اتوبیوگرافی چیست؟ – ویژگی ها و تفاوت با بیوگرافی + نمونه

روز اولی که به دانشگاه رفته بودیم را یادم است. هجده ساله‌ بودم و دانشگاه خیلی بزرگ بود. آن روز همه ترم‌اولی‌ها آمده بودند تا در جشن دانشگاه شرکت کنند و بعد از آن، هرکدام به دانشکده خود بروند و انتخاب واحد کنند. من بعد از جشن با پدرم به دانشکده حقوق رفتم و یکی از بچه‌های سال‌بالایی مسئول انتخاب واحد برای من بود. بعد از انتخاب واحد، همه ورودی‌های دانشکده در سالن اجتماعات دانشکده جمع شدند تا اساتید درباره آینده ما در چهارسال پیش رو با ما صحبت کنند.

در طول زندگی حرفه‌ای خود بارها به مشکلاتی برخورده بود که هر کدام از آن‌ها می‌توانست باعث شود که از مسیر رشته خود خارج شود یا فعالیت‌های خود را در جایی دیگر ادامه دهد. او اما می‌خواست همین‌جا و در تخصص خود فعالیت کند. همین موضوع باعث شد مشکلات او چندبرابر شود زیرا هرچه‌قدر انگیزه او برای کار بیشتر می‌شد، انگیزه مخالفان او برای سد راه شدن نیز بیشتر می‌شد.

در سفر دومش به اصفهان می‌خواست دیگر این بار همه اماکن تاریخی آن را ببیند. زیرا در سفر قبلی خود، آن‌قدر جلسه‌های کاری داشت و آن‌قدر وقتش تنگ بود که فقط توانست سی‌ و سه‌ پل را ببیند که آن هم اگر سر راه یکی از جلساتش نبود، نمی‌توانست ببیندش. این سفر را خودش تنها آمده بود و فقط می‌خواست همه زمانش را برای تماشای عالی‌قاپو، چهل ستون، مسجدهای اصفهان و حتی مردم و محله‌ها و کوچه‌های آن بگذارد.

بهرام بیضایی یکی از نویسندگان ایرانی معاصر و به عقیده بسیاری از نظریه‌پردازان، بهترین نمایشنامه‌نویس ایرانی است. او در سال‌های ابتدایی فعالیت حرفه‌ای خود مدام به نوشتن می‌پرداخت. کم کم شروع به نوشتن فیلمنامه کرد و فیلمنامه‌های خود را کارگردانی کرد و فیلم‌هایی مانند غریبه و مه، وقتی همه خوابیم، سگ‌کشی، باشو غریبه‌ کوچک، چریکه تارا، مسافران و... را ساخت. او در نهایت دور از وطن به خواب ابدی رفت.

تا آن روز آنچنان در زندگی احساس ناامیدی نکرده بودم. من شکست‌های عاطفی، مشکلات عمیق خانوداگی، مشکلات درسی، مهاجرت، مشکلات تنها زندگی کردن و غربت، سختی رقابت با دیگران برای کار و ده‌ها مشکل دیگر را پشت سر گذاشته بودم اما آن روز به حقیقتی پی بردم که زندگی‌ من را به دو بخش تقسیم کرد. من شاد نبودم و احساس رضایت نداشتم. در یک لحظه همه ده سال گذشته و خاطرات تلخ و شیرین آن از ذهنم گذشت و من احساس کردم برخلاف آنچه نشان می‌دادم و به دیگران می‌گفتم، از وضعیت زندگی خودم رضایت ندارم.

در برهه‌ای از زندگی‌اش که شاید از مهم‌ترین دوره‌های فعالیت اجتماعی او بود، به گروه چاووش پیوست. این گروه هنری را محمدرضا لطفی، هوشنگ ابتهاج و حسین علیزاده راه‌اندازی کردند و علت تشکیل آن نیز فعالیت‌های هنری سیاسی علیه جنایت‌های رژیم پهلوی، به‌خصوص وقایع ۱۷ شهریور بود. شجریان نیز در کنار شهرام ناظری و برخی چهره‌های شاخص موسیقی در آن دوران، یکی از خوانندگان گروه چاووش بود که در ابتدا نوارهای موسیقی خود را در زیرزمین خانه‌ای مسکونی تکثیر می‌کردند و کنسرت‌های بسیار محدود و با جمعیت کم برگزار می‌کردند.

بعد از اینکه خبر رسیدن عراقی‌ها به پشت شهر همه جا پخش شد، گفتند زن‌ها و بچه‌ها باید شهر را ترک کنند. خواهر و برادر کوچک‌ترم را با عمه صفیه به شیراز راهی کردم تا پیش دخترخاله‌ام بروند که دوسالی بود با مردی شیرازی ازدواج کرده بود و آنجا زندگی می‌کردند. خودم ماندم تا پیش برادر بزرگ‌تر و پدرم باشم. هرچند آن‌ها توی خط مقدم بودند و دیر به دیر می‌توانستند به خانه و من سر بزنند. یک ماه بعد، همسایه‌‌مان، خاله منیر، گفت می‌توانم بروم درمانگاه شهر چون یک روز توی مسجد شنیده بود که آنجا به کسی نیاز دارند که به پرستارها کمک کند. از آن روز کارم شده بود صبح کله سحر از شهر خالی از انس و جن گذشتن و رفتن به درمانگاه و شب‌ها با پسر ده ساله همسایه برگشتن تا خانه.

آن سفر یکی از عجیب‌ترین سفرهای زندگی‌ من بود. از اتفاقاتی که در آغاز سفر افتاد تا همه اتفاقات طول سفر و پایان آن، همگی عجیب بودند. راننده اتوبوسی که قرار بود ما را به سفر ببرد، فقط نیم ساعت قبل از سفر، خبر داد که نمی‌تواند خودش را برساند و مسئول سفر با تأخیری دوساعته توانست اتوبوس جدیدی پیدا کند. توی راه که بودیم، پلیس راه راننده را برای حمل غیرمجاز موتور جریمه کرده بود و باعث تأخیر چند ساعته دیگری برای ما شد. همه این اتفاق‌ها را اما دیدن اورامانات زیبا، از بین برد. به محض آنکه به محل اقامتان رسیدیم و از پنجره اتاق، کوه و رود زیبای سیروان را دیدیم، همه سختی‌های راه را فراموش کردیم.

اتوبیوگرافی نوعی از بیوگرافی است که در آن، نویسنده به بیان وقایع سفرهای خود می‌پردازد..

بیوگرافی هر نوعی از نوشته است که در آن کسی به بیان وقایع و حوادث زندگی خود یا دیگران می‌پردازد.

اتوبیوگرافی نوعی از آثار ادبی است که در آن کسی درباره وقایع و حوادث زندگی خود یا دیگران سخن‌سرایی می‌کند.

در بیوگرافی به بیان مسائل زندگی شخصی خود یا دیگران می‌پردازیم اما در اتوبیوگرافی باید فعالیت‌های حرفه‌ای خود یا دیگران را ثبت کنیم.

برای ساخت آجر از بچه‌های زیر ده سال استفاده می‌کردند. البته نه فقط برای قالب‌گیری و جمع کردن آجر‌ها و خشت‌ها بلکه آن‌ها را در همه بخش‌ها مشغول به کار کرده بودند. بچه‌های کوچکی که دنده‌هایشان به پوستشان چسبیده بود، زیر آفتاب و توی دمای زیاد، نزدیک کوره‌های آتش کار می‌کردند و می‌توانستی خیلی خوب آب شدن همان یک تکه پوست روی بدنشان را هم تماشا کنی. احمد یکی از همان بچه‌ها بود که پدرش را می‌شناختم. خانه‌نشین شده بود و احمد را به جای مدرسه به کوره‌ها می‌فرستاد تا خرج خانه دربیاید.

بعد از ورود به چهل‌سالگی مسیرهای تازه‌ای در زندگی او باز شدند البته خودش علت آن را سن و سال نمی‌دانست بلکه تغییراتش در سال‌های گذشته را علت باز شدن این مسیرهای تازه می‌دانست. تازه‌ترین مقاله‌اش یک هفته پیش از تولد چهل سالگی‌اش در یکی از معتبرترین نشریات علمی امریکا منتشر شده بود و اولین آزمایشگاه تخصصی‌اش را هم چند روز بعد از آن، تحویلش دادند. نتیجه این آزمایشگاه و کارهای متخصصان در آن، چند سال بعد و با کشف درمان یکی از بیماری‌های ویروسی مهم دنیا، مشخص شد.

دومین کتابم را در سال ۱۳۵۸ چاپ کردم. دقیقا یک سال پیش انقلاب شده بود و خیلی از انتشاراتی‌ها دیگر مشغول کار نبودند اما من باید به هر قیمتی شده، کتابم را چاپ می‌کردم. آن کتاب موضوع حساسی نداشت و درامی مربوط به زمانی در تاریخ باستان ایران بود. بعد از چند بار درخواست دادن و پیگری‌های مدام، توانستم مجوزش را بگیرم و یکی از دوست‌هایم که در نشری مشغول به کار بود را راضی کردم تا چند نسخه از آن را چاپ کند و خودم آن چند نسخه را به چند کتابفروشی بردم و قرار شد چند هفته بعد خودم سر بزنم و از فروش آن‌ها خبر بگیرم. بله، داستان چاپ آن کتاب که حالا دیگر مردم برایش دست و پا می‌شکنند، این‌چنین بود.

آلبالو و گیلاس در دسته میوه‌های تابستانی قرار می‌گیرند. البته امروزه و با پیشرفت امکانات و روش‌های جدید کشاورزی، می‌توانیم این میوه‌ها را در فصل‌های دیگری نیز پیدا کنیم اما از گذشته، فصل اوج رسیدن و برداشت این دو میوه، تابستان بوده است. کشاورزی، امروزه به یک علم تبدیل شده است و با استفاده از یافته‌های آن می‌توانیم محصولات مناسب برای هر اقلیم را مشخص کنیم، نحوه آبیاری هر گیاه و منطقه را مشخص کنیم، بهترین کود برای هر گیاه را انتخاب کنیم و هزاران تصمیم دیگر را به بهترین نحو بگیریم.

غیر از خالد همه رفتند و من از پشت میز بلند شدم. پناه و سمیر و رخسار دویدند توی کافه و بابا پشتشان آمد. با دیدن آن‌ها تازه یاد بابو افتادم و غم هجوم آورد. همه زیرچشمی به من نگاه می‌کردند. من بهشان لبخند زدم و رفتم قهو‌ه‌ای برای خودم و بابا و ولری بریزم و توی آشپزخانه ماندم. ولری خالد را صدا زد و او رو‌به‌رویش نشست و به عربی حرف زدند. من بچه‌ها را فرستادم بالا چون سمیر عربی می‌دانست و از چشم‌های ولری و این همه معطل کردنش معلوم بود که خبر خوبی ندارد. ولری سرش پایین بود و حرف می‌زد. وسط حرف‌هایش ناگهان بغض خالد ترکید و لابه‌لای گریه چیزهایی گفت که نمی‌فهیدم.
(نسیم مرعشی)

در بعضب کتب کرامت، آن جناب را ثبت کرده‌اند و مشهور است. ظهورش در زمان سعد بن زنگی بوده و به سبب خصوصیت به اتابک مذکور، سعدی تخلص فرموده. اباقاخان و صاحب‌دیوان از معتقدین شیخ بوده‌اند و او را تکریم و تحریم فرموده‌اند. کمالات و حالاتش مسغنی از بیان است و دیوان شریفش مشهور و در آن اشعاری که مملو از نکات طریقت و آیات حقیقت است مجملی در این سفینه نگاشته می‌شود. بالجمله وفات شیخ در سنه ۶۹۱ مضعجش در خارج حصار شیراز زیارتگاه اهل نیاز است.
(رضا قلی خان هدایت)

نامه‌ای که دارم برایت می‌نویسم، فقط و فقط یک سؤال است -سؤپالی که جوابش سرنوشت مرا معین می‌کند...، یکسره در عرض این چند روزی که تو را ندیده‌ام، درحالی‌که تمنای دیدار تو همه آرزوی جان من بود، به این سؤالی که می‌باید با تو در میان بگذارم فکر کرده‌ام... باید به تو بگویم که جواب این سؤال، برای من کاملاً روشن است؛ اما جز این که بدانم جواب تو چیست، هیچ جوابی را قبول ندارم. جواب واقعی، جواب آخری، جوابی که من می‌پذیرم و تنها به آن عمل می‌کنم، جوابی است که تو می‌دهی.
(احمد شاملو)

مرد جوان ادامه داد: «من باید آنجا می‌بودم. چرا نگذاشتند قربانی من باشم؟ اگر من بودم، ده دور می‌زدم-دوازده، پانزده دور. پالیتیوا فقط هفت دور زد. آن ها می‌توانستند دو برابر از من خون بگیرند. دریاهای بی‌شمار خون‌رنگ.» دست‌هایش را سخاوتمندانه باز کرد؛ سپس نومیدانه دوباره پایین انداخت. «اما آن‌ها نگذاشتند. به خاطر قیافه‌ام از من بدشان می‌آمد. همیشه همینطور بوده. همیشه.» اشک در چشمان مرد جوان حلقه زد، خجل شد و صورتش را برگرداند.
(آلدوس هاکسلی)

پس از آن از اعرابی شتر کرایه گرفتم تا لحسا و گفتند از مکه تا آنجا به سیزده روز بروند. وداع خانه خدای تعالی کردم روز آدینه نوزدهم ذی الحجه سنه انثی و اربعین و اربعایمه که اول خرداد قدیم بود هفت فرسنگ از مکه برفتم مرغزاری بود از آنجا کوهی پدید آمد چون به راه کوه شدیم صحرایی بود و دیه‌ها بود و چاهی بود که آن را بئر الحسین بن سلامه می‌گفتند و هوای سرد بود و راه سوی مشرق می‌شد و دوشنبه بیست و دوم ذی الحجه به طایف رسیدیم که از مکه تا آنجا دوازده فرسنگ باشد.
(ناصرخسرو)

زودتر از آنچه فکر می‌کردم، می‌رسیم. راننده تاکسی آبی قبل‌تر آدرسی که ایبیس روی یک تکه کاغذ نوشته بود را گرفته و حالا اینجا نگه می‌دارد. اشاره می‌کند که باید این خیابان را بگیرم و تا انتهایش بروم. او بیش از این نمی‌تواند جلو برود، چون کوچه باریک می‌شود. وسایلم را برمی‌دارم و پیاده می‌شوم. همان لحظه اول فضای غریب شهر مرا می‌گیرد. می‌بردم به کوچه پس‌کوچه‌های جزیره میکونوس در یونان و در عین حال می‌بردم به شهر سنت‌افه در آمریکا. ترکیبی از یک شهر توریستی، فقر، سرخوشی و احتمالاً موسیقی فراوان. چرا که در این ساعت روز -دو بعداز ظهر- تقریباً می‌توانم صدای سه موسیقی مختلف را تشخیص بدهم.
(منصور ضابطیان)

نقل است که شیخ گفت: آن وقت که قرآن می‌آموختم پدر مرا به نماز آدینه برد در راه شیخ ابوالقاسم گرگانی که از مشایخ کبار بود پیش آمد پدرم را گفت: که ما از دنیا نمی‌توانستیم رفت که ولایت خالی می‌دیدیم و درویشان ضایع می‌ماندند. اکنون این فرزند را دیدم ایمن گشنک که عالم را از این کودک نصیب خواهد بود. پس گفت: چون از نماز بیرون آیی این فرزند را پیش من آور. بعد از نماز، پدر مرا به نزدیک شیخ برد. بنشستم طاقی در صومعه‌‌ای او بود نیک‌بلند. پدرم را گفت: ابوسعید را بر کتف گیر تا قرص فرود آرد که بر آن طاق است. پدر را در گرفت. پس دست بر آن طاق کردم و آن قرص را فرود آوردم. قرص جوین بود.
(عطار)

و اول محرم از آنجا برفتیم و به راه کوهستان روی به اصفهان نهادیم. در راه به کوهی رسیدیم، دره تگ بود. عام گفتندی این کوه را بهرام گور به شمشیر بریده است و آن را شمشیر برید می‌گفتند و آنجا آبی عظیم دیدیم که از دست راست ما از سوراخ بیرون می‌آمد و از جایی بلند فرو می‌دوید و عوام می‌گفتند این آب به تابستان مدام می‌آید و چون زمستان شود بازایستد و یخ بندد و به لوردغان رسیدیم که از ارجان تا آنجا چهل فرسنگ بود و این لوردغان، سر حد پارس است و از آنجا به خان لنجان رسیدیم و بر دروازده شهر، نام سلطان طغرل بیک نوشته دیدم و از آنجا تا به شهر اصفهان، هفت فرسنگ بود.
(ناصرخسرو)

او به همراه خانواده خود در بحبوحه انقلاب مشروطه ایران، به کشور بازگشتند. آن‌ها دارای یک پیشه اجدادی بودند و آن، پزشکی بود. او در میانه شلوغی‌های مشروطه به ایران بازگشت تا در این تحول عمیق اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، در وطن خودش باشد و تا جایی که بتواند به کشور و مردم خود خدمت کند. سرانجام همین میهن‌دوستی باعث دستگیری و به دار آویخته شدن او شد.

اولین آهنگ انقلابی این خواننده در سال‌های ابتدایی اعتراضات مردم در اوایل دهه پنجاه، به صورت زیرزمینی تکثیر می‌شد. یعنی خود او و دوستانش، در زیرزمین خانه‌ها یا محل کار‌های خود، نوار کاست ترانه او را با دستگاه‌های ضبط سوت خود، تکثیر می‌کردند و در دانشگاه‌ها، مراکز فرهنگی و ادبی، پخش می‌کردند. این آهنگ، سال‌ها بعد به عنوان یکی از سرودهای اصلی انقلاب، در خانه‌ها، محله‌ها و همه جای شهر پخش می‌شد.

نقطه عطف زندگی من در انتخاب رشته دانشگاهی‌ام بود. روز اولی که بعد از تغییر رشته کارشناسی، در ارشد به رشته ادبیات رفتم، برایم رسیدن به رویایی دست‌نیافتنی و دور بود. انگار که مراحل قبلی آن، مانند کنکور کارشناسی ارشد، چک کردن قبولی برای انتخاب رشته و ثبت نام در دانشگاه و انتخاب واحد را یادم نبود و فکر می‌کردم خیال بوده‌اند. وقتی پایم را توی اولین کلاس ارشد گذاشتم، تازه باورم شد که به دنیای جدیدی راه یافته‌ام و مسیر زندگی‌ام برای همیشه تغییر کرده است.

دیگران او را یکی از مهم‌ترین طنزپردازان و منتقدان ادبیات کلاسیک می‌دانند اما من گمان می‌کنم او یکی از مهم‌‌ترین شخصیت‌های طنزپرداز در کل تاریخ ادبیات فارسی است. عبید زاکانی با زبانی تند، هجوآمیز و گاه رکیک، زشتی‌ها و کاستی‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی زمانه خود را آنچنان رندانه و در پارچه‌ای از طنز به مخاطب ارائه می‌کند که پیش از آنکه از رکاکت کلام او عصبی یا شرمسار شویم، به نیت او پی‌می‌بریم و از ظرافت او برای به بیان آوردن مشکلات جامعه، لذت می‌بریم.