ESP یا سیستم کنترل پایداری خودرو چیست؟ + تفاوت با ABS
سیستم کنترل پایداری در خودرو با مدیریت اعمال نیروی ترمز به هر کدام از چرخها و کنترل نیروی موتور در خودروها باعث میشود تا راننده در سرپیچها و ترمزگیریهای شدید پایداری خودرو را حفظ کند. خودروهایی که دارای این سیستم هستند در صفحه کیلومتر خود چراغ ESP دارند و معمولا کلیدی برای فعال یا غیرفعال کردن آن نیز در خودرو قرار داده میشود. در این مطلب از مجله فرادرس به این موضوع میپردازیم که ESP چیست و تفاوت آن را با ترمز ضد قفل بیان میکنیم. اجزای سیستم کنترل پایداری مانند سنسور زاویه فرمان و سنسورهای چرخها را توضیح میدهیم. سپس نشانههای خرابی سیستم ESP خودرو را بیان میکنیم و در پایان نیز برخی دلایل خرابی ESP خودرو را شرح میدهیم.
- با نحوه کارکرد سیستم ESP خودرو آشنا میشوید.
- تفاوت سیستم ESP و ترمز ضد قفل را میآموزید.
- تفاوت سیستم ESP و TCS را یاد میگیرید.
- اجزای اصلی سیستم کنترل پایداری را میآموزید.
- با سنسورهای زاویه فرمان و سرعت چرخ آشنا میشوید.
- دلایل خرابی سیستم ESP را میآموزید.
ESP در خودرو چیست؟
«سیستم کنترل پایداری خودرو» (Electronic Stability Programme | ESP) یکی از مهمترین فناوریهای ایمنی در خودرو است که در برخی از خودروهای جدید نصب میشود. این سیستم در کنار سیستم ترمز ضد قفل عمل میکند و در شرایط بحرانی رانندگی، مانند ترمزگیری ناگهانی یا از دست رفتن پایداری خودرو در سر پیچها، به راننده کمک میکند تا کنترل خودرو را حفظ کرده و از وقوع تصادف جلوگیری میکند.
سیستم ESP چگونه کار میکند؟
سیستم کنترل پایداری خودرو اطلاعات مهمی مانند سرعت چرخها و زاویه فرمان را از طریق سنسورها گرفته و آنها را در واحد کنترل الکترونیکی پردازش میکند. این واحد بهطور دائم وضعیت خودرو را در هنگام حرکت بهویژه هنگام عبور از پیچها تحلیل میکند. اگر میزان نیروی جانبی واردشده به خودرو از چسبندگی موجود بین تایرها و سطح جاده بیشتر شود، خودرو دچار لغزش شده و از مسیر خارج میشود. در چنین شرایطی سیستم ESP وارد عمل میشود.
سیستم کنترل پایداری در خودرو با کاهش توان موتور و اعمال نیروی ترمز بهصورت جداگانه روی هر چرخ، باعث میشود تا خودرو دوباره به مسیر مورد نظر راننده برگردد. به عبارت دیگر ESP بسته به شرایط، روی یک یا چند چرخ مشخص ترمز اعمال میکند تا گشتاور اصلاحی لازم برای بازگرداندن خودرو به مسیر ایجاد شود.
ESP چه نوع لغزشهایی را کنترل میکند؟
سیستم کنترل پایداری خودرو روی هر دو محور جلو و عقب خودرو فعال است و میتواند انواع مختلف لغزش را اصلاح کند.
لغزش چرخهای جلو: زمانی که خودرو در پیچ تمایل دارد به سمت بیرون پیچ حرکت کند و فرمانپذیری کاهش یابد.
لغزش چرخهای عقب: زمانی که قسمت عقب خودرو از مسیر منحرف شده و خودرو تمایل به چرخش بیش از حد پیدا میکند.
لغزش همزمان چهار چرخ: حالتی که هر چهار چرخ بهطور همزمان بخشی از چسبندگی خود را از دست میدهند و خودرو دچار سرخوردگی عمومی میشود.
اگر برای جلوگیری از یک تصادف احتمالی مجبور شوید بهطور ناگهانی مسیر خودرو را تغییر دهید، یا به دلیل لغزنده بودن سطح جاده، میزان چسبندگی چرخ به جاده کاهش پیدا کند، سیستم ESP وارد عمل میشود و به شما کمک میکند کنترل خودرو را حفظ کنید. به همین دلیل، تجهیز خودروها به سیستم کنترل پایداری الکترونیکی بهعنوان یک الزام استاندارد، نقش بسیار مهمی در افزایش ایمنی رانندگی دارد.
فراموش نکنید که حتی پیشرفتهترین سیستمهای ایمنی نیز نمیتوانند قوانین فیزیک را نقض کنند. همچنین، ESP فقط زمانی میتواند به حفظ تعادل خودرو کمک کند که راننده فرمان را به سمت مسیر صحیح هدایت کند. اگر فرمان را اشتباه بچرخانید یا اصلاً فرمان ندهید، ESP نیز نمیتواند خودرو را از حادثه نجات دهد.
یادگیری مکانیک خودرو با فرادرس
برای یادگیری مکانیک خودرو لازم است تا مهارتهای فنی خود را در حوزه شناخت قطعات، نحوه عملکرد آنها در خودرو و عیبیابی آنها بالا ببریم. برای این منظور بهتر است در ابتدا بهصورت تئوری با نحوه عملکرد آنها در خودرو آشنا شویم و سپس بهطور همزمان در محیطهای کارگاهی یا تعمیرگاههای خودرو از نزدیک آنها را بررسی کنیم.
در یادگیری مکانیک خودرو از طریق دانشگاه، در ابتدا برخی از دروس پایه رشته مهندسی مکانیک مانند استاتیک و طراحی اجزای مکانیکی به دانشجو آموزش داده میشود. در ادامه دروس اختصاصی مکانیک خودرو مانند سیستم احتراق داخلی و سیستم سوخترسانی در خودرو آموزش داده میشود و بهطور همزمان نیز کارگاههای آموزشی برای درک بهتر مفاهیم مربوطه لحاظ میشود.
برای یادگیری مکانیک خودرو میتوانید از فیلمهای آموزشی متنوعی که در فرادرس تهیه شده است نیز استفاده کنید. در فهرست زیر برخی از این فیلمهای آموزشی را آوردهایم.
- فیلم آموزش برق خودرو و عیب یابی قطعات الکتریکی و الکترونیکی ماشین فرادرس
- فیلم آموزش آشنایی با سیستم کولر خودرو و عیب یابی آن فرادرس
- فیلم آموزش دیاگ خودرو و انژکتور، آشنایی با نحوه دیاگ زدن ماشین و عیب یابی فرادرس
- فیلم آموزش آشنایی با عملکرد موتور خودرو فرادرس
- فیلم آموزش عملی نگهداری و تعمیر سیستم ای بی اس ABS خودرو و تعویض لنتها فرادرس
همچنین فرادرس، دورههای ویدیویی بسیار متنوع و کاربردی را در زمینه تعمیر و نگهداری خودرو به انتشار رسانده که اگر به این مباحث علاقهمند هستید میتوانید آنها را از طریق لینک زیر مشاهده کنید.
تا به اینجای مطلب با سیستم ESP و وظیفه آن در خودرو آشنا شدید و نحوه کارکرد آن را یاد گرفتیم، در ادامه، نشانههای خرابی سیستم الکترونیکی پایداری خودرو را مرور میکنیم و با دلایل خرابی آن آشنا میشویم. برای مطالعه بیشتر این نوع مطالب و دسترسی همیشگی به آنها در موبایل خود، پیشنهاد میکنیم که اپلیکیشن رایگان مجله فرادرس را نصب کنید.
برای نصب اپلیکیشن رایگان مجله فرادرس، کلیک کنید.
تفاوت ABS و ESP چیست؟
برای اینکه بتوانیم تفاوت سیستم پایداری خودرو با سیستم ای بی اس را بررسی کنیم، بهتر است هر کدام از آنها را در موارد زیر با هم مقایسه کنیم.
- وظیفه اصلی: ترمز ای بی اس در ترمزگیری شدید از قفل شدن چرخها جلوگیری میکند. اما وظیفه ESP حفظ پایداری خودرو در زمان حرکت و جلوگیری از انحراف و لغزش خودرو است.
- زمان فعال شدن: ABS تنها در زمان ترمزگیری فعال میشود، ولی سیستم پایداری الکترونیکی خودرو بهطور مداوم وضعیت خودرو را پایش میکند و در صورت تشخیص ناپایداری مداخله میکند.
- پارامترهای تحت کنترل: ای بی اس سرعت چرخها را بررسی میکند اما ESP علاوه بر سرعت چرخها مواردی نظیر شتاب جانبی، زاویه فرمان و میزان گردش خودرو را نیز بررسی و کنترل میکند.
- روش مداخله: ترمز ABS با تنظیم فشار روغن ترمز از قفل شدن چرخها جلوگیری میکند. سیستم کنترل پایداری خودرو علاوه بر تنظیم فشار ترمز هر چرخ، در صورت نیاز توان موتور را نیز کاهش میدهد.
- روند توسعه: ترمز ABS فناوری قدیمیتر و پایهایتر است در حالیکه سیستم کنترل پایداری الکترونیکی خودرو بر پایه سیستم ای بی اس توسعه یافته و قابلیتهای بیشتری به آن افزوده است.
| ویژگی | ترمز ضد فقل | سیستم کنترل پایداری الکترونیکی |
| وظیفه اصلی | جلوگیری از قفل شدن چرخها در زمان ترمزگیری | حفظ پایداری و کنترل خودرو |
| زمان عملکرد | فقط هنگام ترمزگیری | در تمام طول رانندگی |
| سنسورهای اصلی | سنسورهای سرعت چرخ | سنسور سرعت چرخ، زاویه فرمان، شتاب جانبی و نرخ چرخش خودرو |
| نوع مداخله | تنظیم فشار ترمز | تنظیم فشار ترمز و کاهش توان موتور |
| هدف | حفظ قابلیت فرمانپذیری هنگام ترمز | جلوگیری از انحراف و سر خوردن خودرو |
| فناوری | سیستم پایه | سیستم پیشرفته مبتنی بر ABS |
در این قسمت آموختیم که تفاوت ترمز ضد قفل با ESP چیست. در ادامه به این موضوع میپردازیم که تفاوت سیستم کنترل کشش خودرو با ESP چیست و سیستم کنترل کشش در خودرو را شرح میدهیم.
تفاوت سیستم ESP و TCS چیست؟
«سیستم کنترل کشش» (Traction Control System | TCS) هنگام شتابگیری خودرو عمل میکند. این سیستم با تشخیص هرزگردی چرخهای محرک، گشتاور موتور را کاهش داده یا روی چرخ هرزگرد ترمز اعمال میکند تا بتواند جلوی از دست رفتن کشش خودرو را بگیرد. در مقابل سیستم کترل پایداری الکترونیکی بیشتر بر حفظ تعادل و پایداری خودرو تمرکز دارد. این سیستم با بررسی میزان چرخش خودرو حول محور عمودی، میزان لغزش جانبی تایرها و همچنین جهت فرمان، وضعیت حرکت خودرو را بهطو مداوم کنترل میکند.
در بسیاری از خودروهای مدرن، تنها یک چراغ هشدار ESP روی صفحه کیلومتر وجود دارد. در این خوردوها، سیستمهای TCS و ESP بهصورت یکپارچه با یکدیگر کار میکنند و اطلاعات خود را به اشتراک میگذارند تا بهترین نتیجه ممکن در حفظ کشش و پایداری خودرو حاصل شود. در ادامه به این موضوع میپردازیم که اجزای اصلی ESP در خودرو چیست و آنها را توضیح میدهیم.
دلیل چشمک زدن چراغ ESP چیست؟
چشمک زدن چراغ ESP نشان میدهد که سیستم کنترل پایداری در حال مداخله و کمک به حفظ کنترل خودرو است. در این شرایط ممکن است با وجود فشردن پدال گاز، احساس کنید قدرت موتور کاهش یافته است. همچنین ممکن است حس کنید خودرو بهطور خودکار در حال ترمزگیری است، زیرا سیستم برای جلوگیری از لغزش یا انحراف، روی یک یا چند چرخ ترمز اعمال میکند.
هنگام فعال شدن ESP، خودرو ممکن است حرکات جزئی و غیرمنتظرهای داشته باشد، بهطوریکه احساس کنید فرمان اندکی تغییر کرده یا مثل اینکه ترمز را بهصورت لحظهای فشار دادهاید. همچنین ممکن است صدای کار کردن پمپ هیدرولیک سیستم ترمز را بشنوید، زیرا عملگر ESP در حال تنظیم فشار ترمز چرخها برای بازگرداندن خودرو به مسیر صحیح است.
بهطور کلی، هرچه خودرو پیشرفتهتر و گرانتر باشد، عملکرد سیستم ESP نرمتر و نامحسوستر خواهد بود. در برخی خودروها مداخله سیستم آنقدر روان انجام میشود که راننده تغییر محسوسی در رفتار خودرو احساس نمیکند و تنها نشانه فعال شدن آن، چشمک زدن چراغ هشدار ESP یا تصویر خودروی در حال لغزش روی صفحه آمپر است.
روشن ماندن دائمی چراغ ESP
هنگامی که سوئیچ خودرو را باز میکنید، چراغهای هشدار روی صفحه آمپر از جمله چراغ ESP روشن میشوند. در این مرحله، سیستمهای الکترونیکی خودرو فعال شده و فرآیند عیبیابی و بررسی اولیه خود را آغاز میکنند. پس از روشن شدن موتور و تکمیل این بررسیها، در صورت سالم بودن سیستمها، چراغهای هشدار خاموش خواهند شد.
- خاموش کردن کلید ESP توسط راننده: در بسیاری از خودروها دکمه ESP برای غیرفعال کردن آن وجود دارد. اگر راننده این سیستم را بهصورت دستی خاموش کند، چراغ ESP روی صفحه آمپر روشن میماند تا نشان دهد سیستم کنترل پایداری در حال حاضر فعال نیست.
- وجود نقص یا خرابی در سیستم ESP: اگر یکی از اجزای سیستم ESP دچار مشکل شود، چراغ هشدار آن بهطور مداوم روشن خواهد ماند. این وضعیت نشان میدهد که سیستم کنترل پایداری قادر به انجام وظایف خود بهصورت کامل نیست. در چنین شرایطی بهتر است خودرو توسط تعمیرکار یا مرکز خدمات مجاز بررسی شود تا علت خرابی شناسایی و برطرف گردد.
به طور خلاصه چشمک زدن چراغ ESP معمولاً نشاندهنده فعال بودن و عملکرد صحیح سیستم است، اما روشن ماندن دائمی آن میتواند نشانه غیرفعال بودن سیستم در حالت ESP Off یا وجود یک ایراد فنی باشد.
اجزای اصلی سیستمهای ESP و TCS چیست؟
برای اینکه سیستمهای کنترل پایداری الکترونیکی و کنترل کشش بتوانند وضعیت خودرو را بهدرستی تشخیص داده و در زمان مناسب وارد عمل شوند، از چند سنسور مهم استفاده میکنند. این سنسورها بهطور مداوم اطلاعات مختلفی را به واحد کنترل الکترونیکی ارسال میکنند تا خودرو در شرایط بحرانی نیز تحت کنترل باقی بماند.
اجزای اصلی سیستم ESP را در فهرست زیر مشاهده میکنید. در ادامه هر کدام از آنها را شرح میدهیم.
- سنسور زاویه فرمان
- سنسور موقعیت دریچه گاز
- سنسور سرعت چرخ
- سنسورهای نرخ گردش، نرخ غلتش و شتاب جانبی
- واحد کنترل الکترونیکی و عملگر هیدرو الکترونیکی
سنسور زاویه فرمان ESP چیست؟
سنسور زاویه فرمان (Steering Wheel Position Sensor) میزان چرخش فرمان را بر حسب درجه اندازهگیری میکند و به واحد کنترل میفرستد. در واقع، سیستم ESP با کمک این اطلاعات متوجه میشود راننده قصد دارد خودرو را به چه سمتی هدایت کند.
هدف اصلی ESP این است که خودرو را به مسیری بازگرداند که راننده با فرمان انتخاب کرده است. به همین دلیل، هنگام فعال شدن سیستم، اگر راننده فرمان را به سمت مسیر صحیح هدایت کند، عملکرد ESP کاملاً طبیعی و هماهنگ با خواسته او احساس خواهد شد.
کارشناسان ایمنی رانندگی همیشه توصیه میکنند در شرایط اضطراری به مسیر فرار یا محل امن نگاه کنید، نه به مانع یا خطری که میخواهید از آن دوری کنید. زیرا معمولاً خودرو به سمتی حرکت میکند که راننده به آن نگاه میکند.
در این قسمت آموختیم که سنسور زاویه فرمان در سیستم ESP چیست. در ادامه به این موضوع میپردازیم که اهمیت سنسور موقعیت دریچه گاز در سیستم ESP چیست و آن را شرح میدهیم.
سنسور موقعیت دریچه گاز
سنسور موقعیت دریچه گاز (Throttle Position Sensor) میزان فشردن پدال گاز یا موقعیت دریچه گاز را به واحد کنترل الکترونیکی اطلاع میدهد. در شرایط عادی، موتور بر اساس درخواست راننده قدرت لازم را تولید میکند، اما اگر سیستم ESP یا TCS تشخیص دهد که قدرت یا گشتاور درخواستی باعث از دست رفتن کنترل خودرو میشود، میتواند در عملکرد موتور دخالت کند.
به بیان ساده، حتی اگر راننده پدال گاز را تا حد زیادی فشار داده باشد، سیستم کنترل پایداری میتواند برای حفظ ایمنی، توان موتور را کاهش دهد و بهطور موقت فرمان راننده را نادیده بگیرد. این کار باعث میشود خودرو دوباره به وضعیت پایدار بازگردد.
سنسور سرعت چرخ در ESP چیست؟
هر چرخ خودرو به یک سنسور سرعت چرخ (Wheel Speed Sensor) مجهز است که سرعت چرخش آن را بهطور جداگانه اندازهگیری کرده و به واحد کنترل ارسال میکند. این اطلاعات برای تشخیص لغزش و از دست رفتن چسبندگی بین چرخ و جاده بسیار مهم است.
برای مثال، در حالت «کمفرمانی» (Understeer) چرخهای جلو تمایل دارند روی سطح جاده سر بخورند و رفتار آنها با مسیر مورد انتظار خودرو مطابقت نداشته باشد. در حالت بیشفرمانی (Oversteer) نیز بخش عقب خودرو شروع به لغزش میکند. واحد کنترل با مقایسه سرعت چرخها و سایر اطلاعات دریافتی، این شرایط را تشخیص داده و اقدامات اصلاحی لازم را انجام میدهد.
همچنین اگر هنگام شتابگیری یکی از چرخهای محرک شروع به هرزگردی کند و سرعت آن نسبت به چرخ دیگر همان محور افزایش یابد، سیستم TCS این اختلاف سرعت را تشخیص داده و برای جلوگیری از لغزش، با کاهش توان موتور یا اعمال ترمز روی چرخ مربوطه وارد عمل میشود.
به محض اینکه خودرو شروع به حرکت میکند، سنسورهای سرعت چرخها بهطور مداوم اطلاعات مربوط به سرعت هر چرخ را جمعآوری و به واحد کنترل ارسال میکنند. این اطلاعات به سیستم کمک میکنند تا هرگونه اختلاف غیرعادی بین سرعت چرخها را تشخیص دهد.
واحد کنترل، سرعت هر چرخ را با زاویه فرمان راننده و مسیر واقعی حرکت خودرو مقایسه میکند. اگر خودرو برخلاف مسیری که راننده با فرمان تعیین کرده در حال حرکت باشد، سیستم متوجه میشود که بخشی از چسبندگی خودرو با جاده از دست رفته و احتمال لغزش یا انحراف وجود دارد.
راننده باید فرمان را به سمتی بچرخاند که قصد دارد خودرو به آن مسیر بازگردد. در این حالت، سیستم با استفاده از ترمزگیری انتخابی و کنترل توان موتور، به بازگرداندن خودرو به مسیر مورد نظر کمک میکند. به عبارت دیگر، ESP نمیتواند مقصد حرکت خودرو را تشخیص دهد، این راننده است که با فرمان دادن مسیر مورد نظر را مشخص میکند و سیستم تنها به حفظ یا بازیابی آن مسیر کمک میکند.
سنسورهای نرخ گردش، نرخ غلتش و شتاب جانبی
این سنسورها معمولاً در قسمت مرکزی خودرو و در پایینترین بخش کف اتاق نصب میشوند تا بتوانند حرکات خودرو را با دقت بیشتری اندازهگیری کنند. در خودروهای مدرن، این مجموعه سنسورها حرکت خودرو را در سه محور X، Y و Z تحت نظر دارد.
این سنسورها وضعیت حرکت خودرو را از جهات مختلف بررسی میکنند. برای مثال تشخیص میدهند خودرو چقدر به طرفین متمایل شده، با چه سرعتی در حال چرخش است، در پیچها چه میزان نیروی جانبی به آن وارد میشود و هنگام شتابگیری یا ترمزگیری چگونه حرکت میکند. سیستم ESP با استفاده از این اطلاعات، مسیر واقعی حرکت خودرو را با مسیری که راننده از طریق فرمان تعیین کرده مقایسه میکند. اگر خودرو دچار لغزش یا انحراف شود، سیستم بهطور خودکار وارد عمل شده و با کاهش قدرت موتور یا ترمزگیری روی چرخهای مناسب، به حفظ کنترل خودرو کمک میکند.
واحد کنترل الکترونیکی و عملگر هیدرو الکترونیکی
«واحد کنترل الکترونیکی» (Control Unit) اطلاعات دریافتی از سنسورهای مختلف خودرو را پردازش و تحلیل میکند. این واحد با بررسی دادههایی مانند سرعت چرخها، زاویه فرمان و وضعیت حرکت خودرو، میزان پایداری خودرو را تشخیص میدهد.
«عملگر هیدرو الکترونیکی» (Hydro Electronic Actuator) نیز دستورات صادرشده از واحد کنترل را دریافت میکند و فشار روغن ترمز را برای هر چرخ بهصورت جداگانه تنظیم میکند. این قابلیت به سیستم ESP اجازه میدهد تا در صورت نیاز، روی یک یا چند چرخ مشخص ترمز اعمال کرده و به حفظ تعادل و کنترل خودرو کمک کند.
در خودروهای جدیدتر، سیستم کنترل پایداری با سیستم ترمز ABS ترکیب شده است. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره سیستم ای بی اس و تعمیرات مربوطه میتوانید فیلم آموزش عملی نگهداری و تعمیر سیستم ای بی اس ABS خودرو و تعویض لنتها فرادرس را مشاهده کنید.
علائم خرابی سیستم ESP چیست؟
در فهرست زیر برخی از نشانههای متداول خرابی سیستم پایداری خودرو را آوردهایم.
- روشن ماندن چراغ هشدار ESP روی صفحه آمپر
- فعال شدن ناگهانی ترمزها بدون اینکه ضروری باشد یا مداخله غیرعادی سیستم
- کاهش کنترل فرمان و پایداری خودرو در حین رانندگی
- روشن شدن همزمان چراغهای ESP و ABS
- غیرفعال شدن «سیستم کنترل کشش» (TCS) و افزایش احتمال هرزگردی چرخها
- لغزش بیش از حد خودرو روی سطوح خیس، برفی یا یخی
- عدم مداخله ESP هنگام انحراف یا سر خوردن خودرو
- کاهش پایداری خودرو در پیچها و مانورهای اضطراری
- ثبت کدهای خطا در ECU مربوط به سنسورهای سرعت چرخ، زاویه فرمان یا شتاب جانبی
خرابی سیستم ESP معمولاً به معنای از کار افتادن ترمزهای معمولی خودرو نیست. در بیشتر موارد، خودرو همچنان قادر به ترمزگیری است، اما قابلیتهای کمکی پایداری و کنترل لغزش خودرو از دست میرود و ایمنی رانندگی، بهویژه در شرایط اضطراری و سطوح لغزنده، کاهش مییابد.
عوامل خرابی ESP چیست؟
در فهرست زیر برخی از دلایل رایج خرابی در سیستم کنترل پایداری الکترونیکی خودرو را شرح میدهیم.
- خرابی سنسور سرعت چرخ: این سنسور سرعت چرخش هر چرخ را اندازهگیری میکند. در صورت خرابی یا ارسال اطلاعات نادرست، سیستم ESP نمیتواند وضعیت خودرو را بهدرستی تشخیص دهد.
- خرابی سنسور زاویه فرمان: این سنسور زاویه و جهت چرخش فرمان را اندازهگیری میکند. خرابی آن باعث میشود واحد کنترل ESP اطلاعات دقیقی از مسیر موردنظر راننده دریافت نکند.
- خرابی واحد کنترل ESP: «واحد الکترونیکی سیستم کنترل پایداری» (ESP Module) مغز سیستم ESP است. هرگونه نقص در این بخش میتواند باعث از کار افتادن کامل سیستم شود.
- مشکلات سیستم ترمز: سیستم ESP برای عملکرد صحیح به سیستم ترمز وابسته است. کاهش فشار ترمز، نشتی روغن ترمز یا فرسودگی قطعات ترمز میتواند عملکرد ESP را مختل کند.
- ضعیف بودن باتری یا نوسان ولتاژ: سیستم ESP به ولتاژ پایدار نیاز دارد. ضعیف بودن باتری، خرابی دینام یا نوسانات برق خودرو ممکن است باعث ایجاد خطا در سیستم شود.
- خرابی سیمکشی یا اتصالات الکتریکی: قطع شدن سیمها، اتصالات ضعیف، خوردگی سوکتها یا اتصال کوتاه میتواند ارتباط بین سنسورها و واحد کنترل ESP را مختل کند.
دلایلی که باعث خرابی در سیستم کنترل پایداری خودرو میشوند را در حالت کلی میتوان به دو دسته کلی زیر تقسیم کرد.
- خرابی یکی از اجزای سیستم ESP
- خطا در شبکه مولتی پلکس
خرابی یکی از اجزای سیستم ESP
یکی از رایجترین دلایل بروز مشکل در سیستم ESP، خرابی سنسور سرعت چرخ است که بسیاری از تعمیرکاران آن را با نام سنسور ABS میشناسند. این سنسور روی مجموعه تعلیق و در نزدیکی چرخ، ترمز و توپی چرخ نصب میشود و وظیفه دارد سرعت چرخش هر چرخ را بهطور مداوم به واحد کنترل گزارش دهد.
از آنجا که این سنسور در معرض شرایط سخت محیطی قرار دارد، احتمال خرابی آن نسبتاً زیاد است. نفوذ گردوغبار، گلولای، آب و ذرات ریز موجود در جاده میتواند عملکرد آن را مختل کند. علاوه بر این، سنسور سرعت چرخ بهطور مداوم با تغییرات شدید دمایی مواجه است. از یک سو در معرض حرارت بالای سیستم ترمز قرار دارد و از سوی دیگر با سرمای محیط و رطوبت جاده روبهرو میشود. به همین دلیل، این قطعه در شرایط کاری دشواری فعالیت میکند و یکی از شایعترین عوامل روشن شدن چراغ ESP و ABS محسوب میشود.
خطا در شبکه مولتی پلکس
اگر چراغ ABS/ESP بهصورت دائمی روشن بماند، ممکن است این مشکل به دلیل وجود خطا در شبکه مولتی پلکس باشد. اما لزوماً خود سیستم ABS یا ESP بهطور مستقیم خراب نشده است.
سیستمهای الکترونیکی خودرو از سیستمهای مولتی پلکس استفاده میکنند. در این شبکه، چندین پیام مختلف از طریق یک سیم مشترک ارسال میشود. به کمک این مسیرهای ارتباطی، سیستمهای ایمنی فعال و سیستمهای دینامیکی خودرو میتوانند با یکدیگر در ارتباط بوده و اطلاعات را تبادل کنند. به همین دلیل، ممکن است چندین چراغ هشدار همزمان روشن شوند، بدون اینکه بهطور دقیق مشخص باشد کدام سیستم دچار مشکل شده است.
در چنین شرایطی، تنها راه مطمئن مراجعه به نمایندگی یا تعمیرکار مجهز به دستگاه دیاگ است. این دستگاه کدهای خطا را بررسی کرده و علت دقیق مشکل را مشخص میکنند. برای آشنایی بیشتر با مفهوم مولتی پلکس در خودرو میتوانید مطلب سیستم مالتی پلکس چیست از مجله فرادرس را مطالعه کنید.
در خودروهایی که از سیستم مولتی پلکس استفاده میکنند، اطلاعات سنسورهای خودرو از جمله سنسور ترمز ضد قفل در شبکه مولتی پلکس قرار میگیرد تا واحدهای مختلف خودرو بتوانند با توجه به اطلاعات مربوطه در هماهنگی کاملی با یکدیگر عمل کنند. بنابراین آشنایی با سیستم مولتی پلکس خودرو برای عیبیابی سیستم ABS اهمیت پیدا میکند. برای آشنایی با سیستم مالتی پلکس در خودرو میتوانید فیلم آموزش آشنایی با سیستم مالتی پلکس خودروهای ایرانی، فرانسه و ایرانیزه شده فرادرس را مشاهده کنید.
یادگیری مهندسی مکانیک با فرادرس
مهندسی مکانیک رشتهای است که در آن میتوانید قواعدی را برای طراحی و ساخت ایدههای خود بیاموزید. این رشته گرایشهای متنوعی مانند مکانیک سیالات و ساخت و تولید را شامل میشود. برخی از دروس در تمامی گرایشها مشترک هستند و در ادامه دانشجو دروس تخصصی گرایش مربوطه مانند ترمودینامیک و مقاومت مصالح را نیز یاد میگیرد. علاوه بر یادگیری دروس تئوری لازم است تا دانشجویان در محیطهای کارگاهی به صورت عملی نیز برخی مفاهیم را بررسی کنند. با گسترش نرمافزارهای طراحی مهندسی مانند کتیا، لازم است تا افراد علاقهمند به فعالیت در حوزه مکانیک نحوه کار با این نرمافزارها را بیاموزند. این موضوع به آنها در پیدا کردن شغل مناسب در ارتباط با حوزه مهندسی مکانیک کمک میکند.
برای یادگیری مفاهیم و دروس مهندسی مکانیک میتوانید از فیلمهای متنوع آموزشی فرادرس در این حوزه استفاده کنید. در فهرست زیر برخی از این آموزشها را مشاهده میکنید.
- فیلم آموزش تحلیل استاتیکی با سالیدورکس
- فیلم آموزش سینماتیک و دینامیک ماشینها
- فیلم آموزش دینامیک تحلیلی همراه با شبیه سازی در متلب
- فیلم آموزش نرم افزار Autodesk Inventor
- فیلم آموزش ترمودینامیک، مرور و حل سوالات آزمون های استخدامی
برای یادگیری سایر دروس و مطالب مرتبط با مهندسی مکانیک میتوانید از لینک زیر استفاده کنید.
جمعبندی
در ابتدای این مطلب از مجله فرادرس با سیستم ESP خودرو آشنا شدیم و نحوه عملکرد آن را در کنترل پایداری خودرو یاد گرفتیم. سپس تفاوتهای این سیستم را با ترمز ضد قفل بررسی کردیم. اجزای اصلی سیستم کنترل پایداری خودرو را بیان کردیم. برای این منظور سنسور زاویه فرمان، سنسور موقعیت دریچه گاز، سنسور سرعت چرخ و واحد کنترل هیدرو الکترونیکی را در ESP توضیح دادیم. دلیل چشمک زدن چراغ ESP خودرو را بررسی کردیم. نشانههای خرابی ESP را مرور کردیم و در پایان دلایل خرابی ESP خودرو را شرح دادیم.
