زبان انگلیسی ۱۱۳۵۳ بازدید

در مبحث یادگیری زبان انگلیسی، با «اجزاء کلام» (Parts of speech) آشنا شدیم و گفتیم که اجزاء کلام شامل «اسم»، «فعل»، «صفت»، «قید»، «ضمیر»، «حرف اضافه»، «حرف ربط» و «حرف ندا» می‌شود. ضمایر انگلیسی، واژه‌هایی کوچک اما تأثیرگذار در معنا و مفهوم کلی جمله هستند، به همین دلیل، یادگیری آن‌ها از اهمیت خاصی برخوردار است. در این مطلب از مجموعه مطالب زبان انگلیسی مجله «فرادرس»، قصد داریم انواع ضمایر انگلیسی را توضیح دهیم و کاربردهای هر کدام را به‌طور جداگانه و به‌کمک مثال‌های متعدد بررسی کنیم. در انتهای آموزش نیز، انواع ضمایر انگلیسی را در یک جدول جمع‌بندی ارائه کرده‌ایم.

ضمیر در انگلیسی چیست ؟

ضمیر در زبان انگلیسی، کلمه‌ای است که جای اسم می‌نشیند و در بیشتر موارد جنسیت فاعل را برای ما مشخص می‌کند. برای مثال، در جمله «سارا از خانه بیرون رفت»، سارا نقش فاعل جمله را دارد. در صورتی که بخواهیم جملات بیشتری درباره سارا بگوییم، برای جلوگیری از تکرار اسم، می‌توانیم به‌جای «سارا» از ضمیر فاعلی «او» استفاده کنیم.

برای زبان‌آموزان مبتدی، مبحث «ضمایر» (Pronouns) تا حدودی چالش‌برانگیز است، زیرا زبان انگلیسی از ضمایر گوناگونی تشکیل شده که کاربردهای متفاوتی دارند. آشنایی با انواع ضمایر انگلیسی باعث می‌شود که با کاربردهای آن بیشتر آشنا شویم و خصوصاً در سطوح ابتدایی، در استفاده از ضمایر، با مشکلات کمتری مواجه شویم. ضمایر با توجه به مفرد یا جمع بودن اسم و همچنین با در نظر گرفتن اول‌شخص، دوم‌شخص یا سوم‌شخص بودن اسم‌ به جای‌ آن به کار می‌روند. در آموزش‌های قبلی «فرادرس»، انواع صفت در انگلیسی و ترتیب صفات را توضیح دادیم. در این آموزش، انواع ضمایر انگلیسی را به‌طور کامل و به زبان ساده توضیح می‌دهیم.

انواع ضمایر انگلیسی

همان‌طور که گفته شد، زبان انگلیسی ضمایر گوناگونی دارد. در جدول زیر، انواع ضمایر انگلیسی را با ترجمه مشاهده می‌کنید.

ضمایر انگلیسی

(English Pronouns)

Personal Pronouns ضمایر شخصی
Possessive Pronouns ضمایر ملکی
Relative Pronouns ضمایر موصولی
Demonstrative Pronouns ضمایر اشاره
Reflexive Pronouns ضمایر انعکاسی
Emphatic Pronouns ضمایر تأکیدی
Indefinite pronouns ضمایر نامعین
Interrogative Pronouns ضمایر استفهامی
Reciprocal pronouns ضمایر متقابل

ضمایر شخصی

«ضمایر شخصی» (Personal Pronouns)، جایگزین نام افراد و اشیاء می‌شوند. این ضمایر، خود از دو دسته مهم تشکیل شده‌اند:

  • ضمایر فاعلی (Subject Pronouns)
  • ضمایر مفعولی (Object Pronouns)

ضمایر فاعلی به شخص یا شیئی اشاره دارند که انجام‌دهنده فعل است، اما ضمایر مفعولی بر شخص یا شیئی دلالت دارند که کار بر روی آن انجام می‌شود و نقش مفعول را در جمله دارند، بنابراین، اغلب یا بعد از «فعل» یا «حرف اضافه» می‌آیند. به مثال‌های زیر توجه کنید.

John teaches Sara. = He teaches her.

«جان» به «سارا» درس می‌دهد.

You work with me.

تو با من کار می‌کنی.

در جدول زیر، ضمایر فاعلی و مفعولی را مشاهده می‌کنید.

ضمایر مفعولی

(Object Pronouns)

ضمایر فاعلی

(Subject Pronouns)

me I
you You
him He
her She
it It
us We
you You
them They

در ادامه، به چند مثال زیر با ضمایر فاعلی و مفعولی توجه کنید.

That's Paul. Do you know him?

آن «پاول» است. او را می‌شناسی؟

They can pick us up at 5 p.m.

آن‌ها می‌توانند ساعت 5 عصر به دنبال‌مان بیایند.

These reports are for Sue. I must give them to her.

این گزارش‌ها برای «سو» است. باید آن‌ها را به او بدهم.

Can you give me a hand with this box? It’s heavy.

ممکن است در بلند کردن این جعبه به من کمک کنی؟ سنگین است.

Tom is the CEO. I don’t think he knows me.

«تام» مدیرعامل شرکت است. فکر نمی‌کنم من را بشناسد.

You’re having dinner with some clients tomorrow. They’re meeting you at the restaurant.

فردا با برخی از مشتریان شام می‌خورید. آن‌ها شما را در رستوران ملاقات می‌کنند.

ضمایر ملکی در انگلیسی

ضمایر ملکی

«ضمایر ملکی» (Possessive Pronouns) برای نشان دادن مالکیت به کار می‌روند و شباهت زیادی به «صفات ملکی» (Possessive Adjectives) دارند، اما بعد از آن‌ها «اسم» نمی‌آید، مانند مثال زیر:

Whose pen is this?

It’s mine. (= my pen)

آن خودکار برای چه کسی است؟

برای من است.

در جدول زیر، ضمایر ملکی را در کنار صفات ملکی مشاهده می‌کنید.

ضمایر ملکی

(Possessive pronouns)

صفت ملکی

(possessive Adjectives)

mine my
yours your
his his
hers her
- its
ours our
yours your
theirs their

در ادامه این آموزش، به چند مثال و کاربرد ضمایر ملکی توجه کنید.

This jacket is yours.

این کاپشن مال شماست.

That’s Tom’s hat and those gloves are his too.

این کلاه «تام» است و آن دستکش‌ها نیز برای او هستند.

Is that Sue and Paul’s car?

No, theirs is black.

آیا آن ماشین «سو» و «پل» است؟

نه، مال آن‌ها سیاه است.

Here’s your table and this one is ours.

این میز شماست و این یکی مال ماست.

Is this Anna’s bag?

Yes, it’s hers.

این کیف آنا است؟

بله، مال خودش است.

They aren’t my glasses. Mine are brown.

آن عینک من نیست. مال من قهوه‌ای است.

هدف از این آموزش، بررسی انواع ضمایر انگلیسی است، اما برای آشنایی با صفات ملکی و تفاوت آن‌ها با ضمایر ملکی، مطالعه مطلب زیر از مجله «فرادرس» پیشنهاد می‌شود:

ضمایر انگلیسی

ضمایر موصولی

«ضمایر موصولی» یا «ضمایر نسبی» (Relative Pronouns) جایگزین اسم یا ضمیر می‌شوند و دو عبارت را به هم وصل می‌کنند. این ضمایر، اسم یا شیء قبل از خودشان را توصیف می‌کنند. در زبان انگلیسی انواع گوناگونی از ضمایر موصولی وجود دارد که در زبان فارسی همگی معنی «که» می دهند. این ضمایر عبارت‌اند از:

  • who/whom (برای افراد)
  • which (برای اشیاء و حیوانات)
  • that (برای افراد و اشیاء)
  • where (برای مکان)
  • whose (برای مالکیت)

به مثال‌های زیر توجه کنید تا ساختار عبارت‌های موصولی را بهتر یاد بگیرید.

This is the man who helped me yesterday.

او مردی است که دیروز به من کمک کرد.

An engineer is someone who designs machines.

مهندس کسی است که ماشین‌آلات را طراحی می‌کند.

There are many websites which can help you find a job.

وب‌سایت‌های زیادی وجود دارند که می‌توانند در پیدا کردن کار به شما کمک کنند.

This is the type of computer that I want.

این همان رایانه‌ای است که می‌خواهم.

A bakery is a place where you can buy bread.

نانوایی جایی است که می‌توانید نان بخرید.

Do you know a good university where I can study history?

آیا دانشگاه خوبی می‌شناسید که بتوانم در آن درس تاریخ بخوانم؟

انواع ضمایر در انگلیسی

ضمایر اشاره

«ضمایر اشاره» (Demonstrative Pronouns) یکی از انواع ضمایر انگلیسی است که جانشین اسم می‌شوند و برای اشاره به شخص یا شیء خاصی به کار می‌روند. مهم‌ترین ضمایر اشاره در انگلیسی عبارت‌ است از:

  • This (این)
  • That (آن)
  • These (این‌ها)
  • Those (آن‌ها)

ضمایر «this» و «that» برای «اسم مفرد» (Singular Noun) و ضمایر «these»‌ و «those» برای اسم جمع (Plural Nouns) به کار می‌روند. «this» و «these» برای اشاره به نزدیک و «that» و «those» برای اشاره به دور است. برای درک بهتر کاربرد ضمایر اشاره در زبان انگلیسی، به مثال‌های زیر توجه کنید.

What’s this?

It’s my new specialty, rice with mushrooms.

این چیست؟

غذای مخصوص و جدید من است، برنج با قارچ.

Shall we have a coffee break?

Yes, that’s a great idea!

ممکن است وقت استراحتی برای نوشیدن قهوه داشته باشیم؟

بله، فکر خیلی خوبی است!

Hello, this is Simon. Can I speak to Juan please?

سلام، «سایمون» هستم. می‌توانم با «خوآن» صحبت کنم؟

These are very expensive.

این‌ها بسیار گران هستند.

I'll take take those, please.

آن‌ها را برمی‌دارم (می‌خرم).

ضمایر انعکاسی

از «ضمایر انعکاسی» (Reflexive Pronouns) موقعی استفاده می‌کنیم که مفعول و فاعل یکی باشد، مانند مثال زیر:

I taught myself to play the guitar.

من خودم نواختن گیتار را یاد گرفتم.

در زبان انگلیسی، فعل‌های زیادی با ضمایر انعکاسی به کار می‌روند. این فعل‌ها عبارت‌اند از:

  • enjoy (لذت بردن)
  • cut (بریدن)
  • hurt (صدمه زدن)
  • introduce (معرفی کردن)
  • teach (درس دادن)
  • express (بیان کردن)
  • help (کمک کردن)
  • blame (سرزنش کردن)

در جدول زیر ضمایر انعکاسی را در کنار ضمایر فاعلی مشاهده می‌کنید.

ضمایر انعکاسی

(Reflexive Pronouns)

ضمایر فاعلی

(Subject Pronouns)

myself I
yourself You
himself He
herself She
itself It
ourselves We
yourselves You
themselves They

در ادامه، با چند مثال بیشتر، کاربرد ضمایر انعکاسی در زبان انگلیسی را یاد می‌گیرید.

Have you hurt yourself?

Yes, I cut myself when I was chopping the vegetables.

بلایی سر خودت آورده‌ای؟

بله، وقتی سبزیجات را خرد می‌کردم، دستم را بریدم.

She blames herself for the accident, but it wasn’t anyone’s fault.

او خودش را مقصر تصادف می‌داند، اما تقصیر کسی نبود.

The kids really enjoyed themselves at the park.

بچه‌ها واقعاً در پارک لذت بردند.

Would you all like to introduce yourselves?

آیا همه دوست دارید خودتان را معرفی کنید؟

He wants to teach himself to ski, but it’s better to have lessons.

او می‌خواهد خودش اسکی کردن را یاد بگیرد، اما بهتر است که به کلاس برود.

ضمایر موصولی در انگلیسی

ضمایر تأکیدی

«ضمایر تأکیدی» (Emphatic Pronouns) همان ضمایر انعکاسی هستند، با این تفاوت که همراه با اسم یا ضمیر، برای تأکید بیشتر به کار می‌روند. به مثال‌های زیر و جایگاه ضمایر تأکیدی در جمله توجه کنید.

The Queen herself attended the party.

ملکه به‌تنهایی در مهمانی شرکت کرد.

(در این مثال تأکید بر روی کلمه «queen» است.)

Learn from others' mistakes. You won't live long enough to make them all yourself.

از اشتباهات دیگران درس بگیرید. شما آن‌قدر زنده نخواهید ماند که همه آن اشتباهات را خودتان مرتکب شوید.

چرا از ضمایر تأکیدی استفاده می‌کنیم؟

در حالت نوشتاری، معمولاُ با «بولد کردن» یا «خط کشیدن» زیر کلمه، تأکید روی آن را نشان می‌دهیم. اما موقع صحبت کردن، بهترین روشی که می‌تواند تأکید را نشان دهد، این است که آن کلمه را محکم‌تر ادا کنیم. اما در بسیاری موارد، این روش ابهاماتی برای شنونده به همراه خواهد داشت. در مبحث ضمایر انگلیسی، ضمایر تأکیدی می‌توانند تا حد زیادی این مشکل را برطرف کند. به همین دلیل، استفاده از این ضمایر به‌جای ضمایر انعکاسی، اهمیت زیادی دارد.

ضمایر نامعین

«ضمایر نامعین» (Indefinite Pronouns) به شخص، شیء یا مکانی اشاره می‌کنند که برای شنونده نامشخص است. این ضمایر عبارت اند از:

  • any (هیچ)
  • anyone/anybody (هیچ‌کس)
  • anything  (هیچ‌چیز)
  • each (هر)
  • everybody (هر کس)
  • everything (هر چیز)
  • few (کمی)
  • many (زیاد)
  • nobody/no one (هیچ‌کس)
  • none (هیچ)
  • several (چندین)
  • some (تعدادی/مقداری)
  • somebody/someone (برخی)

به مثال‌های زیر و نحوه استفاده از ضمایر نامعین در جمله توجه کنید.

A classic is something that everybody wants to have read and nobody wants to read.

[رمان] کلاسیک چیزی است که همه می‌خواهند آن را خوانده باشند و هیچ‌کس نمی‌خواهد آن را بخواند.

(این جمله از «مارک تواین» است و مفهومش این است که همه در کتابخانه‌شان رمان‌های کلاسیک زیادی دارند که هرگز نخوانده‌اند.)

I don't know anything about music.

من از موسیقی چیزی نمی‌دانم.

 Some people think that exercise is the best way to be healthy.

برخی افراد فکر می‌کنند ورزش بهترین راه برای سلامتی است.

 Each manager has a lot of responsibilities.

هر مدیری مسئولیت‌های زیادی دارد.

ضمایر استفهامی

از «ضمایر استفهامی» (Interrogative Pronouns) برای پرسیدن استفاده می‌شود و عبارت‌اند از:

  • what (چه، چه چیزی)
  • which (کدام)
  • who (چه کسی)
  • whom (چه کسی)
  • whose (مال چه کسی)

برای درک بهتر کاربرد ضمایر استفهامی در انگلیسی، به مثال‌های زیر توجه کنید.

What do you want for dinner?

برای شام چه می‌خواهی؟

Which color do you prefer?

کدام رنگ را ترجیح می‌دهی؟

Who was driving the car?

چه کسی داشت رانندگی می‌کرد؟

Whom did you speak to?

با چه کسی صحبت کردی؟

Whose book is that?

آن کتاب برای چه کسی است؟

در برخی موارد، ضمایر استفهامی، پسوند «ever-» می‌گیرند. تعدادی نیز با پسوند «soever-» به کار می‌روند که در زبان نوشتاری امروز کمتر دیده می‌‌شود. این ضمایر عبارت‌اند از:

  • Whatever (هر چه)
  • Whatsoever (هر چه)
  • Whichever (هر کدام)
  • Whoever (هر کس)
  • Whosoever (مال هر کسی)
  • Whomever (هر کس)
  • Whomsoever (هر کس)
  • Whosever (هر کس)

ضمایر انعکاسی در انگلیسی

ضمایر متقابل

«ضمایر متقابل» یا «ضمایر دوسویه» (Reciprocal Pronouns) نشان‌دهنده رابطه دوطرفه بین دو نفر یا گروهی از افراد است. در زبان انگلیسی دو ضمیر متقابل وجود دارد که عبارت است از:

  • each other (همدیگر)
  • one another (یکدیگر)

در ادامه با چند مثال، کاربرد ضمایر متقابل در انگلیسی را بهتر درک خواهید کرد.

John and Mary love each other.

«جان» و «مری» همدیگر را دوست دارند.

Why don't you believe each other?

چرا همدیگر را باور ندارید؟

The ten prisoners were all blaming one another.

ده زندانی، همه، یکدیگر را مقصر می‌دانستند.

تمرین ضمایر انگلیسی

برای درک بهتر ضمایر انگلیسی، به تمرین‌های زیر و پاسخ آن‌ها توجه کنید.

تمرین اول

جاهای خالی را با کلمه مناسب پر کنید.

Q1: I have got a tortoise. _____ is my tortoise. I keep _____ in a cage.

جواب

Answer: I have got a tortoise. It is my tortoise. I keep it in a cage.

Q2: Nick is in the garden. Can you see _____ ? He is playing with _____ dog.

جواب

Answer: Nick is in the garden. Can you see him? He is playing with his dog.

Q3: I've forgotten my pen at home. Can I borrow one of _____, please?

جواب

Answer: I’ve forgotten my pen at home. Can I borrow one of yours, please?

Q4: We are German. But _____ English teacher can also talk to _____ in English.

جواب

Answer: We are German. But our English teacher can also talk to us in English.

Q5: Jenny and Sally are in the house. _____ are listening to music with _____ phones.

جواب

Answer: Jenny and Sally are in the house. They are listening to music with their phones.

Q6: You have got a new bike. Is this _____ bike? Do you drive _____ to school?

جواب

Answer: You have got a new bike. Is this your bike? Do you drive it to school?

Q7: Who is that girl over there? Do you know _____?

جواب

Answer: Who is that girl over there? Do you know her?

Q8: The Scotts have got a house. This is _____ house. We can play in _____ garden.

جواب

Answer: The Scotts have got a house. This is their house. We can play in their garden.

Q9: What did your brother say? Have you already talked to _____?

جواب

Answer: What did your brother say? Have you already talked to him?

Q10: He is a famous actor. You can watch _____ new show on TV.

جواب

Answer: He is a famous actor. You can watch his new show on TV.

Q11: Is this Tina's cat? Yes, it is _____ cat. _____ often plays with her cat.

جواب

Answer: Is this Tina’s cat? Yes, it is her cat. She often plays with her cat.

Q12: I collect old coins. This is _____ favorite one.

جواب

Answer: I collect old coins. This is my favorite one.

Q13: The kids like _____  new teachers because _____ isfunny.

جواب

Answer: The kids like their new teachers because she is funny.

Q14: Where are my glasses? Have you seen _____?

جواب

Answer: Where are my glasses? Have you seen them?

Q15: Is this your pencil case? Yes, it is _____.

جواب

Answer: Is this your pencil case? Yes, it is mine.

Q16: This is an interesting play. You should read _____.

جواب

Answer: This is an interesting play. You should read it.

Q17: Debbie is eleven. _____ is English. We can talk to _____ in English.

جواب

Answer: Debbie is eleven. She is English. We can talk to her in English.

Q18: We need a new laptop because _____ doesn't work anymore.

جواب

Answer: We need a new laptop because it doesn’t work anymore.

Q19: My brothers play in a band. You can watch _____ playing at the festival.

جواب

Answer: My brothers play in a band. You can watch their playing at the festival.

Q20: What's the weather like in Rome? Is _____ sunny and hot?

جواب

Answer: What’s the weather like in Rome? Is it sunny and hot?

تمرین دوم

گزینه درست را انتخاب کنید.

1. My name is Samuel. ____ am German.
I
Me
Mine
2. My grandparents live in Berlin. We visit ____ often.
they
them
their
3. Let ____ help you carry these bags.
I
me
mine
4. Should ____ help you carry these books?
I
me
mine
5. Can ____ tell me where can ____ find a good restaurant?
you/I
you/me
me/you
6. James should stay after school. ____ has football practice.
He
Him
They
7. That pen is ____ It is not ____.
my/your
mine/yours
my/yours
8. This is ____ bedroom. That is ____.
my/her
mine/hers
my/hers
9. We can go to ____ place or we can go to ____.
our/your
our/yours
ours/yours
10. My birthday is on 18th May and ____ is on 21st June.
her
hers
she
11. This is my jacket and that is ____.
him
his
he
12. ____ bag is this?
Whose
Who's
Who is
13. I really like watching old shows. ____ are some of the best things on TV.
These
Those
This
14. Please hand me ____ .
these
this
those
15. I heard someone at the door but wasn’t sure ____ it was.
what
which
whom
تمرین سوم

جاهای خالی را با کلمه مناسب پر کنید.

Q1: My name is Sue. ____ am English. And this is my family.

جواب

Answer: My name is Sue. I am English. And this is my family.

Q2: My mum's name is Angie. (Angie) ____ is from Germany.

جواب

Answer: My mum’s name is Angie. She is from Germany.

Q3: Bob is my dad. (My dad) ____ is a waiter.

جواب

Answer: Bob is my dad. He is a waiter.

Q4: On the left, you can see Simon. (Simon) ____ is my brother.

جواب

Answer: On the left, you can see Simon. He is my brother.

Q5: (Sue and Simon) ____ are twins.

جواب

Answer: We/They are twins.

Q6: Our dog is a girl, Judy. (Judy) ____ is two years old.

جواب

Answer: Our dog is a girl, Judy. She is two years old.

Q7: (Sue, Simon, Angie and Bob) ____ live in Canterbury.

جواب

Answer: We/They live in Canterbury.

Q8: (Canterbury) ____ is not far from London.

جواب

Answer: It is not far from London.

Q9: My grandparents live in London. (My grandparents) ____ often come and see us.

جواب

Answer: My grandparents live in London. They often come and see us.

Q10: What can ____ tell me about your family?

جواب

Answer: What can you tell me about your family?

جدول ضمایر انگلیسی

در بخش پایانی این آموزش، انواع ضمایر انگلیسی در جدول زیر ارائه شده است.

Reciprocal Pronouns Interrogative Pronouns Indefinite Pronouns Emphatic Pronouns Reflexive Pronouns Demonstrative Pronouns Relative Pronouns Possessive Pronouns Object Pronouns Subject Pronouns
each other what any myself myself this who mine me I
one another which anyone yourself yourself that whom yours you You
who anything himself himself these which his him He
whom none herself herself those that hers her She
whose everybody itself itself where - it It
everything ourselves ourselves whose ours us We
no one yourselves yourselves yours you You
somebody themselves themselves theirs them They

مطلبی که در بالا مطالعه کردید بخشی از مجموعه مطالب «انواع ضمایر انگلیسی» است. در ادامه، می‌توانید فهرست این مطالب را ببینید:

اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آموزش‌ها و مطالب زیر نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

بر اساس رای ۲۷ نفر
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
شما قبلا رای داده‌اید!
اگر بازخوردی درباره این مطلب دارید یا پرسشی دارید که بدون پاسخ مانده است، آن را از طریق بخش نظرات مطرح کنید.

«آزاده رمضانی»، فارغ‌التحصیل مقطع کارشناسی ارشد آموزش زبان انگلیسی است. فعالیت‌های او در زمینهٔ تدریس، ترجمه و ویراستاری بوده است و درحال‌حاضر، به‌عنوان دبیر تحریریهٔ زبان‌‌های خارجی با مجلۀ فرادرس همکاری می‌کند.

3 نظر در “ضمایر انگلیسی — آموزش انواع ضمایر (Pronouns) — به زبان ساده

  • با سلام و درود
    نوشتار خیلی جامع مثل همیشه عالی. در ضمایر انعکاسی مثال رو تصحیح بفرمایید. Taught یعنی یاد دادم. چرا هنگام گذاشتن نظر، سایت پیام می‌ده که دیدگاهتان را سریع می‌نویسید؟ من نظرهای زیادی نوشتم اما گویا ارزشی ندارد.

    1. با سلام؛

      چون در جمله از «myself» استفاده شده و شخص گوینده معلم خودش بوده، به این شکل ترجمه شده است. اما اگر بخواهیم ترجمه لغت‌به‌لغت آن را بنویسیم، خواهیم داشت: «من به خودم نواختن گیتار را یاد دادم.»
      در رابطه با دیدگاه‌ها نیز باید بگوییم درصورتیکه پشت سر هم و با فاصله زمانی کوتاه، دیدگاهی توسط یک کاربر نوشته شود، دیدگاه‌های مرتبط با کاربر به طور خودکار توسط سیستم به عنوان اسپم شناخته و حذف می‌شوند. به همین دلیل، ممکن است نظرات شما به دست ما نرسند.

      از توجه و همراهی شما با مجله فرادرس سپاس‌گزاریم.

نظر شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

برچسب‌ها

مشاهده بیشتر