لوازم آزمایشگاه شیمی به همراه لیست کامل – از صفر تا صد
- می‌آموزید لوازم رایج در آزمایشگاه شیمی چیست.
- با لیست لوازم و تجهیزات ایمنی در آزمایشگاه شیمی آشنا می‌شوید.
- تجهیزات اندازه‌گیری مانند بشر، ارلن و بالن‌های مختلف را می‌شناسید.
- تفاوت تجهیزاتی مانند بوته چینی، دسیکاتور و شیشه ساعت را درک می‌کنید.
- با تجهیزات ایمنی آزمایشگاه شیمی آشنا می‌شوید.
- سایر لوازم آزمایشگاه مانند ترازو، اسپاتول و پایه را می‌شناسید.
لوازم آزمایشگاه شیمی چیست؟
در آزمایشگاه شیمی مجموعه‌ای از لوازم و وسایل با جنس‌های مختلفی مانند شیشه، پلاستیک، پارچه و انواع مختلفی از مواد شیمیایی وجود دارد. هر فردی پیش از شروع به کار در آزمایشگاه شیمی باید به خوبی لوازم آزمایشگاه شیمی، کاربرد آنها، خطرات، نکات ایمنی و روش انجام اقدامات ایمنی مربوط به آنها را به خوبی بیاموزد. در ادامه لیستی از لوازم آزمایشگاهی شیمی معرفی شده است.
- بشر
- ارلن
- بالن
- لوله آزمایش
- شیشه ساعت
- بوته چینی
- قیف
- استوانه مدرج
- بالن حجمی
- بالن ته گرد
- بالن تقطیر
- قطره چکان
- دسیکاتور
- پیپت
- بوره
- پایه و گیره
- انبرک
- اسپاتول
- دماسنج
- چراغ بونزن
- ترازو
- پیست و ...
در ادامه این مطلب شکل، کاربرد، روش استفاده و اقدامات ایمنی استفاده از این وسایل را توضیح می‌دهیم. همچنین در تصویر زیر مثال‌هایی از انواع تجهیزات و لوازم آزمایشگاه شیمی ارائه شده است.
لوازم آزمایشگاه و تجهیزات ایمنی
بِشر
به دلیل لبه خمیده بشرها، این ظروف بدون در هستند. برای جلوگیری از آلودگی مواد داخل آنها یا پاشیده شدن، از شیشه ساعت به عنوان درِ این ظروف استفاده می‌شود.
ارلن
ارلن بوخنر
یادگیری کار با تجهیزات آزمایشگاه شیمی با فرادرس
برای کار در آزمایشگاه شیمی، آشنایی با نام و کاربرد وسایل آزمایشگاهی به‌تنهایی کافی نیست. شناخت اصول کار با مواد شیمیایی، رعایت نکات ایمنی، اندازه‌گیری دقیق و آشنایی با مباحث پایه شیمی نیز به شما کمک می‌کند آزمایش‌ها را با دقت و اطمینان بیشتری انجام دهید. برای تکمیل اطلاعات خود درباره تجهیزات آزمایشگاهی و یادگیری مباحث مرتبط، می‌توانید از آموزش‌های زیر استفاده کنید. این دوره‌ها موضوعاتی مانند ایمنی کار با مواد شیمیایی، مفاهیم پایه شیمی و روش‌های تجزیه را پوشش می‌دهند:
همچنین، برای دسترسی به آموزش‌های بیشتر در زمینه شیمی، از مباحث مقدماتی تا موضوعات تخصصی دانشگاهی و کاربردی، می‌توانید مجموعه آموزش زیر را ببینید.
بالن فلورانس
همانند ارلن و به دلیل احتمال شکستن شیشه، بالن فلورانس را نباید با درپوش حرارت داد.
لوله آزمایش
«لوله آزمایش» (Test Tubes)، لوله‌ای شیشه‌ای با انتهای گرد برای نگهداری نمونه با حجم کم است. از لوله آزمایش برای بررسی‌های کیفی نمونه‌ها و مقایسه آنها استفاده می‌شود.
به طور معمول، برای نگهداری این نوع از لوازم آزمایشگاه، از قفسه‌های مخصوص استفاده می‌شود. در مورادی که لمس لوله‌های آزمایشگاهی خطرناک است، برای جابجایی آنها از انبرک‌های مخصوص این کار بهره می‌گیرند.
شیشه ساعت
«شیشه ساعت» (Watch Glasses)، ابزارهای شیشه‌ای لنز مانندی هستند که برای نگهداری مقادیر بسیار کمی از مواد جامد و مایع بکار می‌روند. در آزمایش‌هایی که با تبخیر همراه است به عنوان درپوش ظروف استفاده می‌شود.
بوته چینی
قیف
«قیف» (Funnel) در آزمایشگاه، همانند بسیاری از قیف‌های دیگر است با این تفاوت که به منظور کار با لوازم آزمایشگاه تولید شده است. قیف‌ها برای انتقال سریع مایعات به ظروف مختلف کاربرد دارند. قیف‌های آزمایشگاهی در شکل‌های لوله بلند و لوله کوتاه تولید و به صورت پلاستیکی یا شیشه‌ای عرضه می‌شوند. این قیف‌ها بر اساس نوع مایعی که در آنها ریخته می‌شود، در اندازه‌های مختلف خریداری می‌شوند.
استوانه مدرج
توصیه‌هایی برای سنجش حجمی با لوازم آزمایشگاه
استوانه مدرج یا دیگر لوازم آزمایشگاه که برای سنجش مایعات استفاده می‌کنید را در یک سطح صاف و همتراز با چشم خود قرار دهید. مایع درون استوانه مدرج شکلی هلال مانند به خود می‌گیرد که در مرکز، ارتفاع آن کمتر و در دیواره‌های استوانه بیشتر است. برای قرائت صحیح، پایین‌ترین ارتفاع را به عنوان محل سنجش قرار دهید.
بالن حجمی
«بالون حجمی» (Volumetric Flask)، یک بالن ته صاف با دهانه بلند است. از این بالن‌ها برای سنجش دقیق میزان حجم یک مایع استفاده می‌شود. این بالون‌ها در دهانه خود دارای یک خط نشان هستند که میزان مورد نیاز مایع برای رسیدن به حجم آن بالون را نشان می‌دهد. برای سنجش دقیق حجمی، باید نکاتی که در خصوص استوانه مدرج ذکر شد مد نظر قرار بگیرند، یعنی پایین‌ترین سطح مایع در خط نشان به عنوان مرجع سنجش در نظر گرفته شود. «بالون ژوژه» نام دیگری است که برای این دسته از لوازم آزمایشگاه استفاده می‌شود.
بالن ته گرد
بالن تقطیر
قطره چکان
دسیکاتور
پیپت
- «میکرو پیپت جابجایی هوا» (Air Displacement Micropipettes)
- «پیپت الکترونیکی» (Electronic Pipette)
- پیپت جابجایی مثبت» (Positive Displacement Pipette)
- «پیپت پاستور» (Pasteur Pipette)
- «پیپت ون اسلیک» (Van Slyke Pipette)
- «میکروپیپت شیشه‌ای» (Glass Micropipette)
لازم به ذکر است که برای پر کردن پیپت از «پوآر» یا «پیپت پر کن» (Pipette Filler) استفاده می‌شود.
بورت
بورت یک لوله شیشه‌ای و از بالا بسته است. بورت‌ها در پایین خود دارای یک شیر کنترل هستند تا میزان مایعات آزاد شده از پایین قابل کنترل باشد. بورت‌ها به طور معمول در آزمایشگاه به همراه پایه و گیره مورد استفاده قرار می‌گیرند.
برای سنجش میزان حجم اضافه شده از یک بورت، باید مقدار اولیه در آن و مقدار نهایی را در محلی یادداشت و در انتها از یکدیگر کسر کنید. برای خوانش دقیق هم مانند موارد بالا، از پایین‌ترین سطح مایع در لوله استفاده کنید.
پایه و گیره
از «پایه» (Stand and Clamps) برای نگهداشتن بورت، بشر، بالون‌ها، بوته چینی و ... در بالای ظروف یا بالای چراغ بونزن استفاده می‌شود.
همواره سعی کنید که لوازم آزمایشگاه را به خوبی به پایه متصل کنید. در اتصال ابزار شیشه‌ای مراقب شکستن آنها باشید و گیره را در اطراف آنها زیاد سفت نکنید. برای استفاده از حلقه متصل به پایه، ابزارهای دیگری نیز مورد نیاز هستند. به طور مثال توری فلزی در اطرف حلقه سبب توزیع یکنواخت حرارت در دیواره‌های بشر می‌شود. در نهایت سعی کنید که تمامی ابزارهای متصل به هم، تراز باشند.
انبرک
«انبرک‌ها» (Tongs and Forceps)، برای گرفتن وسایلی بکار می‌روند که حمل و لمس آنها با دست خطرناک است. انبرک‌های مخصوصی برای حمل بشر یا لوله‌های آزمایش تولید شده‌اند. از پنس نیز برای حمل و انتقال ذرات بسیار کوچک بهره می‌گیرند.
اسپاتول
از اسپاتول (قاشقک)، برای برداشتن مواد شیمیایی از ظروف خود استفاده می‌شود.
دماسنج
«دماسنج آزمایشگاهی» (Laboratory Thermometer) برای سنجش دمای مایعات بکار می‌رود. این دماسنج‌ها می‌توانند به صورت شیشه‌ای یا از ترموکوپل ساخته شده باشند.
چراغ بونزن
ترازو
«ترازوی آزمایشگاهی» (Balance) در وزن کردن مواد شیمیایی کاربرد دارد. مواد شیمیایی هیچ‌گاه مستقیم روی ترازو قرار نمی‌گیرند و همیشه با وسایلی همچون شیشه ساعت حمل و وزن می‌شوند. ترازوهای آزمایشگاهی را نباید حرکت داد زیرا برای محلی که قرار دارند کالیبره شده‌اند. برای وزن کردن مواد، ابتدا باید ظرف خالی را روی ترازو قرار دهید و دکمه (Zero) یا (Tare) را فشار دهید.
پیست
از «پیسِت» (Wash Bottle) یا آبفشان برای شستشوی لوازم آزمایشگاهی همچون لوله‌های آزمایش و بالون‌های ته‌گرد استفاده می‌شود. عملکرد این بالون‌ها به صورت فشاری است، یعنی بعد از پرکردن آنها، با فشار دادن بطری، از لوله متصل به آن، مایع با فشار خارج می‌شود که برای شستشوی ظروف بکار رود. از پیست در مواردی برای انتقال مایعات نیز بهره می‌گیرند.
لازم به ذکر است که لوازم آزمایشگاه شیمی ممکن است شامل اقلامی بیش از موارد ذکر شده در بالا باشند اما لوازم اصلی و ضروری در هر آزمایشگاه در این مطلب معرفی شدند.
اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آموزش‌های زیر از سایت و مجله فرادرس نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:
- مجموعه آموزش‌های دروس شیمی
- مجموعه آموزش‌های نرم‌افزارهای مهندسی شیمی
- آموزش محلول سازی در آزمایشگاه
- گزارش کار آزمایشگاه — اصول نگارش
- معرفی رشته مهندسی شیمی — از تحصیل تا اشتغال
^^
آزمون لوازم آزمایشگاه شیمی
۱. برای اندازه‌گیری دقیق حجم مایعات در آزمایشگاه شیمی، کدام ابزار مناسب‌تر است؟
ارلن (Erlenmeyer Flask) برای نگهداری محلول‌ها
بشر (Beaker) برای همزدن و حرارت دادن محلول‌ها
لوله آزمایش (Test Tube) برای انجام واکنش‌های کم‌حجم
پیپت (Pipette) برای اندازه‌گیری دقیق حجم مایعات
پیپت (Pipette) به عنوان ابزاری در آزمایشگاه شناخته می‌شود که برای اندازه‌گیری دقیق حجم مایعات مورد استفاده قرار می‌گیرد. بشر (Beaker) و ارلن (Erlenmeyer Flask) بیشتر برای نگهداری، مخلوط یا حرارت دادن محلول‌ها کاربرد دارند و دقت اندازه‌گیری کمی دارند. لوله آزمایش نیز برای انجام واکنش‌های کم‌حجم مناسب است و ابزاری دقیق برای سنجش حجم نیست. تنها پیپت بر اندازه‌گیری با بالاترین دقت تمرکز دارد.
۲. چرا عینک ایمنی هنگام کار با اسیدها در آزمایشگاه شیمی باید استفاده شود؟
برای محافظت در برابر بخارهای سمی موجود در هوا
برای جلوگیری از تماس مستقیم دست با اسیدها
برای افزایش دقت در خواندن وسایل اندازه گیری
برای جلوگیری از تماس اسید با چشم و کاهش آسیب های جدی
استفاده از عینک ایمنی از تماس اسید با چشم جلوگیری می کند و آسیب های جدی را به حداقل می رساند، چرا که اسیدها حتی در مقادیر کم می توانند خطرناک باشند.
۳. اگر بخواهید محلولی را با بیشترین دقت به حجم خاصی برسانید، کدام ابزار آزمایشگاهی مناسب‌ترین انتخاب است؟
بشر (Beaker) برای افزودن آسان محلول
ارلن (Erlenmeyer flask) برای مخلوط کردن محلول
لوله آزمایش (Test tube) برای نگهداری ساده محلول
بالن حجمی (Volumetric flask) برای تعیین دقیق حجم
مناسب‌ترین ابزار برای رساندن محلول به حجم مشخص با بیشترین دقت، «بالن حجمی (Volumetric flask) برای تعیین دقیق حجم» است. زیرا این وسیله مخصوص اندازه‌گیری و آماده‌سازی محلول‌ها با دقت بسیار بالا طراحی شده است.
۴. کدام مورد درباره تفاوت ظروف شیشه‌ای و پلاستیکی در آزمایشگاه از منظر ایمنی و کاربرد درست است؟
ظروف پلاستیکی نسبت به افتادن و ضربه مقاوم‌تر از شیشه‌اند.
ظروف پلاستیکی هنگام گرمادهی مقاومت بیشتری دارند.
ظروف شیشه‌ای برای کار با مواد خورنده مناسب‌تر هستند.
ظروف شیشه‌ای معمولا شفاف‌اند و برای مشاهده واکنش بهتر به کار می‌روند.
ظروف شیشه‌ای معمولا شفاف‌اند و به همین دلیل مشاهده واکنش درون آنها ساده‌تر انجام می‌گیرد. اما ظروف پلاستیکی بیشتر برای مقاومت در برابر ضربه و سبکی کاربرد دارند، نه برای مشاهده دقیق واکنش. ظروف شیشه‌ای همیشه برای مواد خورنده یا گرمادهی برتری ندارند. پلاستیک‌هایی هم وجود دارند که در برابر مواد خاص مقاوم‌اند. بنابراین «ظروف شیشه‌ای معمولا شفاف‌اند و برای مشاهده واکنش بهتر به کار می‌روند» صحیح است و دیگر موارد با توضیحات پست مطابقت ندارند.
۵. در زمان کار با بالن تقطیر، کدام اقدام برای حفظ ایمنی اهمیت ویژه دارد و چرا؟
اطمینان از خشک بودن بالن قبل از افزودن مواد
پرکردن بالن تا لبه برای انجام تقطیر موثر
استفاده از دستکش و عینک ایمنی هنگام کار
قرار دادن بالن روی سطح فلزی سرد برای خنک‌کردن سریع
استفاده از دستکش و عینک ایمنی هنگام کار با بالن تقطیر، از آموزش‌های تاکیدشده برای جلوگیری از آسیب توسط مواد شیمیایی و خطرات آزمایشگاهی است.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریع‌تر ببینید
سلام واقعاً مطالب خوب و کاربردی بود.به عنوان دانشجو برای امتحانم استفاده کردم ممنون.
از بس عالی بوده که ما برای امتحانای مدرسمون داریم این مطلب رو مطالعه میکنیم.
واقعا دستتون درد نکنه.
من برای تحقیق کلاس شیمی ازش استفاده کردم و بیست گرفتم مرسی از سازنده😉💖
بسیار عالی ممنون از مجله فرادرس
من برای کانالم می خواستم و عالی بود
کانال من به کار دانش آموزان و همچنین دانشجویان می آید در صورت علاقه شما می توانید عضو این کانال بشوید
عالی بود من برای جشنواره خوارزمی از این مطلب استفاده میکنم واقعا بی نظیر بود
با سلام؛
با تشکر از همراهی شما با مجله فرادرس
متشکرم عالی بود
به نظر من جامع و کامل ترین مجله ی آنلاین را شما نوشتید
عالی
با سلام؛
خوشحالیم که مطالعه این مطلب نظر شما را جلب کرده است.
با تشکر از همراهی شما با مجله فرادرس
پس “پتی” کو؟
عالی بود
جامع با کیفیت
عالی بود
دستتون دردنکنه عالیه
اصن به نظرم دومی نداشت این متن
عااااالی دستتون درد نکنه
باز هم سلام من زیاد شما را دنبال میکنم زیاد
با سلام؛
خرسندیم از اینکه این مطلب برای شما مفید بوده است.
با تشکر از همراهی شما با مجله فرادرس
چقدر خوب بود مرسی. ارلنی هم داریم که داخلش حاوی صفحه چرخنده باشه؟ اگه کسی میدونه لطفا بهم ایمیل بده و بگه چون واقعا موندم.
عالی زخمت کشیدین
عالی دست مریزاد??
سلام خوب بود و به درستی شرح داده شده است واز این بابت متشکریم
عالی خیل خوب و مختصر توضیح داده شده بود برای من که مفید بود
سلام.
یه سوال داشتم
یه ورقه هایی هست که یک طرفش مشکیه یه طرفش سفیده
سطح مشکیش کنده میشه و سطح سفید تو آزمایشگاه مورد استفاده قرار میگیره و نسبت به اسید و باز مقاومه
کسی میدونه اسم این ورقه ها چیه؟
کاغذ پی اچ
عالي بود ممنون دم شما گرم
عالی خیل خوب و مختصر توضیح داده شده بود برای من که مفید بود
بسیار عالی ومفید وموثر بود به سربلندی بیشتر تان
خیلی خوب،مختصر و بسیار مفید توضیح داده بودید. سپاسگزارم
سلام خیلی عالی بود خدا قوت
عالی و آموزنده بود
ممنون.
سلام خیلی عالی بود بسیار بریا من کاربرد داشت سپاسگزارم شاد باشید
عالی منتو ۳۰ دقیقه دادگرفتم
دستون درد نکه
عالییییییییئییییییییییییییییی?????????