سیستم جرقه زنی در خودرو – به زبان ساده + نحوه عیب یابی
ایجاد جرقه در سر شمعها برای اشتعال مخلوط سوخت و هوا در داخل سیلندر بر عهده سیستم جرقه زنی خودرو است. ایجاد جرقه در زمان مناسب در موتورهای احتراق داخلی باعث حرکت پیستون به سمت پایین و تولید نیروی حرکتی میشود. سیستم جرقه زنی خودرو شامل قطعاتی مانند باتری، کویل، وایر و شمعها است. عملکرد این مجموعه و زمان دقیق جرقهزنی توسط ECU کنترل میشود. عملکرد درست مجموعه جرقهزنی خودرو مستقیما بر شتاب، مصرف سوخت و آلودگیهای زیستمحیطی خودرو تاثیر میگذارد و بدون آن موتور قادر به کار نخواهد بود. در این مطلب از مجله فرادرس در ابتدا با باتری و رله دوبل آشنا میشوید و در ادامه سایر اجزای سیستم جرقهزنی مانند کوئل و شمعها و نحوه کارکرد آنها را میآموزید.
- با باتری خودرو و انواع آن آشنا میشوید.
- کوئل خودرو و علائم خرابی آن را یاد میگیرید.
- وایر خودرو و نحوه عیبیابی آن را میآموزید.
- شمع خودرو و اجزای آن را میشناسید.
- علائم خرابی شمع و نحوه عیبیابی آن را یاد میگیرید.
- با نقش ECU در سیستم جرقهزنی خودرو آشنا میشوید.
باتری در سیستم جرقه زنی خودرو
باتری خودرو به عنوان منبع تغذیه اولیه در سیستم جرقهزنی محسوب میشود و نقش مهمی در راهاندازی موتور دارد. باتری خودرو انرژی شیمیایی را به انرژی الکتریکی تبدیل میکند و ولتاژ اولیه را برای راهاندازی سیستم جرقهزنی فراهم میآورد.
بدون باتری امکان ایجاد جرقه اولیه وجود ندارد و موتور روشن نمیشود. باتری خودروها را میتوان به دو دسته باتریهای اسیدی و باتریهای اتمی دستهبندی کرد که امروزه بیشتر خودروها از باتریهای اتمی استفاده میکنند.
انواع باتری خودرو
علاوه بر اینکه باتریها بر حسب نوع خودرو دارای آمپرهای متنوعی هستند، در یک دستهبندی کلی باتری اتومبیل را میتوان به دو دسته زیر تقسیم کرد.
- باتری اسیدی: باتریهایی با الکترولیت مایع که نیاز به نگهداری و پرکردن منظم آب مقطر دارند و معمولا قیمت پایینتری دارند.
- باتری اتمی: باتریهای کاملا بسته و بدون نیاز به نگهداری که الکترولیت آنها بهصورت ژل یا جذبشده است.
رله دوبل در سیستم جرقهزنی خودرو
رله دوبل در خودرو برق قطعات الکتریکی و ECU را تامین میکند و ۱۲ یا ۱۵ پایه دارد. جنس بدنه آن پلاستیک مات یا شفاف است و با توجه به اینکه دارای دو رله است به آن رله دوبل میگویند. نحوه عملکرد رله دوبل در سه مرحله سوئیچ به شرح زیر است.
- سوئیچ بسته: در زمانی که سوئیچ بسته است برق ۱۲ ولت از رله دوبل به ECU ارسال میشود.
- سوئیچ باز: در حالت سوئیچ باز رله دوبل به مدت ۲ الی ۵ ثانیه به ECU، پمپ بنزین، انژکتورها، کوئل، شیر برقی کنیستر، المنت دریچه گاز، المنت سنسور اکسیژن و چراغ چک برق میفرستد.
- موتور روشن: در این حالت رله دوبل به تمامی قطعات برقی ذکر شده در حالت سوئیچ باز به غیر از چراغ چک برق دائمی ارسال میکند.
بنابراین در حالتی که خودرو روشن است، چراغ چک باید خاموش باشد. روشن ماندن چراغ چک در حالت موتور روشن، نشاندهنده وجود عیب در قطعات برقی خودرو است که لازم است با استفاده از دستگاه دیاگ نسبت به پیدا کردن ایراد و رفع عیب اقدام شود.
علائم خرابی رله دوبل
در فهرست زیر علائم خرابی رله دوبل خودرو را مشاهده میکنید.
- خودرو استارت میخورد اما روشن نمیشود.
- هنگام باز کردن سوئیچ صدای پمپ بنزین شنیده نمیشود.
- هنگام باز کردن سوئیچ چراغ چک روشن نمیشود.
یادگیری مکانیک خودرو با فرادرس
برای کسب مهارت در حوزه مکانیک خودرو لازم است تا علاوه بر یادگیری و درک تئورری نحوه کارکرد قسمتهای مختلف خودرو مانند موتور و سیستم انتقال قدرت، بهطور عملی نیز با قطعات خودرو آشنا شویم و نحوه عملکرد آنها را نیز در خودرو درک کنیم.
علاقهمندان به یادگیری مکانیک خودرو میتوانند از طریق تحصیل در رشته مکانیک خودرو یا گذراندن دورههای فنی و حرفهای با نحوه کار بخشهای متنوعی مانند موتور، گیربکس، سیستم ترمز، برق خودرو، سیستم تعلیق و سایر بخشهای خودرو آشنا شوند. برای کسب مهارت لازم است تا افراد در کنار توجه به بخش تئوری، به کارآموزی یا کار عملی بپردازند تا نحوه عیبیابی خودرو را بهطور عملی یاد بگیرند.
برای یادگیری مکانیک خودرو میتوانید از فیلمهای آموزشی فرادرس در این حوزه نیز استفاده کنید. در فهرست زیر برخی از فیلمهای آموزشی مربوط به حوزه مکانیک خودرو را مشاهده میکنید.
- فیلم آموزش برق خودرو و عیب یابی قطعات الکتریکی و الکترونیکی ماشین فرادرس
- فیلم آموزش دیاگ خودرو و انژکتور – نحوه دیاگ زدن ماشین و عیب یابی فرادرس
- فیلم آموزش آشنایی با کامپیوتر خودرو یا ای سی یو ECU و عملکرد آن فرادرس
- فیلم آموزش سرویس خودرو تعویض روغن و فیلتر فرادرس
- فیلم آموزش سیستم سوخت رسانی خودروهای دوگانه سوز CNG و LPG فرادرس
همچنین فرادرس، دورههای ویدیویی بسیار متنوع و کاربردی را در زمینه تعمیر و نگهداری خودرو به انتشار رسانده که اگر به این مباحث علاقهمند هستید میتوانید آنها را از طریق لینک زیر مشاهده کنید.
تا به اینجای مطلب با باتری خودرو و رله دوبل در سیستم جرقهزنی خودرو آشنا شدید، در ادامه، میتوانید درباره سایر اجزای سیستم جرقهزنی در خودرو مانند کوئل و شمع بیاموزید و نحوه عیبیابی آنها را یاد بگیرید. برای مطالعه بیشتر این نوع مطالب و دسترسی همیشگی به آنها در موبایل خود، پیشنهاد میکنیم که اپلیکیشن رایگان مجله فرادرس را نصب کنید.
برای نصب اپلیکیشن رایگان مجله فرادرس، کلیک کنید.
کوئل در سیستم جرقه زنی خودرو
«کوئل» (Ignition Coil) یکی از اجزای اصلی در سیستم جرقه زنی در خودرو است که ولتاژ پایین باتری را به ولتاژ بسیار بالا تبدیل میکند تا جرقه لازم برای احتراق سوخت در موتور ایجاد شود. این قطعه از دو سیمپیچ اولیه و ثانویه تشکیل شده که دور هسته آهنی پیچیده شده است. عملکرد کوئل بر اساس القای الکترومغناطیسی است و ولتاژ بالای تولید شده را به شمعها منتقل و باعث ایجاد جرقه در داخل محفظه احتراق میشود.
علاقهمندان به یادگیری مکانیک خودرو، علاوه بر یادگیری مطالب مربوط به سیستم جرقهزنی خودرو، میتوانند از فیلمهای آموزشی مربوط به مکانیک خودرو مانند فیلم آموزش تنظیم موتور خودروهای انژکتوری فرادرس استفاده کنند.
علائم خرابی کوئل خودرو
در فهرست زیر برخی از علائم خرابی کوئل خودرو را مشاهده میکنید. لازم به ذکر است که این علائم ممکن است مربوط به خرابی در سایر قطعات خودرو نیز باشند. بنابراین لازم است علت این علائم توسط تکنسین مجرب بررسی شود.
- شنیدن صدای انفجار از اگزوز
- خارج شدن دود سیاه از اگزوز
- حس شدن بوی بنزین یا بوی آتشسوزی
- کاهش قدرت خودرو یا لرزش و کوبش
خرابی کویل باعث روشن شدن چراغ چک و افزایش مصرف سوخت میشود. در موارد شدید، خودرو ممکن است خاموش شود یا استارت نخورد. تشخیص به موقع این علائم از آسیبهای جدیتر به موتور و شمعها جلوگیری میکند.
وایر در سیستم جرقه زنی خودرو
وایرها در سیستم جرقه زنی خودرو وظیفه انتقال برق کوئل به شمع را برعهده دارند. جنس رسانای داخل وایرها از نیکل یا کروم و جنس کاهنده پارازیت معمولا ابریشم است. طول وایرها نیز متناسب با شماره سیلندر متفاوت است.
علائم خرابی وایرها
در فهرست زیر برخی از علائم مهم مربوط به خرابی وایرها را آوردهایم.
- لرزش موتور در حالت کارکردن درجا
- شتابگیری ضعیف و کند
- افزایش مصرف سوخت
- سخت روشن شدن موتور
علاوه بر بررسی ظاهری اجزای سیستم جرقه زنی در خودرو و توجه به علائم خرابی این مجموعه، لازم است تا برای عیبیابی دقیقتر از دستگاه دیاگ استفاده کنیم. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره دستگاه دیاگ میتوانید مطلب دستگاه دیاگ چیست و چه کاربردی دارد را از مجله فرادرس مطالعه کنید.
عیبیابی وایر شمع خودرو
برای عیبیابی وایر شمع در سیستم جرقه زنی خودرو ابتدا موتور را روشن کرده و در تاریکی به وایرها نگاه کنید، اگر جرقه نشتی داشته باشد، هاله آبی دیده میشود. سپس وایرها را از نظر ترکخوردگی، سوختگی یا ساییدگی نیز بررسی کنید. وایرها باید نرم و انعطافپذیر باشند و پوسته عایق وایر باید سالم باشد. مقاومت وایرها را با اهممتر اندازهگیری کنید تا در محدوده مقاومت استاندارد توصیهشده شرکت سازنده باشد. توجه داشته باشید که وایرهای قدیمی باید بهصورت کلی تعویض شوند.
برای یادگیری قطعات الکتریکی خودرو مانند انواع سنسورها و نحوه عیبیابی قطعات برقی خودرو میتوانید فیلم آموزش برق خودرو و عیب یابی قطعات الکتریکی و الکترونیکی ماشین فرادرس را مشاهده کنید.
شمع در سیستم جرقه زنی خودرو
ایجاد جرقه در محفظه احتراق موتور بر عهده شمع موتور است. شمع در سیستم جرقهزنی خودرو باعث اشتعال مخلوط سوخت و هوا و در نتیجه حرکت پیستون و تولید قدرت در موتور خودرو میشود. برای اینکه شمع بتواند جرقه بزند لازم است تا ولتاژ بالای تولید شده در کوئل خودرو از طریق وایرها به شمع برسد.
جرقه شمع در زمانی که پیستون به سمت بالا حرکت و سوخت و هوا را فشرده کرده است، باعث انفجار کنترلشده و تبدیل نیروی شیمیایی سوخت به انرژی حرکتی شده و میللنگ خودرو را میچرخاند. زمان دقیق جرقه توسط ECU تعیین میشود. واحد کنترل الکترونیکی خودرو با پردازش اطلاعات دریافتی از انواع سنسورها، زمان دقیق جرقه و پاشش سوخت را مشخص میکند. برای مثال با توجه به اطلاعات دریافتی از سنسور دور موتور ECU زمان دقیق جرقهزنی را متوجه و دستور آن را صادر میکند.
اجزای شمع در سیستم جرقه زنی خودرو
در فهرست زیر قسمتها شمع در سیستم جرقهزنی خودرو را مشاهده میکنید.
- الکترود مثبت: قسمت مرکزی در سر شمع که جرقه را تولید میکند.
- الکترود منفی: الکترود کناری سر شمع که همراه با الکترود مثبت باعث تولید جرقه میشود.
- رزوه: قسمت پیچشده برای نصب شمع در سرسیلندر.
- آچار خور: قسمت چندضلعی شمع برای باز و بسته کردن شمع با آچار.
- عایق سرامیکی: پوشش عایق که از نشت برق جلوگیری میکند.
علائم خرابی شمع چیست؟
علائم خرابی شمعها شبیه به علائم خرابی وایر است. در فهرست زیر علائم احتمالی خرابی شمع خودرو را مشاهده میکنید.
- لرزش موتور در حالت کارکردن درجا
- شتابگیری ضعیف و کند
- افزایش مصرف سوخت
- سخت روشن شدن موتور
عیبیابی شمع در سیستم جرقه زنی خودرو
برای عیبیابی شمع میتوانیم میزان اهم هسته و بدنه شمع را بهطور جداگانه اندازهگیری کنیم. برای اندازهگیری مقاومت قطب منفی، یک سر اهممتر را به قسمت رزوه شمع و سر دیگر را به قطب منفی سر شمع متصل میکنیم که در این حالت برای سالم بودن شمع این مقاومت باید عدد بسیار کوچکی باشد.
برای اندازهگری مقاومت هسته شمع نیز یک سر اهممتر را به انتهای شمع و سر دیگر را به قطب مثبت سر شمع متصل میکنیم که در این حالت برای بررسی سلامت شمع لازم است تا این مقاومت عددی بین ۵ کیلو اهم الی ۱۲ کیلو اهم باشد.
مشاهده دود سیاه از اگزوز نشاندهنده وجود عیب در سیستم جرقهزنی خودرو است. برای عیبیابی سیستم جرقهزنی خودرو در ابتدا لازم است تا شمعها را بررسی کنیم. سپس وایرها را از لحاظ سلامت بازدید میکنیم. در این حالت در صورت مشاهده هرگونه خرابی، آنها را تعویض میکنیم. در صورتی که علائم خرابی سیستم جرقه زنی خودرو یعنی دود سیاه از اگزوز برطرف نشد، کوئلها را بررسی و در صورت نیاز آنها را تعویض میکنیم.
نقش ECU در سیستم جرقه زنی خودرو
در سیستم جرقهزنی خودرو ECU بهطور دقیق زمانبندی جرقه شمع در سیلندر را تنظیم میکند تا ترکیب سوخت و هوا بهطور بهینه در سیلندر بسوزد. این موضوع باعث افزایش بازده موتور، کاهش آلایندهها و بهبود مصرف سوخت میشود. واحد کنترل الکتریکی خودرو همچنین توانایی اصلاح خودکار زمانبندی جرقه در شرایط مختلف کارکردی موتور مانند افزایش بار یا دمای پایین موتور را دارد. ECU بخش کلیدی سیستم جرقهزنی خودرو است. ای سی یو دادههای حسشده از انواع سنسورها در خودرو را پردازش میکند و زمان مناسب برای جرقهزنی را تعیین میکند.
یادگیری مهندسی مکانیک با فرادرس
با یادگیری مهندسی مکانیک نحوه تحلیل اجسام و سیستمهای پیچیده و طراحی آنها را می آموزیم. مهندسی مکانیک شامل دروس متنوعی مانند استاتیک، ترمودینامیک و دینامیک میشود. یادگیری طراحی با نرمافزارهای پیشرفته در مهندسی مکانیک، امکان حل مسائل واقعی را فراهم میکند.
مهندسی مکانیک شامل حوزههای متنوعی مانند ماشینآلات، رباتیک، انرژیهای تجدید پذیر و حتی بیومکانیک نیز میشود. یادگیری مهندسی مکانیک نیازمند تفکر تحلیلی و خلاقیت است. یادگیری این رشته یعنی درک عمیق از چگونگی تبدیل انرژی به حرکت و توانایی طراحی سیستمهایی است که زندگی مدرن را ممکن میکنند. امروزه مهندسان مکانیک در حوزههای متنوعی از خودروهای خودران و رباتهای پیشرفته تا فناوریهای مربوط به انرژی پاک و تجهیزات پزشکی فعالیت میکنند.
با توجه به اهمیت یادگیری مهندسی مکانیک، فیلمهای آموزشی متنوعی در فرادرس در این حوزه تهیه شده است که برخی از آنها را در فهرست زیر مشاهده میکنید.
- فیلم آموزش مقاومت مصالح ۱ و ۲
- فیلم آموزش تحلیل استاتیکی با سالیدورکس
- فیلم آموزش سینماتیک و دینامیک ماشین ها
- فیلم آموزش علم مواد
- فیلم آموزش ترمودینامیک
برای یادگیری سایر دروس و مطالب مرتبط با مهندسی مکانیک میتوانید از لینک زیر استفاده کنید.
جمعبندی
در ابتدای این مطلب از مجله فرادرس با باتری و انواع آن در خودرو آشنا شدیم و رله دوبل و وظیفه آن را در سیستم جرقه زنی خودرو بیان کردیم. سپس کوئل را شرح دادیم و علائم خرابی آن را توضیح دادیم. وایر در سیستم جرقهزنی را شرح دادیم و علائم خرابی و نحوه عیبیابی وایر شمع خودرو را بیان کردیم.
یکی از اجزای اصلی در سیستم جرقه زنی در خودرو شمع است که در ادامه این مطلب با آن آشنا شدیم و برخی از علائم مهم خرابی شمع را بیان کردیم. سپس نحوه عیبیابی شمع در سیستم جرقهزنی خودرو را شرح دادیم. در پایان نیز درباره ECU خودرو و نقش آن در سیستم جرقهزنی توضیح دادیم.
