نام عناصر جدول تناوبی به فارسی – به زبان ساده
- یاد میگیرید عناصر جدول تناوبی را بر اساس ساختار گروهبندی کنید.
- نام فارسی و انگلیسی عناصر مهم هر گروه را خواهید آموخت.
- خواهید توانست ویژگیهای کلیدی و تفاوت گروههای اصلی را مقایسه کنید.
- خواهید آموخت خصوصیات شیمیایی و فیزیکی فلزات، نافلزات و شبهفلزات را تحلیل کنید.
- میآموزید چگونه تعداد الکترونهای ظرفیت بر رفتار عناصر تأثیر میگذارد.
- خواهید آموخت ساختار و واکنشپذیری گروههای ویژه مانند هالوژنها و گازهای نجیب را شناسایی کنید.

ساختار جدول تناوبی
عدد اتمی در واقع تعداد پروتونهای هسته اتمها را نمایش میدهد. در جدول تناوبی، عناصر بر اساس افزایش عدد اتمی مرتب شدهاند. در ادامه برخی از مهمترین نکات جدول تناوبی را برمیشماریم.
- اولین دوره جدول تناوبی شامل ۲ عنصر هیدروژن و هلیوم است.
- دورههای دوم و سوم جدول تناوبی شامل ۸ عنصر هستند.
- دورههای چهارم و پنجم جدول تناوبی شامل ۱۴ عنصر هستند.
دلیل این تفاوت در تعداد عناصر تفاوت در سطوح انرژی الکترونهای آنها است. برای مثال ردیف اول شامل ۲ الکترون است و ردیف بعدی از لیتیم تا نئون شامل ۸ الکترون است.
نام عناصر جدول تناوبی به فارسی تقریبا همانند نامهای انگلیسی عناصر است. بجز در چند مورد مانند مس، طلا و نقره، برخی دیگر از عناصر همانطور که نام انگلیسی آنها نوشته میشود به فارسی نوشته و خوانده میشوند. در قسمتهای بعد هر یک از گروههای جدول تناوبی را به همراه نام فارسی آنها بررسی میکنیم.
- گروه اول جدول تناوبی: گروه فلزات قلیایی
- گروه دوم جدول تناوبی: گروه فلزات قلیایی خاکی
- گروه سوم تا دوازدهم جدول تناوبی: فلزات واسطه
- گروه سیزدهم: گروه بور
- گروه چهاردهم: گروه کربن
- گروه پانزدهم: گروه نیتروژن
- گروه شانزدهم: گروه اکسیژن
- گروه هفدهم: هالوژنها
- گروه هجدهم: گازهای نجیب

یادگیری جدول تناوبی با فرادرس

همچنین با مراجعه به فیلمهای آموزش فرادرس که لینک آنها در ادامه آورده شده است میتوانید به آموزشهای بیشتری در زمینه نام عناصر جدول تناوبی به فارسی دسترسی داشته باشید.
- فیلم آموزش شیمی ۱ پایه دهم فرادرس
- فیلم آموزش شیمی ۲ پایه یازدهم رشته علوم تجربی و ریاضی و فیزیک فرادرس
- فیلم آموزش علوم تجربی پایه نهم بخش شیمی فرادرس
نام عناصر گروه اول به فارسی
گروه اول جدول تناوبی یا گروه فلزات قلیایی، شامل عنصر هیدروژن و ۶ فلز است که همگی خواصی مشابه دارند. این فلزات به ترتیب از بالا به پایین عناصر لیتیوم، سدیم، پتاسیم، روبیدیم، سزیم و فرانسیم هستند. این عناصر همگی به شدت واکنشپذیر هستند و در صورت قرار گرفتن در معرض هوا و رطوبت، واکنش میدهند. این فلزات نرم هستند و میزان واکنشپذیری آنها از بالا به پایین افزایشمییابد.

در جدول زیر نام عناصر گروه فلزات قلیایی جدول تناوبی به فارسی و انگلیسی به همراه علامت نماد شیمیایی آنها ارائه شده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| H | هیدروژن | Hydrogen |
| Li | لیتیوم | Lithium |
| Na | سدیم | Sodium |
| K | پتاسیم | Potassium |
| Rb | روبیدیم | Rubidium |
| Cs | سزیم | Caesium |
| Fr | فرانسیم | Francium |
نام عناصر گروه دوم به فارسی
این فلزات با از دست دادن دو الکترون و تولید کاتیون ۲ بار مثبت به آرایش الکترونی گاز نجیب دوره قبل خود میرسند. این فلزات نیز مانند فلزات گروه قبل به شدت واکنشپذیر هستند و در ردیفهای ۲ الی ۷ جدول تناوبی قرار دارند. این فلزت در مجموع چگالتر، سختتر و با نقطه ذوب بالاتری از فلزات قلیایی هستند.

در جدول زیر نام عناصر فلزات قلیایی خاکی جدول تناوبی به فارسی و انگلیسی به همراه علامت نماد شیمیایی آنها ارائه شده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| Be | برلیم | Beryllium |
| Mg | منیزیم | Magnesium |
| Ca | کلسیم | Calcium |
| Sr | استرانسیم | Strontium |
| Ba | باریم | Barium |
| Ra | رادیم | Radium |
نام عناصر فلزات واسطه به فارسی
نام عناصر ردیف اول فلزات واسطه
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| Sc | اسکاندیم | Scandium |
| Ti | تیتانیوم | Titanium |
| V | وانادیم | Vanadium |
| Cr | کروم | Chromium |
| Mn | منگنز | Manganese |
| Fe | آهن | (ferrum) Iron |
| Co | کبالت | Cobalt |
| Ni | نیکل | Nickle |
| Cu | مس | Copper |
| Zn | روی | Zinc |
نام عناصر ردیف دوم فلزات واسطه
ردیف دوم فلزات جدول تناوبی در واقع در ردیف پنجم اصلی جدول تناوبی واقع شده است و از فلز ایتریم آغاز شده و تا کادمیوم ادامه پیدا میکند. این ردیف از فلزات واسطه شامل عناصری است که دارای ۵ لایه الکترونی هستند و در آنها زیرلایه 5d در حال پر شدن است. نام فارسی این عناصر به همراه نام انگلیسی و نماد شیمیایی آنها در جدول زیر ارائه شده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| Y | ایتریم | Yttrium |
| Zr | زیرکونیوم | Zirconium |
| Nb | نیوبیم | Niobium |
| Mo | مولیبدن | Molybdenum |
| Tc | تکنسیم | Technetium |
| Ru | روتنیم | Ruthenium |
| Rh | رودیم | Rhodium |
| Pd | پالادیم | Palladium |
| Ag | نقره | (argentum) Silver |
| Cd | کادمیوم | Cadmium |
نام عناصر ردیف سوم فلزات عناصر واسطه
در جدول زیر، نام فارسی عناصر فلزات واسطه از عنصر لانتان با عدد اتمی ۵۷ تا عنصر جیوه با عدد اتمی ۸۰ معرفی شده است. همچنین، نام انگلیسی و نماد شیمیایی این عناصر نیر ارائه شده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| La | لانتان | Lanthanum |
| Hf | هافنیم | Hafnium |
| Ta | تانتال | Tantalum |
| W | تنگستن | (Wolfram) Tungsten |
| Re | رنیوم | Rhenium |
| Os | اسمیم | Osmium |
| Ir | ایریدیم | Iridium |
| Pt | پلاتین | Platinum |
| Au | طلا | (Aurum) Gold |
| Hg | جیوه | (hydrargyrum) Mercury |
نام عناصر ردیف چهارم فلزات عناصر واسطه
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| Ac | اکتینیم | Actinium |
| Rf | رادرفوردیم | Lawrencium |
| Db | دوبنیم | Dubnium |
| Sg | سیبورگیم | Seaborgium |
| Bh | بوریم | Bohrium |
| Hs | هاسیم | Hassium |
| Mt | مایتنریم | Meitnerium |
| Ds | دارمشتادیوم | Darmstadtium |
| Rg | رونتگنیم | Roentgenium |
| Cn | کوپرنیسیم | Copernicium |
نام فارسی لانتانیدها و اکتنیدها
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| La | لانتان | Lanthanum |
| Ce | سریم | Cerium |
| Pr | پرازئودیمیم | Praseodymium |
| Nd | نئودیمیم | Neodymium |
| Pm | پرومتیم | Promethium |
| Sm | ساماریم | Samarium |
| Eu | یوروپیم | Europium |
| Gd | گادولینیم | Gadolinium |
| Tb | تربیوم | Terbium |
| Dy | دیسپروزیم | Dysprosium |
| Ho | هولمیم | Holmium |
| Er | اربیوم | Erbium |
| Tm | تولیوم | Thulium |
| Yb | ایتربیم | Ytterbium |
| Lu | لوتتیم | Lutetium |
اکتنیدها عناصری با عدد اتمی ۸۹ تا ۱۰۲ با نامهای اکتنید و لارنیم هستند. این فلزات خواص مشابهی با اکتنیدها دارند. بیشتر عناصر این گروه از عناصر توسط انسان ساخته شدهاند و در طبیعت وجود ندارند. تمامی عناصر موجود در این گروه پرتوزا هستند. در لانتانیدها و اکتنیدها، زیرلایه f توسط الکترونهای ظرفیت پر میشود. اکتنیدها دارای ۷ لایه الکترونی هستند. نام عناصر اکتنیدها در جدول تناوبی به فارسی در جدول زیر ارائه شده است. همچنین نام انگلیسی و نماد شیمیایی آنها نیز آمده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| Ac | اکتینیم | Actinium |
| Th | توریم | Thorium |
| Pa | پروتاکتینیم | Protactinium |
| U | اورانیم | Uranium |
| Np | نپتونیوم | Neptunium |
| Pu | پلوتونیم | Plutonium |
| Am | امریسیوم | Americium |
| Cm | کوریم | Curium |
| Bk | برکلیوم | Berkelium |
| Cf | کالیفرنیوم | Californium |
| Es | اینشتینیوم | Einsteinium |
| Fm | فرمیوم | Fermium |
| Md | مندلیفیم | Mendelevium |
| No | نوبلیوم | Nobelium |
| Lr | لارنسیم | Lawrencium |
نام عناصر گروه سیزدهم به فارسی
گروه بور به گروه ۱۳ جدول تناوبی گفته میشود که شامل عناصر بور، آلومینیوم، گالیم، ایندیم و تالیم است. این عناصر در آخرین لایه الکترونی خود ۳ الکترون دارند. دو الکترون ظرفیت این عناصر در زیرلایه s و دیگری در اوربیتال p قرار دارد.

عناصر این گروه میتوانند اعداد اکسایش ۱+ و ۳+ داشته باشند. تمامی عناصر موجود در این گروه بجز برم، فلز هستند. بور و آلومینیوم تنها عناصر این گروه هستند که زیرلایه d ندارند و لایه ظرفیت آنها تنها شامل ۳ الکترون موجود در زیرلایههای p و s است. در ادامه، نام عناصر گروه بور جدول تناوبی به فارسی و انگلیسی به همراه نماد شیمیایی آنها ارائه شده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| B | بور | Boron |
| Al | آلومینیوم | Aluminium |
| Ga | گالیم | Gallium |
| In | ایندیم | Indium |
| Tl | تالیم | Thallium |
| Nh | نیهونیم | Nihonium |
نام عناصر گروه چهاردهم

در ادامه، نام عناصر گروه کربن جدول تناوبی به فارسی و انگلیسی به همراه نماد شیمیایی آنها ارائه شده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| C | کربن | Carbon |
| Si | سیلیسیم | Silicon |
| Ge | ژرمانیم | Germanium |
| Sn | قلع | Tin |
| Pb | سرب | Lead |
| Fl | فلروویم | Flerovium |
نام عناصر گروه پانزدهم به فارسی
گروه پانزدهم جدول تناوبی که با نام گروه نیتروژن نیز شناخته میشود شامل ۷ عنصر نیتروژن، فسفر، آرسنیک، آنتیموان، بیسموت و مسکوییم است. از این عناصر، نیتروژن و فسفر نافلز، آرسنیک و آنتیموان شبهفلز و باقی عناصر فلز هستند. این عناصر جدول تناوبی شامل ۵ الکترون در لایه ظرفیت خود هستند. نیتروژن و فسفر تنها عناصر این گروه هستند که زیرلایه d در آرایش الکترونی آنها وجود ندارد.

برخی از این عناصر با دریافت ۳ الکترون و تولید آنیون، به آرایش گاز نجیب هم دوره خود میرسند. در ادامه، نام عناصر گروه نیتروژن جدول تناوبی به فارسی و انگلیسی به همراه نماد شیمیایی آنها ارائه شده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| N | نیتروژن | Nitrogen |
| P | فسفر | Phosphorus |
| As | آرسنیک | Arsenic |
| Sb | آنتیموان | Antimony |
| Bi | بیسموت | Bismuth |
| Mc | مسکوویم | Moscovium |
نام عناصر گروه شانزدهم به فارسی

| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| O | اکسیژن | Oxygen |
| S | گوگرد | Sulfur |
| Se | سلنیوم | Selenium |
| Te | تلوریم | Telurium |
| Po | پولونیم | Polonium |
| Lv | لیورموریم | Livermorium |
نام عناصر گروه هالوژن ها به فارسی

این گروه تنها گروه جدول تناوبی است که عناصر آن در هر سه حالت ماده (جامد، مایع، گااز) در دمای اتاق و فشار استاندارد وجود دارند. هالوژنها با دریافت یک الکترون و تولید آنیون یک بار منفی میتوانند به آرایش گاز نجیب گروه بعد خود برسند. در ادامه، نام عناصر گروه هالوژنها در جدول تناوبی به فارسی و انگلیسی به همراه نماد شیمیایی آنها ارائه شده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| F | فلوئور | Fluorie |
| Cl | کلر | Chlorine |
| Br | برم | Bromine |
| I | ید | Iodine |
| At | استاتین | Astatine |
| Ts | تنسین | Tennessine |
نام فارسی گازهای نجیب

به همین علت این عناصر تمایلی به از دست دادن یا دریافت الکترون ندارند و به شدت واکنش ناپذیر هستند. تنها در برخی از موارد استثنا، زنون با برخی از مواد پیوند برقرار کرده و ترکیباتی را تشکیل میدهد. در ادامه این مطلب از مجله فرادرس، نام عناصر گروه گازهای نجیب جدول تناوبی به فارسی و انگلیسی به همراه نماد شیمیایی آنها ارائه شده است.
| نماد عنصر | نام فارسی | نام انگلیسی |
| He | هلیوم | Helium |
| Ne | نئون | Neon |
| Ar | آرگون | Argon |
| Kr | کریپتون | Krypton |
| Xe | زنون | Xenon |
| Rn | رادون | Radon |
| Og | اوگانسون | Oganesson |
در بین این عناصر، اوگانسون سنگینترین عنصر شناخته شده است.
آزمون نام عناصر جدول تناوبی به فارسی
۱. کدامیک از گزینههای زیر «نماد شیمیایی» و «نام عنصر» را به درستی با هم مطابقت میدهد؟
Na — نئون
K — پتاسیم
Cl — گوگرد
Al — آرسنیک
Na نماد سدیم است، نه نئون. پس این گزینه درست نیست. K، نماد پتاسیم است. در جدول تناوبی عدد اتمی پتاسیم ۱۹ است، و «K» مخفف نام انگلیسی آن (Kalium) است. این گزینه کاملا صحیح است. Cl نماد کلر است، نه گوگرد. پس این گزینه اشتباه است. Al نماد آلومینیوم (Aluminum) است، نه آرسنیک. آرسنیک نماد «As» دارد. پس گزینه آخر اشتباه است.
۲. ساختار جدول تناوبی عناصر بر چه اساسی سازمانبندی شده است و دورهها و گروهها چه نقشی دارند؟
گروههای جدول فقط فلزات را شامل میشوند و دورهها فقط غیرفلزات را نشان میدهند.
عناصر با توجه به جرم اتمی در ستونهای جدول چیده میشوند و گروهها نشاندهنده خواص مشابه هستند.
دورهها بر اساس خاصیت رسانایی عناصر تنظیم میشوند و گروهها به صورت تصادفی چیده میشوند.
عناصر بر اساس عدد اتمی افزایشی در ردیفهای افقی (دورهها) سازماندهی میشوند و گروهها (ستونها) شامل عناصر با ویژگیهای مشابهاند.
در جدول تناوبی، عناصر بر اساس افزایش عدد اتمی در ردیفهای افقی (دورهها) قرار میگیرند و ستونها (گروهها) شامل عناصر با خواص مشابه هستند. بنابراین، «عناصر بر اساس عدد اتمی افزایشی در دورهها و گروهها با ویژگیهای مشابه سازماندهی میشوند» صحیح است. سایر گزینهها نادرستاند، زیرا چیدمان بر اساس عدد اتمی است، گروهها فقط فلز نیستند و دورهها بر اساس رسانایی یا تصادفی نیستند.
۳. در جدول تناوبی عناصر چگونه به سه دسته فلز، نافلز و شبهفلز تقسیم میشوند و این تقسیمبندی چه اثری بر ویژگیهایشان دارد؟
دستهبندی عناصر تنها براساس نام آنها مشخص میشود و تاثیری بر ویژگیها ندارد.
بر اساس تعداد پروتون و موقعیت در جدول، عناصر به سه دسته تقسیم و هر دسته رفتار شیمیایی و فیزیکی ویژه خود را دارد.
فقط با توجه به جرم اتمی، عناصر به فلز و نافلز تقسیم و خواصشان تفاوتی ندارد.
فلز و نافلز بودن عناصر فقط در گروههای اصلی مشخص شده و در ویژگیهای فیزیکی نقش ندارد.
دستهبندی عناصر به فلز، نافلز و شبهفلز براساس موقعیت و عدد اتمی در جدول تناوبی انجام میشود و هر دسته ویژگیهایی مانند رسانایی، واکنشپذیری و حالت فیزیکی دارد. گزینه «فقط با توجه به جرم اتمی» غلط است، زیرا دستهبندی به ساختار و موقعیت وابسته است. دستهبندی براساس نام عناصر یا محدود به گروههای اصلی نیز نادرست است، زیرا ویژگی فلز یا نافلز بودن در کل جدول مطرح و بر ویژگیهای فیزیکی اثر دارد.
۴. اگر عنصری از گروه اول جدول تناوبی را بررسی کنید، بر اساس ساختار الکترونی، چگونه رفتار شیمیایی آن قابل پیشبینی است؟
تمایل دارد یک الکترون از دست بدهد و بسیار واکنشپذیر باشد.
رفتار شیمیایی بسیار پایدار و بدون تمایل به واکنش از خود نشان میدهد.
سعی میکند دو الکترون از دست بدهد و یون دوبار مثبت بسازد.
گرایش دارد چندین الکترون جذب کند و واکنشپذیری کمی نشان دهد.
عنصرهای گروه اول جدول تناوبی یک الکترون در لایه ظرفیت دارند و بهراحتی آن را از دست میدهند تا به آرایش پایدار گاز نجیب قبل خود برسند. بنابراین، تمایل بالایی برای از دست دادن یک الکترون و واکنشپذیری زیاد دارند.
۵. کدام عامل تفاوت اصلی در واکنشپذیری و خواص فیزیکی بین فلزات قلیاییپو فلزات قلیایی خاکی را ایجاد میکند؟
فلزات قلیایی با داشتن یک الکترون ظرفیت، نسبت به فلزات قلیایی خاکی سریعتر و آسانتر واکنش میدهند و نرمتر و چگالی کمتری دارند.
فلزات قلیایی دارای دو الکترون ظرفیت هستند که باعث سختی و چگالی بیشتر آنها میشود.
فلزات قلیایی خاکی یک الکترون ظرفیت دارند و به همین دلیل واکنشپذیرتر از فلزات قلیایی هستند.
فلزات قلیایی فقط در دمای بالا واکنشپذیر میشوند، ولی فلزات قلیایی خاکی همیشه واکنشپذیرند.
تفاوت در تعداد الکترونهای ظرفیت عامل اصلی واکنشپذیری فلزات قلیایی است؛ این عناصر فقط یک الکترون ظرفیت دارند و بهراحتی آن را از دست میدهند، بنابراین بسیار واکنشپذیر، نرم و کمچگال هستند. فلزات قلیایی خاکی با دو الکترون ظرفیت، سختتر، چگالتر و کمتر واکنشپذیرند.
۶. کدام عبارت درباره فلزات واسطه و ساختار الکترونی آنها صحیح است؟
فلزات واسطه فقط یک الکترون ظرفیتی دارند.
همه فلزات واسطه نافلز هستند و رسانایی ندارند.
فلزات واسطه در هیچ گروهی از جدول تناوبی قرار نمیگیرند.
پر شدن تدریجی اوربیتال d ویژگی اصلی ساختار الکترونی آنهاست.
فلزات واسطه به دلیل پر شدن تدریجی اوربیتال d در ساختار الکترونیشان شناخته میشوند. برخلاف ادعاهای نادرست، این عناصر رسانا و فلز هستند، تعداد الکترونهای ظرفیتی آنها متغیر است و عمدتا در بلوک d و گروههای مشخص جدول تناوبی قرار میگیرند. بنابراین، ویژگی اصلی فلزات واسطه پر شدن تدریجی اوربیتال d است.
۷. کدام ویژگی ساختار الکترونی گروه سیزدهم جدول تناوبی بیشترین تاثیر را در فلزی یا نافلزی بودن اعضای آن دارد؟
تعداد پروتونها و جایگاه در گروههای اصلی
تعداد لایههای انرژی اتم و شعاع اتمی
تعداد زوج بودن الکترونهای ظرفیت در همه اتمها
تعداد سه الکترون در لایه ظرفیت و آرایش متفاوت زیرلایه s و p
در گروه سیزدهم، سه الکترون در لایه ظرفیت قرار دارند، بهطوری که دو تای آن در زیرلایه s و یکی در زیرلایه p قرار میگیرد. این آرایش باعث میشود تنها بور نافلز باشد و بقیه عناصر گروه خاصیت فلزی داشته باشند. بنابراین «تعداد سه الکترون در لایه ظرفیت و آرایش متفاوت زیرلایه s و p» عامل اصلی تفاوت فلزی یا نافلزی بودن است.
۸. در مورد عناصر گروه هفدهم جدول تناوبی، کدام مورد درباره حالات فیزیکی و تعداد الکترونهای لایه ظرفیت آنها درست است؟
همه به شکل گاز هستند و ۸ الکترون ظرفیت دارند.
درفاز جامد، مایع و گاز دیده میشوند و ۷ الکترون لایه ظرفیت دارند.
این عناصر فقط به شکل جامد در دمای اتاق یافت میشوند و ۶ الکترون ظرفیت دارند.
همه به صورت مایعاند و فقط ۲ الکترون لایه ظرفیت دارند.
در گروه هفدهم (هالوژنها)، عناصر میتوانند در دمای اتاق بهصورت جامد، مایع یا گاز وجود داشته باشند و هر کدام ۷ الکترون در لایه ظرفیت دارند، که دلیل واکنشپذیری بالای آنهاست.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید















ممنونم من ک لذت بردم شیمی یکی از درسهای مورد علاقه من هستش سر بلند و سرافراز باشید آرزوی بهترینهارو براتون دارم هرچند شاید دیر باشه برای درس خوندن من ولی همچنان علاقه دارم معلم بد مارو از زندگی عقب انداخت ولی میبینم بعضیا بی منت زحمت میکشن ممنون ک هستین ب امید فرداهای بهتر. برای آیندگانمون