مدولاتور FM – از صفر تا صد

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
مدولاتور FM باند باریک یا NBFM
برای شروع بهتر است به نکته زیر اشاره کنیم.
در مورد یک سیگنال مدولاسیون FM باند باریک همواره رابطه زیر صحیح و برقرار است:
همچنین میدانیم که زمانی که بسیار کوچک باشد، و صحیح هستند. حال با استفاده از این روابط به دست آمده، میتوانیم معادله سیگنال مدولاسیون NBFM را به صورت زیر بنویسیم:
بلوک دیاگرام مربوط به یک مدولاتور FM باند باریک یا NBFM در تصویر زیر نشان داده شده است.

بلوک «مدولاتور ضرب کننده یا ضربی» (Product Modulator) دارای دو ورودی و است. این بلوک خروجی را تولید میکند که برابر با حاصل ضرب این دو سیگنال ورودی باشد. در مسیر پیش روی این سیگنال، یک بلوک قرار دارد که سیگنال را در مقدار ضرب میکند.
بلوک جمع کننده در بلوک دیاگرام نیز دارای دو ورودی است که این ورودیها در واقع همان دو عبارت مربوط به معادله NBFM هستند. علامتهای مثبت و منفی به سیگنال حامل و نیز ترم دیگر در ورودی بلوک جمع کننده اختصاص داده شده است. در نهایت، خروجی بلوک جمع کننده همان سیگنال مدولاسیون فرکانس باند باریک یا NBFM محسوب میشود.
مدولاتور FM پهن باند یا WBFM
برای تولید یک سیگنال مدولاسیون فرکانس پهن باند یا WBFM، در حالت کلی دو روش وجود دارد که عبارتند از «روش مستقیم» (Direct Method) و «روش غیر مستقیم» (Indirect Method).
روش مستقیم

در اینجا سیگنال پیام به عنوان ورودی به یک اسیلاتور کنترل شده با ولتاژ یا VCO اعمال شده است. VCO یک خروجی تولید میکند که دقیقا همان سیگنال WBFM یا مدولاسیون فرکانس است. در نتیجه روابط زیر صحیح است:
که در این فرمول برابر با فرکانس لحظهای سیگنال مدولاسیون WBFM است.
روش غیرمستقیم
دلیل نامگذاری این نوع مدولاتور FM این است که سیگنال مدولاسیون فرکانس پهن باند به صورت غیرمستقیم تولید میشود. این امر بدین معنی است که ابتدا یک سیگنال مدولاسیون فرکانس باند باریک یا NBFM را تولید میکنیم و سپس با کمک یک ضرب کننده فرکانسی، میتوانیم سیگنال مدولاسیون فرکانس پهن باند یا WBFM را به دست آوریم. در تصویر زیر بلوک دیاگرام یک مدولاتور FM پهن باند نوع غیرمستقیم نشان داده شده است.

این بلوک دیاگرام اساسا شامل دو طبقه است. در طبقه اول، با استفاده از یک مدولاتور FM پهن باند یا NBFM، یک سیگنال مدولاسیون فرکانس باند باریک را تولید میکنیم. در ابتدای این فصل با مدولاتور FM نوع NBFM آشنا شدیم. همچنین میدانیم که شاخص مدولاسیون یک سیگنال NBFM کمتر از یک است. به همین دلیل برای به دست آوردن شاخص مدولاسیون سیگنال مدولاسیون فرکانس پهن باند مورد نیاز که بزرگتر از یک است، باید مقدار «ضرب کننده فرکانسی» (Frequency Multiplier) را به صورت مناسبی انتخاب کنیم.
ضرب کننده فرکانسی یک المان غیر خطی است. این مدار یک سیگنال خروجی تولید میکند که فرکانس خروجی آن n برابر فرکانس سیگنال ورودی است. در این حالت به n، فاکتور ضرب مدار میگویند. اگر سیگنال مدولاسیون NBFM که شاخص مدولاسیون آن کمتر از یک است را به عنوان ورودی به یک مدار ضرب کننده فرکانسی وارد کنیم، آنگاه ضرب کننده فرکانسی در خروجی خود سیگنالی را تولید میکند که شاخص مدولاسیون آن برابر با n ضرب در است. همچنین مقدار فرکانس خروجی این مدار، n برابر فرکانس سیگنال NBFM است. گاهی اوقات امکان دارد به چندین طبقه از «میکسرها» (Mixers) و نیز ضرب کنندههای فرکانسی نیاز داشته باشیم تا در نهایت شاخص مدولاسیون و انحراف فرکانسی را افزایش دهیم و مقدار مورد نظر خود را به دست آوریم.
اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آموزشهای زیر نیز به شما پیشنهاد میشوند:
- مجموعه آموزشهای مهندسی مخابرات
- آموزش مخابرات ۱
- مجموعه آموزشهای مهندسی الکترونیک
- آموزش مبانی الکترونیک – مفاهیم تئوریک به همراه شبیه سازی عملی و کاربردی
- دمدولاسیون دامنه — از صفر تا صد
- مدولاتور AM — از صفر تا صد
- حلقه قفل فاز (PLL) چیست؟ — از صفر تا صد
^^
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید













