جرم مولی و نحوه محاسبه آن – به زبان ساده
- با مفهوم و نحوه محاسبه جرم مولی آشنا میشوید.
- عدد آووگادرو را میشناسید و اهمیت آن را درک میکنید.
- میتوانید با استفاده از عدد آووگادرو و مول مسائل را حل کنید.
- محاسبات مربوط به تبدیل مول و اتم را میآموزید.
- با محاسبه جرم مولی ترکیبات شیمیایی آشنا میشوید.
- میتوانید تفاوت یکای جرم اتمی و جرم مولی را درک کنید.

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
جرم مولی و محاسبه آن
جرم مولی به عنوان جرم یک مول از ماده بر حسب گرم است. برای محاسبه این پارامتر میتوان از جدول تناوبی عناصر بهره برد. این پارامتر برای هر عنصر در جدول تناوبی بر حسب گرم بر مول وجود دارد. برای محاسبه این پارامتر برای یک ترکیب میتوان جرم مولی هر یک از عناصر آن را با هم جمع کرد. برای مثال، این پارامتر برای یک مولکول دو اتمی هیدروژن برابر با جمع جرم مولی دو اتم هیدروژن است.
در واقع میتوان گفت این پارامتر برای هر ماده بر حسب گرم بر مول به شکل عددی با جرم ماده بر حسب واحد جرم اتمی برابر است. در بخشهای بعدی این مطلب این موارد را بررسی خواهیم کرد.

عدد آووگادرو
موادی که دانشمندان هر روزه با آن سروکار دارند شامل تعداد زیادی از اتمها و مولکولهاست. این تعداد زیاد در محاسبه مشکلاتی را بوجود میآورد. دانشمندان به کمک این عدد راحتتر میتوانند در خصوص مواد صحبت کنند.

برای محاسبه سادهتر جرم مولی میتوانید از ابزار زیر کمک بگیرید:
تعریف مول

محاسبات شیمیایی با عدد آووگادرو و مول
- ۲ مول هیدروژن = اتم هیدروژن
- ۱ مول اکسیژن = اتم اکسیژن
جرم مولی و عدد آووگادرو
- ۱ مول آب = 1×18/015 (گرم) آب
- ۱ مول از هر ماده = 1× عدد جرمی متوسط آن ماده (گرم)
حالا اگر گرم از مولکولی را داشته باشید که وزن مولکولی آن باشد، چند مول از آن مولکول را دارید؟

مول و اتم
تبدیل مول به اتم
برای تبدیل مول به اتم میتوانید از فرمول زیر استفاده کنید:
به مثال زیر توجه کنید. شش مول سدیم داریم. میخواهیم ببینیم این میزان مول شامل چند اتم است؟
تبدیل اتم به مول
با کمی تغییر در فرمول بالا میتوانیم نحوهی تبدیل اتم به مول را به صورت زیر بنویسیم:

جرم مولی ترکیبات شیمیایی
محاسبه جرم مولی
در این قسمت محاسبه جرم مولی را در چند مرحله و به سادگی بررسی میکنیم.

مرحله اول: عدد جرمی نسبی عنصرها را پیدا کنید.
مانند تصویر زیر عدد جرمی نسبی هیدروژن برابر ۱٫۰۰۷ است. این اعداد در جدول تناوبی عناصر در دسترس است.

چند مثال در زیر آمده است:
- هیدروژن =
- کربن =
- اکسیژن =
- کلر =
مرحله دوم: محاسبه جرم مولی
به روش زیر، این پارامتر برای مولکولهای اکسیژن و گلوکز را حساب کنید:
برای محاسبه جرم مولی اکسیژن میدانیم عدد جرمی نسبی هر اکسیژن ۱۵٫۹۹۹۹۴ است. در نتیجه:
جرم مولی مولکول اکسیژن:
برای محاسبه جرم مولی گلوکز مانند تصویر زیر عمل میکنیم. کافی است تا فرمول شیمیایی گلوکز را بدانیم. با استفاده از مراحل بالا و پیدا کردن عدد جرمی عناصر، این پارامتر را برای گلوکز را حساب میکنیم.

یادگیری شیمی متوسطه با فرادرس
در بخشهای قبل یاد گرفتیم محاسبه جرم مولی یکی از مباحث پایه در علم شیمی است که در واقع ارتباط بین جهان میکروسکوپی اتمها و مولکولها با مقادیر قابلاندازهگیری در آزمایشگاه را برقرار میکند. از آنجا که جرم تکتک اتمها به دلیل ابعاد بسیار کوچک آنها غیرقابل سنجش به شکلی مستقیم است، شیمیدانها از واحدی به نام «مول» و «عدد آووگادرو» برای آسانتر کردن محاسبات استفاده میکنند. جرم مولی در واقع جرم یک مول از هر ماده (بر حسب گرم بر مول) است که معادل جرم اتمی یا مولکولی آن ماده در مقیاس amu بیان میشود.
تسلط بر روش محاسبه جرم مولی ترکیبات شیمیایی مختلف، تبدیل واحد مول به تعداد ذرات (اتم یا مولکول) و درک تفاوت بین یکای جرم اتمی و جرم مولی، مهارتهای پایهای حل مسئله را در شیمی دبیرستان و کنکور تقویت میکند. در همین زمینه و برای تسریع روند یادگیری و تقویت پایه علمی در مباحث دروس شیمی، پیشنهاد میکنیم فیلمهای زیر را مشاهده کنید:
- فیلم آموزش شیمی دبیرستان – نکته و حل تست کنکور فرادرس
- فیلم آموزش فیزیک – پایه دوازدهم فرادرس
- فیلم آموزش ریاضی – پایه دهم | رشته های تجربی و ریاضی فرادرس
همچنین بررسی مجموعههای زیر نیز به تکمیل یادگیری و تسلط بیشتر شما کمک میکنند:
- مجموعه آموزش دروس شیمی – از دروس دانشگاهی تا کاربردی
- مجموعه آموزش شیمی دانشگاهی (عمومی، آلی و تجزیه) – از دروس دانشگاهی تا کاربردی
محاسبه جرم در شیمی
دانشمندان در محاسبات ترکیبات شیمیایی، تعداد اتمهای هر ترکیب شیمیایی را در نظر میگیرند. با توجه به اینکه در هر ترکیب شیمیایی، میلیاردها اتم وجود دارد، برای سهولت در کار از مول در محاسبات خود استفاده میکنند.

تفاوت amu و g/mol
سخن پایانی
در صورتی که مطلب بالا برای شما مفید بوده است، آموزشهای زیر از سایت و مجله فرادرس نیز به شما پیشنهاد میشوند:
- مجموعه آموزشهای دروس شیمی
- مجموعه آموزشهای مهندسی شیمی
- آموزش شیمی عمومی
- آموزش محلول سازی در آزمایشگاه
- اندازهگیری فشار -- از صفر تا صد
- موازنه واکنش شیمیایی --- به زبان ساده
- جدول تناوبی — از صفر تا صد
^^
آزمون جرم مولی
۱. برای محاسبه جرم مولی یک ترکیب شیمیایی، کدام روش صحیح است؟
استفاده از جرم یک اتم منفرد برای کل ترکیب
ضرب جرم هر اتم در عدد آووگادرو و جمع آنها
تقسیم مجموع جرم مولهای عناصر بر عدد آووگادرو
جمعکردن جرم مولی هر عنصر طبق تعداد اتمها بر اساس جدول تناوبی
روش درست برای محاسبه جرم مولی ترکیبات این است که جرم مولی هر عنصر را با توجه به تعداد اتمهایش در فرمول ترکیب از جدول تناوبی پیدا کرده و اعداد آنها را جمع کنیم.
۲. اگر سه گرم کربن-۱۲ داشته باشیم، با استفاده از عدد آووگادرو چه تعداد اتم کربن در این مقدار وجود دارد؟
سه گرم کربن معادل یک چهارم عدد آووگادرو اتم دارد.
سه مول کربن معادل اتم است.
یک مول کربن شامل حدود اتم میشود.
نیم مول کربن معادل حدود اتم است.
جرم مولی کربن-۱۲ برابر با دوازده گرم بر مول است. پس سه گرم کربن برابر با یک چهارم مول است. هر مول شامل عدد آووگادرو یا حدود اتم است. پس یک چهارم مول نیز معادل حدود اتم کربن خواهد بود. عبارت «نیم مول کربن معادل حدود اتم است» صحیح است، زیرا سه گرم کربن-۱۲ برابر با یک چهارم مول و معادل اتم بوده و دیگر گزینهها با مقدار صحیح فاصله زیادی دارند. مثلا سه مول معادل سه برابر عدد آووگادرو و نه است.
۳. کدام ویژگی باعث شده استفاده از واحد گرم بر مول (g/mol) در آزمایشگاه شیمی رایجتر از واحد amu باشد؟
g/mol کار با جرمهای قابل اندازهگیری در آزمایشگاه را ساده میکند.
amu دقت محاسبات را کاهش میدهد و کمتر استفاده میشود.
g/mol فقط برای ترکیبات پیچیده کاربرد دارد.
amu فقط در جدول تناوبی عناصر خاص به کار میرود.
استفاده از «g/mol کار با جرمهای قابل اندازهگیری در آزمایشگاه را ساده میکند»، بیانگر این است که جرم مولی بر حسب گرم بر مول به دانشمندان اجازه میدهد مقادیر واقعی و ملموس از مواد را در آزمایشگاه به راحتی وزن و محاسبه کنند. واحد amu برای بیان جرم یک اتم مفید است اما برای کار عملی یا اندازهگیری جرم مقدار زیادی از ماده مناسب نیست.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید














برای محاسبه جرم مولی آب از عدد جرمی اتم های سازنده آب استفاده میشه. مگه مول برابر با ۶،۲۳×۱۰^۲۳ اتم از اون اتم نیست؟منظورم اینه که جرم یک اتم اکسیژن با جرم امول اکسیژن برابره که تو کسر تبدیل مجموع جرم اتم های تشکیل دهنده آب رو برابر با رو برابر یک مول استفاده میکنن؟
با سلام؛
مقدار جرم اتمی و جرم مولی به صورت عددی برابر هستند و واحدهای اندازهگیری آنها متفاوت است. جرم اتمی بر اساس amu و جرم مولی بر حسب گرم بر مول اندازهگیری میشود. برای محاسبه جرم مولی نیازی نیست جرم اتمها را در عدد آووگادرو ضرب کنیم.
با تشکر از همراهی شما با مجله فرادرس
10g از ترکیب cuso⁴چه تعداد اتم oدارد ؟)o16گرم بر مول .s32 گرم بر مول وcu۶۳گرم بر مول است
سپاس از آموزش رایگان مجموعه ی فرادرس
سلام میشه لطفا برای حل این سوال راهنمایی کنید.
۷۱ گرم ترکیب x4 o10 دارای 10به توان23×21/07 اتم است.جرم مولی x را محاسبه کنید.
ببخشید یه سوال داشتم در تبدیل منیزیوم به یون منیزیوم به ازای مبادله ی دومول الکترون چند گرم منیزیوم مصرف میشود.اگه جوابشو با توضیح بفرستید ممنون میشم
با سلام؛
از همراهی شما با مجله فرادرس صمیمانه سپاسگذاریم.
بهترین پاسخی که میتوان به این سوال داد این است که از آنجا که یک مول الکترون جرم بسیار ناچیزی و حدود ۰/۰۰۱۱- گرم است در نتیجه جرم مولی اتم منیزیم تقریبا برابر با جرم مولی یون آن است. برای پیدا کردن اینکه چند گرم منیزیم مصرف میشود تا یون منیزیوم بدست آید اطالاعات مسئله ناقص است زیرا پاسخ به این سوال نیاز به حجم محلول، غلظت آن و غیره دارد.
با تشکر
خیلی عالی بود دمتون گرم
عالللییییی
عالی بود
سوال من اینه که
درسته که بگیم
جرم یک مول عنصر اکسیژن برابر با 16g
و جرم یک مول عنصر کربن برابر با 12g
و جرم یک مول عنصر برم برابر با 10g
هست؟
در واقع بطور تقریبی جرم میانگین؟ …
با سلام شما میبایستی از واحد دالتون برای جرم اتمی استفاده کنید
سوال من اینه که
درسته که بگیم
جرم یک مول عنصر اکسیژن برابر با 16g
و جرم یک مول عنصر کربن برابر با 12g
و جرم یک مول عنصر برم برابر با 10g
هست؟
در واقع بطور تقریبی جرم میانگین؟
با سلام؛
پیشنهاد میکنیم مطلب را بار دیگر با دقت مطالعه کنید. همچنین، مطالعه مطالب زیر نیز پیشنهاد میشود.
عدد آووگادرو — به زبان ساده
با تشکر از همراهی شما با مجله فرادرس
با تشکر
بسیار فیلم عالی و آموزنده ای بود?
سپاس گذارم
ببخشید جرم اتمی ترکیبات باردار
چگونه محاسبه میشود؟؟
سلام ببخشید من میخواستم سوال بپرسم سه مول شامل چند گرم و چند اتم گوگرد است؟ جواب این سوالو میدید
با سلام؛
جرم اتمی ترکیبات باردار و یونی چون تنها در تعداد الکترون متفاوت هستند و ما در محاسبات، تعداد الکترونها را دخیل نمیکنیم، تفاوتی با حالت خنثی ندارد.
با تشکر از همراهی شما با مجله فرادرس
ببخشید جرم اتمی ترکیبات یونی چگونه محاسبه میشود؟؟
محاسبه دقیق فرمول ریاضی جرم مولکولی با قانون راؤولت
چرا مقدار جرم اتمی و جرم مولی برابر است ؟
فقط گفتید برابرن با واحد های متفاوت .
با سلام؛
با تشکر
44800میلیتر اب چند گرم اب است
با سلام خدمت دوستان این سوال یک هفته است که مغز من را مشغول کرده است
داداش سوالت تعریف نشدس ب نظرم?خب یعنی چی میلیلیتر واحد حجمه و گرم واحد جرمه??آیا منظورت همون میلیلیتر بر لیتر بروی میلیگرم بر کیلوگرمه؟این مربوط به کسر تبدیل فیزیک دهم فصل یک قسمت تبدیل یکاهاست ک ما امسال خوندیم
سلام ببخشید چجور جرم مواد رو بر حسب amu اندازه گیری میکنن یعنی چجوری با یک دوازدهم کربن ۱۲ مقایسش میکنن خیلی ممنون میشم جواب بدید
ببخشید
یک گرم پروتئین چند مول است؟
مثلا پروتئین وی یک گرمش چند مول است ؟
با سلام؛
با تشکر
بسیار ساده و شفاف توضیح دادین تشکر
عالی بود مطلبتون ممنونم