روانشناسی رنگ‌ها در بازاریابی و تبلیغات به شما کمک می‌کنند تا احساس موردنظر خود را به مخاطبان منتقل و آن‌ها را به سمت هدف هدایت کنید. رنگ‌ها، محتوای شما را تحت تاثیر قرار می‌دهند. اگر محتوایی عالی با فراخوانی به اقدام‌های وسوسه‌انگیز تدوین کنید اما رنگ‌های ضعیفی را در آن به‌کار برده باشید، افراد آن را نادیده می‌گیرند و عبور می‌کنند. در این مطلب به روانشناسی رنگ ها در تبلیغات و بازاریابی می‌پردازیم و معنی رنگ‌ها در بازاریابی را با ذکر مثال‌های واقعی مطرح می‌کنیم.

فهرست مطالب این نوشته

معنای رنگ ها در تبلیغات

در ادامه معنای رنگ‌ها را در تبلیغات با ذکر مثال بیان می‌کنیم.

معنای رنگ های اصلی

دو گروه اصلی رنگ‌ها، رنگ‌های اصلی و فرعی هستند. همان‌طور که توضیح دادیم، رنگ‌های اصلی شامل زرد، قرمز و آبی می‌شوند و هرکدام در تبلیغات معنای خاص خود را دارند.

روانشناسی رنگ قرمز

قرمز رنگی برجسته و پویا است که با هیجان، اشتیاق، خطر و حرکت همراه است. قرمز نیاز فیزیکی به عشق و محبت را نشان می‌دهد و بسته به کاربرد آن، می‌تواند رنگی انرژی‌بخش، نشان‌دهنده قدرت یا تهاجمی باشد. به دلیل حضور قدرتمند آن، قرمز برای استفاده در دکمه فراخوانی به اقدام، آگهی تخفیف و جلب توجه سریع، رنگ مناسبی است. اگرچه به دلیل تداعی مفاهیم ترس و خطر بهتر است کمتر از آن استفاده کنیم.

رنگ قرمز برای برندهای جهانی مانند کوکاکولا و یوتیوب استفاده شده است. یوتیوب از رنگ قرمز در دکمه پخش استفاده می‌کند و گویی کاربر را به سمت اقدام هدایت می‌کند.

یوتیوب

روانشناسی رنگ آبی

رنگ آبی، دریا و آسمان را تداعی می‌کند. بسیاری از افراد رنگ آبی را رنگ ثبات، آرامش، اعتماد و هماهنگی می‌دانند. البته آبی می‌تواند با احساس غم و اندوه نیز در ارتباط باشد. بسیاری از تبلیغ‌کنندگان و خرده‌فروشان، از رنگ آبی در گواهی اعتماد یا حمل و نقل رایگان استفاده می‌کنند. فیسبوک، توییتر و اسکایپ برندهایی در حوزه تکنولوژی هستند که از رنگ آبی در لوگوی خود استفاده کرده‌اند. بیشتر بانک‌ها نیز از رنگ آبی به عنوان رنگ سازمانی خود برای ایجاد اعتماد در مشتریان بهره می‌گیرند. البته برخی بانک‌ها از این پالت رنگی سنتی فاصله گرفته‌اند و از رنگ‌هایی استفاده می‌کنند که تداعی‌کننده مدرن بودن و جوانی باشد.

لوگوی آبی

روانشناسی رنگ زرد

رنگ زرد به نور خورشید اشاره دارد و تداعی‌کننده مثبت بودن، خوشبختی و خوش‌بینی است. تبلیغ‌کنندگان از زرد به عنوان رنگ پس‌زمینه، دکمه فراخوانی به اقدام یا لوگو استفاده می‌کنند، چراکه زرد این قابلیت دارد تا محتوا را برجسته نمایش دهد. برندی مانند ایکیا از رنگ زرد برای انعکاس شادی و خوش‌بینی در طراحی دکوراسیون خانه بهره می‌گیرد. رنگ زرد، لوگویی جسورانه و به‌یادماندنی ایجاد می‌کند که در کنار سایر رنگ‌های گرم، گزینه مناسبی برای استفاده در طراحی وب‌سایت است.

چای لیپتون نیز از رنگ زرد در برند خود استفاده کرده و نام یکی از محصولات خود را «برچسب زرد» (Yellow Label) گذاشته است. طراحی بسته‌بندی آن نشان‌گر برگ‌های چای رسیده در آفتاب و خورشید است.

روانشناسی رنگ زرد

معنای رنگ‌های فرعی

رنگ‌های فرعی یا ثانویه شامل بنفش، سبز و نارنجی هستند. در ادامه معنای این رنگ‌ها در روانشناسی بازاریابی توضیح می‌دهیم.

روانشناسی رنگ نارنجی

نارنجی نشان‌دهنده خلاقیت، ماجراجویی و شور و اشتیاق و در واقع نتیجه انرژی رنگ قرمز و خوش‌بینی رنگ زرد است. رنگ‌های گرم مانند نارنجی می‌توانند نشان‌دهنده راحتی فیزیکی و تحریک اشتها باشند. ازاین‌رو بیشتر در برندهای غذایی از آن‌ها استفاده می‌شود. از این رنگ نیز می‌توان برای جلب توجه در تبلیغات و در دکمه‌های فراخوانی به اقدام بهره برد.

لوگو نارنجی

نارنجی در لوگوی برندهایی مانند فانتا به‌چشم می‌خورد. فانتا از این رنگ برای تداعی انرژی و هیجان استفاده می‌کند.

روانشناسی رنگ بنفش

در روانشناسی رنگ‌ها، بنفش رنگ سلطنتی به حساب می‌آید. این رنگ با قدرت، تجملات و معنویت مرتبط است. از نقطه‌نظر منفی، بنفش رنگ غرور و ناکامی است. رنگ بنفش بیشتر توسط شرکت‌های شکلات مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مثال «Cadbury» در لوگوی خود از رنگ بنفش بهره می‌گیرد. همچنین رنگ طلایی را برای ایجاد حس لوکس بودن و کنتراست به بنفش اضافه کرده است.

روانشناسی رنگ بنفش

روانشناسی رنگ سبز

سبز بیشتر به پول و طبیعت ارتباط دارد ودرعین‌حال نشان‌گر رشد، باروری، سلامتی و سخاوت است. از نقطه‌نظر منفی می‌توان آن را رنگ حسادت دانست. این رنگ انتخاب مناسبی برای کسب و کارهایی است که می‌خواهند ارتباط برند پایدار خود را با طبیعت نشان دهند. سوپرمارکت بزرگ استرالیایی «Woolworths» از رنگ سبز در لوگوی خود با هدف القای حس تازگی به مشتریان استفاده کرده است. رنگ سبز با شعار «The Fresh Food People» همراه است و در وب‌سایت، برندینگ، محتوا و تبلیغات شرکت به‌ چشم می‌خورد.

سوپرمارکت زنجیره ای

معنای دیگر رنگ ها

علاوه بر رنگ‌های اصلی و فرعی از سایر رنگ‌ها نیز در بازاریابی و تبلیغات استفاده می‌شود که در ادامه به شرح معنای آن‌ها در روانشناسی می‌پردازیم.

روانشناسی رنگ صورتی

صورتی انتخاب محبوبی برای برندهایی است که بیشتر مخاطبانشان را زنان تشکیل می‌دهند. صورتی نشان‌دهنده زنانگی، بازیگوشی، معصومیت و عشق است. این رنگ گاهی برای نمایش تضاد نیز به‌کار می‌رود. برای مثال رنگ‌های اصلی شرکت «اوبر» (Uber) سیاه و سبز هستند اما گاهی از رنگ صورتی برای برجسته‌تر کردن پیام بازاریابی خود استفاده می‌کند.

تاکسی اوبر

روانشناسی رنگ قهوه ای

ممکن است رنگ قهوه‌ای برای برندها هیجان‌انگیز نباشد اما به عنوان رنگ خاکی و طبیعی عملکرد خوبی دارد. قهره‌ای به‌طور معمول در بازاریابی محصولات طبیعی و ارگانیک پیدا می‌شود، چون تداعی‌کننده چوب و زمین است.

روانشناسی رنگ ها در تبلیغات چیست ؟

روانشناسی رنگ ها در تبلیغات به چگونگی تاثیر رنگ‌های مختلف بر رفتار انسان و برانگیختن واکنش‌های احساسی می‌پردازد. شاید این موضوع به نظر ساده بیاید، اما نکات زیادی در آن وجود دارد. «کارل یونگ» (Carl Jung)، روانشناس سوئیسی، رنگ را زبان مادری ناخودآگاه می‌نامد. مطالعات روان‌شناختی، او را به سمت توسعه هنردرمانی برده است. او معتقد بود بیان خود از طریق تصاویر و رنگ‌ها می‌تواند به بهبود بیماران روانی کمک کند.

رنگ‌ها، بر نحوه تفکر و رفتار ما تاثیر دارند و می‌توانند نگاه ما را هدایت کنند. همچنین بر تفسیر ما از پدیده‌ها تاثیر می‌گذارند. رنگ‌ها بخش‌های مهم و بی‌اهمیت را مشخص می‌کنند. بنابراین، به عنوان بازاریاب محتوا باید بدانید که رنگ‌ها چه تاثیراتی بر مخاطب دارند. تاثیر رنگ‌ها ذهنی است و واکنش همه افراد به رنگی مشابه، یکسان نیست. اما کلیاتی در مورد واکنش افراد به رنگ‌ها در بازاریابی و تبلیغات وجود دارد که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

تاثیر احساسی و فرهنگی رنگ ها

تفسیری که از ارزش عاطفی رنگ‌ها انجام می‌شود، بستگی زیادی به زبان، احساسات و مشخصه‌های شخصیتی دارد. بنابراین، پیش‌بینی عکس‌العمل افراد نسبت به رنگ‌ها بسیار دشوار است. اطلاعات کمی در مورد تاثیر رنگ‌های خاص وجود دارد. هر رنگی بر روی هر فردی متناسب با شخصیت و افکار او، تاثیر متفاوتی می‌گذارد. برخی رنگ‌ها اثرهای مثبت و برخی دیگر اثرهای منفی دارند. رابطه میان رنگ و احساسات افراد بسیار متغیر است. برای رسیدن به نتیجه‌گیری کلی در مورد رابطه رنگ و احساسات، پژوهش‌های زیادی در میان طیف افراد مختلف انجام شده است.

روانشناسی رنگ ها

در یک تحقیق علمی در مورد رنگ‌ها، از افراد مختلف خواسته شد که رنگی را که به آن‌ها داده شده بود با کلمه‌های خاصی توصیف کنند. نتیجه این تحقیق در ادامه آورده شده است.

  • «اعتبار» (Trust): بیشتر افراد (۳۴٪) رنگ آبی، ۲۱٪ افراد شرکت‌کننده رنگ سفید و ۱۱٪ آن‌ها رنگ سبز را انتخاب کردند.
  • امنیت: برای این کلمه، رنگ آبی با ۲۸٪ در رتبه نخست قرار گرفت. در ادامه، رنگ‌های سیاه با ۱۶ درصد و سبز با ۱۲ درصد در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفتند.
  • سرعت: برای این کلمه رنگ قرمز با ۷۶ درصد رای، بدون رقیب در رتبه نخست قرار گرفت.
  •  ارزانی: ۲۶٪ افراد رنگ نارنجی را انتخاب کردند. رنگ‌های زرد و قهوه‌ای به‌ ترتیب با ۲۲ و ۱۳ درصد در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفتند.
  • کیفیت بالا: رنگ سیاه با ۴۳٪ درصد رنگ پیروز برای این کلمه بود و در ادامه، آبی با ۲۰٪ در رتبه دوم قرار گرفت.
  • فناوری سطح بالا: انتخاب رنگ‌ها برای این کلمه جالب بود. سیاه با ۲۶ درصد در جایگاه نخست قرار گرفت و رنگ‌های آبی و خاکستری هرکدام با ۲۳٪، رتبه دوم را به خود اختصاص دادند.
  • «اعتماد» (Reliability): آبی با ۴۳٪ رای نخستین انتخاب بود. در ادامه، سیاه با ۲۴٪ رای در جایگاه دوم قرار گرفت.
  • ترس: برای این کلمه، قرمز با ۴۱٪ رای اولین انتخاب بود. سیاه با ۳۸٪ انتخاب بعدی بود.
  • سرگرم‌کننده: نارنجی رنگی است که با ۲۸٪ رای در جایگاه نخست قرار گرفت و در ادامه، آبی با ۲۶٪ و بنفش با ۱۷٪ درصد در جایگاه‌های دوم و سوم قرار گرفتند.

روانشناسی رنگ ها

با توجه‌به نتایج به‌دست آمده، احساس بیشتر افراد نسبت به رنگ آبی مثبت است، اما فراتر از آن چیزی نمی‌توان گفت. رنگ به تنهایی نمی‌تواند معنای مشخصی داشته باشد، اما انتخاب رنگ می‌تواند بر اثرگذاری پیام تاثیر بگذارد.

تاثیرات عمومی رنگ‌ ها

«فابر بیرن» (Faber Birren)، پژوهشگر و نویسنده کتاب روانشناسی رنگ و رنگ‌درمانی، در مورد گروه‌های رنگ، مطلب جالبی را نوشته است. بر طبق یافته‌های او، نور و رنگ روشن، عضلات بزرگ را تقویت می‌کند، درحالی‌که رنگ‌های ملایم‌تر و عمیق‌تر سبب بهبود فعالیت‌های بصری و ذهنی می‌شوند. همچنین، بر طبق یافته‌های بیرن، رنگ قرمز باعث تحریک سیستم عصبی می‌شود، در حالی‌که رنگ آبی سبب آرامش آن است. قرمز و رنگ‌های مرتبط با آن سبب می‌شوند که افراد گذر زمان را بیشتر و طولانی‌تر احساس کنند، اما رنگ‌های سردتر، مانند سبز و آبی برعکس عمل می‌کنند.

به بیان دیگر، نورهای روشن سبب بهبود فعالیت فیزیکی می‌شوند، اما گذر زمان کندتر به‌ نظر خواهد رسید. رنگ‌های عمیق‌تر و ملایم‌تر برای فعالیت‌های ذهنی بهتر هستند، با این رنگ‌ها زمان به‌سرعت سپری خواهد شد.

تاثیر رنگ ها بر تبدیل در بازاریابی

بر اساس مطالعات افراد در کمتر از ۹۰ ثانیه در مورد محتوای شما قضاوت می‌کنند و رنگ‌ها بیشترین تاثیر را در این زمان کم بر روی قضاوت افراد می‌گذارند. بر اساس آمارها، نزدیک به ۸۵ درصد از افراد تصمیمات خرید خود را بر اساس رنگ‌ها می‌گیرند و تبلیغات تمام رنگی در مجلات ۲۶ درصد بیشتر از تبلیغات سیاه و سفید دیده می‌شوند. در ضمن رنگ‌ها تا ۸۰ درصد به بیشتر دیده شدن برند شما کمک می‌کنند.

فراخوانی به اقدام

معنای فرهنگی رنگ‌ ها

رنگ‌ها در فرهنگ‌های مختلف، معنی‌های مختلفی دارند و نقش مهمی در مذهب، سیاست، آیین‌های مختلف و هنر ایفا می‌کنند. فرهنگ بیننده، بر درک عمیق‌تر آن‌ها از معنی رنگ‌ها تاثیر می‌گذارد. حتی رنگی که در محتوا استفاده می‌کنید بر معنی آن تاثیر خواهد گذاشت. به عنوان مثال، در هند، قرمز به‌ معنای پاکی است، درحالی‌که در آمریکا این رنگ به‌معنای دلسوزی و تعطیلات خاص است.

زنان و مردان برداشت‌های متفاوتی از رنگ‌ها دارند

پس از جمع‌آوری نتیجه‌های به‌دست آمده از پژوهش‌های مختلف، وبلاگ «کیس متریک» (Kissmetrics) اینفوگرافیک بسیار جالبی در مورد تجربه و چگونگی عکس‌العمل زنان و مردان به رنگ‌های متفاوت، ارائه داد. زنان و مردان رنگ‌های متفاوتی را نسبت به یکدیگر ترجیح می‌دهند.

برطبق پژوهش‌های جمع‌آوری شده در وبلاگ Kissmetrics و کمپانی «هالوک» (Hallock)، نتایج زیر به‌دست آمده‌اند:

  • آبی، رنگ مورد‌علاقه مردان و زنان به ترتیب با ۵۷٪ و ۳۵٪ رای است. اگرچه، این رنگ بیشتر مورد توجه مردان قرار گرفته است.
  • بیشتر مردان از رنگ قهوه‌ای و بیشتر زنان از رنگ نارنجی متنفر هستند.
  • از رنگ‌هایی که طرفدار کمتری دارند، با عنوان کم‌ارزش یاد می‌شود.
  • مردان رنگ‌های خنثی (مانند سایه‌های خاکستری)‌ را بهتر تحمل می‌کنند.
  • در حالت کلی، بیشتر مردان (۵۶٪) و زنان (۷۶٪) رنگ‌های سرد را ترجیح می‌دهند.
  • دو رنگ نارنجی و زرد طرفدار بسیار کمی در میان زنان و مردان میان‌سال دارد.
  • زنان نسبت به مردان رنگ‌های بیشتری را تشخیص می‌دهند. در واقع، تفاوت‌های رنگی جزئی از دید زنان پنهان نمی‌ماند.

به عنوان مثال، هنگامی‌که رنگ‌های آبی مختلف را به مردی نشان دهیم، او به همه آن‌ها آبی می‌گوید. اما اگر همان رنگ‌ها به زنی نشان داده شوند، او هر آبی را متفاوت خواهد دید و نام‌های مختلفی مانند آبی آسمانی یا آبی لاجوردی، بر آن‌ها خواهد گذاشت. دلیل این امر آن است که زنان به تفاوت‌های جزئی بسیار دقت می‌کنند و نام‌گذاری‌های مختلف برای آن‌ها ارزشمند خواهد بود. همان‌ گونه که گفته شد مردان رنگ‌های خنثی را بهتر تحمل می‌کنند و به تفاوت‌های بسیار کوچک و ظریف بین رنگ‌های نزدیک به‌ هم دقت زیادی نمی‌کنند.

روانشناسی رنگ ها

آیا مشتریان شما را بیشتر مردان تشکیل می‌دهند یا زنان؟ در چه رده سنی قرار دارند؟ آیا رنگ مورداستفاده در بازاریابی، جذب کننده مشتری است یا او را از خرید منصرف می‌کند؟ اگر بخش عمده‌ای از مشتریان شما زن هستند، باید در انتخاب رنگ بسیار دقت کنید. رنگ انتخابی نباید خشن یا خنثی باشد. اگر فروشنده محصول لوکس هستنید، باید از انتخاب رنگ‌های ارزان و بی‌ارزش، دوری کنید.

اهمیت روانشناسی رنگ ها در تبلیغات

روانشناسی رنگ ها در تبلیغات، ابزاری برای تبلیغ‌کنندگان است تا بتوانند مشتریان ایده‌آل خود را هدف قرار دهند و با آن‌ها ارتباط برقرار کنند. هنگامی‌که بازاریابان روانشناسی رنگ‌ها را درک کنند، از آن برای درک روانشناسی مشتریان بهره می‌گیرند. با درک روانشناسی مشتری، تبلیغ‌کنندگان و بازاریابان، رفتار بازار هدف خود را در برابر تبلیغات و فعالیت‌های بازاریابی پیش‌بینی می‌کنند. از این طریق آن‌ها می‌توانند واکنش احساسی افراد را برانگیخته کنند و نرخ تبدیل را افزایش دهند. انتخاب رنگ برای متن، دکمه فراخوانی به اقدام، بنرها و لینک‌ها اهمیت زیادی دارد.

در ادامه اهمیت روانشناسی رنگ‌ها در حوزه مختلف بازاریابی و تبلیغات بررسی می‌کنیم.

  • ساخت برند قوی و قابل اعتماد: رنگ ابزاری قدرتمند در برندینگ است. مصرف‌کنندگان به‌وسیله رنگ‌ها به سرعت برندها و لوگوها را شناسایی می‌کنند. برای مثال کوکاکولا از رنگ قرمز پررنگ استفاده می‌کند و مصرف‌کنندگان در هرجا آن را فوری تشخیص می‌دهند. رنگ پس‌زمینه تاثیر زیادی در تحریک عمیق احساسات دارد. احساسات در نحوه رفتار افراد و ارتباط آن‌ها با تبلیغ‌کنندگان نقش دارد. همان‌طور که گفتیم، تحقیقات نشان می‌دهند که تنها ۹۰ ثانیه طول می‌کشد تا فرد نظر خود را درباره برندی شکل دهد و بین ۶۲ تا ۹۰ درصد تصمیمات به‌تنهایی تحت تاثیر رنگ قرار دارد. به عبارت دیگر، اگر تبلیغ‌کننده رنگ را اشتباه انتخاب کند، شانس خود را در اولین تاثیر از بین می‌برد.
کوکاکولا

 

  • بهبود نرخ تبدیل: انسان‌ها با رفتار خود به رنگ‌ها پاسخ می‌دهند. برای مثال رانندگان پشت چراغ قرمز می‌ایستند و با چراغ سبز حرکت می‌کنند. با انتخاب دقیق رنگ‌ها، کسب و کارها می‌توانند مشتریان را جذب کنند. بسیاری از تبلیغ‌کنندگان از تست A/B برای افزایش نرخ تبدیل وب‌سایت خود استفاده می‌کنند. برای مثال رنگ دکمه فراخوانی به اقدام را تغییر می‌دهند و با بررسی نتایج، رنگی را انتخاب می‌کنند که نرخ تبدیل بالاتری را به همراه داشته است.
  • تاثیر بر نگرش افراد در مورد محصولات: با استفاده استراتژیک از روانشناسی رنگ ها در تبلیغات و بازاریابی، تبلیغ‌کنندگان می‌توانند تصویر برند خود را به‌گونه‌ای شکل دهند که مخاطبان، پیام و ارزش محصولات را درک کنند. برای مثال، مک‌دونالد در کمپین تبلیغاتی خود، رنگ‌های لوگو، یعنی طلایی و قرمز را کنار گذاشت و از ترکیب رنگ‌های موجود در طبیعت مانند قرمز و سبز بهره برد. پیام مک‌دونالد این بود. با استفاده از روانشناسی رنگ ها در تبلیغات و بازاریابی، شرکت‌ها می‌توانند پیام خود را آن‌طور که می‌خواهند به مخاطبان برسانند.

انتخاب سالم‌تر از بقیه فست‌فودهای زنجیره‌ای

بنر

متمایز شدن از شرکت های رقیب: انتخاب ترکیب رنگ مناسب در بازارایابی و تبلیغات به برجسته‌تر شدن برندها از شرکت‌های رقیب کمک می‌کند. اگر سایر برندها در آن حوزه تخصصی از ترکیب رنگ مشابهی استفاده می‌کنند، پس بهتر است با انتخاب ترکیب رنگ متفاوت خود را متمایز کنیم. برای مثال بیشتر بانک‌ها از رنگ آبی در ترکیب رنگ خود استفاده می‌کنند، اما بانک پارسیان و ملت، رنگ قرمز را به عنوان رنگ سازمانی انتخاب و خود را از دیگران متمایز کرده‌اند.

بانک پارسیان

انتخاب اشتباه رنگ و تخریب برند: اگر کسب و کاری ترکیب رنگی اشتباهی را انتخاب کند، در واقع به تصویر برند خود آسیب زده است. برای مثال انتخاب رنگ اشتباه برای محتوای وب‌سایت با کاهش خوانایی منجر به آسیب به تجربه کاربری می‌شود. اگر ترکیب رنگ‌هایی مشابه شرکت‌های رقیب انتخاب کنید، این احتمال وجود دارد که نادیده گرفته شوید. نکته مهم این است که همه مشتریان به ترکیب رنگ شما واکنش یکسان نخواهند داشت. واکنش افراد به رنگ‌ها به فرهنگ، خاطرات و در برخی مواقع به جنسیت بستگی دارد.

«Joe Hallock» تحقیقاتی را در مورد روانشناسی رنگ‌ها در میان زنان و مردان با فرهنگ غربی انجام داد. هدف این مطالعه کشف ترجیحات رنگی زنان و مردان بود. نتایج این تحقیقات نشان داد که زنان و مردان، هردو، رنگ آبی را ترجیح می‌دهند. ۲۳ درصد از زنان به رنگ بنفش علاقه داشتند، درحالی‌که این رنگ در میان مردان به عنوان رنگ محبوب رتبه نیاورد. رنگ نارنجی برای زنان و قهوه‌ای برای مردان از کمترین محبوبیت را داشتند.

مبانی تئوری رنگ ها

درک کارکرد رنگ‌ها فقط محدود به هنرمندان و نقاشان نیست، بلکه بازاریابان محتوا نیز باید اصول تئوری رنگ‌ها را بدانند. در ادامه اصطلاحات و مبانی اولیه در روانشناسی رنگ ها در تبلیغات را شرح می‌دهیم.

اجزای رنگ

همه رنگ‌های زیر آبی هستند، اما متفاوت به‌ نظر می‌رسند. تفاوت آن‌ها در اجزای رنگ است.

روانشناسی رنگ ها در بازاریابی

رنگ دارای سه جزء است که در زیر فهرست شده است.

  • «Hue»: شامل دسته اصلی رنگ مانند قرمز، آبی و زرد است.
  • «مقدار» (Value): میزان «درخشندگی» (Brightness) را نشان می‌دهد. میزان این جزء با کمک تینت و سایه مشخص می‌شود و به آن تن هم می گویند.
  • «اشباع رنگ» (Choroma - Saturation): سطح اشباع رنگ را خلوص می‌گویند. اگر خلوص رنگ پایین باشد، این‌طور به نظر می‌آید که آن را شسته‌اند و اگر خلوص آن بالا باشد، رنگ زنده و شاداب به نظر می‌رسد. تصویر زیر نشان‌دهنده این اجزاء در چرخه رنگ است.
اجزای رنگ

برخلاف تفکر رایج، خلوص رنگ و مقدار از Hue اهمیت بیشتری دارند. تصویر زیر به درک بهتر مفاهیم بالا کمک می‌کند.

چرخه رنگ

رنگ های اصلی

رنگ‌های اصلی برای ساخت بقیه رنگ‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. این رنگ‌ها شامل موارد زیر می‌شوند.

  • قرمز
  • زرد
  • آبی

از این رنگ‌ها برای ساخت سطح بعدی، یعنی رنگ‌های ثانویه یا فرعی استفاده می‌شود.

روانشناسی رنگ ها در تبلیغات

البته در مورد رنگ‌های اصلی، نظریات زیادی وجود دارد. اگر نظریه رنگ بر اساس نور را ملاک قرار دهیم، سه رنگ اصلی شامل فیروزه‌ای، سرخابی و زرد خواهند بود. این متد رنگی که در چاپ استفاده می‌شود با حروف اختصاری CMKY شناخته شده است. در مانیتورها نیز سه رنگ اصلی شامل قرمز، سبز و آبی هستند و با حروف اختصار RGB شناخته می‌شوند.

رنگ های فرعی

رنگ‌های فرعی یا ثانویه، بنفش، سبز و نارنجی هستند که با ترکیب رنگ‌های اولیه ایجاد می‌شوند. باتوجه به شکل زیر رنگ‌های ثانویه را بین رنگ‌های اصلی مشاهده می کنید.

روانشناسی رنگ ها در تبلیغات
  • قرمز + آبی = بنفش
  • آبی + زرد = سبز
  • قرمز + زرد = نارنجی

رنگ های درجه سوم

نام رنگ‌های درجه سوم معمولا از ۲ بخش تشکیل شده است. برای مثال می‌توان به سبز-زرد یا قرمز-بنفش اشاره کرد. در ترکیب این رنگ‌ها از یکی از رنگ‌های اصلی، بیشتر استفاده شده است. این رنگ‌ها در تصویر به‌صورت برجسته‌تر نشان داده شده‌اند.

روانشناسی رنگ ها در تبلیغات

رنگ خالص

رنگ‌های اصلی، فرعی و سطح سوم بدون افزودن سیاه یا سفید رنگ خالص یا «اشباع شده» (Saturated) به حساب می‌آیند. این رنگ‌ها تند، روشن و شاد هستند و بیشتر برای کودکان، اسباب‌بازی‌ها و لباس‌های تابستانی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

تینت در روانشناسی رنگ ها در تبلیغات

زمانی‌که رنگ سفید به رنگ‌های خالص اضافه شود، رنگ «تینت» (Tint) ایجاد می‌شود که برخی افراد به آن رنگ‌های پاستیلی می‌گویند. این رنگ‌ها روشن‌تر و کم‌رنگ‌تر از رنگ‌های خالص هستند.

تینت

سایه در روانشناسی رنگ ها در تبلیغات

زمانی‌که رنگ سیاه به رنگ‌های خالص اضافه شود، رنگ «سایه» (Shade) را خواهیم داشت. با این‌ کار روشنایی رنگ کاهش می‌یابد و رنگ‌های خالص، تیره‌تر و کدرتر به‌ نظر می‌رسند.

سایه

تُن در روانشناسی رنگ ها در تبلیغات

اگر خاکستری، یعنی ترکیب سیاه و سفید، به رنگ خالص افزوده شود، «تن» (Tone) ایجاد می‌شود. از این روش برای کاهش شدت رنگ استفاده می‌کنند.

تن رنگ

در تصویر زیر تفاوت رنگ خالص، تینت، سایه و تن را مشاهده می‌کنید. همچنین رنگ‌های اصلی، ثانویه و درجه سوم نیز در آن مشخص هستند. در سمت راست تصویر رنگ‌های سرد و در سمت چپ تصویر رنگ‌های گرم را داریم.

روانشناسی رنگ ها در تبلیغات

کنتراست

استفاده از کنتراست یا تضاد رنگی در کار با رنگ اهمیت دارد. کنتراست نحوه جدا شدن رنگی از رنگ دیگر است. در واقع استفاده از تضاد، متن یا تصاویر را از پس‌زمینه آن‌ها متمایز می‌کند. افراد اغلب تصور می کنند که تفاوت در رنگ‌ها باعث ایجاد کنتراست می‌شود. اما این‌طور نیست. ممکن است دو رنگ متفاوت با کنتراست و تن یکسان داشته باشیم.

کنتراست

به‌طورکلی استفاده از کنتراست بالا برای محتوای مهم بهتر است، چراکه خواندن آن راحت‌تر است. برای مثال متن روشن روی صفحه تیره یا متن تیره روی صفحه روشن، خواناتر خواهد بود. البته اگر رنگ‌ها در همه‌جای صفحه باهم تضاد زیادی داشته باشند، درنتیجه هیچ‌یک از عناصر صفحه برجسته به‌ نظر نمی‌آید و چشم مخاطب خسته می‌شود. طراحان بیشتر از کنتراست پایین برای زیبایی بیشتر استفاده می‌کنند اما زیبایی همیشه برای خوانایی بهتر نیست. رنگ‌های تن بسیار شبیه به‌ هم هستند و محبوبیت زیادی دارند اما خواندن آن‌ها برای افراد دشوار است.

اگر قصد دارید از کنتراست پایین استفاده کنید، برای محتوای نه‌چندان مهم از آن بهره بگیرید. با استفاده از کنتراست می‌توانید اولویت خواندن محتوا توسط مخاطب را تعیین کنید. برای مثال، محتوا با کنتراست بالا برجسته‌تر دیده می‌شود و توجه کاربر ابتدا به آن معطوف می‌شود و سپس محتوای کم‌اهمیت با کنتراست پایین را می‌خواند.

رنگ های گرم و سرد

رنگ‌های گرم شامل قرمز، زرد، نارنجی و ترکیب‌های آن‌ها هستند. این رنگ‌ها گرم به حساب می‌آیند چون با گرما در ارتباط هستند. برای مثال آتش، خورشید و گدازه‌های آتش‌فشان حرارت بالایی دارند و از این رنگ‌ها تشکیل شده‌اند. رنگ‌های گرم به افزایش احساسات، شور و شوق، حس شادی، بازیگوشی و خلاقیت شناخته می‌شوند. برای مثال شرکت «Home Depot» از رنگ نارنجی در لوگوی خود استفاده کرده است چراکه نارنجی تداعی کننده گرما و شادی است، چیزی که همه آرزو دارند در خانه خود داشته باشند.

لوگوی Home Depot

رنگ‌های سرد شامل آبی، سبز، بنفش و ترکیب‌های مختلف آن‌ها هستند. این رنگ‌ها را سرد می‌دانند زیرا با عناصر مرتبط با سرما مانند آب، علف و درختان در ارتباط هستند. رنگ‌های سرد حس آرامش و تجدیدقوا را القا می‌کنند. برای مثال، فروشگاه «Walmart» از رنگ آبی در برندینگ خود استفاده می‌کند تا حس اعتماد و محافظه‌کاری در هزینه را به افراد القا کند و رنگ زرد لوگو به هیجان خرید می‌افزاید.

وال مارت

ترکیب رنگ در تبلیغات

چرخه رنگ می‌تواند به شما در انتخاب رنگ برای دکمه فراخوانی به اقدام، اینفوگرافیک و پاپ آپ کمک کند. با استفاده از ترکیب رنگ ساده کار شما در بلندمدت راحت‌تر می‌شود. مردم سادگی را می‌پسندند. با استفاده از رنگ‌های ساده، درک محتوای شما آسان‌تر خواهد بود. البته همواره به‌خاطر داشته باشید که رنگ‌ها معنا به‌ همراه دارند و استفاده بیش از حد از آن‌ها پیام شما را گمراه‌کننده می‌کند.

رنگ های مکمل

استفاده از ترکیب رنگ‌های مکمل باعث برجسته‌تر شدن عناصر محتوا می‌شود. رنگ‌های مکمل، رنگ‌های متضاد هستند و در چرخه رنگ در مقابل یکدیگر قرار دارند. استفاده از این رنگ‌ها در کنار یکدیگر نوعی تنش بصری ایجاد می‌کند، چراکه با یکدیگر بسیار متضاد هستند. برای مثال، آبی، رنگ مکمل نارنجی است. در بنر تبلیغاتی زیر استفاده از روانشناسی رنگ ها در تبلیغات را مشاهده می‌کنید. در این بنر از دو رنگ مکمل زرد و بنفش در کنار هم استفاده شده است.

رنگ مکمل

رنگ‌های مکمل باعث جذب افراد می‌شوند. برای مثال زمانی‌که فرد طرحی پر از رنگ سبز را می‌بیند، اندکی رنگ قرمز به‌خوبی خودنمایی می‌کند. قرمز، رنگ مکمل سبز است. زمانی‌که چشم مخاطب تنها یک رنگ را در طرح دیده است، نیاز به دیدن رنگ دیگری دارد. استفاده از رنگ‌های مکمل روشی مناسب برای برجسته کردن برخی عناصر محتوا است. البته باید از این رنگ‌ها با احتیاط بیشتری استفاده کنید تا محتوا را از نظر بصری به‌هم نریزید. برای مثال، نباید ۵۰ درصد از آبی و ۵۰ درصد از نارنجی استفاده کنید، چراکه با این نسبت هیچ‌کدام از رنگ‌ها بر دیگری غالب نمی‌شود.

به عنوان مثال دیگری به تصویر زیر نگاه کنید. این وب‌سایت بیشتر از رنگ نارنجی تشکیل شده است، اما دکمه «Try It Free» که در واقع فراخوانی به اقدام است، به رنگ آبی یعنی رنگ مکمل نارنجی است. در دریایی از رنگ نارنجی، آبی خیلی بهتر به‌چشم می‌آید.

روانشناسی رنگ ها در تبلیغات

اگر می‌خواهید به‌جای استفاده از ۲ رنگ، از ۳ رنگ استفاده کنید، از تقسیم رنگ مکمل یا هارمونی «Split Complementary» بهره بگیرید که در ادامه به آن پرداخته‌ایم.

هارمونی Split Complementary یا تقسیم مکمل

تقسیم رنگ مکمل، روشی برای استفاده از قدرت رنگ‌های مکمل است، اما رنگ سومی را نیز به پالت رنگ‌ها اضافه می‌کند. برای شروع ابتدا یک رنگ را به عنوان رنگ پایه درنظر بگیرید، سپس دو رنگ مقابل آن را برای رنگ‌های مکمل انتخاب کنید. در تصویر زیر رنگ سبز، رنگ پایه و دو رنگ مقابل آن رنگ‌های مکمل هستند.

روانشناسی رنگ ها در تبلیغات

سطح تنش رنگ مکمل تقسیم شده، از رنگ مکمل کمتر است اما بازهم از نظر بصری برای چشم مخاطب هیجان‌انگیز به حساب می‌آید. برای استفاده از رنگ‌های قرمز و سبز به عنوان رنگ مکمل دقت داشته باشید که بعضی افراد دچار مشکل کوررنگی هستند و نمی‌توانند بین برخی رنگ‌ها تفاوت قائل شوند. قرمز و سبز یکی از این ترکیب رنگ‌ها است.

اگر می‌خواهید از رنگ‌های مکمل در متن یا برای اطلاعات مهم استفاده کنید، باید کنتراست را افزایش دهید. هرگز از تنها یک رنگ برای محتوا استفاده نکنید. تا جایی‌ که امکان دارد متن‌ها را در نمودارها و اینفوگرافیک‌ها قرار دهید. طراحان بر اساس اصول زیبایی‌شناسی، کنتراست کم را می‌پسندند، اما به‌خاطر داشته باشید خوانا بودن مطلب از همه‌ چیز مهم‌تر است.

رنگ های مشابه

رنگ‌های آنالوگ یا مشابه در چرخه رنگ در کنار یکدیگر قرار دارند. تمایز این رنگ‌ها با هم کم است و به‌نوعی در یک خانواده جای دارند. استفاده از رنگ‌های آنالوگ به زیبایی محتوای شما می‌افزاید اما برای برجسته کردن نکات و اطلاعات مهم، از رنگ‌های مکمل نیز استفاده کنید.

رنگ های آنالوگ

رنگ های مونوکروم

مونوکروم شامل رنگ‌ خالص، تینت‌ها، سایه‌ها و تن‌های رنگی واحد است. این رنگ‌ها ظریف‌تر از رنگ‌های مشابه هستند، زیرا پالت رنگ آن‌ها از یک رنگ واحد تشکیل شده است. رنگ‌های مونوکروم وقتی با رنگ مکمل خود ترکیب شوند، عملکرد بسیار خوبی خواهند داشت. برای مثال، تصویر زیر بنر تبلیغاتی با رنگ‌های مونوکروم را نشان می‌دهد.

روانشناسی رنگ ها

هارمونی مربع، مستطیل و مثلث

می‌توان با ترکیب رنگ‌های مشابه، مکمل و مونوکروم پالت‌های رنگی جذابی ایجاد کرد. برای این کار از روش مثلث، مربع یا مستطیل استفاده می‌کنیم.

ترکیب رنگ
  • هارمونی مثلثی: در هارمونی سه‌گانه یا مثلث، از سه رنگ استفاده می‌شود که به طور مساوی در اطراف چرخه رنگ قرار گرفته‌اند.
  • هارمونی مستطیلی: هارمونی مستطیل یا چهارگانه، از ۴ رنگ تشکیل شده است که دو‌به‌دو با هم مکمل هستند.
  • هارمونی مربعی: هارمونی مربع نوعی از هارمونی مستطیل است که در آن رنگ‌های مکمل به فاصله مساوی در اطراف دایره قرار گرفته‌اند.

اگر مراقب نباشید این ترکیب‌ها می‌توانند از نظر بصری شلوغ به‌ نظر برسند. بهترین روش این است که از یک رنگ به عنوان رنگ غالب استفاده کنید و بقیه رنگ‌ها را برای برجسته کردن محتوا به‌کار ببرید.

استفاده از رنگ ها در کسب و کار

اگر مطلب را تا اینجا مطالعه کرده باشید، معنی هر رنگ را می‌دانید. اما چگونه می‌توان از رنگ‌ها به‌ طور هوشمندانه در بازاریابی و تبلیغات بهره برد. در اصل رنگ، نشان‌دهنده شخصیت برند شما است. برای انتخاب بهتر رنگ‌ها در بازاریابی و تبلیغات ادامه مطلب را مطالعه کنید.

انتخاب رنگ

باید رنگی را انتخاب کنید که به بهترین وجه برند شما را توصیف کند. همان‌طور که گفتیم، در تئوری رنگ‌ها، قرمز نماد قدرت است و صورتی برای جذب مخاطبان خانم به‌کار می‌رود. اما اگر کسب و کار شما از نظر جنسیت خنثی باشد، چه رنگی مناسب‌تر است. سبز نشان‌دهنده محبت، دوستی با طبیعت و سلامتی است و همچنین رنگ پول و ثروت به حساب می‌آید. بنفش رنگ سلطنتی است و به کار شما اعتبار و ظرافت می‌بخشد. نارنجی نشان‌گر انرژی و قهوه‌ای نماد آرامش است.

انتخاب رنگ و در نظر گرفتن احساسات همراه با آن‌ها یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های کسب و کارها به شمار می‌رود. انتخاب رنگ نامناسب بر برند شما تاثیر منفی خواهد داشت.

هنگام انتخاب رنگ در برندسازی حداکثر از دو رنگ پایه استفاده کنید. البته از مشکی و خاکستری به عنوان رنگ پایه استفاده نکنید، چراکه برای نوشتن محتوا از آن‌ها استفاده می‌شود. برندهای بزرگ مانند مک‌دونالد را در نظر بگیرید. آن‌ها نیز از دو رنگ در لوگوی خود استفاده کرده‌اند. چراکه برای مخاطبان به‌یادآوردن دو رنگ بسیار ساده‌تر ۳ یا ۴ رنگ است.

روانشناسی رنگ ها

وب سایت

از رنگ‌های مطابق با لوگو باید در وب‌سایت خود استفاده کنید. این بدین معنی نیست که شما محدود به رنگ‌های لوگو هستید، این رنگ‌ها تنها پایه و اساس را مشخص می‌کنند. انتخاب رنگ تنها به لوگوی شما محدود نمی‌شود، بلکه به محصولات و خدماتی که ارائه می‌دهید نیز بستگی دارد.

اگر اسباب‌بازی می‌فروشید، تئوری رنگ‌ها به شما پیشنهاد می‌کند تا از رنگ‌های پرجنب‌وجوش مانند زرد، قرمز و سبز استفاده کنید. اما اگر می‌خواهید برای وب‌سایت شرکت حرفه‌ای خود رنگ انتخاب کنید به تن‌ها و سایه‌ها نیاز دارید و احتمالا رنگ‌های آبی و خاکستری برای شما مناسب‌تر باشند. البته جنسیت مخاطبان نیز اهمیت دارد. برای مثال، زنان رنگ‌های آبی، بنفش و سبز را بیشتر می‌پسندند، درحالی‌که مردان آبی، سبز و مشکی را انتخاب می‌کنند.

دکمه فراخوانی به اقدام

از دکمه‌های فراخوانی به اقدام برای تبدیل بازدیدکنندگان استفاده می‌شود. بهترین رنگ‌ها برای دکمه‌های فراخوانی به اقدام رنگ‌های درخشان اولیه و ثانویه هستند. قرمز، سبز، نارنجی و زرد انتخاب‌های مناسبی برای دکمه فراخوانی به اقدام به‌ شمار می‌روند. رنگ قرمز برای جلب توجه، زرد برای هشدار و سبز برای محصولات طبیعی و لوازم خارج از خانه مورد‌استفاده قرار می‌گیرد. آبی نیز گاهی اوقات استفاده می‌شود و نشان‌دهنده اعتماد است. بدترین رنگ‌ها برای فراخوانی به اقدام رنگ سیاه، سفید و قهوه‌ای هستند. توصیه ما این است که رنگ‌های مختلف را آزمایش کنید و رنگی را انتخاب کنید که بیشترین نتیجه را برای شما داشته است.

دکمه فراخوانی به اقدام

تبلیغات نمایشگر دیجیتالی

تئوری رنگ که در مورد وب‌سایت و لوگو کاربرد دارد، در «تبلیغات نمایشگر دیجیتالی» (Signage) نیز به کار می‌آید. تفاوت در این است که در نمایشگرهای دیجیتالی، شما باید برای جلب توجه افراد رقابت کنید. بنابراین، شاید برای شما بهتر باشد که از رنگ‌های متفاوت از دیگران استفاده کنید.

تبلیغات روی خودرو

برای تبلیغات روی خودرو و وسایل حمل و نقل عمومی، از اولویت زیر استفاده کنید.

رنگ‌های درخشان و اولیه > رنگ‌های سطح سوم و تیره > رنگ‌های روشن > رنگ‌های خاکستری

کاور تصاویر شبکه های اجتماعی

یکی دیگر از توصیه‌های مربوط به تئوری رنگ در بازاریابی و تبلیغات، کاور تصاویر و ویدیوها در شبکه‌‌های اجتماعی است. از رنگ‌های برند خود در کاور تصاویر بهره بگیرید، چراکه با این کار برند خود را تقویت می‌کنید. این بدین معنی نیست که محدود به دو رنگ پایه‌ای خود هستید. می‌توانید از سایه‌ها، تینت‌ها تن‌ها برای تغییر شدت رنگ بهره بگیرید.

بازاریابی در محل

از تئوری رنگ‌ها می‌توان در بازاریابی در محل نیز بهره برد. برای مثال، از رنگ‌های مختلف در دپارتمان‌ها و بخش‌های مختلف کسب و کار خود استفاده کنید. برای جلب توجه افراد به محصولاتی که در حراجی هستند، از تگ قیمت با رنگ متفاوت بهره ببرید و برای کارمندان یونیفرم واحد در نظر بگیرید.

معرفی کاپریلا به عنوان اولین سیستم تبلیغات هدفمند کلیدواژه ای ایران

کاپریلا چیست

تبلیغات هدفمند از جمله روش‌های دیجیتال مارکتینگ است و پلتفرم‌های بین‌المللی مانند گوگل و فیسبوک از جمله گزینه‌های مرسوم برای این نوع تبلیغات به شمار می‌آیند. با توجه به هزینه‌های بالای ارزی بهتر است از پلتفرمی استفاده کنید که چنین محدودیت‌هایی را نداشته باشد. به این منظور می‌توان از «کاپریلا» به عنوان یکی از پلتفرم‌های برتر تبلیغات آنلاین هدفمند نام برد.

کاپریلا دارای دو بخش ناشر و تبلیغ‌دهنده است.و برای مثال در تصویر زیر نمونه بنر آن را مشاهده می‌کنید که مربوط به مطلب «بازاریابی محتوا چیست» در «مجله فرادرس» است. با توجه به تصویر، ویژگی‌های بنرهای کاپریلا از جمله حجم کم و ارتباط موضوعی آن مشخص است.

بنرهای کاپریلا

کسب‌وکارها، در بخش دیگر کاپریلا می‌توانند خود را به افراد معرفی کنند. از آنجایی‌که این تبلیغات فقط به مخاطبان هدف نمایش داده می‌شود، نرخ تبدیل آن بالا است.

معرفی نشریلا به عنوان پلتفرم عالی جهت رپورتاژ آگهی، انتشار بررسی محصول و معرفی خدمات

معرفی نشریلا

گاهی اوقات ممکن است برای بهبود تبلیغات خود از وب‌سایت‌هایی کمک بگیرید که از رنگی مشابه به برند شما استفاده می‌کنند چراکه این رنگ، نقطه مشترکی است که می‌توان برای یک رپورتاژ آگهی از آن بهره برد. البته، تدوین متن رپورتاژ آگهی به دانش کافی و صرف زمان لازم نیاز دارد. به همین منظور می‌توان از «نشریلا» به عنوان پلتفرم متخصص در این حوزه، بهره برد. در نشریلا می‌توانید محصولات و خدمات خود را با انتشار مطالب تخصصی معرفی کنید.

سوالات متداول پیرامون روانشناسی رنگ در تبلیغات

در ادامه سوالات متداول پیرامون روانشناسی رنگ ها در تبلیغات را بررسی می‌کنیم.

رنگ ها چگونه بر تبلیغ اثر می گذارند ؟

استفاده از رنگ‌های پرجنب‌وجوش نظر مشتریان را جلب می‌کند و باعث می‌شود تا آن‌ها مدت زمان بیشتری را به تبلیغ شما نگاه کنند. رنگ‌ها با احساسات انسان‌ها گره خورده‌اند، بنابراین استفاده از هر رنگ باتوجه‌به معنای آن بر برداشت مخاطبان از تبلیغ اثر دارد.

کدام رنگ ها بیشترین تاثیرگذاری را در تبلیغات دارند ؟

از جمله رنگ‌هایی که بیش از دیگر رنگ‌ها در تبلیغات استفاده می‌شود می‌توان به قرمز برای القای حس قدرت، آبی برای القای حس اعتماد، صورتی برای جلب توجه مخاطبان خانم و سبز برای القای حس سلامتی، ثروت و حسن‌نیت اشاره کرد.

اهمیت  روانشناسی رنگ ها در تبلیغات چیست ؟

رنگ‌ها با افراد ارتباطی برقرار می‌کنند که کلمات از آن عاجزند و با تحریک احساسات نقش پررنگی در متقاعدسازی افراد دارند.

اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آموزش‌ها و مطالب زیر نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

بر اساس رای ۱۳ نفر
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
شما قبلا رای داده‌اید!
اگر بازخوردی درباره این مطلب دارید یا پرسشی دارید که بدون پاسخ مانده است، آن را از طریق بخش نظرات مطرح کنید.

«سپیده خانعلی» دانش‌آموخته MBA از دانشگاه خواجه نصیر است. او به مباحث دیجیتال مارکتینگ علاقه دارد و در این زمینه در مجله فرادرس به تولید محتوا می‌پردازد.