تفاوت برنامه نویسی و کد نویسی چیست؟ – ۴ فرق مهم که باید بدانید
- می‌آموزید تفاوت اصلی کدنویسی و برنامه‌نویسی در چیست.
- مراحل و مهارت‌های لازم برای ورود به هر کدام از این حوزه‌ها را یاد می‌گیرید.
- خواهید آموخت ابزارها و نقش‌های هر حوزه، چگونه موفقیت پروژه را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
- نحوه انتخاب زبان برنامه‌نویسی متناسب با هدف شخصی خود را یاد خواهید گرفت.
- می‌آموزید چه مهارت‌هایی برای تبدیل شدن به یک برنامه‌نویس موفق ضروری است.
- یاد می‌گیرید در پروژه‌های مختلف چه زمانی از کدنویسی یا برنامه‌نویسی استفاده کنید.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریع‌تر ببینید
کد نویسی چیست ؟
بنابراین، به‌طور خلاصه می‌توان گفت به عمل ترجمه زبان طبیعی انسان به قطعه کدهای نوشته شده به یکی از زبان‌های برنامه نویسی سطح بالا، کد نویسی گفته می‌شود. با این که کد نویسی به عنوان بخشی از فرآیند توسعه نرم‌افزار به حساب می‌آید، با این حال به منظور تولید یک محصول نرم‌افزاری به گام‌های دیگری احتیاج است.
بسته به زبان برنامه نویسی، کد نویسی موثر و مناسب نیازمند برخی مهارت‌ها است. باید آشنایی لازم با سینتکس، کلمه‌های کلیدی اصلی و منطق اساسی نهفته در پس زبان برنامه نویسی انتخاب شده وجود داشته باشد که این در واقع همان نکته اصلی مربوط به تفاوت کد نویسی و برنامه نویسی به حساب می‌آید.
برنامه نویسی چیست ؟
برنامه نویس هم با استفاده از برنامه نویسی می‌تواند برنامه‌های مختلفی را طراحی کند تا وظایف مختلفی را انجام دهند. به عنوان مثال، می‌توان با استفاده از برنامه نویسی، رباتی را طراحی کرد که در انجام کارهای روزمره خانه، به افراد کمک می‌کند. همچنین، برنامه نویس می‌تواند برنامه‌ای برای ماشین‌های خودران طراحی کند تا اتومبیل‌ها بدون نیاز به راننده حرکت کنند و مسافران را به مقصد برسانند.
گام های مهم در برنامه نویسی چه هستند؟
برنامه نویس برای توسعه برنامه‌های نرم‌افزاری باید چندین گام مهم را طی کند که در ادامه به آن‌ها اشاره شده است:
- بیان مسئله و طراحی ساختار برنامه نرم‌افزاری
- طراحی الگوریتم و فلوچارت برای برنامه نرم‌افزاری
- توسعه برنامه نرم‌افزاری با استفاده از زبان‌های برنامه نویسی
- آزمون و خطای ویژگی‌های برنامه نرم‌افزاری
- استقرار برنامه نرم‌افزاری (استقرار محصول می‌تواند به‌صورت رایگان یا با پرداخت هزینه انجام شود)
- پشتیبانی و نگهداری از برنامه نرم‌افزاری
حال که مفاهیم برنامه نویسی و کد نویسی توضیح داده شدند، در بخش بعدی مطلب حاضر، پس از معرفی فیلم‌های آموزش برنامه نویسی، به توضیح دقیق‌تر فرق کدنویسی و برنامه نویسی از جنبه‌های مختلف پرداخته خواهد شد.
معرفی فیلم های آموزش برنامه نویسی
دوره‌های آموزش آنلاین یکی از بهترین روش‌های یادگیری مهارت‌های مختلف برای تمامی افراد محسوب می‌شود. افراد می‌توانند در هر مکان و در هر ساعت از شبانه روز به یادگیری مطالب جدید بپردازند و فیلم‌های آموزشی را چندین بار مشاهده کنند تا به درک جامعی از مفاهیم دست پیدا کنند. در وب سایت فرادرس، برای علاقه‌مندان به حوزه برنامه نویسی، پلتفرم آموزشی جامعی از پرکاربردیترین زبان‌های برنامه نویسی فراهم و گردآوری شده است تا افراد مشتاق به این حوزه بتوانند از آموزش‌های کامل و تخصصی این حیطه بهره‌مند شوند.
محتوای این فیلم‌های آموزشی به نحوی فراهم شده‌اند که از ابتدایی‌ترین مسائل تا پیچیده‌ترین مفاهیم حوزه برنامه نویسی را با زبان‌های مختلف شامل می‌شوند. بدین ترتیب، افراد با سطح دانش و مهارت متفاوت در زمینه برنامه نویسی می‌توانند از این آموزش‌ها با توجه به نیاز خود بهره‌مند شوند. در تصویر فوق تنها تعداد کمی از دوره‌های موجود در این مجموعه آموزشی به عنوان نمونه نشان داده شده‌اند.
- برای دسترسی به همه فیلم‌های آموزش برنامه نویسی فرادرس + اینجا کلیک کنید.
چه زمانی از کد نویسی و چه زمانی از برنامه نویسی استفاده می شود؟
با این که کد نویسی بخشی از برنامه نویسی است، با این حال این دو مفهوم رویکردهای متفاوتی برای توسعه محصول نرم‌افزاری دارند. به عبارتی، بسته به میزان پیچیدگی و گستردگی محصول نرم‌افزاری، مزایای به کارگیری یکی از این دو رویکرد به جای دیگری بیشتر می‌شود.
در پیشبرد اکثر پروژه‌های حرفه‌ای و پیچیده نرم‌افزاری، از برنامه نویسی به جای کد نویسی استفاده می‌شود. به عبارتی، پیش از توسعه پروژه و نوشتن قطعه کدهای برنامه، لازم است تا نیازمندی‌ها و ساختار برنامه به‌طور دقیق مشخص و منابع مورد نیاز برنامه نویس مهیا شوند. پس از اتمام نوشتن قطعه کدهای برنامه نیز ضروری است تا برنامه نهایی، تست شده و بهینه‌سازی‌های مورد نیاز انجام شوند.
از طرف دیگر، کد نویسی را می‌توان به منظور حل مسائل ساده‌تر به کار برد. به عبارتی، برای طراحی برنامه‌هایی که وظیفه‌ای را انجام می‌دهند یا ساخت یک صفحه وب، نیازی به برنامه‌ریزی و منابع زیاد وجود ندارد و می‌توان از کد نویسی در این موارد استفاده کرد. همچنین، کد نویسی می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای افراد تازه‌کار در حوزه توسعه برنامه‌های نرم‌افزاری باشد، زیرا افراد برای یادگیری ساخت یک برنامه پیچیده باید بدانند چطور هر بخش کوچک‌تر از آن برنامه را توسعه دهند تا در نهایت با ادغام بخش‌های جداگانه، برنامه نهایی را بسازند.
تفاوت برنامه نویسی و کد نویسی چیست ؟
با این که اکثر افراد به اشتباه، دو عبارت برنامه نویسی و کد نویسی را مترادف تلقی می‌کنند و آن‌ها را به جای هم به کار می‌برند، این دو مفهوم با یکدیگر فرق دارند و از جنبه‌های مختلف می‌توان به تفاوت برنامه نویسی و کد نویسی پرداخت که عبارت‌اند از:
- فرق کدنویسی و برنامه نویسی به لحاظ مفاهیم فنی
- تفاوت ابزارهای مورد نیاز برنامه نویسی و کد نویسی
- تفاوت سطح دانش تخصصی مورد نیاز برای برنامه نویسی و کد نویسی
- تفاوت انواع برنامه طراحی شده به وسیله برنامه نویسی و کد نویسی
در ادامه، به توضیح هر یک از جنبه‌های ذکر شده در بالا پرداخته می‌شود تا تفاوت برنامه نویسی و کد نویسی به وضوح مشخص شود.
1. تفاوت برنامه نویسی و کد نویسی به لحاظ فنی
همان‌طور که در بخش‌های قبلی اشاره شد، کد نویسی به نوشتن قطعه کدهایی به زبانی قابل فهم برای ماشین (البته بعد از کامپایل یا تفسیر) اطلاق می‌شود و به عنوان بخشی از روال و فرایند برنامه نویسی به حساب می‌آید، در حالی که برنامه نویسی، روال کلی حل مسئله، بررسی نیازمندی‌ها، تجزیه و تحلیل داده‌ها، بررسی روش‌های پیاده‌سازی و انتخاب مناسب‌ترین الگوریتم، طراحی و ساخت یک برنامه نرم‌افزاری را بر اساس یک استاندارد مشخص شامل می‌شود و تست محصول نهایی و پشتیبانی از آن را نیز دربر می‌گیرد.
2. فرق کدنویسی و برنامه نویسی بر اساس ابزارهای مورد نیاز آن ها
در کدنویسی بیشتر از چه ابزارهایی استفاده می‌شود؟
در ادامه، به برخی از مهم‌ترین ابزارهای مورد استفاده در کد نویسی اشاره شده است:
- Visual Studio Code
- Vim
- ATOM
- Sublime
- Bootstrap
- Eclipse
- Delphi
برنامه نویسان با ابزارهای تخصصی بیشتری برای توسعه پروژه‌های خود کار می‌کنند. به عبارتی، آن‌ها به منظور بررسی قطعه کدهای برنامه و تجزیه و تحلیل عملکرد آن‌ها، به ابزارهای دیگری احتیاج دارند و باید مهارت زیادی در استفاده از آن‌ها داشته باشند.
در برنامه نویسی بیشتر از چه ابزارهایی استفاده می‌شود؟
مهم‌ترین ابزارهای مورد نیاز در برنامه نویسی در ادامه فهرست شده‌اند:
- ابزارهای تجزیه و تحلیل کد
- ابزارهای «تولیدکننده کد» (Code Generator)
- بانک اطلاعاتی یا پایگاه داده
- فریم‌ورک‌های تست برنامه
- «پیونددهنده‌ها » (Linker)
- کامپایلر
- ویرایشگرهای کد
- ابزارهای طراحی «رابط کاربری گرافیک» (Graphical User Interface | GUI)
- «اسمبلرها» (Assemblers)
- ابزار «دیباگ» (Debugging)
- ابزارهای تجزیه و تحلیل عملکرد برنامه
- «سیستم کنترل نسخه گیت» (Git) و GitHub
- ابزارهای تحلیلی نظیر Apache Spark
- ابزارهای «ارائه» (Presentation)
- ابزارهای کار با «فضای ابری» (Cloud)
3. تفاوت برنامه نویسی و کد نویسی به لحاظ دانش تخصصی مورد نیاز
تفاوت برنامه نوسی و کد نویسی را می‌توان به لحاظ میزان دانش تخصصی مورد نیاز برای هر یک از این حیطه‌ها بررسی کرد. افراد کد نویس به دانش پایه‌ای از زبان‌های برنامه نویسی نیاز دارند و بر اساس نیاز برنامه نویسان، قطعه کدهایی می‌نویسند و از خروجی صحیح برنامه اطمینان حاصل می‌کنند. بدین‌ترتیب، می‌توان گفت که کد نویسان به نوعی ایده‌های برنامه نویسان را با استفاده از کد نویسی پیاده‌سازی می‌کنند. افرادی که در حوزه برنامه نویسی فعالیت می‌کنند، دانش عمیقی از انواع الگوریتم‌ها و مدل‌های ریاضیاتی دارند و با انواع روش‌های پردازش داده و ساختار داده‌ها آشنا هستند.
برنامه نویسان تجربه کاری تخصصی در زمینه تجزیه و تحلیل مسائل و طراحی پروژه‌های پیچیده با انواع زبان‌های برنامه نویسی دارند. همچنین، برنامه نویسان علاوه‌بر مهارت‌های فنی، دارای مهارت‌های نرم نظیر مهارت تفکر انتقادی، مهارت تجزیه و تحلیل مسائل و مهارت حل مسئله هستند و می‌توانند به حل مسائل جدید و مختلف بپردازند. به‌علاوه، برنامه نویسان قادر هستند پیشبرد پروژه‌های نرم‌افزاری را مدیریت کنند و خطاهای برنامه را تشخیص دهند.
4. فرق کدنویسی و برنامه نویسی به لحاظ محصول نهایی تولید شده
فرق کدنویسی و برنامه نویسی، در رویکردهای مختلف آن‌هاست. از آنجا که برنامه نویسی شامل مراحل مختلفی از بررسی مسئله و بررسی روش‌ها و الگوریتم‌های مختلف برای پیاده‌سازی آن تا تست و پشتیبانی از برنامه نرم‌افزاری است، به زمان بیشتری برای اتمام کار و رسیدن به هدف نهایی نیاز دارد. اما کد نویسی بدون هیچ گونه اقدامات و تدارکات اولیه انجام می‌شود و به منظور تحقق هدف مشخص شده، صرفاً کافی است از راه‌حل‌های ساده استفاده شود که برای پیاده‌سازی آن‌ها، به زمان کوتاهی نیاز است.
بدین‌ترتیب، با وجود رویکردهای مختلفی که برنامه نویسی و کد نویسی دارند، نتایج نهایی هر یک از آن‌ها متفاوت از هم خواهد بود. به عبارتی، برای انتخاب بین کد نویسی و برنامه نویسی، باید به میزان پیچیدگی و نیازمندی‌های مسئله تعریف شده توجه کرد. بنابراین، نباید انتظار داشت در پروژه‌های سنگین و پیچیده با ویژگی‌های مختلف، کد نویسی بتواند به‌خوبی برنامه نویسی پاسخگو باشد.
کد نویس و برنامه نویس چگونه در کنار هم کار می کنند؟
پس از بررسی تفاوت برنامه نویسی و کد نویسی، می‌توان به این موضوع پرداخت که در راستای پیشبرد پروژه‌های نرم‌افزاری، افراد برنامه نویس و کد نویس چگونه در کنار هم وظایف را انجام می‌دهند؟ به منظور درک بهتر پاسخ این سوال، می‌توان از یک سناریوی واقعی کمک گرفت که در آن به برنامه نویسی و کد نویسی احتیاج است. تصور کنید پروژه‌ای با هدف طراحی یک برنامه نرم‌افزاری تعریف شده که وظیفه آن محاسبه مخارج روزانه افراد است. مسئولیت‌های اولیه برنامه نویس در پیشبرد این پروژه به شرح زیر است:
- بررسی و طرح‌ریزی ساختار اصلی برنامه نرم‌افزاری
- مشخص کردن قابلیت‌ها و ویژگی‌های اصلی برنامه با توجه به نیازمندی‌های کاربر
- طراحی برنامه نرم‌افزاری با استفاده از ابزارهای مختلف نظیر Figma یا Adobexd
پس از انجام گام‌های مشخص شده در بالا، مسئولیت کد نویس آغاز می‌شود. افراد کد نویس باید ایده‌های برنامه نویسان را به نحوی پیاده‌سازی کنند که برای ماشین قابل درک باشد. پس از اتمام کار کد نویس، برنامه نویس مجدداً نقش خود را ایفا و کدهای نوشته شده توسط کد نویس را ارزیابی و خطاهای برنامه را بررسی می‌کند. همچنین، برنامه نویس پس از اجرای هر بخش از برنامه به‌طور مجزا و اطمینان از صحت خروجی هر یک قطعه کدها، به استقرار برنامه و پشتیبانی از آن می‌پردازد.
این مثال، شرح ساده‌ای از نقش‌های برنامه نویسان و کدنویسان در پیشبرد یک پروژه نرم‌افزاری بود. البته باید خاطرنشان کرد که الزاماً برنامه نویس و کد نویس، دو فرد جداگانه نیستند. یک فرد می‌تواند تمامی وظایف شرح داده شده را انجام دهد و به عبارتی، تمامی مسئولیت‌های برنامه نویس و کد نویس را با هم انجام دهد که در واقع به چنین فردی همان برنامه نویس می‌گویند.
برای یادگیری کد نویسی به چه نکاتی باید توجه کرد ؟
همان‌طور که در بخش‌های قبل اشاره شد، کد نویسی بخشی از برنامه نویسی است. با این حال، برای فعالیت در حوزه کد نویسی باید زمانی را به یادگیری مهارت‌های مورد نیاز آن اختصاص داد. زبان‌های برنامه نویسی با زبان‌های طبیعی فرق دارند و دارای قواعد نحوی متفاوتی هستند که گهگاه می‌توانند گیج‌کننده باشند. سخت‌ترین زبان‌های برنامه نویسی، زبان‌های «سطح پایین» (Low-level) هستند که شباهتی به زبان انسان ندارند و یادگیری آن‌ها می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.
چگونه زبان مناسب برای کد نویسی را انتخاب کنیم؟
به منظور انتخاب زبان مناسب برای کد نویسی، می‌توان عوامل مختلفی را در نظر گرفت که در ادامه به آن‌ها اشاره شده است:
- زبان برنامه نویسی انتخاب شده چقدر دشوار است؟
- برای یادگیری زبان برنامه نویسی انتخاب شده، به چه تجربه‌ها و مفاهیم پیشینی احتیاج است؟
- میزان محبوبیت و کاربرد زبان برنامه نویسی‌ای که برای یادگیری انتخاب شده است، چقدر است؟
- آیا منابع یا افراد متخصص کافی برای یادگیری زبان برنامه نویسی انتخاب شده وجود دارند؟
- زبان‌های مورد استفاده در حوزه «بک‌اند» (Backend) و «فرانت‌اند» (Frontend) کدام هستند و در هر کدام از این حوزه‌ها از کدام زبان‌های برنامه نویسی استفاده می‌شود؟
- هدف از یادگیری یک زبان برنامه نویسی خاص چیست و در چه پروژه‌هایی می‌توان از آن استفاده کرد؟
همچنین، افراد کد نویس یا برنامه نویس باید منطق و اصول نوشتن «کد تمیز» (Clean Code) را نیز یاد بگیرند. هر شخص برای نوشتن قطعه کدهای برنامه از روش خاص خود استفاده می‌کند که همین امر باعث می‌شود خواندن قطعه کدهای افراد مختلف دشوار و زمان‌بر شود. با رعایت اصول نوشتن کد تمیز به راحتی می‌توان قطعه کدهای اشخاص مختلف یا کدهای گذشته خود را درک و در صورت نیاز اصلاح کرد.
برای یادگیری برنامه نویسی به چه مهارت هایی نیاز است؟
برنامه نویسان برای پیشبرد پروژه‌های نرم‌افزاری خود، همانند کد نویس‌ها یا همان کُدرها، باید با زبان برنامه نویسی کار کنند. البته، برنامه نویسان به دلیل گستردگی کار خود، باید به چندین زبان برنامه نویسی مسلط باشند تا بتوانند به نیازمندی‌های برنامه نرم‌افزاری با استفاده از چندین زبان پاسخگو باشند. بدین‌ترتیب، برنامه نویس همانند کد نویس، باید بنا به علاقه‌مندی خود و نیازمندی‌های پروژه، به یادگیری چندین زبان برنامه نویسی بپردازند. علاوه‌بر زبان‌های برنامه نویسی، این افراد باید به مفاهیم دیگری مسلط باشند که در ادامه به فهرستی از آن‌ها اشاره شده است:
- الگوریتم‌ها و ساختارهای داده: به منظور پیاده‌سازی راه‌حل مسئله، نیاز است که برنامه نویس با انواع روش‌های طراحی و الگوریتم‌ها آشنا باشند و از ساختارهای داده مناسب برای ذخیره‌سازی داده‌های برنامه استفاده کنند.
- فریم‌ورک‌های برنامه نویسی: برنامه نویس به منظور پیاده‌سازی انواع پروژه‌های مختلف نرم‌افزاری، باید از فریم‌ورک‌های مختلفی نظیر Django ،Node.js ،Angular ،Rails و Vue استفاده کنند.
- پایگاه داده: بانک‌های اطلاعاتی یا همان پایگاه‌های داده یکی از مهم‌ترین مفاهیم در حوزه توسعه پروژه‌های نرم‌افزاری است؛ زیرا هر پروژه داده‌های مهمی دارد که باید در پایگاه داده ذخیره شوند. بنابراین، برنامه نویس برای کار با داده‌ها باید با مفاهیم پایگاه داده و زبان برنامه نویسی مرتبط با آن نظیر SQL آشنا باشد.
- دانش تخصصی در حوزه ریاضی و آمار: برخی از حوزه‌های برنامه نویسی نظیر ماشین لرنینگ و یادگیری عمیق به درک عمیقی از مفاهیم ریاضی و علم آمار نیاز دارند. افرادی که به توسعه وب علاقه‌مند هستند، برای پیشبرد پروژه خود، چندان نیازی به دانش ریاضیاتی نخواهند داشت.
- «رایانش ابری» (Cloud Computing): رایانش ابری به روش‌هایی برای ذخیره داده‌ها بر روی فضای ابری اطلاق می‌شود. افراد برنامه نویس که در حوزه بک اند مشغول به فعالیت هستند یا در حیطه «داده‌های حجیم» (Big Data) کار می‌کنند، باید با این روش‌ها آشنا باشند.
جمع‌بندی
برنامه نویسی و کد نویسی دو اصطلاح رایج در حوزه فناوری اطلاعات است. با این که این دو مفهوم در اکثر مواقع به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، حیطه‌های کاربردی مجزایی از هم دارند. بدین‌ترتیب، افرادی که علاقه‌مند هستند در حوزه علوم کامپیوتر و به خصوص در حیطه برنامه نویسی و کد نویسی کار کنند، باید با مفاهیم دقیق این دو عبارت آشنا شوند تا از مسئولیت‌های مرتبط با آن‌ها آگاهی پیدا کنند. در مطلب حاضر، به توضیح این دو اصطلاح فنی پرداخته شد و از جنبه‌های مختلف، تفاوت برنامه نویسی و کد نویسی مورد بررسی قرار گرفت.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریع‌تر ببینید
