جرم مولی و نحوه محاسبه آن – به زبان ساده

جرم مولی و محاسبه آن

جرم مولی به عنوان جرم یک مول از ماده بر حسب گرم است. برای محاسبه این پارامتر می‌توان از جدول تناوبی عناصر بهره برد. این پارامتر برای هر عنصر در جدول تناوبی بر حسب گرم بر مول وجود دارد. برای محاسبه این پارامتر برای یک ترکیب می‌توان جرم مولی هر یک از عناصر آن را با هم جمع کرد. برای مثال، این پارامتر برای یک مولکول دو اتمی هیدروژن برابر با جمع جرم مولی دو اتم هیدروژن است.

در واقع می‌توان گفت این پارامتر برای هر ماده بر حسب گرم بر مول به شکل عددی با جرم ماده بر حسب واحد جرم اتمی برابر است. در بخش‌های بعدی این مطلب این موارد را بررسی خواهیم کرد.

عدد آووگادرو

فیلم آموزش شیمی ۱ – پایه دهم در فرادرس

کلیک کنید

موادی که دانشمندان هر روزه با آن سروکار دارند شامل تعداد زیادی از اتم‌ها و مولکول‌هاست. این تعداد زیاد در محاسبه مشکلاتی را بوجود می‌آورد. دانشمندان به کمک این عدد راحت‌تر می‌توانند در خصوص مواد صحبت کنند.

برای محاسبه ساده‌تر جرم مولی می‌توانید از ابزار زیر کمک بگیرید:

تعریف مول

محاسبات شیمیایی با عدد آووگادرو و مول

• ۲ مول هیدروژن = $$2×6.022×10^{23}$$ اتم هیدروژن
• ۱  مول اکسیژن = $$1×6.022×10^{23}$$ اتم اکسیژن

جرم مولی و عدد آووگادرو

• ۱ مول آب = 1×18/015 (گرم) آب
• ۱ مول از هر ماده = 1× عدد جرمی متوسط آن ماده (گرم)

حالا اگر $$1.25$$ گرم از مولکولی را داشته باشید که وزن مولکولی آن $$134.1 \ g/mol$$ باشد، چند مول از آن مولکول را دارید؟

$$1.25\times\frac{1 mol}{134.1 gr}=0.0096\:moles$$

مول و اتم

تبدیل مول به اتم

برای تبدیل مول به اتم می‌توانید از فرمول زیر استفاده کنید:

$$x\:moles.\frac{6.022\times 10^{23}\:atoms}{1\:mole}=\:y\:atoms$$

به مثال زیر توجه کنید. شش مول سدیم داریم. می‌خواهیم ببینیم این میزان مول شامل چند اتم است؟

$$6\:moles.\frac{6.022\times 10^{23}\: atoms}{1mole}=3.61\times 10^{24}\:atoms$$

تبدیل اتم به مول

با کمی تغییر در فرمول بالا می‌توانیم نحوه‌ی تبدیل اتم به مول را به صورت زیر بنویسیم:

$$x\:atomes.\frac{1\:mole}{6.022\times10^{23}\:atoms}=\:y\:moles$$

جرم مولی ترکیبات شیمیایی

محاسبه جرم مولی

در این قسمت محاسبه‌ جرم مولی را در چند مرحله و به سادگی بررسی می‌کنیم.

مرحله اول: عدد جرمی نسبی عنصرها را پیدا کنید.

مانند تصویر زیر عدد جرمی نسبی هیدروژن برابر ۱٫۰۰۷ است. این اعداد در جدول تناوبی عناصر در دسترس است.

چند مثال در زیر آمده است:

• هیدروژن = $$1/0007$$
• کربن = $$12/0107$$
• اکسیژن = $$15/9994$$
• کلر = $$35/453$$

مرحله دوم: محاسبه جرم مولی

به روش زیر، این پارامتر برای مولکول‌های اکسیژن $$(O_2)$$ و گلوکز $$(C_6H_12O_6)$$ را حساب کنید:

برای محاسبه جرم مولی اکسیژن می‌دانیم عدد جرمی نسبی هر اکسیژن ۱۵٫۹۹۹۹۴ است. در نتیجه:

$$O+O=O_2$$

جرم مولی مولکول اکسیژن:

$$15/9994+15/9994=31/99988 g/mol$$

برای محاسبه جرم مولی گلوکز مانند تصویر زیر عمل می‌کنیم. کافی است تا فرمول شیمیایی گلوکز را بدانیم. با استفاده از مراحل بالا و پیدا کردن عدد جرمی عناصر، این پارامتر را برای گلوکز را حساب می‌کنیم.

محاسبه جرم در شیمی

دانشمندان در محاسبات ترکیبات شیمیایی، تعداد اتم‌های هر ترکیب شیمیایی را در نظر می‌گیرند. با توجه به اینکه در هر ترکیب شیمیایی، میلیاردها اتم وجود دارد، برای سهولت در کار از مول در محاسبات خود استفاده می‌کنند.

تفاوت amu و g/mol

سخن پایانی

در صورتی که مطلب بالا برای شما مفید بوده است، آموزش‌های زیر از سایت و مجله فرادرس نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

• مجموعه آموزش‌های دروس شیمی
• مجموعه آموزش‌های مهندسی شیمی
• آموزش شیمی عمومی
• آموزش محلول سازی در آزمایشگاه
• اندازه‌گیری فشار -- از صفر تا صد
• موازنه واکنش شیمیایی --- به زبان ساده
• جدول تناوبی — از صفر تا صد

^^