فرسودگی شغلی چیست؟ – نشانه ها، انواع و روش های درمان Burnout

فرسودگی شغلی به حالتی گفته می‌شود که فرد در اثر استرس مداوم در محیط کار، احساس خستگی شدید، بی‌انگیزگی و ناتوانی جسمی و روانی می‌کند.  افراد فعال در محیط‌های شغلی پرفشار و ناامن، خوبی می‌دانند فرسودگی شغلی چیست. در این مطلب از مجله فرادرس، با مراحل، نشانه‌ها، انواع، تکنیک‌های درمانی و کتاب‌های منتشرشده در مورد فرسودگی شغلی آشنا می‌شویم.

فرسودگی شغلی چیست؟

«فرسودگی شغلی» (Burnout) حالتی از ناامیدی، بی‌انگیزگی و خستگی شدید روانی و جسمی است که در نتیجه استرس مزمن و طولانی‌مدت یا انجام فعالیت‌های یکنواخت و خسته‌کننده در محیط کار ایجاد می‌شود. افراد دارای فرسودگی شغلی به‌طور معمول احساس پوچی، بی‌کفایتی و ناتوانی می‌کنند، امیدی به آینده کاری خود در آن محیط ندارند و هیچ لذتی از فعالیت‌های کاری یا تعاملات اجتماعی در محیط کار نمی‌برند.

در جدول زیر می‌توانیم آشنایی کلی و اولیه‌ای با نشانه‌های فرسودگی شغلی داشته باشیم.

در ادامه، در مورد مهم‌ترین نشانه‌ها و علائم فرسودگی‌های شغلی بیشتر توضیح می‌دهیم تا بتوانید آن‌ها را خود و دیگران به راحتی تشخیص دهید. پیش از آن، پیشنهاد می‌کنیم با مشاهده فیلم آموزش مدیریت فرسودگی شغلی و تحصیلی و راهکارهای پیشگیری و درمان همراه با گواهینامه از فرادرس، تسلط بیشتری بر این موضوع پیدا کنید.

اصلی‌ترین نشانه های فرسودگی شغلی چیست؟

فرسودگی شغلی با ویژگی‌هایی مانند خستگی شدید و مداوم و کاهش انگیزه همراه است. در زیر، محوری‌ترین علائم فرسودگی شغلی را نام می‌بریم.

1. خستگی شدید و مداوم
2. کاهش انگیزه و علاقه به کار
3. افت تمرکز و کاهش بهره‌وری
4. کاهش خلاقیت و تفکر واگرا
5. تحریک‌پذیری و عصبانیت‌های مکرر
6. تمایل به تنهایی و بی‌تفاوتی نسبت به کار
7. اختلال خواب
8. نشانه‌های جسمی
9. کاهش احساس کارآمدی و موفقیت

حال که می‌دانیم علائم فرسودگی شغلی چیست، در ادامه هر کدام از آن‌ها را به‌طور کامل توضیح می‌دهیم.

۱) خستگی شدید و مداوم

افراد دارای فرسودگی شغلی از ابتدای صبح احساس خستگی بسیار عمیق و پایداری می‌کنند که خارج شدن از تخت را برای آن‌ها بسیار سخت می‌کند. خستگی این افراد فقط جسمی نیست، بلکه جنبه روانی و عاطفی دارد و باعث می‌شود تا حتی فکر کردن به موضوعات هم برای آن‌ها بسیار سخت شود. در این حالت به‌طور معمول استراحت کوتاه یا خواب شبانه تأثیر چشم‌گیری ندارد و فرد همچنان احساس می‌کند از درون تخلیه شده است.

۲) کاهش انگیزه و علاقه به کار

افراد دچار فرسودگی شغلی مانند گذشته نسبت به کار خود اشتیاق، درگیری ذهنی یا احساس مسئولیت مثبت ندارند. برای این افراد، فعالیت‌هایی که در گذشته مهم، رضایت‌بخش یا حتی لذت‌بخش بودند، حالا بسیار بی‌معنا، آزاردهنده یا صرفاً اجباری به نظر می‌رسند. این کاهش انگیزه می‌تواند به شکل‌های مختلفی دیده شود که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

• بی‌حوصلگی در شروع کار
• احساس بی‌معنا بودن وظایف
• کاهش احساس رضایت از انجام کار
• بی‌میلی نسبت به پروژه‌ها و مسئولیت‌ها

بی‌انگیزگی ناشی از فرسودگی شغلی اصلی‌ترین عامل کاهش سرعت و دقت در انجام فعالیت‌ها و از بین رفتن خلاقیت در افراد شاغل است.

۳) افت تمرکز و کاهش بهره‌وری

افراد دارای فرسودگی شغلی با هر سختی می‌توانند خود را به محل کار برسانند اما تمرکز بر فعالیت‌های شغلی و جلوگیری از حواس‌پرتی از حضور فیزیکی هم دشوارتر است. تمرکز پایین این افراد منجر به اشتباهات متعدد، جا انداختن مسئولیت‌ها و انجام بسیار کُند فعالیت‌ها می‌شود. در ادامه تمام پیامدهای افت تمرکز را معرفی می‌کنیم.

• فراموش کردن جزئیات
• دشواری در دنبال کردن مراحل انجام کار
• ناتوانی در اولویت‌بندی درست
• چندین مرتبه خواندن اطلاعات برای درک آن‌ها
• بی‌دقتی و انجام اشتباهات متعدد

در نتیجه ممکن است فرد فرسوده مدت‌ها در محل کار و پشت میز خود نشسته باشد اما فعالیت‌های او خروجی بسیار محدود و پراشتباه است.

۴) کاهش خلاقیت و تفکر واگرا

ذهن افراد مبتلا به فرسودگی شغلی در حالت بقا کار می‌کند و انرژی مورد نیاز برای شکستن ساختارهای ذهنی و ایجاد نوآوری را از دست داده است. وقتی بیشتر انرژی روانی افراد صرف کنار آمدن با فشار و تحمل استرس می‌شود، ظرفیت افراد برای رفتارهای نوآورانه کاهش می‌یابد. در زیر می‌توانیم اصلی‌ترین رفتارهای نوآورانه را مشاهده کنیم.

• ایده‌پردازی
• نگاه تازه به مسائل
• حل مسائل به شیوه‌ای خلاقانه
• انعطاف در مواجهه با تغییر

به همین دلیل، فرسودگی شغلی فقط کمیت کار را کاهش نمی‌دهد، بلکه امکان انعطاف‌پذیری فکری و یافتن راه‌حل‌های نوآورانه را هم تضعیف می‌کند.

۵) تحریک‌پذیری و تجربه خشم

کاهش بهره‌وری و انجام ندادن مسئولیت‌های شغلی باعث می‌شود تا فرد با فرسودگی شغلی استرس بیشتری را تجربه کند و اعتمادبه‌نفس خود را از دست بدهد. این احساس ناامنی و تحمل فشار روانی باعث می‌شود تا این افراد نسبت به خود و همکاران احساس خشم کنند. در ادامه پیامدهای روان‌شناختی این خشم را بیان می‌کنیم.

• زودرنجی بیشتر
• تحمل کمتر
• عصبی شدن

استرس و نارضایتی از محیط کاری باعث می‌شود تا افراد فرسوده در تعاملات روزمره زودرنج‌تر شوند و تحمل کمتری نسبت به فشارهای کاری یا موانع شغلی داشته باشند. در نتیجه، این افراد با کوچک‌ترین مسئله به سرعت عصبی می‌شوند. در مطلب زیر از مجله فرادرس در مورد احساس خشم و نشانه‌های تجربه این احساس به طور کامل توضیح داده‌ایم:

۶) بدبینی، فاصله گرفتن و بی‌تفاوتی نسبت به کار

تجربه شدید و بلندمدت استرس و احساسات ناخوشایند ناشی از کار می‌تواند منجر به نوعی فاصله عاطفی و ذهنی از محیط کار و همکاران می‌شود. افراد فرسوده در تلاش هستند تا با بی‌تفاوت شدن نسبت به کارها و منزوی کردن خود، از افکار و محیط استرس‌زا اجتناب کنند و اندکی آرام‌تر شوند. در نتیجه فرد فرسوده در تعاملات خود بسیار سرد، بدبین و بی‌تفاوت می‌شود و حمایت اجتماعی خود را نیز در محل کار از دست می‌دهد. این وضعیت می‌تواند با نشانه‌های زیر همراه باشد.

• احساس جدا شدن از کار
• کاهش همدلی با همکاران یا ارباب‌رجوع
• بی‌تفاوتی نسبت به نتایج کار
• تمایل به انجام حداقل وظایف
• احساس منفی مداوم نسبت به محیط شغلی

در این شرایط، اگر همکاران این افراد بدانند که فرسودگی شغلی چیست و همکار آن‌ها در چه شرایطی قرار دارد، امکان همدلی اطرافیان و کنترل شرایط بیشتر فراهم می‌شود.

۷) اختلال خواب

استرس زیاد و تجربه خشم، غم یا شرم زیاد منجر به کاهش کیفیت و میزان خواب در افراد دارای فرسودگی شغلی می‌شود. اختلال خواب به شیوه‌های مختلفی بروز پیدا می‌کند که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

1. چالش در به خواب رفتن
2. از خواب پریدن در نیمه‌شب
3. زودتر از حالت عادی بیدار شدن
4. احساس خستگی بعد از چند ساعت خوابیدن
5. کابوس‌های متعدد در مورد محیط کار

اختلال در خواب منجر به خستگی و استرس بیشتر می‌شود و در نهایت باعث بدتر شدن شرایط خواب می‌شود. برای آشنایی با روش‌های مدیریت خواب، پیشنهاد می‌کنیم فیلم آموزش مدیریت و تنظیم خواب از فرادرس را مشاهده کنید.

۸) نشانه‌های جسمی

تحمل فشار روانی زیاد در بلندمدت باعث می‌شود تا افراد دارای فرسودگی شغلی بعد از مدتی با ضعف سیستم ایمنی بدن و مشکلات جسمانی مختلف مواجه می‌شوند. در زیر با این علائم جسمانی آشنا می‌شویم.

1. سردرد یا میگرن
2. تنش و درد عضلانی
3. مشکلات گوارشی
4. کاهش اشتها یا تغییر در الگوی غذا خوردن
5. سرگیجه
6. احساس ضعف بدنی
7. ابتلای مکرر به بیماری‌های خفیف به دلیل افت مقاومت بدن

حال که می‌دانیم نشانه‌های جسمانی افراد دارای فرسودگی شغلی چیست، اهمیت این اختلال را بیشتر متوجه می‌شویم.

۹) کاهش احساس کارآمدی و موفقیت

فرد درگیر با فرسودگی شغلی به مرور اعتمادبه‌نفس خود را از دست می‌دهد و احساس می‌کند که توانایی‌های ذهنی و مهارت‌های او برای انجام فعالیت‌ها کافی نیست. او دیگر مثل گذشته به تصمیم‌گیری‌ها و فعالیت‌های خود اعتماد ندارد و احساس نمی‌کند که می‌تواند از عهده کارها برآید یا نقشی مؤثر در محیط شغلی داشته باشد.

احساس ناکارآمدی می‌تواند به شکل‌های زیر بروز پیدا کند.

• احساس ناکافی بودن
• نارضایتی مداوم از عملکرد خود
• سرزنش خود در پی کوچک‌ترین اشتباه
• تصور بی‌نتیجه بودن تلاش‌های خود

هر چه احساس ناکارآمدی زودتر در فرد دچار فرسودگی شغلی آغاز شود، روند ناامیدی و کاهش انگیزه کاری نیز سرعت بیشتری پیدا می‌کند. اگر بدانیم نقش احساس کارآمدی در شکل‌گیری سرعت فرسودگی شغلی چیست، با جلوگیری از آن می‌توانیم از شدت یافتن فرسودگی شغلی پیشگیری کنیم.

مراحل فرسودگی شغلی چیست؟

فرسودگی شغلی در ۵ مرحله زیر اتفاق می‌افتد. میزان سرعت عبور از یک مرحله به مرحله بعد، به آمادگی‌های جسمانی و روان‌شناختی و میزان فشار موجود در محیط بستگی دارد.

1. فعالیت بسیار شدید و بدون استراحت: در این مرحله تجربه استرس به افراد کمک می‌کند تا با تمام وجود و بدون هیچ استراحتی کار کنند و همچنین، به احساس خستگی خود بی‌توجه باشند.
2. افزایش انفجاری سطح استرس: افراد در این مرحله با افزایش فشار کاری و انباشته شدن سطح استرس، گاهی دچار خستگی بسیار شدید با مشکل در تمرکز می‌شوند اما همچنان با تمام توان پروژه‌ها را ادامه می‌دهند.
3. مزمن شدن استرس: استرس شدید و مداوم به وضوح بر روی سطح انرژی، خلق و خو، کیفیت خواب و رضایت از زندگی تأثیر گذاشته است و استراحت‌های موقتی خستگی آن‌ها را برطرف نمی‌کند.
4. شروع فرسودگی شغلی: در این مرحله افراد خستگی عاطفی و جسمی عمیقی را در بندبند وجود خود تجربه می‌کنند. دیگر انگیزه قبل را برای فعالیت ندارند و انجام فعالیت‌های روزمره بسیار طاقت‌فرسا به‌نظر می‌رسد.
5. مزمن شدن فرسودگی شغلی: با نادیده گرفتن فرسودگی شغلی، نشانه‌های این پدیده در تمام جوانب زندگی بروز پیدا می‌کنند و باعث تغییر در عادت‌ها، تعاملات اجتماعی و افکار می‌شوند و به‌مرور، تصویر ذهنی فرد نسبت به خود تغییر می‌کند و تبدیل به فردی بسیار آسیب‌پذیر، گوشه‌گیر و ناتوان می‌شود.

نشانه‌های فرسودگی شغلی به تدریج و در بازه زمانی چند ماهه اتفاق می‌افتد و اگر بدانیم مراحل فرسودگی شغلی چیست، می‌توانیم در همان ابتدا از پیشرفت علائم و فرسودگی بیشتر پیشگیری کنیم.

یادگیری صفر تا صد ریشه‌های شکل‌گیری و درمان فرسودگی شغلی با فرادرس

آشنایی با نشانه‌ها یا انواع فرسودگی شغلی به تنهایی در مقابله با این پدیده کمکی نمی‌کنند، بلکه باید توانیم ریشه‌های فرسودگی شغلی را در محیط کاری شناسایی کنیم. همچنین با کنترل کمال‌گرایی، مدیریت استرس و تقویت عزت‌نفس و اعتماد‌به‌نفس، یاد می‌گیریم که ارزشمند بودن ما لزوماً وابسته به فعالیت کاری زیاد و سخت نیست و تاب‌آوری خود را در مواجهه با استرس‌های کاری افزایش دهیم. مجموعه فرادرس این مسیر آموزشی را برای مقابله با فرسودگی شغلی فراهم کرده است.

1. فیلم آموزش مدیریت فرسودگی شغلی و تحصیلی از فرادرس
2. فیلم آموزش مدیریت فشار عصبی در محیط کار با گواهینامه در فرادرس
3. فیلم آموزش مدیریت خستگی روانی و فرسودگی ذهنی همراه با راهکارهای بازیابی تمرکز و گواهینامه از فرادرس
4. فیلم آموزش هدایت انگیزه در کسب و کار برای افراد، کارآفرینان و مدیران بخش یکم با گواهینامه از فرادرس
5. فیلم آموزش تقویت عزت نفس، اعتماد به نفس و خودباوری با گواهینامه از فرادرس
6. فیلم آموزش رایگان راه‌های کاهش استرس از فرادرس
7. فیلم آموزش ذهن‌آگاهی برای کاهش استرس و رسیدن به آرامش از فرادرس
8. فیلم آموزش افزایش اعتماد به نفس از فرادرس
9. فیلم آموزش مهارت جرأت‌ورزی، قاطعیت و صراحت در «نه» گفتن از فرادرس

برای دسترسی به آموزش‌های بیشتر، پیشنهاد می‌کنیم به صفحات زیر مراجعه کنید:

• مجموعه فیلم آموزش روانشناسی از دروس دانشگاهی تا کاربردی در فرادرس
• مجموعه فیلم آموزش مدیریت درون (مدیریت خشم، استرس و افسردگی) از تئوری تا عملی و کاربردی در فرادرس

حال که به‌طور گام‌به‌گام می‌دانیم مسیر یادگیری فرسودگی شغلی چیست، بدون اتلاف زمان و انرژی می‌توانیم تخصص خود را در مقابله با این پدیده افزایش دهیم.

انواع فرسودگی شغلی چیست؟

فرسودگی شغلی مبتنی بر ریشه‌های شکل‌گیری به چهار دسته زیر تقسیم می‌شود.

1. «فرسودگی شغلی ناشی از فعالیت بیش از حد» (Overload Burnout)
2. «فرسودگی شغلی ناشی از کم‌چالشی، یکنواختی یا رکود» (Under-Challenged Burnout)
3. «فرسودگی شغلی ناشی از دیده نشدن یا ناامیدی از پیشرفت» (Neglect Burnout)
4. «فرسودگی شغلی مزمن» (Habitual Burnout)

حال که می‌دانیم اصلی‌ترین انواع فرسودگی شغلی چیست، در ادامه هر کدام را توضیح می‌دهیم.

۱) فرسودگی شغلی ناشی از فعالیت بیش از حد

این نوع فرسودگی زمانی رخ می‌دهد که فرد بیش از حد درگیر کار می‌شود، مسئولیت‌های زیادی را همزمان بر عهده می‌گیرد و زمانی را برای استراحت و بازیابی انرژی در نظر نمی‌گیرد. فرسودگی ناشی از فعالیت شدید معروف‌ترین نوع از این سندروم است و به‌مرور باعث ایجاد آسیب‌های روان‌شناختی و جسمی در افراد می‌شود. در زیر علائم رایج در این مدل را معرفی می‌کنیم.

• احساس خستگی شدید و مداوم
• کار کردن بیش از حد حتی در زمان استراحت
• ناتوانی در خاموش کردن ذهن کاری
• اضطراب درباره عقب افتادن از کار
• احساس گناه هنگام استراحت
• کاهش کیفیت زندگی شخصی و روابط

فرسودگی شغلی ناشی از فعالیت افراطی و بدون استراحت در ظاهر به عنوان نمادی از مسئولیت‌پذیری و تعهد بالای فرد به کار در نظر گرفته می‌شود. این پذیرش اجتماعی باعث می‌شود تا بسیاری از افراد موفق و پرتلاش در معرض این خطر قرار بگیرند و دیرتر متوجه آن شوند.

۲) فرسودگی شغلی ناشی از کم‌چالشی، یکنواختی یا رکود

بسیاری از فرسودگی‌های شغلی ناشی از سال‌ها انجام فعالیت‌های تکراری و بی‌معنا است. نداشتن معنا در زندگی شغلی، منجر به بی‌انگیزگی و از دست رفتن انرژی می‌شود. در ادامه نشانه‌های رایج این مدل از فرسودگی را معرفی می‌کنیم.

• بی‌انگیزگی مزمن
• احساس کسالت و یکنواختی
• بی‌علاقگی به وظایف روزانه
• خیال‌پردازی مداوم درباره تغییر شغل
• کاهش مشارکت ذهنی در کار
• حس هدر رفتن توانایی‌ها

افراد خلاق و نوآور یا شخصیت‌های بلندپرواز بیشترین آسیب‌پذیری را در محیط‌های کاری راکد دارند و به خوبی می‌دانند این نوع از فرسودگی شغلی چیست. هر روز کاری این افراد شبیه به دیروز است و از انجام فعالیت‌های کاری لذت نمی‌برند. همچنین فکر می‌کنند که یادگیری ندارند و از مهارت‌های آن‌ها به هیچ عنوان استفاده نمی‌شود.

۳) فرسودگی شغلی ناشی از دیده نشدن یا ناامیدی از پیشرفت

فرسودگی شغلی در برخی محیط‌های کاری به دلیل ناامیدی فرد از پیشرفت و ناتوانی از تغییر شرایط به وجود می‌آید. در این نوع از فرسودگی در محیط‌های بسیار سنتی و با سلسله‌مراتب سازمانی انعطاف‌ناپذیر به وجود می‌آید. در این شرایط، ایده‌های افراد نادیده گرفته می‌شوند و تلاش آن‌ها باعث ارتقاء جایگاه سازمانی نمی‌شود، در نتیجه برخی کارمندان بعد از مدتی احساس بی‌انگیزگی و قدرناشناسی می‌کنند.

• احساس درماندگی و ناامیدی از فعالیت بیشتر
• کاهش پیگیری و مسئولیت‌پذیری نسبت به قبل
• افت اعتمادبه‌نفس شغلی
• فاصله گرفتن از اهداف کاری
• کناره‌گیری ذهنی و عاطفی از نقش شغلی

بسیاری از شاغلینی که از شرکت‌های استارت‌آپی و کوچک‌تر وارد محیط‌های سازمانی یا شرکت‌های دولتی می‌شوند، به خوبی می‌دانند که این نوع از فرسودگی شغلی چیست.

۴) فرسودگی شغلی مزمن

فرسودگی مزمن جدی‌ترین و آسیب‌زاترین نوع افسردگی است که  در پی ادامه یافتن علائم این سندروم به وجود می‌آید و بر تمام جنبه‌های زندگی تأثیر می‌گذارد. در این نوع از فرسودگی، فرد در تمام طول روز احساس غم، خشم و اضطراب می‌کند و حوصله انجام هیچ فعالیتی را ندارد. در زیر می‌توانیم نشانه‌های رایج این نوع از فرسودگی را مشاهده کنیم.

• خستگی عمیق و پایدار در تمام طول روز
• احساس پوچی و ناامیدی از زندگی
• تغییر محسوس در رفتار و هیجانات
• کاهش جدی عملکرد در تمام جنبه‌های زندگی
• کناره‌گیری از روابط خانوادگی، عاطفی، دوستانه یا کاری
• افزایش احتمال آسیب به خویش
• تغییر شدید در الگوهای خواب و وعده‌های غذایی
• نوشخوار فکری شدید و درگیری با افکار سرزنش‌کننده

ادامه یافتن فرسودگی شغلی مزمن، شرایط را برای شکل‌گیری «اختلال افسردگی اساسی» (Major depressive disorder) فراهم می‌کند. در نتیجه اگر بدانیم نشانه‌های فرسودگی شغلی چیست و از پیشرفت آن‌ها جلوگیری کنیم، مسیر ایجاد سایر اختلالات روان‌شناسی نیز بسته می‌ماند.

فرسودگی شغلی چگونه ایجاد می‌شود؟

فرسودگی شغلی زمانی شکل می‌گیرد که فرد برای مدت طولانی تحت فشار کاری بالا و مسئولیت‌های سنگین قرار می‌گیرد اما استراحت چندانی ندارد. از بین رفتن تعادل بین کار و زندگی تدریج منجر به کاهش انرژی، انگیزه یا توان روانی لازم برای ادامه کار می‌شود. شاغلین مبتلا به فرسودگی شغلی پس از مدتی بهره‌وری خود را از دست می‌دهند و اگر درک درستی در محیط کاری وجود نداشته باشد، این افراد در روابط کاری خود با سایر همکاران نیز به چالش و تعارض می‌خورند.

در این بخش، عوامل ایجادکننده فرسودگی شغلی را معرفی می‌کنیم.

1. حجم کار بالا و فشار مداوم
2. نداشتن تعادل بین کار و زندگی
3. نبود مرز مشخص بین زمان کار و استراحت
4. ابهام در نقش‌ها و انتظارات شغلی
5. احساس نداشتن کنترل بر شرایط
6. نبود حمایت در محیط کار
7. کمال‌گرایی و تلاش برای عملکرد بی‌نقص
8. درگیری همزمان با مشکلات شخصی
9. ادامه‌دار شدن استرس بدون بازیابی

تمام این عوامل باعث ایجاد استرس شدید می‌شوند و شرایط را برای فرسودگی فرد ایجاد می‌کنند. حال که می‌دانیم اصلی‌ترین ریشه‌های شکل‌گیری فرسودگی شغلی چیست، در ادامه هر کدام را به‌طور کامل توضیح می‌دهیم.

۱) حجم کار بالا و فشار مداوم

هر فردی میزان تاب‌آوری محدودی در برابر فشار کاری بالا دارد و بعد از مدتی تحمل افراد در هم می‌شکند. به همین دلیل، فعالیت شاغلین در محیط‌های کاری پرفشار، بر دوش کشیدن مسئولیت‌های بیش از حد و با ددلاین‌های فشرده اصلی‌ترین عامل فرسودگی شغلی است. در چنین شرایطی، ذهن فرد به‌تدریج با باورهای زیر روبرو می‌شود.

• هیچ‌وقت کارها تمام نمی‌شوند.
• زمان کافی برای انجام درست وظایف ندارم.
• همیشه از برنامه عقب هستم.
• فرصت نفس کشیدن یا بازیابی انرژی پیدا نمی‌کنم.

این افکار می‌توانند احساس ناکارآمدی و ناامیدی را در فرد به وجود بیاورند. درحالیکه امیدی به فرار از این شرایط نمی‌یابند و همواره مجبورند تا بدن و ذهن خود را در حالت آماده‌باش حفظ کنند. اگر این شرایط ماه‌ها ادامه پیدا کند، به تحلیل رفتن انرژی و توان روانی منجر می‌شود.

۲) نداشتن تعادل بین کار و زندگی

وقتی کار بخش زیادی از زمان، انرژی و تمرکز فرد را اشغال می‌کند، دیگر زمانی برای استراحت، انجام فعالیت‌های غیرکاری و بازیابی انرژی باقی نمی‌ماند. با ادامه یافتن این روند، تعادل کار و زندگی به هم می‌خورد و فرد فرصت کافی برای استراحت، روابط خانوادگی، تفریح، مراقبت از خود و بازیابی روانی ندارد. این فقدان تعادل باعث می‌شود کار از یک فعالیت حرفه‌ای به یک منبع دائمی فشار تبدیل شود. در این شرایط، فرد احساس می‌کند تمام زندگی‌ او تا زمان نامعلومی در کار خلاصه شده و دیگر جایی برای نیازهای شخصی‌ و تفریحات مورد علاقه باقی نمانده است.

۳) نبود مرز مشخص بین زمان کار و استراحت

افراد دارای مشاغل شیفتی یا پروژه‌ای مانند «کارشناسان پشتیبانی مشتریان»، «کارشناسان امنیت شبکه» یا «فروشندگان تلفنی» زمان دقیقی برای پایان فعالیت کاری و جدا شدن از استرس‌های شغلی ندارند. در ادامه اصلی‌ترین الگوهای رفتاری این افراد را معرفی می‌کنیم.

• چک کردن ایمیل‌های کاری در منزل
• پاسخ‌گویی به پیام‌های مشتریان در خارج از زمان اداری
• درگیری ذهنی با پروژه‌ها در روزهای تعطیل
• احساس اجبار به در دسترس بودن در تمام طول روز

این افراد برای انجام درست فعالیت‌های کاری خود، مجبور هستند تا در تمام طول شبانه‌روز دردسترس باشند و زمانی که افراد حتی در ساعات استراحت هم از نظر ذهنی درگیر کار باقی می‌مانند، فرصت بازیابی واقعی انرژی خود را از دست می‌دهند. حال که می‌دانیم شایع‌ترین مشاغل ایجادکننده فرسودگی شغلی چیست، در جایگاه مدیرعامل یا مدیر منابع‌انسانی، باید توجه بیشتری به نیروهای شاغل در این پروژه‌ها کنیم.

۴) ابهام در نقش‌ها و انتظارات شغلی

وقتی افراد به‌طور دقیق از انتظارات کارفرما و اولویت‌بندی اقدامات آگاهی ندارند و همچنین نمی‌دانند که مسئولیت‌ هر کار با چه کسی است یا معیار موفقیت چگونه تعریف می‌شود، سطح استرس به‌طور قابل‌توجهی افزایش پیدا می‌کند. ابهام شغلی باعث می‌شود فرد به‌طور دائم در حالت حدس زدن، جبران کردن و نگرانی از اشتباه یا تذکر مدیر مستقیم باشد. در زیر می‌توانیم مصداق‌های دقیق ابهام شغلی را مشاهده کنیم.

1. روشن نبودن شرح وظایف
2. هم‌پوشانی مسئولیت‌ها
3. پیام‌های متناقض از سوی مدیران
4. تغییر دائمی اولویت‌ها
5. بازخوردهای مبهم یا نامنظم
6. نبود معیار روشن و عینی برای کسب رضایت کارفرما

ابهامات موجود در فضای کاری باعث می‌شود تا افراد همواره در معرض توبیخ قرار بگیرند و با هر میزان فعالیت، باز هم احساس امنیت نکنند. در نتیجه افرادی که در این موقعیت‌های کاری هستند، استرس شدیدی را در زندگی حرفه‌ای خود تجربه می‌کنند.

۵) احساس نداشتن کنترل بر شرایط

گاهی نداشتن احساس کنترل بر جزئیات فعالیت‌های کاری بیش از فشار کاری منجر به فرسودگی شغلی می‌شود. وقتی فرد حس می‌کند که هیچ آزادی عملی برای حجم کار، اولویت‌‌‌ها، زمان‌بندی، روش انجام وظایف یا حتی استراحت خود ندارد، احساس استرس بسیار زیادی را تجربه می‌کند.

۶) نبود حمایت در محیط کار

بسیاری از کارمندان و کارگران حدود ۸ تا ۹ ساعت از طول روز خود را در محیط‌های کاری می‌گذرانند. این حضور بلندمدت باعث می‌شود تا تعاملات سازمانی به بخش بزرگی از زندگی افراد شاغل تبدیل شود. در نتیجه فرهنگ سازمانی سالم و تعامل مثبت و حمایت‌گرانه بین همکاران باعث افزایش تاب‌آوری می‌شود و از فرسودگی شغلی جلوگیری می‌کند. در حالی‌که کار کردن در محیط‌های کاری سرد، رقابتی یا بدون اعتماد متقابل می‌تواند شرایط را برای فرسودگی شغلی فراهم کند. در ادامه ویژگی‌های محیط‌های کاری سرد و منفی را توضیح می‌دهیم.

1. صرفاً مطالبه‌گر بودن مدیران و عدم پشتیبانی
2. همراه شدن درخواست کمک با قضاوت یا سرزنش
3. رقابت بیشتر بجای همکاری
4. تعاملات همراه با زخم زبان و کینه‌ورزی
5. قدردانی ناکافی و دیده نشدن تلاش‌ها
6. بی‌عدالتی و تبعیض در محیط کار
7. وجود نداشتن امنیت روان‌شناختی و فیزیکی

در این محیط‌ها، افراد احساس تنهایی می‌کنند و برای حل مشکلات خود نمی‌توانند از همکاران، مدیر یا تیم خود کمک بگیرند. در نتیجه با مواجهه با کوچک‌ترین چالش‌ها، سطح استرس این افراد به بیشترین حد ممکن می‌رسد.

۷) کمال‌گرایی و تلاش برای عملکرد بی‌نقص

کمال‌گرایی به‌معنای داشتن استانداردهای کاری سخت‌گیرانه، تلاش برای انجام بی‌نقص فعالیت‌ها و ترس از اشتباه یا شکست است. ترس از اشتباه و تلاش بی‌وقفه برای رسیدن به اهداف بلندپروازانه باعث می‌شود تا افراد کمال‌گرا در شرایط عادی نیز استرس شدیدی را تجربه کنند. این افراد به‌سختی از کار دل می‌کنند و مدام احساس می‌کنند باید بیشتر، بهتر و کامل‌تر عمل کنند. در نتیجه، فشار درونی خودساخته در شخصیت‌های کمال‌گرا باعث می‌شود تا این افراد، در محیط‌های کاری سالم و با فشار کاری قابل تحمل نیز مستعد فرسودگی شغلی باشند.

۸) درگیری همزمان با مشکلات شخصی

برخی مواقع فرسودگی شغلی منحصراً از فعالیت‌های کاری پرفشار یا محیط مبهم و ناامن به‌وجود نمی‌آيد. بلکه در کنار هم قرار گرفتن فشارهای زندگی شخصی با انتظارات محیط کاری منجر به فرسودگی شغلی می‌شود. در ادامه مثال‌هایی از رایج‌ترین مشکلات شخصی می‌زنیم.

• مشکلات خانوادگی
• سوگ و فقدان
• تعارض‌های عاطفی
• فشار مالی
• مسئولیت مراقبت از دیگران

مشکلات افراد در زندگی شخصی می‌توانند انرژی روانی افراد را درگیر و تاب‌آوری آن‌ها را کاهش دهند. در این حالت، فرد دیگر ظرفیت کافی برای مقابله با فشارهای شغلی را ندارد و سریع‌تر دچار فرسودگی می‌شود. حال می‌دانیم نقش چالش‌های شخصی در فرسودگی شغلی چیست و گاهی فرسودگی شغلی می‌تواند نتیجه تعامل بین استرس کاری و استرس‌های زندگی شخصی باشد.

۹) ادامه‌دار شدن استرس بدون بازیابی

مهم‌ترین سازوکار ایجاد فرسودگی شغلی، ادامه یافتن فشار شغلی بدون بازیابی انرژی است. زمانی که افراد به‌طور مداوم در حال مصرف انرژی روانی و جسمی هستند و فرصت کافی برای جبران این خستگی را ندارند، انرژی ذهنی افراد بسیار کاهش می‌یابد و فرسودگی شغلی به وجود می‌آيد. استراحت، تنظیم هیجان یا حمایت دریافت کند. در چنین شرایطی، سیستم روانی و جسمی به‌تدریج فرسوده می‌شود.

درمان فرسودگی شغلی چگونه است؟

فرسودگی شغلی در پی مواجه بلندمدت با استرس شدید ایجاد می‌شود و درمان آن نیاز به زمان و پیش‌بردن فرایندی چندلایه دارد. هدف ما در درمان فرسودگی شغلی، اصلاح سبک زندگی و بازسازی توان روان‌شناختی و جسمی در افراد است. در ادامه روش های درمان فرسودگی شغلی را به شکل گام‌به‌گام معرفی می‌کنیم.

1. پذیرفتن اینکه «فرسوده شده‌ایم»
2. کاهش فوری فشار
3. یادگیری مهارت استراحت کردن
4. بهبود خواب
5. بازیابی جسمانی
6. مرزبندی کاری روشن
7. بازبینی حجم کار و انتظارات شغلی
8. استفاده از حمایت اجتماعی
9. روان‌درمانی برای اختلالات زیربنایی

حال که به‌طور دقیق و روشن می‌دانیم که مراحل درمان فرسودگی شغلی چیست، در این بخش هر کدام را توضیح می‌دهیم.

پیش از آن، پیشنهاد می‌کنیم با مشاهده فیلم آموزش مدیریت خستگی روانی و فرسودگی ذهنی با راهکارهای بازیابی تمرکز و گواهینامه از فرادرس را تماشا کنید.

۱) پذیرفتن اینکه فرسوده شده‌ایم

برخی افراد مبتلا به فرسودگی شغلی، مشکل خود را با برچسب‌هایی مانند تنبلی، ضعف شخصیتی یا بی‌عرضگی اشتباه می‌گیرند. این نگاه سرزنشگرانه منجر به احساس شرم و ناامیدی بیشتر می‌شود. درحالی‌که اگر افراد فرسودگی شغلی را در خود بپذیرند، مسیر درمان را برای خود هموار کرده‌اند.

۲) کاهش فوری فشار

برای کاهش نشانه‌های فرسودگی شغلی، ابتدا باید با کاهش محرک‌های استرس‌زا، میزان فشار روانی فرد را کاهش دهیم. این مرحله می‌تواند با روش‌های زیر اتفاق بیفتد.

• مرخصی کوتاه یا استراحت برنامه‌ریزی‌شده
• کم کردن تعهدهای غیرضروری
• عقب انداختن کارهایی که فوریت واقعی ندارند
• درخواست کمک برای تقسیم کار
• کم کردن اضافه‌کاری
• کاهش تماس دائمی با پیام‌ها، ایمیل‌ها و درخواست‌های کاری

با کاهش سطح استرس، بعد از مدتی ذهن و بدن شروع به التیام آسیب‌ها و بازیابی انرژی می‌کنند.

۳) یادگیری مهارت استراحت کردن

انسان برای حفظ بهره‌وری خود در محیط کاری و احساس رضایت از زندگی نیاز به استراحت دارند. درحالی‌که بسیاری افراد از کار فاصله می‌گیرند، اما واقعاً استراحت نمی‌کنند. این افراد در مرخصی هستند، اما ذهن‌ آن‌ها همچنان درگیر کار، نگرانی، پاسخ دادن به پیام‌ها یا نشخوار فکری است. ما برای استراحت واقعی، باید به‌طور کامل خود را مشغول به فعالیتی لذت‌بخش کنیم که بیشترین میزان شادی و سرزندگی را ایجاد کند. این فعالیت‌ها بسته به علاقه‌های افراد می‌تواند متفاوت باشد. در زیر پیشنهاداتی از تفریحات لذت‌بخش را معرفی می‌کنیم.

1. طبیعت‌گردی مانند کوهنوردی یا رفتینگ
2. ورزش همه‌گانی مانند فوتبال یا والیبال
3. ورزش‌های انفرادی مانند دوچرخه‌سواری یا بدن‌سازی
4. حضور در جمع‌های دوستانه
5. رفتن به سینما یا تئاتر یا دیدن فیلم‌های مورد علاقه در منزل
6. حضور در گروه‌های کتاب‌خوانی
7. پاساژگردی، کافه‌گردی یا رستوران‌گردی

افراد درگیر با فرسودگی شغلی باید برنامه‌ریزی دقیق برای تفریح هفتگی داشته باشند و این برنامه‌ها را فدای فعالیت‌های کاری نکنند. اضافه کردن برنامه‌های تفریحی به مرور ذهن فرد را از محیط استرس‌زا خارج می‌کند و باعث ایجاد انگیزه و انرژی در افراد می‌شود.

۴) بهبود خواب

خواب باکیفیت و کافی اصلی‌ترین دفاع بدن در مواجهه با فشارهای روانی و حتی بیماری‌های جسمانی است. در ادامه مهم‌ترین اقدامات مورد نیاز برای بهبود خواب را معرفی می‌کنیم.

1. ثابت‌تر کردن ساعت خواب و بیداری
2. کم کردن استفاده از گوشی و لپ‌تاپ قبل از خواب
3. کاهش مصرف کافئین در ساعات پایانی روز
4. سبک‌تر کردن وعده شام
5. فاصله گرفتن از کار فکری شدید پیش از خواب
6. ایجاد روتین آرام‌ساز مثل دوش گرم، نور ملایم یا تنفس آرام

اگر بدانیم نقش خواب کافی در التیام فرسودگی شغلی چیست، تمرکز ویژه‌ای بر روی بهبود کیفیت خواب می‌گذاریم.

۵) بازیابی جسمانی

استرس ناشی از فرسودگی شغلی آسیب‌های متعددی را به بدن وارد می‌کند و درمان این چالش روان‌شناختی نیز تنها با بهبود شرایط جسمانی امکان‌پذیر است. در ادامه مهم‌ترین عادت‌های رفتاری برای بهبود وضعیت بدنی را معرفی می‌کنیم.

1. تغذیه سالم: تغذیه منظم و انتخاب وعده‌های غذایی به‌همراه ویتامین‌ها و پروتئین مورد نیاز بدن
2. نوشیدن آب کافی: نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در طول روز برای حفظ هیدراته بودن بدن
3. فعالیت بدنی: حرکات بدنی سبک و پایدار مانند پیاده‌روی روزانه به محل کار
4. کنترل مواد محرک: محدود کردن میزان نوشیدن انواع قهوه‌ها، نوشابه‌های انرژی‌زا یا سیگار

هدف ما از بازیابی بدن، بازگرداندن شرایط مطلوب جسمانی و خارج کردن سیستم عصبی از حالت جنگ و گریز است.

۶) مرزبندی کاری روشن

تمام انسان‌ها نیاز به تعادل بین زندگی کاری و شخصی خود دارند و فعالیت کاری با همان الگوی آسیب‌زای قبلی منجر به شکست فرایند درمان می‌شود. مرزبندی کاری یعنی زمان‌هایی را در زندگی داشته باشیم که ذهن و جسم ما به‌طور کامل از فعالیت‌های کاری جدا باشد. در این بخش، اقدامات مورد نیاز برای مرزبندی کاری را معرفی می‌کنیم.

• تعیین ساعت مشخص برای شروع و پایان کار
• پاسخ ندادن به پیام‌های کاری خارج از زمان توافق‌شده
• جدا کردن فضای کار از فضای استراحت برای افراد دورکار
• تعیین زمان مشخص برای پاسخ‌دهی به ایمیل‌ها و پیام‌رسان‌ها
• تعیین اولویت واقعی به‌جای در دسترس بودن دائمی
• نه گفتن به کارهایی که از ظرفیت شما خارج‌اند

عامل اصلی فرسودگی شغلی برای بسیاری از افراد، حجم کاری بسیار زیاد نیست بلکه فکر کردن مداوم به فعالیت‌های کاری است.

۷) بازبینی حجم کار و انتظارات شغلی

درمان واقعی فرسودگی شغلی بدون بررسی حجم کار و نقش شغلی نمی‌تواند عمیق و پایدار باشد. در نتیجه فرد درگیر با فرسودگی شغلی باید بتواند تمام جوانب فعالیت خود را مجدد ارزیابی کند. در نتیجه با سؤالات زیر می‌توانیم میزان فعالیت‌های خود را به‌طور مجدد ارزیابی کنیم.

• آیا حجم کار روزانه من در یک روز کاری انجام می‌شود؟
• آیا شرح شغلی من شفاف، عینی و روشن است؟
• آیا انتظارات مدیریت یا کارفرما از من روشن است؟
• به‌طور دقیق با انجام چه اقداماتی کارفرما از من راضی می‌شود؟
• من مسئول پاسخ‌گویی به چه چالش‌هایی هستم و آیا این مسئولیت واقع‌بینانه است؟
• کدام یک از مسئولیت‌ها بیشترین میزان استرس را به من وارد می‌کند؟
• کدام یک از مسئولیت‌ها ذهن من را خارج از زمان کاری نیز درگیر می‌کند؟

با ارزیابی دقیق فعالیت‌های کاری و انتظارات کارفرما، می‌توانیم وظایف شغلی خود را به‌طور واقع‌بینانه‌تری تقسیم کنیم، نقش خود را در سازمان شفاف‌ کنیم، مسئولیت خود را در هر پروژه تعیین کنیم و اهداف کاری خود را مجدد تنظیم کنیم.

۸) استفاده از حمایت اجتماعی

اگر فرد دارای فرسودگی شغلی در شرایط انزوا و تنهایی قرار بگیرد، آسیب بسیار بیشتری می‌بیند و انرژی خود را با سرعت بیشتری از دست می‌دهد. افراد در هنگام تنهایی، در افکار آزاردهنده غرق می‌شوند و تمام فشارها را در خود نگه می‌دارند. در این شرایط، تعامل با دوستان مثبت‌گرا و حمایت‌گر به افراد کمک می‌کند تا ناراحتی‌های خود را بیان کنند و بیاد بیاورند که در مواجهه با مشکلات خود، تنها نیستند. حمایت اجتماعی می‌تواند به‌شیوه‌های مختلف اتفاق بیفتد که برخی از آن‌ها را در زیر معرفی می‌کنیم.

• صحبت با دوست صمیمی یا مورد اعتماد
• درد و دل با اعضای خانواده یا شریک زندگی
• گفتگو با همکاران امن و مورد اعتماد
• گفتگو با تیم منابع انسانی یا مدیرعامل
• استفاده از خدمات مشاوره یا روان‌درمانی

افرادی که می‌دانند نقش تعاملات مثبت در پیشگیری از فرسودگی شغلی چیست، همواره زمانی را به گفتگوها و تعامل با دوستان خود اختصاص می‌دهند.

۹) روان‌درمانی برای اختلالات زیربنایی

برخی افراد به دلیل تجربه انواع اختلالات افسردگی و اضطرابی، آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به فرسودگی شغلی دارند. به همین دلیل، درمان اختلالات زیربنایی به افراد کمک می‌کند تا از بازگشت فرسودگی شغلی جلوگیری کنند. در جلسات روان‌درمانی، به‌طور معمول موضوعات زیر مورد بررسی قرار می‌گیرند.

• الگوهای کمال‌گرایی
• مرزهای ضعیف شخصی
• ناتوانی در نه گفتن
• سبک‌های مقابله با استرس
• تعارض‌های شغلی و بین‌فردی
• احساس ارزشمندی

همچنین روان‌درمانی به فرد کمک کند که بین «نیاز به استراحت»، «نیاز به تغییر شغل» و «نیاز به درمان اختلال همزمان» تمایز دقیق‌تری بگذارد. افرادی که می‌دانند نقش روان‌درمانی در درمان فرسودگی شغلی چیست، معتقدند که اقدام برای درمان عمیق، بهترین راه برای درمان دائمی و جلوگیری از بازگشت نشانه‌های فرسودگی شغلی است.

بهترین کتاب های فرسودگی شغلی چیست؟

فرسودگی شغلی یکی از رایج‌ترین و پرهزینه‌ترین اختلالات در جامعه کار و تولید است و روان‌شناسان کار یا مدیران منابع انسانی برای مقابله با آن، نیاز به دانش تخصصی و مهارت‌های عینی دارند. در این بخش، مفیدترین کتاب های فرسودگی شغلی را معرفی می‌کنیم.

1. کتاب «چالش فرسودگی شغلی» (The Burnout Challenge): این کتاب با بررسی علمی فرسودگی شغلی، ارزیابی دقیق ریشه‌های اختلال و اقدامات فوری برای کاهش علائم، به متخصصان و روان‌شناسان کمک می‌کند تا فهم عمیق و معتبر از این پدیده بدست بیاورند. البته متن این کتاب دارای اصطلاحات علمی است و برای مردم عادی گزینه ایده‌آل محسوب نمی‌شود.
2. کتاب «فرسودگی شغلی» (Burnout): در این کتاب نویسنده با متنی روان و قابل فهم، نشانگان فرسودگی شغلی و تجربیات زیسته افراد درگیر با این سندرم را توضیح می‌دهد. همچنین راهنمای اجرایی و کاربردی برای عبور از فرسودگی شغلی ارائه می‌دهد تا شاغلینی که خود یا نزدیکان آن‌ها درگیر با این چالش‌ هستند، بتوانند مسیر بهبودی را پیش ببرند.
3. کتاب «همه‌گیری فرسودگی شغلی» (The Burnout Epidemic): اگر به عنوان مدیر سازمان یا کارشناس منابع انسانی قصد مقابله و پیشگیری از فرسودگی شغلی را در سازمان داریم، این کتاب می‌تواند گزینه بسیار مناسبی باشد. با مطالعه کتاب همه‌گیری فرسودگی شغلی، متوجه می‌شویم که این پدیده یک مسئله فردی صرف نیست و باید در سطح سازمانی و مدیریتی تحت کنترل قرار بگیرد.

افرادی که با توجه به نیاز خود می‌دانند که مناسب‌ترین کتاب‌ فرسودگی شغلی چیست، مسیر روشن و دقیقی را برای پیشگیری و درمان این سندرم در پیش می‌گیرند.

جدول جمع‌بندی فرسودگی شغلی

در این مطلب از مجله فرادرس آموختیم که فرسودگی شغلی چیست و چه نشانه‌ها، مراحل و عللی دارد. در جدول زیر می‌توانیم اصلی‌ترین نشانه‌ها و علل فرسودگی شغلی را در یک نگاه مرور کنیم.

سؤالات متداول

حال که به‌طور کامل می‌دانیم علائم و علت‌های فرسودگی شغلی چیست و چگونه با آن مقابله کنیم، در این بخش به سؤالات رایج در این حوزه پاسخ می‌دهیم.

تفاوت خستگی با فرسودگی شغلی چیست؟

بسیاری از افراد بعد از یک روز یا هفته سخت کاری احساس خستگی می‌کنند، اما با استراحت دوباره به وضعیت عادی برمی‌گردند. در این حالت، فرد با وجود خستگی هنوز انگیزه کلی خود را از دست نداده و پس از بازیابی انرژی می‌تواند به عملکرد عادی برگردد. درحالی‌که در فرسودگی شغلی، این خستگی عمیق‌تر، مداوم‌تر و فرساینده‌تر است و افراد حتی پس از استراحت کوتاه نیز همچنان احساس پوچی، بی‌حوصلگی، بی‌انگیزگی و ناتوانی برای انجام فعالیت‌های شغلی دارند.

تفاوت افسردگی با فرسودگی شغلی چیست؟

شباهت فرسودگی شغلی با افسردگی باعث می‌شود بعضی افراد این دو را با هم اشتباه بگیرند. هر دو می‌توانند با علائمی مثل خستگی، ناامیدی، بی‌حوصلگی، اختلال خواب، کاهش تمرکز و افت عملکرد همراه باشند. با این حال، تفاوت اصلی در دامنه و منشأ مشکل است.

فرسودگی شغلی به‌طور مستقیم با فشارهای مزمن شغلی ارتباط دارد. یعنی فرد بیشتر در رابطه با کار خود دچار خستگی، بی‌علاقگی، بدبینی و احساس ناتوانی می‌شود. ممکن است هنوز در بخش‌های دیگر زندگی، مثل روابط خانوادگی، تفریحات یا موضوعات شخصی، تا حدی علاقه و درگیری هیجانی داشته باشد. اما افسردگی معمولاً گسترده‌تر از محیط کار عمل می‌کند و همه ابعاد زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

درمان فرسودگی شغلی چقدر زمان می‌برد؟

مدت زمان درمان فرسودگی شغلی به شدت نشانه‌ها و شرایط محیط کار بستگی دارد. بعضی افراد با چند تغییر مهم و چند هفته استراحت مفید، بهبود محسوسی پیدا می‌کنند. اما در موارد عمیق‌تر، روند درمان ممکن است چند ماه طول بکشد. همچنین درمان فرسودگی شغلی خطی نیست و ممکن است افراد با گذشت زمان و بعد از بهبود نسبی علائم، به‌طور مجدد نشانه‌های فرسودگی شغلی را تجربه کنند.

آیا دارو برای درمان فرسودگی شغلی لازم است؟

استفاده از داروها به درمان فرسودگی شغلی کمکی نمی‌کند اما اگر فرسودگی شغلی به دلیل وجود انواع اختلالات روانی زیربنایی مثل اختلال افسردگی عمده، اختلال اضطراب فراگیر یا اختلال خواب ایجاد شده باشد، درمان دارویی می‌تواند یکی از روش‌های درمانی برای این اختلالات محسوب شود.