انواع پمپ ها – معرفی کاربردی به زبان ساده و رایگان

پمپ وسیله‌ای است که به کمک عمل مکانیکی، سبب حرکت سیالات از یک بخش به بخشی دیگر می‌شود. پمپ‌ها از انواع ماشین‌های اولیه بشر هستند که قدمت آن‌ها به دوران مصر باستان می‌رسد که از جمله آن‌ها می‌توان به تلمبه‌های دستی اشاره کرد. امروزه نیز از انواع پمپها در صنعت به منظور جابجایی و انتقال سیالات مختلف استفاده می‌شود. در این مطلب، نحوه عملکرد انواع پمپها در صنعت را یاد می‌گیریم و طبقه‌بندی انواع پمپها را نیز بیان می‌کنیم.

طبقه بندی انواع پمپها

در تصویر زیر می‌توانید طبقه‌بندی انواع پمپها را مشاهده کنید. به طور کلی پمپ‌ها را به دو دسته اصلی پمپ‌های دینامیک و پمپ‌های «جابجایی مثبت» (Positive Displacement) تقسیم می‌کنند که در ادامه بررسی نحوه عملکرد هریک از این پمپها در صنعت خواهیم پرداخت.

پمپ های دینامیک

همانطور که در تصویر بالا نشان داده شده است، پمپ‌های دینامیک را می‌توان به انواع زیر طبقه‌بندی کرد:

• پمپ‌های سانتریفیوژ
• پمپ‌های سانتریفیوژ عمودی
• پمپ‌های سانتریفیوژ افقی
• پمپ‌های شناور
• سیستم‌های آتش‌نشانی

پمپ سانتریفیوژ

«پمپ‌های سانتریفیوژ» (Centrifugal Pump) یا پمپهای گریز از مرکز، پراستفاده‌ترین پمپ در دنیا به شمار می‌آیند چراکه عملکرد بسیار ساده‌ای دارند و تولید و ساخت آن‌‌ها هزینه بسیار پایینی را شامل می‌شود به طور معمول، عمر بالایی دارند. نحوه عملکرد این پمپ‌ها به این صورت است که افزایش فشار از ورودی به سمت خروجی پمپ، سبب حرکت سیال می‌شود. این نیروی ایجاد کننده این فشار به کمک یک موتور الکتریکی تامین می‌شود که پروانه‌ای را به حرکت وادار می‌کند. سیال به مرکز پروانه وارد و از لبه‌های آن خارج می‌شود. نیروی گریز از مرکز سبب افزایش سرعت و انرژی جنبشی سیال می‌شود.

پمپ‌های سانتریفیوژ، خود به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که در ادامه، آورده شده‌اند که البته این تقسیم‌بندی در منابع مختلف ممکن است کمی متفاوت باشد.

• «پمپ افقی جداشونده» (Horizontal Split Case)
• «مغناطیسی» (Magnetic Drive)
• «خود مکش» (Self-Priming)
• «تک‌مرحله‌ای» (Single Stage, End Suction)
• «پمپ دوغاب» (Slurry Pumps)

با توجه به اهمیت پمپ‌های سانتریفیوژ در صنعت و دانشگاه، «فرادرس» اقدام به انتشار فیلم آموزش پمپ های سانتریفیوژ (طراحی، عملکرد و تعمیر) کرده که لینک آن در ادامه آمده است.

• برای دیدن فیلم آموزش پمپ های سانتریفیوژ (طراحی، عملکرد و تعمیر) + اینجا کلیک کنید.

پمپ افقی جداشونده (پمپ افقی تقسیمی)

طراحی این نوع از پمپ‌ها به گونه‌ای است که محفظه بالایی، بدون نیاز به باز کردن لوله‌ها و اتصالات جدا می‌شود تا عملیات تعمیر و نگهداری آن به سادگی صورت بگیرد. این نوع از پمپ‌ها اهمیت زیادی در صنعت دارند بویژه اگر وزن زیادی داشته و در محل‌هایی با دسترسی دشوار قرار داشته باشند. پمپ‌های افقی جداشونده شامل چندین مرحله و پروانه هستند تا بتوانند «هد» (Head) بیشتری تولید کنند. این نوع از پمپ‌ها در شرایطی کاربرد دارند که به ظرفیت و هد زیاد نیاز داشته باشیم و سیال نیز عاری از مواد جامد باشد که این سیالات بیشتر  در «بویلرها» (Boiler) و برج‌های خنک‌کننده وجود دارند.

پمپ مغناطیسی

این نوع از پمپ‌ها به جای استفاده از «محور» (Shaft)، به طور مغناطیسی به موتور جفت (کوپل) شده‌اند. پمپ‌های با محرک مغناطیسی اهمیت زیادی در فرآیند تولید جهت انتقال سیالات «ساینده» (Abrasive) دارند. تاسیساتی که به فرآیندهای پیوسته نیاز داشته باشند از این نوع پمپ‌ها استفاده می‌کنند. البته پمپ‌های مغناطیسی تنها برای جابجایی سیالاتی به کار گرفته می‌شوند که فاقد ذرات معلق باشند. با وجود این‌که این نوع از پمپ‌ها، قیمت بالاتری نسبت به پمپ‌های معمولی دارند اما به دلیل عدم وجود تجهیزات آب‌بندی، تعمیر و نگهداری به مراتب کمتری نسبت به پمپ‌های دیگر دارند و همین امر، صرف هزینه بالا برای این نوع از پمپ‌ها را توجیه می‌کند.

پمپ خودمکش

از انواع پمپها می‌توان به پمپ خودمکش (خود پرشونده) اشاره کرد که برای مکش بهینه مخلوط‌های آب و هوا طراحی شده‌اند. این نوع پمپ، از سیال باقی‌مانده در مخزن استفاده می‌کند و پروانه‌‌، هوا را با نیرو از درون محفظه خارج می‌کند. این کار سبب ایجاد یک خلا و مکش می‌شود که پمپ را پر می‌کند. از مزایای این پمپ‌‌ها این است که نصب آن‌ها در مناطق خشک و در دسترس صورت می‌گیرد که به سادگی برای تعمیر مورد استفاده قرار بگیرند. استفاده از این پمپ‌ها در فاضلاب‌ها و مسیرهای زهکشی کاربرد دارد.

پمپ تک مرحله ای

پمپ‌های تک‌مرحله‌ای از معمول‌ترین پمپ‌های گریز از مرکز به شمار می‌آیند که در اندازه‌ها و فشارهای تخلیه متفاوت تولید می‌شوند و برای پمپ کردن سیالات با ویسکوزیته پایین و بدون ذرات جامد به کار می‌روند. سیال وارد مرکز پروانه می‌شود و از آن‌جا به کمک پره‌ها شتاب می‌گیرد. فشار سیال به دلیل نیروی گریز از مرکز پره‌ها ایجاد می‌شود اما مقدار این فشار به نوع پروانه، اندازه نازل‌های مکش و تخلیه و سرعت چرخش محور (شفت) بستگی دارد.

پمپ دوغاب

از انواع پمپهای گریز از مرکز می‌توان به پمپ‌های دوغاب اشاره کرد که نقش حیاتی در معدن دارند. این نوع از پمپ‌ها به طور معمول از جنس چدن ساخته شده‌اند که مقاومت بالایی در برابر سیالات ساینده مثل گل و سیمان و سایر سیالات ویسکوز دارند. محفظه این پمپ‌ها نیز شامل پوشش‌های لاستیکی قابل تعویض هستند که از خوردگی و آسیب فلز جلوگیری می‌کنند. پره‌های این پمپ‌ها اندازه کوچکی دارند تا بتوانند بدون آسیب به سیستم، عبور سیالات و سنگ‌ها را ساده‌تر کنند.

معرفی فیلم آموزش پمپ های سانتریفیوژ (طراحی، عملکرد و تعمیر)