یا ESP ظاهر شود، احتمال وجود نقص در یکی از اجزای سیستم وجود دارد و بهتر است خودرو با دستگاه دیاگ بررسی شود.

سیستم ASR در چه شرایطی فعال می‌شود؟

سیستم ASR تنها زمانی وارد عمل می‌شود که احتمال هرزگردی چرخ‌های محرک وجود داشته باشد. این وضعیت معمولا هنگام شتاب‌گیری روی سطوح کم‌اصطکاک یا در شرایطی رخ می‌دهد که چسبندگی لاستیک‌ها کاهش پیدا کرده باشد. در ادامه با مهم‌ترین شرایط فعال شدن سیستم ASR آشنا می‌شوید. نمونه‌های رایج فعال شدن ASR را در فهرست زیر مشاهده می‌کنید.

• شروع حرکت پس از بارندگی
• حرکت در سربالایی‌های برفی یا یخ‌زده
• خروج از شانه خاکی یا مسیرهای شنی
• شتاب‌گیری هنگام سبقت گرفتن روی جاده خیس

رایج‌ترین زمان‌ فعال شدن سیستم ASR

یکی از رایج‌ترین زمان‌های فعال شدن سیستم ASR، شروع حرکت یا افزایش سرعت روی جاده‌های لغزنده است. هنگامی که چرخ‌های محرک روی سطوحی مانند آسفالت خیس، یخ، برف فشرده، شن یا ماسه قرار می‌گیرند، با کوچک‌ترین فشار روی پدال گاز ممکن است دچار هرزگردی شوند.

در چنین شرایطی، سیستم ASR با استفاده از حسگرهای سرعت چرخ، وضعیت هر چرخ را به‌طور پیوسته بررسی می‌کند. اگر یکی از چرخ‌های محرک سریع‌تر از حد معمول بچرخد و چسبندگی خود را از دست بدهد، سیستم بلافاصله با کاهش گشتاور موتور یا اعمال ترمز ملایم روی همان چرخ، کشش خودرو را بازیابی می‌کند. در نتیجه، خودرو بدون هرزگردی و با کنترل بیشتری حرکت خود را آغاز می‌کند.

فعال شدن ASR را چگونه متوجه شویم؟

ممکن است برای چند لحظه احساس کنید توان موتور کمی کاهش یافته است و هم‌زمان چراغ هشدار ASR روی صفحه آمپر به‌صورت چشمک‌زن روشن شود. این کاملا طبیعی است و نشان می‌دهد سیستم در حال جلوگیری از هرزگردی چرخ‌ها و بازگرداندن کشش خودرو است.

فعال شدن سیستم ASR رو سطوح کم‌اصطکاک

هنگام عبور از مسیرهای ناهموار، آسفالت‌های آسیب‌دیده، دست‌اندازها، سنگ‌ریزه‌ها، شن یا سطوحی که اصطکاک کمی دارند، ممکن است چسبندگی یکی از چرخ‌های محرک به‌طور موقت کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، سیستم ASR با تشخیص اختلاف سرعت چرخ‌ها، به‌سرعت وارد عمل شده و با اعمال ترمز روی چرخ هرزگرد یا کاهش گشتاور موتور، به حفظ کشش خودرو کمک می‌کند.

همچنین هنگام خروج از پیچ و شتاب‌گیری، اگر یکی از چرخ‌های محرک به دلیل کاهش اصطکاک شروع به هرزگردی کند، سیستم ASR با محدود کردن این هرزگردی، امکان انتقال بهتر نیروی موتور به سطح جاده را فراهم می‌کند. البته باید توجه داشت که حفظ تعادل کلی خودرو در پیچ‌ها بیشتر بر عهده سیستم ESP یا ESC است و ASR در این شرایط تنها وظیفه کنترل کشش چرخ‌های محرک را بر عهده دارد. مزایای فعال شدن ASR در این شرایط را در فهرست زیر مشاهده می‌کنید.

• افزایش کشش چرخ‌های محرک
• کاهش احتمال هرزگردی هنگام شتاب‌گیری
• انتقال بهتر نیروی موتور به سطح جاده
• حرکت نرم‌تر و قابل‌کنترل‌تر خودرو روی سطوح لغزنده یا ناهموار

در عمل، راننده معمولا احساس می‌کند خودرو هنگام شتاب‌گیری روی مسیرهای خیس یا ناهموار، نرم‌تر حرکت می‌کند و از هرزگردی ناگهانی چرخ‌های محرک جلوگیری می‌شود. این موضوع علاوه بر افزایش ایمنی، به بهبود کنترل خودرو در شرایط دشوار رانندگی نیز کمک می‌کند.

غیرفعال کردن سیستم ASR

در حالت عادی، توصیه می‌شود سیستم ASR همیشه فعال باشد، زیرا یکی از سامانه‌های ایمنی فعال خودرو است و نقش مهمی در جلوگیری از هرزگردی چرخ‌های محرک و حفظ کشش خودرو دارد. با این حال، در بسیاری از خودروها امکان غیرفعال کردن موقت ASR از طریق یک کلید روی داشبورد یا منوی تنظیمات خودرو وجود دارد.

این قابلیت معمولا در خودروهای مجهز به سیستم کنترل کشش ارائه می‌شود و تنها باید در شرایط خاص از آن استفاده کرد.

آیا می‌توان سیستم ASR را خاموش کرد؟

در بسیاری از خودروهای مجهز به سیستم ASR، امکان غیرفعال کردن موقت این سامانه از طریق دکمه‌ای با عنوان ASR OFF یا در برخی خودروها TCS OFF یا TC OFF وجود دارد. خودروسازان این قابلیت را برای شرایط خاصی در نظر گرفته‌اند که هرزگردی کنترل‌شده چرخ‌های محرک می‌تواند به حرکت بهتر خودرو کمک کند.

دکمه ASR OFF چه کاربردی دارد؟

هدف از طراحی دکمه ASR OFF این نیست که راننده همیشه این سیستم را خاموش نگه دارد، بلکه در برخی شرایط خاص، ممکن است خاموش کردن سیستم کنترل کشش مفید باشد. از جمله این شرایط می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• برف عمیق: گاهی چرخ‌ها برای خارج شدن از برف به مقدار کمی هرزگردی نیاز دارند و مداخله مداوم ASR می‌تواند حرکت خودرو را دشوار کند.
• گل‌ولای یا مسیرهای گلی: در این شرایط، هرزگردی کنترل‌شده ممکن است به خروج خودرو از مسیرهای گل‌آلود کمک کند.
• شن یا ماسه نرم: روی سطوح شنی، محدود شدن گشتاور موتور توسط ASR گاهی مانع حرکت خودرو می‌شود؛ بنابراین خاموش کردن موقت سیستم می‌تواند مفید باشد.
• استفاده از زنجیر چرخ: در برخی شرایط برفی، کاهش مداخله سیستم ASR به حرکت نرم‌تر خودرو و حفظ سرعت کمک می‌کند.
• رانندگی در پیست یا شرایط کنترل‌شده: برخی رانندگان حرفه‌ای ترجیح می‌دهند در پیست مسابقه، میزان هرزگردی چرخ‌ها را خودشان مدیریت کنند. این کاربرد تنها برای رانندگان باتجربه و در محیط‌های ایمن توصیه می‌شود.

آیا خاموش کردن ASR در رانندگی روزمره توصیه می‌شود؟

در شرایط عادی رانندگی، پاسخ منفی است. اگرچه از نظر فنی می‌توان سیستم ASR را غیرفعال کرد، اما در بیشتر مواقع این کار هیچ مزیتی ندارد و حتی ممکن است ایمنی خودرو را کاهش دهد. خاموش کردن ASR باعث می‌شود چرخ‌های محرک هنگام شتاب‌گیری راحت‌تر هرزگردی کنند؛ قابلیتی که تنها در شرایط خاص مانند برف عمیق، گل یا شن نرم می‌تواند مفید باشد.

در چه شرایطی بهتر است ASR را خاموش کنیم؟

در برخی شرایط، هرزگردی کنترل‌شده چرخ‌ها می‌تواند به حرکت خودرو کمک کند. در این مواقع، غیرفعال کردن موقت ASR ممکن است مفید باشد. در فهرست زیر برخی از این شرایط را آورده‌ایم.

• حرکت در برف عمیق که چرخ‌ها برای پیدا کردن چسبندگی به مقدار کمی هرزگردی نیاز دارند.
• رانندگی در گل‌ولای یا شن نرم که محدود شدن گشتاور موتور می‌تواند مانع خروج خودرو شود.
• برخی شرایط آفرود که راننده به کنترل مستقیم‌تری بر نیروی محرکه نیاز دارد.

البته پس از عبور از این شرایط، بهتر است سیستم ASR دوباره فعال شود تا خودرو در جاده‌های معمولی از حداکثر ایمنی و کشش برخوردار باشد. در جاده‌های آسفالتی، خیس یا لغزنده، خاموش کردن ASR معمولا توصیه نمی‌شود؛ زیرا این سیستم با جلوگیری از هرزگردی چرخ‌های محرک، به حفظ کنترل خودرو کمک می‌کند.

خطرات رانندگی با ASR خاموش

غیرفعال کردن سیستم کنترل کشش در رانندگی روزمره می‌تواند پیامدهای زیر را به همراه داشته باشد.

• افزایش احتمال هرزگردی چرخ‌های محرک هنگام شتاب‌گیری.
• کاهش چسبندگی خودرو روی جاده‌های خیس، برفی یا لغزنده.
• دشوارتر شدن کنترل خودرو هنگام شروع حرکت روی سطوح کم‌اصطکاک.
• افزایش سایش لاستیک‌ها به دلیل چرخش بی‌مورد چرخ‌های محرک.

همچنین باید توجه داشت که در بسیاری از خودروهای مدرن، با فشردن دکمه ASR OFF، سیستم به‌طور کامل غیرفعال نمی‌شود، بلکه تنها میزان مداخله آن کاهش می‌یابد. علاوه بر این، برخی خودروها پس از رسیدن به سرعت مشخص یا با خاموش و روشن شدن مجدد موتور، به‌طور خودکار سیستم ASR را دوباره فعال می‌کنند. این ویژگی‌ها با هدف حفظ ایمنی خودرو طراحی شده‌اند.

علائم خرابی سیستم ASR

خرابی سیستم ASR معمولا با نشانه‌های زیر همراه است.

• روشن ماندن چراغ هشدار ASR روی صفحه آمپر.
• افزایش هرزگردی چرخ‌های محرک هنگام شروع حرکت یا شتاب‌گیری.
• کاهش کشش خودرو روی جاده‌های خیس، برفی یا یخ‌زده.
• کاهش کنترل خودرو هنگام شتاب‌گیری در مسیرهای لغزنده.
• روشن شدن هم‌زمان چراغ‌های ABS یا ESP در برخی خودروها

در خودروهای مدرن امروزی تمامی اطلاعات سنسورها در شبکه مولتی پلکس قرار می‌گیرد تا قسمت‌های مختلف بتوانند با توجه به نیاز خود از اطلاعات مربوطه استفاده کنند. بنابراین آشنایی با سیستم مولتی پلکس خودرو برای عیب‌یابی سیستم ASR نیز اهمیت پیدا می‌کند. برای آشنایی با سیستم مالتی پلکس در خودرو می‌توانید فیلم آموزش آشنایی با سیستم مالتی پلکس خودروهای ایرانی، فرانسه و ایرانیزه شده فرادرس را مشاهده کنید.

دلایل خرابی سیستم ASR چیست؟

خرابی سیستم ASR چندان رایج نیست، اما مانند سایر سامانه‌های الکترونیکی خودرو، ممکن است به مرور زمان دچار نقص شود. از مهم‌ترین دلایل کاهش عملکرد یا از کار افتادن سیستم ASR می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• خرابی «حسگر سرعت چرخ» (Wheel Speed Sensor): از آنجا که ASR برای تشخیص هرزگردی به اطلاعات این حسگرها وابسته است، خرابی آن‌ها یکی از شایع‌ترین علل بروز خطای ASR محسوب می‌شود.
• کثیف شدن یا شل شدن حسگرها و اتصالات برقی: تجمع آلودگی، زنگ‌زدگی یا شل بودن سوکت‌ها می‌تواند باعث ارسال اطلاعات نادرست به ECU شود.
• کاهش سطح روغن ترمز: پایین بودن سطح روغن ترمز ممکن است عملکرد سیستم‌های ABS، EBD و ASR را تحت تأثیر قرار دهد و موجب روشن شدن چراغ هشدار شود.
• ایراد در عملکرد موتور: خرابی قطعاتی مانند کوئل، شمع یا سایر اجزای سیستم جرقه‌زنی که باعث احتراق ناقص (Misfire) شوند، ممکن است موجب محدود شدن عملکرد ASR یا روشن شدن چراغ هشدار آن شوند؛ زیرا این سیستم برای کنترل گشتاور موتور به عملکرد صحیح ECU موتور وابسته است.
• خرابی ماژول هیدرولیکی یا اتصالات الکتریکی سیستم ABS/ASR: وجود نقص در سیم‌کشی، سوکت‌ها، شیرهای برقی یا ماژول هیدرولیکی ABS می‌تواند ارتباط بین اجزای سیستم را مختل کرده و باعث از کار افتادن ASR شود.

دلیل روشن شدن هم‌زمان چراغ‌های ABS، EBD، ASR و ESP چیست؟

در خودروهای مدرن، این چهار سامانه معمولا از یک واحد کنترل الکترونیکی، یک بلوک هیدرولیکی مشترک و حسگرهای مشترک سرعت چرخ استفاده می‌کنند. تفاوت اصلی آن‌ها در نرم‌افزار کنترلی و حسگرهای تکمیلی مانند حسگر زاویه فرمان و حسگر Yaw در ESP و منطق عملکرد آن‌هاست.

این موضوع باعث شده است که خرابی یک حسگر یا ماژول مشترک، گاهی به روشن شدن هم‌زمان چراغ‌های ABS، EBD، ASR و ESP روی صفحه آمپر منجر شود. بنابراین یادگیری نحوه عملکرد هر کدام از این سامانه‌ها مخصوصا سیستم ضد قفل در خودرو می‌تواند به درک بهتر سایر سامانه‌ها کمک کند. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره سیستم ای بی اس و تعمیرات مربوطه می‌توانید فیلم آموزش عملی نگهداری و تعمیر سیستم ای بی اس ABS خودرو و تعویض لنت‌ها فرادرس را مشاهده کنید.

در صورت خرابی سیستم ASR چه باید کرد؟

روشن ماندن چراغ هشدار ASR را نباید نادیده گرفت؛ زیرا در این شرایط، خودرو بخشی از توانایی خود را برای حفظ کشش روی سطوح لغزنده از دست می‌دهد. بهترین اقدام، مراجعه هرچه سریع‌تر به یک تعمیرگاه مجهز برای انجام عیب‌یابی با دستگاه دیاگ است.

در فرآیند عیب‌یابی، تعمیرکار معمولا اقدامات زیر را انجام می‌دهد.

• بررسی کدهای خطای ثبت‌شده در ECU با دستگاه دیاگ
• بررسی عملکرد حسگرهای سرعت چرخ
• کنترل سیم‌کشی و اتصالات الکتریکی
• بررسی ماژول ABS/ASR/ESP
• ارزیابی عملکرد سیستم ترمز

پس از رفع ایراد، عملکرد سیستم ASR و سامانه‌های مرتبط مانند ABS و ESP به حالت عادی بازمی‌گردد و خودرو دوباره می‌تواند در شرایط لغزنده، کشش و پایداری بهتری را برای راننده فراهم کند. خرابی سیستم ASR اگرچه نسبتا نادر است، اما می‌تواند ایمنی خودرو را به‌ویژه در مسیرهای لغزنده کاهش دهد. به همین دلیل، آشنایی با علائم خرابی ASR، دلایل بروز این مشکل و اقدامات لازم برای عیب‌یابی، نقش مهمی در حفظ عملکرد صحیح سیستم‌های ایمنی خودرو دارد.

یادگیری مهندسی مکانیک با فرادرس

یادگیری مهندسی مکانیک با درک مفاهیم پایه‌ای مانند ریاضیات، فیزیک و اصول مکانیک آغاز می‌شود. در این مسیر، ابتدا با مباحثی مانند استاتیک، دینامیک، مقاومت مصالح، ترمودینامیک، انتقال حرارت، مکانیک سیالات و طراحی اجزای ماشین آشنا می‌شوید. سپس با استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی مانند SolidWorks، CATIA، AutoCAD و ANSYS، مهارت طراحی، مدل‌سازی سه‌بعدی و تحلیل عملکرد قطعات و سیستم‌های مکانیکی را به‌صورت عملی فرا می‌گیرید.

در کنار آموزش‌های تئوری، انجام پروژه‌های عملی، کار با تجهیزات کارگاهی، آشنایی با فرآیندهای ساخت، مونتاژ و عیب‌یابی ماشین‌آلات، نقش مهمی در تقویت مهارت‌های مهندسی دارد. همچنین با بررسی مثال‌های واقعی از صنایع خودرو، نفت و گاز، نیروگاه‌ها و تولید، نحوه به‌کارگیری مفاهیم مهندسی در حل مسائل عملی را یاد خواهید گرفت.

در پایان، با تلفیق دانش فنی، مهارت‌های نرم‌افزاری و تجربه عملی، توانایی تحلیل، طراحی و بهینه‌سازی سیستم‌های مکانیکی را برای ورود به بازار کار یا ادامه تحصیل در حوزه مهندسی مکانیک به دست خواهید آورد.

• فیلم آموزش تحلیل استاتیکی با سالیدورکس
• فیلم آموزش سینماتیک و دینامیک ماشین‌ها
• فیلم آموزش دینامیک تحلیلی همراه با شبیه سازی در متلب
• فیلم آموزش نرم افزار Autodesk Inventor 
• فیلم آموزش ترمودینامیک، مرور و حل سوالات آزمون‌ های استخدامی

برای یادگیری سایر دروس و مطالب مرتبط با مهندسی مکانیک می‌توانید از لینک زیر استفاده کنید.

• مجموعه فیلم آموزش مهندسی مکانیک از دروس دانشگاهی تا کاربردی

جمع‌بندی

در ابتدای این مطلب از مجله فرادرس به این موضوع پرداختیم که سیستم ASR چیست و مزایا و معایب آن را شرح دادیم. سپس درباره این موضوع توضیح دادیم که ایا می‌توان سیستم ASR را غیرفعال کرد و در چه شرایطی بهتر است ASR را خاموش کنیم.

درباره سنسور سرعت چرخ در ASR توضیحاتی دادیم و به این موضوع پرداختیم که سیستم ASR چگونه تصمیم می‌گیرد. در ادامه درباره نحوه تاثیر سیستم ASR بر روی توان موتور و نحوه ترمزگیری چرخ‌ها توضیح دادیم.

سپس به این سوال پاسخ دادیم که چراغ ASR چه چیزی را نشان می‌دهد و درباره چشمک زدن چراغ ASR و روشن ماندن آن توضیح دادیم. سپس این موضوع را شرح دادیم که سیستم ASR در چه شرایطی فعال می‌شود و رایج‌ترین زمان فعال شدن ASR چه‌موقع است. در پایان نیز علائم و دلایل خرابی ASR را بیان کردیم.