آناتومی مچ پا – به زبان ساده + تاندون، رباط و آسیب ها

آناتومی استخوان های مچ پا

آناتومی استخوان درشت نی

انتهای مربعی دیستال از سطح میانی، پشتی، جلویی و پشتی تشکیل شده است. قوزک میانی برجستگی سطح میانی این بخش از که در تشکیل مفصل مچ پا شرکت می‌کند. شیار عمودی سطح پشتی محل عبور اتصال تاندون ماهیچه پشتی درشت‌نی است. شکاف نازک‌نی در سطح جانبی انتهای دیستال در تشکیل مفصل با استخوان درشت‌نی شرکت می‌کند. تاندون ماهیچه‌های بازکننده ساق در سطح جلویی قرار دارد و کپسول مفصل مچ پا به فرورفتگی کوچک انتهای این سطح متصل می‌شود.

آناتومی استخوان نازک نی

فیلم آموزش تصویربرداری رادیوگرافی ساق پا در فرادرس

کلیک کنید

تنه مثلثی استخوان نازک‌نی از سه لبه میانی، جلویی و پشتی تشکیل شده که لبه میانی آن به‌وسیله غشای بین استخوانی به تنه درشت‌نی وصل می‌شود. لبه جلویی تنه در انتهای دیستال به قوزک جانبی ختم می‌شود. سطح جانبی قوزک جانبی، برآمدگی انتهایی استخوان است که زیر پوست قرار دارد. در سطح میانی این بخش برآمدگی مثلثی شکلی قرار دارد که با شکاف جانبی درشت‌نی مفصل تشکیل می‌دهد.

آناتومی استخوان تالوس

تالوس یا استخوان قوزک یکی از استخوان‌های ناحیه تارسال پا است. این ناحیه از استخوان‌های تالوس، کاکانوس یا پاشنه، استخوان ناویکولار یا قایقی، کیوبوئید یا استخوان مکعبی و سه استخوان کونئیفورم یا میخی جانبی، وسطی و میانی تشکیل شده است. استخوان تالوس وزن کل بدن را به سایر استخوان‌های پا منتقل می‌کند. این استخوان از تنه مکعبی تشکیل شده است. سر این استخوان بیضی و برآمده است و به‌وسیله گردن به تنه وصل می‌شود. سطح مثلثی و فررفته مفصل تالوس و قوزک جانبی نازک‌نی در ناحیه جانبی-پروکسیمال قرار دارد. سطح مفصلی بخش دیستال درشت‌نی، برآمدگی قرقره‌ای شکلی است که در ناحیه پروکسیمال تنه (نزدیک ساق) تالوس و سطح مفصلی قوزک میانی در سطح میانی تنه قرار دارد. شیار رباط ماهیچه بلند جمع‌کننده استخوان شست، در سطح پشتی استخوان تالوس قرار دارد. این شیار سطح پشتی را به دو برآمدگی جانبی و میانی تقسیم می‌کند.

سر بیضی آن با استخوان ناویکولار مفصل تشکیل می‌دهد. در سطح پایینی این استخوان دو سطح مفصلی میانی و پشتی قرار دارد که به‌وسیله «شیار عمیق تالی» (Sulcus Tali) در گردن از هم جدا می‌شوند. سطح مفصلی میانی کوچک، بیضی و برآمده است و با ساستنتاکولوم تالی استخوان پاشنه مفصل سابتالار را تشکیل می‌دهد. بین شیار تالی و استخوان پاشنه حفره کوچک سینوس تالوس تشکیل می‌شود. رباط‌های بین استخوانی تالوس-پاشنه و سرویکال (گردنی) پاشنه پا در این ناحیه قرار دارند.

رباط و تاندون های های مفصل مچ پا

مفصل مچ پا از طرفی وزن زیادی را تحمل می‌کند و از طرفی در حرکات پا نقش مهمی دارد. به همین دلیل رباط‌های محافظت‌کننده از این مفصل کمترین محدودیت حرکتی را ایجاد می‌کنند. دو دسته رباط‌های موازی جانبی و میانی در دو طرف مفصل استحکام مفصل مچ پا در تحمل وزن بدن را افزایش می‌دهد و استخوان‌ها را کنار هم نگه می‌دارد. رباط جانبی بافت پیوندی محکمی است که از سه نوار رباط‌های تالوس-نازک‌نی جلویی، تالوس-نازک‌نی پشتی و پاشنه-نازک‌نی تشکیل می‌شود.

• رباط تالوس-نازک‌نی: این رباط نوار صاف و ضعیفی است که بین قوزک نازک‌نی و سطح جانبی گردن تالوس قرار دارد.
• رباط تاولس-نازک‌نی پشتی: این رباط نوار محکمی است که بین ناحیه دیستال قوزک نازک‌نی و برآمدگی پشتی تالوس قرار دارد. به علاوه این رباط با رشته‌های باریکی به قوزک میانی استخوان درشت‌نی وصل می‌شود.
• رباط پاشنه-نازک‌نی: نوار بلندی از بافت پیوندی است که بین راس قوزک جانبی و برآمدگی جانبی استخوان پاشنه قرار دارد.

رباط میانی یا دلتوئیدی نوار محکم و مثلثی از بافت پیوندی است که استحکام سمت داخلی (میانی) آناتومی مچ پا را افزایش می‌دهد و از سه نوار رباط درشت‌نی-ناویکولار، درشت‌نی-پاشنه و درشت‌نی-تالوس تشکیل می‌شود.

• رباط درشت‌نی-ناویکولار: این رباط از رشته‌های سطحی رباط دلتوئیدی تشکیل شده است. این رشته‌ها قوزک میانی را به برآمدگی استخوان ناویکولار وصل می‌کنند و با رباط کف‌پایی پاشنه-ناویکولار ادغام می‌شوند.
• رباط درشت‌نی-پاشنه: این رباط از رشته‌های وسطی رباط دلتوئیدی تشکیل شده است. این رشته‌ها بین قوزک میانی و ساستنتاکولوم تالی استخوان پاشنه قرار دارند.
• رباط درشت‌نی-تالوس: این رباط از رشته‌های عمقی رباط دلتوئیدی تشکیل شده است. این رشته‌ها به دو قسمت جلویی و پشتی تقسیم می‌شوند. رشته‌های جلویی از قوزک میانی شروع شده و به برآمدگی میانی تالوس وصل می‌شود. رشته‌های پشتی از قوزک میانی شروع شده اما به سطح میانی تالوس وصل می‌شود.

تاندون مچ پا

فیلم آموزش آناتومی اندام فوقانی

کلیک کنید

• تاندون‌های نازک‌نی: دو تاندون ماهیچه بلند و کوتاه نازک‌نی از بخش خارجی مچ پا عبور کرده و به استخوان‌های پا وصل می‌شوند. تاندون ماهیچه بلند نازک‌نی از پشت قوزک جانبی عبور کرده و در کف پا به استخوان کونئیفورم و قاعده اولین استخوان متاتارسال وصل می‌شود. تاندون ماهیچه کوتاه نازک‌نی با عبور از پشت قوزک میانی، استخوان پاشنه و مکعبی به برآمدگی پنجمین استخوان متاتارسال متصل می‌شود.
• تاندون‌های میانی: تاندون ماهیچه جلویی درشت‌نی از از یک‌سوم انتهایی استخوان درشت‌نی شروع شد و با عبور از سطح میانی استخوان‌های ناحیه تارسال در کف پا به استخوان کونئیفورم میانی و قاعده اولین استخوان متاتارسال وصل می‌شود. تاندون ماهیچه پشتی درشت‌نی با عبور از پشت قوزک میانی در کف پا به استخوان‌های ناحیه میانی تارسال متصل می‌شود. تاندون ماهیچه بازکننده انگشتان بالای قوزک میانی شروع شده و به در کف پا به استخوان انگشتان وصل می‌شود.
• تاندون‌های پشتی: تاندون آشیل یا پاشنه ضخیم‌ترین تاندون بدن است که ماهیچه‌های دوقلو، نعلی و پلانتر پشت ساق را به پاشنه پا وصل می‌کند. تاندون ماهیچه بلند شست از با عبور از پشت و استخوان‌های داخلی مچ د رکف پا به قاعده استخوان بند دوم شست وصل می‌شود.
• تاندون‌های جلویی: تاندون ماهیچه بازکننده شست از سطح جلویی مفصل مچ پا عبور می‌کند و به قاعده استخوان بند دوم شست وصل می‌شود.

حرکات مچ پا

در بخش‌های قبلی این مطلب از مجله فرادرس توضیح دادیم که مفصل مچ پا از انواع لولایی است. استخوان‌ها در این نوع مفصل در یک صفحه حرکت می‌کنند. حرکات پا در این مفصل به پایین (Plantar Flexion | Flexion) و بالا رفتن (Dorsiflexion | Extension) محدود می‌شود. زاویه حرکت رو به بالا تقریبا بین ۳۰ تا ۵۰ درجه و زاویه حرکت رو به پایین تقریبا حدود ۲۰ درجه است. ماهیچه‌های جلویی ساق پا به ویژه ماهیچه جلوی درشت‌نی، بخش جلویی رباط موازی میانی، رباط درشت‌نی-نازک‌نی جلویی و ناحیه پشتی کپسول، حرکت رو به بالای پا را محدود می‌کنند.

ماهیچه‌های پشتی ساق به‌ویژه ماهیچه دوقلو و نعلی، بخش پشتی رباط موازی میانی، رباط نازک‌نی-پاشنه و ناحیه پشتی کپسول، حرکت رو به پایین پا را محدود می‌کند. مفصل سابتالار و مفصل‌های میانی ناحیه تارسال به حرکات پا کمک می‌کنند. در نتیجه بالا بردن پا می‌تواند با نزدیک شدن آن به محور میانی بدن و چرخش به داخل، و پایین بردن پا با دور شدن آن از محور میانی بدن و چرخش به خارج همراه شود. جدول زیر ماهیچه‌هایی که به حرکت مچ پا کمک می‌کنند را نشان می‌دهد.

آسیب های مچ پا

در بخش‌های قبلی این مطلب از مجله فرادرس آناتومی مچ پا را توضیح دادیم. در این بخش قصد داریم آسیب‌هایی مچ پا را بررسی کنیم. شکستن استخوان، پیچ‌خوردن مچ، التهاب یا کشیدگی تاندون‌ها آسیب‌های متداولی هستند که به دلیل راه رفتن یا ایستادن طولانی‌مدت بدون استراحت و فشار و ضربه‌های فیزیکی ایجاد می‌شود. پ

فیلم آموزش آناتومی بدن انسان در فرادرس

کلیک کنید

یچ‌خودرگی مچ پا به حالتی گفته می‌شود که یکی از رباط‌ها کشیده یا پاره شود و بر اساس شدت آسیب به سه درجه تقسیم می‌شود. در پیچ‌خوردگی درجه یک تا چند رباط مچ پا کشیده شده اما عملکرد مفصل حفظ می‌شود. در پیچ‌خوردگی درجه دو بخشی از فیبرهای یک یا راباط پاره شده است. این حالت با درد، تورم خفیف و محدود شدن حرکت مفصل همراه است. در پیچ‌خوردگی درجه سه رباط کاملا پاره شده و ارتباط بین دو استخوان قطح می‌شود. این حالت با درد و تورم شدید، و از بین رفتن کامل بخشی از عملکرد مفصل همراه است.

پارگی، کشیدگی و التهاب تاندون‌ها یکی دیگر از آسیب‌هایی است که به دلیل راه رفتن یا ایستادن زیاد ایجاد می‌شود و با درد و تورم مچ پا همراه است. شکستگی انتهای دیستال استخوان درشت‌نی یا نازک‌نی و استخوان تالوس آسیب دیگرمچ پا است. بر اساس شدن ضربه وارد شده ممکن است استخوان‌ها پس از شکستگی جابه‌جا نشده و تنها فاصله کمی بین آن‌ها ایجاد شود، یا استخوان‌ها کاملا از هم جدا شده و عملکرد مفصل مچ کاملا مختل شود و اگر شدت ضربه زیاد باشد ممکن است بخشی از استخوان شکسته از پوست خارج شود.

سوالات متداول آناتومی مچ پا

در این بخش از مطلب مجله فرادرس به تعدادی از سوالات متداول پیرامون آناتومی مچ پا توضیح می‌دهیم.

کدام رگ ها خون مچ پا را تامین می کند؟

شاخه‌های قوزکی سرخرگ‌های جلویی و پشتی درشت‌نی و نازک‌نی خون سرخرگی مچ پا را تامین می‌کند.

سندروم کانال تارسال چیست؟