عمومی , کاربردی 480 بازدید

در این مطلب از مجموعه مطالب معرفی رشته‌های دانشگاهی مجله فرادرس، به رشته شیمی پرداخته‌ایم و سعی کرده‌ایم تناسب آن با روحیات افراد، دروسی که برای موفقیت در این رشته باید در آن‌ها پایه‌ای قوی‌تر داشت، گرایش‌های آن، بازار کار و سایر موارد مرتبط را مورد بررسی قرار دهیم.

رشته شیمی مناسب چه کسانی است؟

معرفی رشته شیمی

شیمی هنر ارتباط با جهان است. زبانی برای شنیدن نیروهای پنهان بین ذره‏‌ها و کشف حقیقت ماده است. شیمی شنیدن رازگشایی از یک رمز و خلق یک ترکیب با آموختن قواعدی بر مبنای روش علمی به حساب می‌آید. امروز شیمی حس گم شده‌ انسان است تا زندگی‌‏اش را به روز کند.

با توجه به اینکه در رشته شیمی خلاقیت برای یافتن کار و تولید ثروت حرف اول را می‏‌زند، کسانی که به خاطر جبر زمان یا جبر مکان و از روی ناچاری قصد انتخاب آن را دارند، بهتر است در انتخاب خود تجدید نظر کنند؛ آنهایی که بدنبال یک مدرک دانشگاهی برای قاب کردن هستند نیز به یقین در رشته شیمی راه به جایی نخواهند برد. اگر بخواهیم ساده بگوئیم، رشته شیمی برای کسانی مناسب است که حقیقتاً به علم شیمی عشق می‌روزند.

کدام دروس دوره دبیرستان در رشته شیمی بیشتر کاربرد دارند؟

آنچه از ریاضی و فیزیک قابل لمس است در شیمی کاربرد دارد، پس یک علاقه‏‌مند به این رشته باید مجهز به این دو دانش باشد تا بتواند به سرعت در مسیر پیشرفت حرکت کند. آنهایی که از ریاضی یا فیزیک به هیچ وجه لذت نمی‏‌برند شیمی را نخواهند فهمید. در دوره کارشناسی شیمی، دروس ریاضی پایه و عمومی و معادلات دیفرانسیل و نیز دروس فیزیک مکانیک و الکتریسیته به عنوان دروس پایه تدریس می‌‏شوند. این امر بدان معنا است که اگر کسی به این دروس علاقه‌مند نبوده یا پایه ضعیفی در آن‌ها داشته است، می‌تواند در این دوره جبران کند و در این موارد خود را تقویت کند.

گرایش‌های رشته شیمی برای ادامه تحصیل چه هستند؟

در ادامه و در راستای پاسخ به این پرسش به گرایش‌های رشته شیمی پرداخته‌ایم:

  • آلی: ساخت (سنتز) ترکیبات آلی جدید، بررسی و شناسایی ترکیبات، مکانیسم واکنش‌ها، بیوشیمی
  • معدنی: مطالعات و سنتز ترکیبات معدنی، آلی-فلز (کمپلکس)، تهیه ترکیبات مختلف (مانند اسید، باز) از مواد اولیه ارزان قیمت
  • تجزیه: نوشتن دستور کار برای شناسایی مجهول یا اندازه‏‌گیری مقدار آن در نمونه، آموختن نحوه کار با دستگاه‌‏های آنالیز مانند کروماتوگرافی، جذب و نشر اتمی، اسپکتروسکوپی، اشعه ایکس و الکتروشیمی
  • شیمی فیزیک: مطالعات تجربی و تئوری در حیطه ترمودینامیک و سینتیک واکنش‌‏ها
  • شیمی کاربردی: تا حدودی دروس عملی و نگاه مهندسی به شیمی در این گرایش بیشتر است. بنابراین مهارت آزمایشگاهی بالاتری نیاز دارد.
  • نانو شیمی: گرایش بین رشته‏‌ای است. به بهبود ویژگی‏‌های ترکیب با دخالت در ابعاد آن پرداخته می‌‏شود.
  • آموزش شیمی: بیشتر در دانشگاه‏‌های مرتبط با آموزش و پرورش روی آن مانور داده می‌‏شود؛ هدف این رشته تربیت افرادی است که بتوانند بهبودهای شگرف در آموزش شیمی ایجاد کنند.
  • شیمی دارویی: با آنکه ممکن است در نگاه اول، این گرایش برای علاقه‌مندان به داروسازی بسیار جذاب به نظر برسد، ولی باید یادآور شد به هیچ عنوان نمی‏‌توان با مدرک شیمی دارویی چه ارشد، چه دکتری و … مجوز احداث داروخانه گرفت. اما اگر علاقه‏‌مند به همکاری موثرتر در داروسازی‏‌ها (و نه داروخانه‌ها) هستید، در صورت ادامه تحصیل در زیرشاخه‏‌های پزشکی (سم‏‌شناسی و بیوشیمی بالینی) می‏‌توانید در کنار کسانی قرار بگیرید که داروسازی خوانده‌‏اند.
  • پلیمر: به سنتز و بررسی پلیمرهای مصنوعی و طبیعی و کاربرد آنها می‌پردازد.
  • فیتوشیمی: بررسی شیمی گیاهان
  • پیشرانه‌‏ها: بررسی و کاربرد واکنش‌‏ها و مواد پرانرژی مناسب برای صنایع نظامی
  • دریا: به بررسی شیمی آب، مواد معلق، محلول، آلاینده‌‏ها و جمع‌‏آوری اطلاعات جدید در زمینه شیمی در دریا و اقیانوس می‏‌پردازد.
  • اسانس: نوع، درصد اجزاء، ویژگی‏‌ها و نحوه جداسازی ماده موثر گل‏‌ها برای تولید اسانس مصنوعی

مهم‌ترین دروس دانشگاهی رشته شیمی چه هستند؟

مهم‌ترین دروس دانشگاهی رشته شیمی به ترتیب عبارت هستند از:

  1. دروس پایه مانند شیمی عمومی و ایمنی در آزمایشگاه
  2. دروس اصلی مانند شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی فیزیک، شیمی معدنی و آزمایشگاه‌‏های مرتبط با هریک و روش‏‌های جداسازی در شیمی تجزیه و شناسایی ترکیبات آلی
  3. دروس تخصصی از جمله شیمی صنعتی، اصول تصفیه آب و پساب‌های صنعتی، خوردگی، طیف سنجی
  4. دروس اختیاری شیمی دارویی، آمار در شیمی تجزیه، نانوشیمی و مبانی بیوتکنولوژی

فارغ التحصیل رشته شیمی در چه کارها و صنایعی می‌تواند شاغل شود؟

رشته شیمی

شیمی به علاقه‌‏مندانش عشق می‏‌ورزد تا آنجا که به آنها می‌‏آموزاند که چگونه با هر سرمایه و هر توانی کارآفرین بشوند. کدام رشته را می‌‏شناسید که دانش آموخته آن بتواند در یک زیر زمین ساده با کمترین امکانات اما با ایمنی بالا، محصول قابل فروش تولید کند؟ کدام صنعت را می‏‌شناسید که به شیمی احتیاج نداشته باشد؟ کدام کارخانه بدون آزمایشگاه شیمی می‏‌تواند پیشرفت کند؟

در شیمی برای کار باید کارگر بود. با بِشِر زندگی کرد و با مولکول دو اتمی اکسیژن دوست بود. دوستان اگر همچون گازهای نجیب لایه ظرفیت پر دارید و هیچ انگیزه‏‌ای برای واکنش شیمیایی ندارید به دنیای شیمی قدم نگذارید. شیمی نیاز به فلوئورهای تشنه‏ الکترون و سزیم‌‏های الکتروپوزیتیو دارد.

به طور عمومی عمده مشاغلی که فارغ التحصیلان رشته شیمی می‌توانند در آن‌ها مشغول به کار شوند در فهرست زیر قرار می‌گیرند:

  • شرکت‌‏های داروسازی در بخش کنترل کیفیت (QC) و تحقیق و توسعه (R&D)
  • کارخانجات تولید مواد اولیه غذایی و دارویی
  • اپراتور دستگاه‌‏های آنالیز کیفی و کمی در شرکت‏‌های دولتی و خصوصی
  • آزمایشگاه‏‌های همکار معاونت غذا دارو (سیب سبز سلامت)
  • آزمایشگاه‏‌های محیط زیست، استاندارد و …
  • شرکت تولید مواد شیمیایی
  • شرکت‏‌های مرتبط به فروش تجهیزات و مواد شیمیایی
  • معلم حق التدریس آموزش و پروش
  • سرپرست آزمایشگاه مرتبط
  • کارشناس فنی و سرویس دستگاه‌‏های آنالیز
  • کارآفرینی

بازار کار رشته شیمی به چه صورت است؟

رشته شیمی

به طور کلی، بازار کار مرتبط با رشته شیمی از متغیرهای شناخته شده و ناشناخته متعددی تاثیر می‌پذیرد، از عوامل اقتصادی و سیاسی گرفته تا مسائل اجتماعی، فرهنگی و حتی مذهبی. البته ناگفته نماند هر چقدر دانش‌‏آموخته این رشته مهارت عملی بالاتری داشته باشد و از بروز آن ابایی نداشته باشد در پیدا کردن کار دلخواه موفق‌تر خواهد بود.

درکشوری مانند هند، تمام خروجی‌‏های شیمی و مهندسی شیمی دارای کار هستند و حتی به کشورهایی مانند ایران نیز صادر می‏‌شوند. در شرایط فعلی کشور رشته‏‌هایی که به محض اتمام درس دانشگاهی درآمد سرشاری را برای فرد به ارمغان بیاورند وجود ندارد. در رشته شیمی هم با تلاش می‏‌توان کار مرتبط پیدا کرد، اما باید در نظر گرفت که حقوق مورد نظر نیز متناسب با توان و ظرفیت کار خدماتی خواهد بود و برای رسیدن به ثروت بیشتر باید خلاقیت به خرج داد و وارد عرصه کارآفرینی شد.

رشته شیمی در شاخه کاردانی نیز به صورت شیمی علوم آزمایشگاهی دانشجو می‌‏پذیرد و پذیرش در آن بیشتر از شاخه فنی و کاربردی صورت می‌گیرد؛ افرادی که به این طریق تحصیل کرده‌اند با مقداری کسب تجربه در بازار کار، می‌‏توانند جایگزین استخدام کارشناس شیمی شوند، هر چند که دریافتی آن‌ها احتمالاً کمتر از کارشناسان شیمی خواهد بود.

امکان ادامه تحصیل در رشته شیمی در داخل ایران چگونه است؟

تقریبا دانشگاهی در حوزه وزارت علوم وجود ندارد که کارشناسی ارشد مرتبط با شیمی را نداشته باشد. حتی دانش‌‏آموخته شیمی می‌‏تواند در برخی کد رشته‌‏های وزارت بهداشت نیز در امتحان ارشد شرکت کند. بنابراین، امکان ادامه تحصیل تا مدرک دکتری در داخل کاملا فراهم است و حتی اخیرا برای گرفت دوره پسادکتری نیز دانشگاه‌‏های داخل اقدامات خوبی را انجام داده‌‏اند.

امکان ادامه تحصیل در رشته شیمی در خارج از کشور به چه صورت است؟

رشته شیمی یکی از رشته‌‏های با پذیرش آسان در کشورهایی مانند استرالیا، کانادا، اتریش و … برای مقطع بالاتر از کارشناسی است. پذیرش گرفتن با توجه به معدل دوره لیسانس، دانشگاه محل تحصیل و عوامل دیگر با دریافت توصیه‌‏نامه علمی از اساتید دوره کارشناسی کاملا امکان پذیر است، اما گرفتن بورسیه تحصیلی یا دریافت کمک هزینه تحصیلی و موارد این چنین، نیازمند تلاش و کوشش بیشتری است.

دروس دانشگاهی رشته شیمی تا چه میزان نیازهای بازار کار را پاسخگو هستند؟

چون شیمی کاملا مبتنی بر تجربه است با آزمایش عجین شده است. بنابراین، آموختن دانش و پر کردن ذهن از مجموعه اطلاعات و ریزاطلاعات مهم برای جذب در بازار کار لازم است اما کافی نیست. یک علاقه‏‌مند شیمی، باید جزییات این علم را با تکرار و تکرار حفظ کند، با واحدهای عملی، دیدن دوره‌‏های مفید و بازدیدهای علمی و نیز فیلم‌‏ها و انیمیشن‏‌های مرتبط، آنچه را که حفظ کرده بفهمد و در نهایت بتواند آن‌ها را در عمل به کار ببرد.

برای آشنایی بیشتر و بهتر با سایر رشته‌های دانشگاهی روی این لینک کلیک کنید.

سرفصل‏‌های دروس شیمی، بر مبنای این گفتار کاملا تنظیم نشده است، اما با وجود نقص در ساختار آها یک دانشجوی هوشمند می‏‌تواند در صورتی که پله اول را به خوبی طی کرده باشد با استفاده از حاشیه‌‏ها و پاورقی‌‏های کتاب‌های درسی و گذراندن واحدهای آزمایشگاهی زیاد این رشته و بهره‌‏مندی از محضر اساتید با تجربه، روز به روز مهارت عملی خود را متناسب با اطلاعات علمی بالا برده تا برای جذب در بازار کار در اولویت قرار گیرد. به طور خلاصه دروس دانشگاهی در این رشته کمتر از 50 درصد نیازهای بازار کار را مرتفع می‌سازند.

نویسنده مهمان: محمد حجتی

این مطلب توسط مدرس و عضو هیئت علمی فرادرس، «محمد حجتی» نوشته شده است. حجتی فارغ‌ التحصیل مقطع دکترای رشته شیمی تجزیه از دانشگاه تربیت مدرس و استاد دانشگاه آزاد اسلامی در واحد تهران جنوب است. چاپ مقالات علمی در ژورنال‌های ISI معتبر شیمی، تدریس دروس شیمی تجزیه و آزمایشگاه‌های مرتبط، تحقیق در زمینه توسعه و ابداع روش‌های میکرو استخراج بدون حلال و همینطور پژوهش در رابطه با راه‌حل‌های مفید و کم هزینه برای بازیافت آب از جمله دیگر فعالیت‌های علمی-پژوهشی او هستند.

اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آموزش‌های زیر نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

^^

telegram
twitter

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟

یک نظر ثبت شده در “معرفی رشته شیمی — از تحصیل تا اشتغال

  1. سلام وخسته نباشید
    تمام مطالبی که در مورد رشته شیمی گفته شده درسته منم یک فارغ التحصیل رشته شیمی گرایش محض هستم اولش که این رشنه رو انتخاب کردم خیلی علاقه مند نبودم ولی تو دوران تحصیلم به رشته ام علاقه مند شدم تا جایی که بعد از اتمام دوره کارشناسی در آزمون دوره ارشد شرکت کردم و خیلی با انگیزه بودم اما متاسفانه در دوره ارشد به خاطر نادیده گرفتن استعدادهایم توسط اساتید و مشکلات شخصی مجبور به انصراف شدم .
    الان حدود دو سال هست که بیکارم به نظر من اصلا این رشته بازار کار خوبی برای آقایان نیست وبرای خانم ها هم متاسفانه بازار کار نیست. گول قیافه و اسم این رشته رو نخورین.

نظر شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *