وجه وصفی در فارسی – به زبان ساده + کاربرد و مثال
وجه وصفی، آوردن صفت مفعولی به جای فعلهایی مانند ماضی ساده، مضارع اخباری، فعل امر و... است که استفاده از آن شرایطی دارد. برای مثال در جمله، «ما غذا را خورده، حرکت میکنیم.» واژه «خورده» وجه وصفی است و حالت کامل این جمله نیز «ما غذا را میخوریم، حرکت میکنیم.» است. در این مطلب از مجله فرادرس، یاد میگیریم وجه وصفی در فارسی چیست و کاربرد و مثال برای وجه وصفی در فارسی را معرفی میکنیم. همچنین به موارد دیگری مانند وجه مصدری و وجه التزامی در فارسی میپردازیم. در انتهای مطلب نیز پرسشهایی چهارگزینهای طرح کردیم تا با استفاده از آنها میزان یادگیری خود را افزایش دهید.
- ساختار و نحوه ساخت وجه وصفی را یاد میگیرید.
- با کاربردهای وجه وصفی در زبان فارسی آشنا خواهید شد.
- شرایط استفاده از وجه وصفی را یاد خواهید گرفت.
- با وجههای فعل یعنی اخباری، التزامی و امری آشنا میشوید.
- تفاوت وجه وصفی با فعلهای دچار حذف را درک میکنید.
- با وجه مصدری فعل آشنا خواهید شد.
وجه وصفی در فارسی چیست؟
وجه وصفی در فارسی دارای ساختار صفت مفعولی یعنی (بن ماضی + ه) است و کاربرد آن این است که از تکرار فعل جلوگیری میکند و شخص و شمار و زمان آن نیز از فعل دیگری که بعد از آن میآید، مشخص میشود. برای مثال واژه «رفته» در جمله «ما به مهمانی رفته، ساعت هفت عصر بازخواهیم گشت.» وجه وصفی است که حالت اصلی این جمله، «ما به مهمانی خواهیم رفت و هفت عصر بازخواهیم گشت.» است.
برای یادگیری بهتر این وجه میتوانید از مجموعه فیلمهای آموزش ادبیات فارسی و نگارش دوره متوسطه در فرادرس استفاده کنید. لینک این مجموعه آموزش را در کادر زیر آوردهایم.
مثال برای وجه وصفی در فارسی
در فهرست زیر، چند مثال برای وجه وصفی در فارسی آوردهایم و درباره آنها را توضیح دادهایم.
- نقاشیات را کشیده، بخواب. (نقاشیات را بکش، بخواب.)
- ساعت سه به خانه رسیده، ظرفها را شستم. (ساعت سه به خانه آمدم، ظرفها را شستم.)
- میخواهم همینجا مانده، اعتراف بکنم. (میخواهم همینجا بمانم، اعتراف بکنم.)
تا اینجا با وجه وصفی فعل در زبان فارسی آشنا شدیم و در ادامه کاربردهای آن را با مثالهای بیشتری معرفی میکنیم. برای دسترسی آسان و همیشگی در موبایل خود به این مطلب و سایر مطالب مجله فرادرس، میتوانید اپلیکیشن رایگان مجله فرادرس را نصب کنید.
برای نصب اپلیکیشن رایگان مجله فرادرس، کلیک کنید.
کاربرد وجه وصفی در فارسی
کاربرد وجه وصفی در ادبیات فارسی این است که از تکرار فعل جلوگیری کند. از وجه وصفی به جای فعلهای زیر استفاده میشود.
- ماضی ساده
- ماضی استمراری
- مضارع اخباری
- مضارع التزامی
- فعل امر
- فعل آینده
توجه کنید که نوع کاربرد هر وجه وصفی در هر جمله، بستگی به فعل پس از آن دارد یعنی فعل پس از وجه وصفی در هر زمانی صرف شده باشد، زمان (و شخص) وجه وصفی نیز همان خواهد بود. در ادامه همین بخش، این موضوع را با مثال توضیح میدهیم.
برای یادگیری انواع فعل در فارسی و ساختار و صرف آنها میتوانید از مجموعه فیلمهای آموزش صرف فعل و انواع آن در فرادرس استفاده کنید. لینک این آموزش را در کادر زیر آوردهایم.
مثال کاربرد وجه وصفی به جای ماضی ساده
در کادر زیر یک نمونه از کاربردهای وجه وصفی را آوردهایم که در آن از این فعل وصفی به جای فعل گذشته ساده استفاده کردهایم.
آنها به ایران بازگشته، همینجا ماندند.
حالت کامل جمله: آنها به ایران بازگشتند و همینجا ماندند. (هر دو فعل: زمان ساده)
مثال کاربرد وجه وصفی به جای ماضی استمراری
در کادر زیر نمونهای از کاربرد وجه وصفی به جای فعل گذشته استمراری را آوردهایم که بر انجام کاری به طور مستمر در گذشته دلالت میکند.
او همیشه در این ساعت آمده، تکالیفش را مینوشت.
حالت کامل جمله: او همیشه در این ساعت میآمد و تکالیفش را مینوشت.
مثال کاربرد وجه وصفی به جای مضارع اخباری
در کادر زیر نمونهای از کاربرد وجه وصفی را آوردهایم که در آن از این وجه و فعل به جای فعل مضارع اخباری (می + بن مضارع + شناسه) استفاده کردهایم.
ما در این رستوران ناهار را از دو ساعت پیش پخته، در این زمان سرو میکنیم.
حالت کامل جمله: ما در این رستوران ناهار را از دو ساعت پیش میپزیم و در این زمان سرو میکنیم.
مثال کاربرد وجه وصفی به جای فعل مضارع التزامی
فعل حال التزامی که وقوع فعلی در زمان حال را همراه با شک و تردید بیان میکند نیز یکی دیگر از کاربردهای وجه وصفی است که در کادر زیر مثالی از آن را آوردهایم.
تصمیم گرفتیم که در این خانه مانده و لولههای آن را تعمیر بکنیم.
حالت کامل جمله: تصمیم گرفتیم که در این خانه بمانیم و لولههای آن را تعمیر بکنیم.
مثال کاربرد وجه وصفی به جای فعل امر
میتوانیم از وجه وصفی به عنوان فعلهای امر نیز استفاده کنیم. هرگاه فعل بعد از فعل وصفی، فعلی امر باشد، وجه وصفی نیز به عنوان فعل امر به کار رفته است.
الان به خانه برگشته، تکالیفت را تمام کن.
حالت کامل جمله: الان به خانه برگرد و تکالیفت را تمام کن.
مثال کاربرد وجه وصفی به جای فعل آینده
یکی دیگر از کاربردهای وجه وصفی در فارسی، استفاده از آن به عنوان جایگزین فعل مستقبل یا آینده است. در کادر زیر مثالی از همین کاربرد وجه یا فعل وصفی را آوردهایم.
ما فردا از اینجا رفته، تخلیه خواهیم کرد.
حالت کامل جمله: ما فردا از اینجا خواهیم رفت و تخلیه خواهیم کرد.
در مطلب زیر از مجله فرادرس، درباره فعل آینده و ساختار و کاربردهای آن به طور کامل توضیح دادهایم.
یادگیری انواع وجه فعل در فارسی
تا اینجا دانستیم وجه وصفی در فارسی چیست و کاربردهای آن را با مثال بررسی کردیم. این مبحث یکی از مباحث مربوط به افعال فارسی است که ساخت و کاربرد خاصی دارد اما در زبان فارسی با نوع دیگری از وجه فعل نیز روبهرو هستیم که دارای انواعی مانند وجه خبری، وجه امری و وجه التزامی است. این وجوه با وجه وصفی متفاوت هستند و به این بستگی دارند که فعل با قطعیت، عدم قطعیت، اجبار و... همراه است یا خیر. بنابراین برای شناخت وجه فعل با موارد زیاد و متفاوتی مواجه هستیم که برای یادگیری درست آنها باید از آموزشهای ساده و کامل استفاده کنیم. به همین دلیل در این بخش، برخی از فیلمهای آموزشی فرادرس را آوردهایم که برای یادگیری این مباحث، مفید و کاربردی هستند.
- فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه هفتم در فرادرس
- فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه هشتم در فرادرس
- فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه نهم در فرادرس
- فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه دهم در فرادرس
- فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه یازدهم در فرادرس
- فیلم آموزش ادبیات فارسی پایه دوازدهم در فرادرس
- فیلم آموزش رایگان فعل در فارسی به زبان ساده در فرادرس
- فیلم آموزش رایگان صرف فعل و بن ماضی و مضارع در فرادرس
- فیلم آموزش رایگان روش تشخیص فعل در فرادرس
همچنین برای یادگیری همه مباحث ادبیات فارسی در دوره متوسطه میتوانید از مجموعه فیلمهای آموزشی زیر استفاده کنید.
- مجموعه فیلمهای آموزش ادبیات فارسی و نگارش دوره متوسطه در فرادرس
- مجموعه فیلمهای آموزش صرف فعل و انواع آن در فارسی همراه مثال و به زبان ساده در فرادرس
شرایط استفاده از وجه وصفی در فارسی
برخی از دستورشناسان فارسی استفاده از وجه وصفی را نادرست میدانند زیرا صرف نکردن کامل فعل را باعث سخت شدن درک مفهوم برای مخاطب میدانند. دستورشناسانی نیز استفاده از وجه وصفی را مجاز میدانند اما شرایطی برای صحت استفاده از آن مطرح میکنند که در این بخش به آنها میپردازیم.
- نبودن بیشتر از یک فعل وصفی پشت سر هم
- یکسان بودن فاعل فعل وصفی و فعل پس از آن
- عدم وجود «واو» ربط بعد از فعل وصفی
مثال شرط اول
اولین شرط برای استفاده از وجه وصفی این است که در یک جمله نباید بیش از یک فعل وصفی به کار برود. در کادر زیر حالت درست و نادرست شرط اول استفاده از وجه وصفی را توضیح دادهایم.
درست: من به خرید رفته، تا قبل از ظهر به خانه برمیگردم.
نادرست: من به خرید رفته، تا ساعت ده در سالن ورزشی مانده، تا قبل از ظهر به خانه برمیگردم. ( دو فعل وصفی «رفته» و «مانده» پشت سر هم)
مثال شرط دوم
فاعل یعنی انجامدهنده فعل وصفی و فعل پس از آن باید یکی باشد وگرنه استفاده از وجه وصفی نادرست است. در کادر زیر، مثالهایی از رعایت و عدم رعایت این شرط را آوردهایم.
درست: شما همینجا مانده، منتظر ما باشید.
نادرست: شما همینجا مانده، ما نیز به شما اضافه خواهیم شد. (فاعل فعل وصفی: شما / فاعل فعل دوم: ما)
مثال شرط سوم
یکی دیگر از شرطهای درست بودن استفاده از وجه وصفی این است که نباید بین وجه وصفی و فعل پس از آن واو عطف بگذاریم زیرا در آن صورت با دو جمله مستقل همپایه مواجه هستیم که با واو ربط به هم متصل شدهاند و فعل جمله مستقل نیز باید به طور کامل صرف شود و نمیتوانیم برای آن از وجه وصفی استفاده کنیم.
در کادر زیر حالت درست و نادرست رعایت شرط سوم را با مثال مقایسه کردهایم.
درست: من به خانه برگشته، با تو حرف میزنم.
نادرست: من به خانه برگشته و با تو حرف میزنم. (دو جمله مستقل همپایه که جمله اول باید به صورت کامل صرف شود.)
وجه های فعل در فارسی
مبحث وجه فعل در فارسی شامل سه نوع وجه اخباری، وجه التزامی و وجه امری است. منطور از وجه یک فعل این است که هر فعل، آیا از قطعیت در انجام فعل خبر میدهد، از تردید در انجام فعل خبر میدهد یا دارای حالتی همراه با دستور است. بنابراین این مبحث، ارتباطی با وجه وصفی در فارسی ندارد. در فهرست زیر، انواع وجه فعل در فارسی را آوردهایم.
- وجه اخباری: دلالت بر قعطی بودن انجام فعل / مانند فعلهای «رفتم، میخواندم، خواهد ماند»
- وجه التزامی: دلالت بر شک در انجام فعل یا همراه بودن آن با آرزو، امید، میل و... / مانند فعلهای «خوانده باشید، بمانند»
- وجه امری: دلالت بر دستور بر انجام فعل / مانند فعلهای «بخواهید / برو»
برای آشنایی با انوع وجه در فعل فارسی میتوانید فیلم آموزش رایگان فعل فارسی در فرادرس را تماشا کنید. لینک این آموزش را در کادر زیر آوردهایم.
وجه اخباری در فارسی
هر فعلی که به طور قطعی از انجام عملی یا پذیرفتن حالتی خبر میدهد، دارای وجه اخباری است. در فهرست زیر، همه افعالی که دارای وجه اخباری هستند را همراه با مثال آوردهایم.
- ماضی ساده (بن ماضی + شناسه): خواندم
- ماضی استمراری (می + بن ماضی + شناسه): میخواندم
- ماضی مستمر (داشت + شناسه + می + بن ماضی + شناسه): داشتم میخواندم
- ماضی بعید (بن ماضی + ه + بود + شناسه): خوانده بودم
- ماضی ابعد (بن ماضی + ه + بوده + ام / ای / است / ایم / اید / اند): خوانده بودهام
- ماضی نقلی مستمر (می + بن ماضی + ه + ام / ای / است / ایم / اید / اند): میخواندهام
- مضارع ساده (بن مضارع + شناسه): خوانم
- مضارع اخباری (می + بن مضارع + شناسه): میخوانم
- مضارع مستمر (دار + شناسه + می + بن مضارع + شناسه): دارم میخوانم
- آینده (خواه + شناسه + بن ماضی): خواهم خواند
مثال
در کادر زیر نمونهای از جمله دارای فعلی با وجه اخباری را آوردهایم. فعل این جمله، «دارم میروم» است و وجه آن اخباری است یعنی عمل «رفتن» به صورت قطعی در حال انجام است.
من دارم میروم خانه.
در کادر زیر مثالی دیگر از وجه اخباری را آوردهایم. فعل جمله زیر نیز دارای وجه اخباری است زیرا نشان میدهد که فعل «ساختن» در گذشته به صورت قطعی انجام شده است.
من همین ماکت را دیروز ساخته بودهام.
وجه التزامی در فارسی
افعالی که وقوع کاری را همراه با شک، آرزو، تردید، تمایل و... را نشان میدهند، دارای وجه التزامی هستند. در فهرست زیر انواع فعلهای فارسی دارای وجه التزامی را با ساختار هر یک و مثال آنها آوردهایم.
- ماضی التزامی (بن ماضی + ه + باش + شناسه): خوانده باشم
- مضارع التزامی (بـ + بن مضارع + شناسه): بخوانم
- مضارع ساده (بن مضارع + شناسه): خوانم
نکته: همانطور که مشاهده کردید، فعلهای مضارع ساده هم میتوانند وجه اخباری داشته باشند و هم ممکن است وجه التزامی داشته باشند. البته جمع این دو وجه در یک فعل ممکن نیست بلکه هر فعل مضارع ساده در هر جمله خاص، یا وجه التزامی دارد یا وجه خبری دارد.
مثال
نمونهای از فعل دارای وجه التزامی را در کادر زیر آوردهایم. هر دو فعل زیر یعنی فعل «خواسته باشند» و فعل «دست پیدا کنند» دارای وجه التزامی هستند زیرا انجام آنها قطعی نیست و درباره وقوع «خواستن» و «دست پیدا کردن» تردید وجود دارد.
اگر آنها چیزی را خواسته باشند، میتوانند به آن دست پیدا کنند.
وجه امری در فارسی
همه فعلهای امر فارسی که از ساختار واحد «بـ + بن مضارع (بدون شناسه یا با شناسه «ید» برای حالت جمع)» ساخته میشوند، دارای وجه امری هستند زیرا وقوع فعل را همراه با خواستن، دستور و... همراه میکنند.
مثال
در کادر زیر نمونهای از فعل دارای وجه امری را آوردهایم. هم فعل «بخور» و هم فعل «تماس بگیرید» دارای وجه امری هستند زیرا در آنها انجام عملهای «خوردن» و «تماس گرفتن» همراه با درخواست و دستور است.
ساعت سه غذایت را بخور و بعد بامن تماس بگیرید.
تفاوت وجه وصفی با ترکیب وصفی
در ادبیات فارسی با مبحثی به نام ترکیب وصفی مواجه هستیم که در واقع گروهی اسمی است. این گروه اسمی از یک اسم و یک یا چند صفت تشکیل میشود. بنابراین وجه وصفی ساختاری از فعل است اما ترکیب وصفی نوعی گروه اسمی است و طبقه دستوری آنها با هم کاملاً تفاوت دارد.
- وجه وصفی: صفت مفعولی + ـه (مانند «خورده»)
- ترکیب وصفی: صفت + اسم / اسم + صفت (مانند «بهترین ستاره» / «ستاره بهتر»)
برای آشنایی با ترکیبهای وصفی و تفاوت آن با وجه وصفی میتوانید فیلم آموزش رایگان ترکیب وصفی و اضافی در فارسی در فرادرس را تماشا کنید. لینک این آموزش را در کادر زیر آوردهایم.
مثال
در کادر زیر، جملهای را آوردهایم که در آن هم ترکیب وصفی و هم وجه وصفی وجود دارد.
امروز این نقاشی را تمام کرده، به تمیز کردن اتاقم خواهم پرداخت.
| ترکیب وصفی | وجه وصفی |
| این نقاشی (گروه اسمی) | کرده (ساختار فعلی) |
تفاوت وجه وصفی با فعل های حذفی
در ادبیات فارسی فعلهای ماضی نقلی، ماضی بعید و ماضی ابعد در ساختار خود دارای صفت مفعولی و فعلهایی کمکی هستند که اگر چند عدد از این فعلها در یک جمله پشت سر هم بیایند، فعل کمکی فقط برای آخرین آنها به کار میرود و به همین دلیل ممکن است آنها را با وجه وصفی اشتباه بگیریم.
به همین دلیل در این بخش، با مثال به بیان تفاوت وجه وصفی با هریک از این افعال میپردازیم. پیش از آن میتوانید با تماشای فیلم آموزش رایگان انواع حذف در زبان فارسی در فرادرس، با فعلهای حذف شده نیز آشنا شوید.
تفاوت وجه وصفی با فعل ماضی نقلی محذوف
ساختار فعل گذشته نقلی به صورت «صفت مفعولی (بن ماضی + ه) + ام / ای / است / ایم / اید / اند» است و اگر در یک عبارت چند بار فعلهای ماضی نقلی برای یک شخص و شمار واحد بیایند، ممکن است فعل کمکی (ام / ای / است و...) را فقط برای آخرین فعل قرار بدهیم و در واقع فعل کمکی افعال نقلی قبلی را حذف کنیم. در این صورت امکان دارد آن فعلها را با فعل وصفی اشتباه بگیریم.
مثال فعل ماضی نقلی با فعل کمکی محذوف
در کادر زیر عبارتی را آوردهایم که در آن، چند فعل ماضی نقلی پشت سر هم آمدهاند و فعل کمکی را فقط برای آخرین فعل آوردهایم.
من دیروز به دانشگاه آمده و تا ساعت چهار همینجا ماندهام.
| فعل اول | فعل دوم |
| آمده (آمدهام) | ماندهام |
| فعل ماضی نقلی | فعل ماضی نقلی |
تفاوت وجه وصفی با فعل ماضی بعید محذوف
فعلهای گذشته بعید را با ساختار «صفت مفعولی + بود + شناسه» میسازیم. حال اگر چند فعل ماضی بعید پشت سر هم بیایند که فاعل آنها یکسان باشد، فعل کمکی و شناسه آنها را فقط برای فعل آخر میگذاریم و بقیه فعلها به صورت صفت مفعولی میمانند که این مسئله ممکن است ما را به اشتباه بیاندازد که آنها فعل وصفی هستند. به مثال زیر توجه کنید.
مثال فعل ماضی بعید با فعل کمکی محذوف
در کادر زیر یک نمونه از وضعیتهایی را آوردهایم که چند فعل ماضی بعید پشت سر هم آمدهاند و فعل کمکی همه آنها به جز فعل آخر، حذف شده است.
او از سرکار آمده و همه کارها را انجام داده و در آخر هم به گلها آب داده بود.
| فعل اول | فعل دوم | فعل سوم |
| آمده (آمده بود) | انجام داده (انجام داده بود) | داده بود |
| فعل ماضی بعید | فعل ماضی بعید | فعل ماضی بعید |
تفاوت وجه وصفی با فعل ماضی ابعد محذوف
فعل گذشته ابعد را با ساختار «صفت مفعولی + بوده + ام / ای / است/ ایم / اید / اند» میسازیم و اگر چند عدد از این فعل با فاعلی یکسان پشت سر هم بیایند، ممکن است فعلهای کمکی این افعال در فعلهای اول حذف شوند و فقط فعل آخر آنها را بگیرد. در این صورت باید توجه کنیم که چنین افعالی را با فعل وصفی اشتباه نگیریم. به مثال زیر دقت کنید.
مثال فعل ماضی ابعد با فعل های کمکی محذوف
در کادر زیر چند فعل ماضی ابعد پشت سر هم آمدهاند که به دلیل یکسان بودن فاعل آنها، همه آنها به جز فعل آخر به صورت صفت مفعولی آمدهاند و فعلهای کمکی آنها حذف شده است.
او در همین مدرسه درس خوانده، مدرک دیپلم خود را دریافت کرده و بعد نیز در همینجا تدریس کرده بوده است.
| فعل اول | فعل دوم | فعل سوم |
| درس خوانده (درس خوانده بوده است) | دریافت کرده (دریافت کرده بوده است) | تدریس کرده بوده است |
| فعل ماضی ابعد | فعل ماضی ابعد | فعل ماضی ابعد |
روش کلی تشخیص وجه وصفی از افعال دیگر
به طور کلی بهترین و مطمئنترین روش برای تشخیص وجه وصفی و فعل وصفی از فعلهای دیگر این است که فعل پس از آن را از دو جنبه زیر بررسی کنیم تا مطمئن شویم آن صفت مفعولی، وجه وصفی است.
- فعل بعد از صفت مفعولی، در یکی از زمانهای ماضی ساده، ماضی استمراری، مضارع اخباری، مضارع التزامی، امر و آینده صرف شده باشد.
- جمله را از نظر معنایی بررسی کنیم تا ارتباط میان صفت مفعولی با فعل پس از آن، ثابت شود.
سوالات متداول وجه وصفی در فارسی
حال که یاد گرفتیم وجه وصفی در فارسی چیست و کاربرد آن را شناختیم و مثال هایی برای آن آوردیم، در این بخش به سؤالات پرتکرار درباره وجه وصفی فارسی پاسخ میدهیم تا ابهامی در این زمینه در ذهن شما باقی نماند.
پیش از آن نیز میتوانید با تماشای مجموعه فیلمهای آموزش صرف فعل در فارسی و انواع فعل در فارسی در فرادرس، با همه مباحث مربوط به افعال فارسی آشنا شوید. لینک این مجموعه آموزش را در کادر زیر آوردهایم.
وجه مصدری فعل چیست؟
منظور از وجه مصدری در زبان فارسی در واقع همان مصدر فعل است که وقوع فعل را بدون زمان و بدون شخص و شمار نشان میدهد.
وجه وصفی در زبان فارسی چه کاربردی دارد؟
در زبان فارسی از وجه وصفی به جای یکی از فعلهای ماضی ساده، مضارع ساده، مضارع اخباری، مضارع التزامی، فعل امر و فعل آینده استفاده میکنیم.
وجه وصفی در سبک هندی چیست؟
منظور از وجه وصفی در سبک هندی نیز همین ترکیب «بن ماضی + ه» است که از آن به جای برخی از فعلها استفاده میکنیم. فعلهای وصفی در سبک هندی کاربرد زیادی داشتهاند.
نمونه سؤال وجه وصفی در فارسی
حال که دانستیم وجه وصفی در فارسی چیست و کاربرد آن را با مثال بررسی کردیم، میتوانید در تمرین زیر شرکت کنید. برای انجام این تمرین که در واقع آزمونی متشکل از ده پرسش چهارگزینهای است، کافی است در هر پرسش، روی جواب درست مورد نظر خود کلیک کنید و سپس با کلیک بر گزینه «مشاهده گزینه صحیح» پاسخ درست را مشاهده خواهید کرد. برای دسترسی به پاسخهای تشریحی نیز کافی است همین مراحل را طی کنید. با ثبت هر یک پاسخ درست، یک امتیاز دریافت میکنید و امتیاز نهایی خود را در پایان آزمون یعنی بعد از ثبت پاسخ همه پرسشها و با کلیک بر گزینه «دریافت جواب آزمون» مشاهده خواهید کرد.
تمرین و آزمون
۱. در کدامیک از گزینههای زیر، وجه وصفی وجود دارد؟
من همیشه دلم را به همین چیزهای کوچک، مثل گلها، بچهگربهها، قاصدکها و عروسکها خوش کردهام و حالم هم با همه این چیزهای کوچک دلگرمکننده، خیلی خوب است.
دوستانم در شب سال نو به بیمارستانی که برای عمل زانو در آن بستری بودم آمدند تا من تنها نباشم با آنکه هرکدام از آنها میتوانستند آن شب را در کنار خانوادههای خود باشند.
آن شب همه اهالی ساختمان در پارکینگ جمع شده، درباره نپرداختن شارژ توسط برخی از واحدها بحث کردند و یکی از همسایهها اصرار داشت که افرادی که شارژ خود را نمیپردازند نباید امکان استفاده از مشاعات ساختمان را داشته باشند.
دستانش برای همه رو شده بود، دیگر نمیتوانست در محل کار خود به چشمهای کسی نگاه کند. البته وضع او در خانه هم بهتر از محل کار نبود.
فعل «جمع شده» وجه وصفی موجود در گزینه سوم این سؤال است که فعل بعد از آن، «بحث کردند» است بنابراین باید شکل کامل این جمله را به صورت «آن شب همه اهالی ساختمان در پارکینگ جمع شدند و درباره نپرداختن شارژ توسط برخی از واحدها بحث کردند.» بنویسیم.
۲. در کدام گزینه وجه وصفی وجود دارد؟
آنها در اولین سالگرد ازدواج خود به چین سفر کرده، از همه مناظر آن بازدید کرده و تا سه ماه بعد به ایران بازنگشته بودند.
من امروز همه گزارشها را برای مدیرم ارسال کرده، سپس از محل کار خارج شدم.
برادر من در درخواستهای شغلی خود، عروسکگردانی را به عنوان یکی از شغلهای موردعلاقه خود معرفی کرده و آن را بسیار دوست داشته است.
من میتوانم برای تاریخ سوم شهریور ماه امسال برای شما نوبت دکتر را تنظیم کنم اما این بستگی به شما دارد که بتوانید در این تتاریخ تشریف بیاورید یا خیر.
فعل «کرده» در این گزینه، وجه وصفی است و حالت کامل این جمله به صورت «من امروز همه گزارشها را برای مدیرم ارسال کردم، سپس از محل کار خارج شدم.» است. بنابراین این وجه وصفی به جای فعل ماضی ساده به کار رفته است.
۳. کدام گزینه همه کاربردهای وجه وصفی را آوردهایم؟
به جای فعلهای ماضی ساده، ماضی استمراری، مضارع اخباری، مضارع التزامی، امر و آینده
به جای فعلهای ماضی ساده، مضارع استمراری، مضارع اخباری، مضارع ساده، آینده
به حای فعلهای ماضی ساده، ماضی نقلی، ماضی استمراری، مضارع ساده، مضارع اخباری، مضارع التزامی، امر
به جای فعلهای امر، مضارع اخباری، مضارع مستمر، مضارع التزامی، ماضی ساده، ماضی استمراری، ماضی نقلی
۴. کدام گزینه درباره شرایط درست بودن استفاده از وجه وصفی درست و کامل است؟
عدم وجود بیش از دو فعل وصفی پشت سر هم در یک جمله / تفاوت فاعل وجه وصفی با فعل پس از آن / وجود واو ربط یا عطف بین وجه وصفی و فعل پس از آن
یکسان بودن فاعل فعل پس از صفت مفعولی با فاعل فعل وصفی / عدم وجود بیش از یک فعل وصفی در یک پاراگراف / وجود واو ربط بین فعل وصفی و فعل بعد از آن
عدم وجود بیش از یک فعل وصفی در یک جمله / عدم وجود واو ربط بین فعل وصفی و فعل پس از آن / یکسان بودن فاعل فعل وصفی با فاعل فعل پس از آن / استفاده از وجه وصفی به جای فعل ماضی استمراری با ساختار «می + بن ماضی + شناسه»
عدم وجود بیش از یک فعل یا وجه وصفی پشت سر هم / عدم وجود واو ربط بعد از فعل یا وجه وصفی / یکی بودن فاعل وجه وصفی با فاعل فعل پس از آن وجه وصفی
۵. در کدام گزینه بیش از یک وجه وصفی وجود دارد؟
زمین سیارهای پر از شگفتیها بوده و است. این سیاره از گذشتههای بسیار دور میزبان و سرزمین گونههای جانوری و گیاهی و زیستبومهای بسیاری بوده و اکنون نیز میزبان گونههای دیگری از آنها است. این سیاره، خانه همه ماست.
برای اینکه مطالب کلاس را به خوبی متوجه شوی، کافی است در سر کلاس تمرکز داشته، در خانه نیز به مرور مطالب کلاس بپردازی. بعضی از دانشجویان گمان میکنند حتما باید در کلاسهای خارج از دانشگاه شرکت کرده، مبالغ هنگفتی بپردازند تا در درک مطالب کتاب موفق باشند.
مادربزرگ همیشه برای تعریف کردن قصههایی از گذشته خودش آماده بود. ما که او را از بچگی میشناختیم، گمان نمیکردیم زندگی پر از ماجرایی داشته باشد اما کافی بود دهان خود را برای آغاز کردن قصههایش باز کند تا متوجه شویم او چه زندگی پر از فراز و نشیبی داشته است.
در این موقع از سال، همه درختهای باغ شکوفه کرده، یک ماه دیگر میوه میدهند. پدر عاشق درخت بادامی است که پدربزرگ آن را در انتهای باغ کاشته است زیرا تاریخ تولد این درخت و بابا یکی است. درخت بادام ته باغ پدربزرگ، همیشه برای بابا با همه درختهای دنیا فرق میکند.
۶. در کدامیک از گزینههای زیر شرایط صحت استفاده از وجه وصفی رعایت شده است؟
سرمربی این تیم بازیکنان خود را آماده کرده، آنها را جمع کرده، توصیههای لازم را برای شروع بازی به آنها ارائه کرد.
پدر برای شام ماهی خریده، مادر ماهیها را سرخ کرد و آنها را تزیین کرد.
بازیگران این نمایش از ابتدای فصل تمرین کرده و حالا برای اجرای نمایش آماده میشوند.
او ظرفها را شسته، لباسها را اتو میکرد.
۷. در کدامیک از گزینههای زیر شرایط استفاده از وجه وصفی را رعایت نکردهایم؟
همه همکلاسیهای دخترم در روز تولد او به اینجا آمده، در آماده کردن غذاهای تولد به من کمک کرده و بعد از تولد نیز همه چیز را جمع کردند.
وقتی دستم را به شدت بریده بودم، همراه با برادرم به بیمارستان رفته، زخم دستم را پانسمان کردم.
شاعران زیادی از قرنهای اولیه اقدام به سرودن اشعاری در زمینه غنایی کرده، مضامینی نو و عمیق میآفریدند.
شما همه چیز را برای مراسم آماده کرده، منتظر ما بمانید.
۸. در کدام گزینه از وجه وصفی به جای فعل ماضی استمراری استفاده کردهایم؟
او به همه مهربانی کرده، در انجام کارهای آنها کمک میکرد.
برای درک بهتر این درس، همه مطالب را مطالعه کرده، دانستههای خود را بازبینی کنید.
غذای خود را خورده، غذای بچهها را میکشد.
همه سرفصلهای این کتاب را خوانده، مهمترینهای آنها را بنویسید.
۹. در کدامیک از گزینههای زیر، وجه وصفی به جای فعل آینده به کار رفته است؟
او معمولاً روی این میز کتابخانه نشسته، خود را برای امتحان آماده میکرد.
مشاور میگفت: «بدون عجله و به خوبی همدیگر را شناخته، ارتباط خود را آغاز کنید.»
روزی همه، کارهای او را دیده، در سطح جهانی هنر او را تشویق خواهند کرد.
مثل بچههای سه ساله، قاصدک را فوت کرده، آنها را با نگاهم دنبال کردم.
۱۰. وجه وصفی در کدامیک از گزینههای زیر، به جای فعل ماضی ساده به کار رفته است؟
امروز به محل کار سابق خود رفته، همکاران قدیمیام را ملاقات کردم.
بهار است الان خوابیده، برای فردا و شروع سفر آماده باشی.
زمین را از عدالت پر کرده، حیاتی تازه به آن خواهد بخشید.
فردا به مدرسه رفته، با دانشآموزهایم خداحافظی خواهم کرد.
جمع بندی وجه وصفی در فارسی
در این مطلب از مجله فرادرس یاد گرفتیم وجه وصفی در فارسی چیست و کاربرد آن را با مثال برای وجه وصفی بررسی کردیم. علاوه بر اینها، به مواردی همچون وجه مصدری فعل و وجه التزامی در فارسی را میپردازیم. در پایان مطلب نیز پرسشهایی چهارگزینهای آوردهایم تا با پاسخ دادن به آنها میزان یادگیری خود را محک بزنید و آن را افزایش دهید.
