ساخت تقویم شمسی در اکسل – راهنمای گام به گام

ساخت تقویم شمسی در اکسل

تصور کنید که یک تقویم شمسی به صورت تصویر ۱ در اکسل داشته باشید. هر چند ممکن است نوشتن تاریخ‌ها در همه این سلول‌ها کار مشکلی به نظر برسد ولی ما سعی داریم به کمک فرمول نویسی و با استفاده از توابع اکسل، چنین تقویمی را ایجاد کنیم. البته توجه داشته باشید که به عنوان یک پارامتر برای انجام محاسبات به تاریخ اولین روز سال احتیاج داریم تا هم متوجه شویم که تقویم را باید برای چه سالی ایجاد کنیم.

توجه داشته باشید که قرار است ساخت تقویم شمسی در اکسل را به گونه‌ای انجام دهیم که با تغییر تاریخ اولین روز سال، اعداد و ارقام درون جدول‌ها با توجه به موقعیت تاریخ در روز‌های هفته جابجا شده و تقویم رومیزی اکسل برحسب سال مورد نظر، ایجاد ‌شود.

• اولین روز سال، چند شنبه است؟
• تاریخ روزهای بعدی در هفته اول چگونه مشخص شوند؟
• اولین روز از هفته بعدی از روز اول سال، چه تاریخی است؟
• ماه جاری چه تعداد روز دارد؟
• اولین روز ماه بعد، چند شنبه است؟

همانطور که گفتیم، پاسخ به این سوالات می‌تواند گام‌ها و مراحل فعالیت‌های تولید یا ساخت تقویم شمسی را برایمان مشخص کند. پس از ساخت تقویم رومیزی، رنگ‌آمیزی و کادر کشی به زیبایی کار افزوده و نتیجه حاصل، کاربردی خواهد شد.

گام اول: اولین روز سال چند شنبه است؟

برای پاسخ به این پرسش از تابع WEEKDAY در اکسل استفاده می‌کنیم. با توجه به اینکه تاریخ شمسی و میلادی از لحاظ روز هفته مشابه عمل می‌کنند، کافی است به این تابع، تاریخ اولین روز سال را به عنوان پارامتر داده، و شماره روز در هفته را دریافت کنیم. به این ترتیب از فرمول زیر کمک می‌گیریم. به یاد داشته باشید که تاریخ اولین روز سال در سلول R1 نوشته شده است. فرض کنید مقدار این سلول نیز به صورت 01/01/1399 ثبت شده باشد.

=WEEKDAY(R1)

در تصویر ۲، پارامترهای این تابع مشخص شده‌اند. واضح است که پارامتر اول، تاریخی است که به دنبال روز هفته آن می‌گردیم. پارامتر دوم نیز الگوی شمارش روزهای هفته است. از آنجایی که اگر این تابع را بدون پارامتر دوم به کار ببریم، اولین روز هفته یکشنبه (SUNDAY) یا مقدار ۱ و آخرین روز هفته نیز شنبه (SATURDAY) با مقدار ۷ منظور می‌شود، ما هم از همین الگو استفاده کرده‌ایم.

فیلم آموزش توابع و فرمول‌نویسی در Excel در فرادرس

کلیک کنید

پاسخ این تابع برای تاریخ اولین روز سال ۱۳۹۹، برابر با ۶ است. یعنی اولین روز این سال جمعه محسوب می‌شود. برای مقایسه این مقدار با روزهای هفته و قرار دادن عدد ۱ در اولین روز سال در تقویم از یک ترفند ساده کمک می‌گیریم. کافی است ایام هفته را برحسب نیازمان، شماره یا کد گذاری کنیم. از آنجایی که آخرین روز هفته برای ما جمعه است ولی در تابع WEEKDAY، مقدار آن شش است، جدولی به صورت زیر تشکیل می‌دهیم.

گام دوم: تعیین تاریخ روزهای بعدی در هفته اول

به این ترتیب با توجه به مقدار ۶ برای این تابع، می‌دانیم که باید تاریخ اولین روز سال را برای جمعه در نظر بگیریم. ولی برای خودکار سازی آن و استفاده از این موضوع برای ماه‌های دیگر سال، از فرمول زیر استفاده می‌کنیم.

=IF($B5=E$3,1,IF($B5<E$3,D5+1,""))

به این ترتیب با توجه به آدرس ترکیبی برای سلول‌های پیش‌نیاز و قرارگیری تابع WEEKDAY در سلول B5، اگر فرمول بالا را در سلول E5 نوشته و برای سلول‌های دیگر این سطر کپی کنیم، روز جمعه اولین روز سال در تقویم شمسی تعیین می‌شود.

نکته: برای اینکه فرمول یک دست باشد، مقدار سلول D5 را صفر در نظر گرفته و در فرمول برای سلول اول به کار برده‌ایم. به این ترتیب با کشیدن و رها کردن (Drag & Drop)، فرمول را برای سلول‌های بعدی در همین هفته کپی کنید. با این کار، تاریخ روز قبل با یک جمع شده و تاریخ روز جاری را نشان می‌دهد.

گام سوم: تعیین تاریخ اولین روز هفته بعدی

تا اینجا مشخص شد که تاریخ برای هفته اول ماه چگونه باید مشخص شود که البته از ترکیب دو تابع IF کمک گرفتیم. ولی برای هفته دوم به بعد عمل ساده‌ای می‌تواند صورت بگیرد. کافی است برای اولین روز هفته دوم، مقدار تاریخ ماکزیمم هفته اول را بدست آورده و با یک جمع کنیم. روزهای بعدی نیز با افزایش یک واحدی به ترتیب با تاریخ قبلی ساخته می‌شوند. بنابراین فقط کافی است یک فرمول برای پیدا کردن حداکثر تاریخ روز هفته قبل پیدا کنیم.

فرمول را به صورت زیر می‌نویسیم. به این ترتیب به تاریخ آخرین روز هفته قبل یک واحد اضافه کرده و به عنوان تاریخ اولین روز هفته بعد به کار می‌بریم.

MAX($E5:$K5)+E$3+1

گام چهارم: تعداد روزهای ماه جاری

پس از نوشتن فرمول قبلی تقریبا کار برای ماه فروردین تمام شده است. فقط باید به این موضوع نیز توجه داشته باشیم که نباید تاریخ روزهای این ماه، بزرگتر از ۳۱ روز باشد. برای کنترل این شرط، مجبور به استفاده از یک تابع IF هستیم تا نتیجه افزایش روزانه تاریخ را با مقدار ۳۱ گزارش داده و برای چنین وضعیتی مقدار خالی ثبت شود. به این ترتیب رابطه بالا به صورت فرمول زیر در خواهد آمد.

=IF(MAX($E5:$K5)+E$3+1<=31,MAX($E5:$K5)+E$3+1,"")

حال به راحتی این فرمول را برای سطرها یا ستون‌های دیگر روزهای مربوط به ماه فروردین کپی کنید تا تقویم مربوط به این ماه حاصل شود. واضح است که میزان افزایش برحسب شماره‌های موجود در ردیف سوم جدول (E3 تا K3) صورت گرفته است. همانطور که می‌بینید یک واحد به هر یک از مقادیر این سلول‌ها اضافه شده (E$3+1) و با مقدار حداکثر تاریخ در هفته قبل جمع شده‌اند. به این ترتیب تاریخ روز مربوط به ایام هفته دوم تعیین می‌شوند.

گام پنجم: تعیین تاریخ اولین روز ماه بعد

از آنجایی که اکسل، تاریخ شمسی را می‌شناسد، برای تعیین تاریخ اولین روز ماه اردیبهشت، کافی است به تاریخ اولین روز سال (یعنی 01/01/1399)، ۳۱ واحد اضافه کنیم و مثلا در سلول S1 آن را ثبت کرده و محاسبات را از گام اول طبق این سلول انجام دهیم.

برای ماه‌های بعدی نیز کافی است دوباره به S1، به تعداد ۳۱ روز بیفزاییم تا تاریخ اولین روز ماه خرداد حاصل شود و نتیجه را در سلول T1 ذخیره کنیم. فقط توجه داشته باشید که برای ماه‌های پاییز و زمستان میزان افزایش باید ۳۰ روزه باشد.

در انتها، جدول کشی، رنگ‌آمیزی و چیدمان سلول‌ها برای ساخت تقویم شمسی در اکسل را به سلیقه خودتان انجام دهید. حتی می‌توانید تصویر یا عکسی از خودتان را به عنوان زمینه برای کاربرگ به کمک دستور Background از برگه Page Layout در بخش Page Layout در نظر بگیرید.

نکته: برای نمایش اعداد در تقویم به صورت فارسی، کافی است که از یک قلم فارسی برای نمایش آن‌ها استفاده کنید.

فیلم مجموعه آموزش اکسل – مقدماتی تا پیشرفته در فرادرس

کلیک کنید

خلاصه و جمع‌بندی