خلق ایده کسب و کار چطور انجام می شود؟ – به زبان ساده + مثال
اغلب کسب و کارهای جدید از دل مشاهده مشکلات و نیازهای تکراری مردم، بررسی ضعفها و کمبودهای موجود در بازار، دنبال کردن ترندهای جدید فناوری و الهام گرفتن از نمونههای موفق به وجود میآیند. البته، هر فکری را نمیتوانیم ایده تجاری بدانیم زیرا یک ایده زمانی ارزشمند است که پاسخی واقعی به یک نیاز مشخص بدهد، بازار آماده به پرداخت داشته باشد و بتوان آن را اجرا کرد. در این مطلب از مجله فرادرس قرار است با استراتژیهای خلق ایده کسب و کار و مراحل آن آشنا شویم و تکنیکهای ایدهپردازی برای شروع کسب و کار را به همراه مثال توضیح دهیم.
- با استراتژیهای خلق ایده برای کسب و کار آشنا میشوید.
- روشهای ایدهیابی برای کسب و کار را به همراه مثال بهتر درک میکنید.
- مسیر یادگیری ایدهپردازی برای کسبوکار را میشناسید.
- با تکنیکهای ایدهپردازی مانند اسکمپر به صورت مختصر آشنا میشوید.
خلق ایده کسب و کار
خلق ایده کسب و کار اغلب از طریق پیدا کردن یک مشکل یا نیاز واقعی در بازار و ارائه یک راهحل مناسب برای آن صورت میگیرد. برخلاف تصور بسیاری از افراد، ایدههای کسب و کار معمولاً حاصل یک جرقه ناگهانی نیستند، بلکه از طریق مشاهده مشکلات روزمره، تجربههای شخصی، تحلیل ترندهای بازار و طوفان فکری شکل میگیرند. بسیاری از کارآفرینان یا هنگام حل یک مشکل شخصی به یک ایده کارآفرینی میرسند یا بهطور هدفمند به دنبال راهحلی برای یک مسئله مشخص در بازار میگردند.
از بهترین چارچوبهای خلق ایده کسب و کار، میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- بومیسازی ایدههای موفق خارجی
- شناسایی مشکلات روزمره
- بررسی نقاط ضعف کسب و کارهای موجود
- تمرکز بر نیاز و هدف واقعی مشتری
- شناخت حوزههایی که مردم برای آنها پول خرج میکنند.
- مشاهده رفتار یک گروه خاص از مشتریان
- پیدا کردن صنایع ناکارآمد یا مشکلدار
- توجه به تغییرات و روندهای فناوری
- بهبود محصولات موجود
- فعالیت در بازارهای کمتر موردتوجه
- نوآوری از طریق بهبود و تکرار
یک فکر زمانی به یک ایده واقعی کسب و کار تبدیل میشود که سه ویژگی داشته باشد. اول، اینکه یک مشکل یا نیاز واقعی را حل کند، دوم اینکه مشتریانی وجود داشته باشند که حاضر باشند برای آن پول پرداخت کنند و سوم اینکه اجرای آن از نظر فنی و مالی امکانپذیر باشد. وقتی این سه عامل کنار هم قرار بگیرند، یک ایده میتواند به پایه شکلگیری و راهاندازی یک کسبوکار تبدیل شود.
در ادامه، در مورد تمام استراتژیهای پیدا کردن ایده برای کسب و کار که در فهرست آوردهایم، توضیح میدهیم. پیش از شروع، پیشنهاد میکنیم با مشاهده فیلم آموزش آشنایی با مدیریت کسب و کارهای کوچک با گواهینامه از فرادرس، با اصول و ابزارهای راهاندازی کسب و کار به طور کامل آشنا شوید.
بومیسازی ایدههای موفق خارجی
یکی از رایجترین راههای ساختن یک کسب و کار موفق این است که کارآفرینان ایدههایی را که در کشورهای دیگر امتحان خود را پس دادهاند شناسایی کنند و نسخهای بومی و مناسب با شرایط بازار داخلی از آنها ارائه دهند. این روش بهویژه برای بازارهایی که هنوز از نظر فناوری یا مدلهای کسب و کاری به بلوغ کامل نرسیدهاند، بسیار کارآمد است.
نمونه شناختهشده خلق ایده به این روش در ایران، شکلگیری سرویسهای حملونقل آنلاین مانند اسنپ و تپسی است. پیش از این سرویسها در ایران، مدل مشابه آنها توسط شرکت «اوبر» (Uber) در کشورهای دیگر اجرا شده بود. اسنپ با بازطراحی و بومیسازی این ایده با توجه به شرایط و نیازهای محلی از نحوه تردد شهری گرفته تا سطح قیمتها و چالشهایی مانند کمبود تاکسی در ساعت شلوغ، آن را در ایران گسترش داد.
شناسایی مشکلات روزمره
یکی از موثرترین راههای یافتن ایدههای کاربردی این است که از مشکلاتی شروع کنید که خودتان هر روز با آنها مواجه میشوید. کافی است ابتدا برای مشکل شخصیتان راهحلی پیدا کنید و سپس آن را در مقیاس بزرگتر به یک کسب و کار تبدیل کنید.
برای این کار، پیشنهاد میشود به مدت ۲۱ روز یک دفترچه همراه داشته باشید و هر مشکل یا نارضایتی کوچک و بزرگ را که در خانه، محل کار یا زندگی روزمره تجربه میکنید، در آن یادداشت کنید. در پایان این دوره، با مرور فهرست، معمولا متوجه میشوید برخی مشکلات آنقدر تکرار شدهاند که ممکن است پایه یک ایده کسب و کاری باشند. ثبت ۲۱ روزه کمک میکند مشکلاتی را که سریع فراموش میشوند، دوباره ببینید و میزان تکرار آنها را بسنجید.
فرض کنید هر روز برای پیدا کردن جای پارک زمان زیادی صرف میکنید. ثبت این مشکل در طول چند هفته نشان میدهد که با یک نیاز واقعی و تکرارشونده مواجه هستید؛ نیازی که میتواند الهامبخش ساخت یک سرویس رزرو آنلاین جای پارک یا اپلیکیشن پیدا کردن نزدیکترین پارکینگ خالی باشد.
بررسی نقاط ضعف کسب و کارهای موجود
یکی دیگر از روشهای موثر برای یافتن ایده جدید این است که کسب و کارهای موجود را بررسی کنید و ببینید در چه حوزههایی میتوان عملکرد بهتری ارائه داد. این رویکرد در حوزه اپلیکیشنها و نرمافزارها بسیار کاربردی است، زیرا همیشه ایدههای زیادی وجود دارد اما فضا برای یک رقیب بهتر باز است.
برای انجام بهتر این کار، میتوانید از چارچوب SWOT استفاده کنید. تحلیل SWOT ابزاری است که با بررسی نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها و تهدیدها به شما کمک میکند وضعیت یک کسب و کار را شفافتر ببینید.
اگر چند شرکت پیشرو یک صنعت را با این روش تحلیل کنید و در بخش نقاط ضعف آنها الگوهای مشابهی پیدا کنید، همان نقاط میتوانند فرصت یک ایده جدید باشند.
برای مثال، هنگام بررسی اپلیکیشنهای محبوب در بازارهای اندروید یا iOS، میتوانید به دنبال اپلیکیشنهایی با تعداد نصب بالا و امتیاز پایین باشید. این موضوع نشاندهنده قوی بودن ایده اصلی و ضعیف بودن تجربه کاربری اپلیکیشن است. شما میتوانید با بررسی نظرات کاربران، نقاط ضعف آنها را شناسایی کنید و نسخهای بهینه و باکیفیتتر ارائه دهید.
برای نصب اپلیکیشن رایگان مجله فرادرس، کلیک کنید.
تمرکز بر نیاز و هدف واقعی مشتری
استراتژی بعدی برای خلق ایده کسب و کار، استفاده از چارچوب «کارهایی که باید انجام شود» (Jobs to be Done | JTBD) است. به کمک این چارچوب، میتوانید بفهمید مشتری واقعا چه کاری را میخواهد انجام دهد و محصول یا خدمت شما چگونه میتواند انجام آن کار را سادهتر، سریعتر یا بهتر کند.
در این نگاه، مهم نیست یک محصول چه ویژگیهایی دارد. مهم این است که مشتری با استفاده از آن، کدام کار را به نتیجه میرساند.
یکی از مثالهای جالب این رویکرد، حوزه اتوماسیون و حذف کارهای تکراری است. در فضای مبتنی بر تکنولوژی حال حاضر، بسیاری از افراد و کسب وکارها دنبال راههایی برای انجام خودکار وظایف وقتگیر هستند تا زمان بیشتری برای انجام کارهای مهمتر داشته باشند. هر محصولی که بتواند یک کار تکراری را سریعتر و دقیقتر انجام دهد، دقیقاً یک «کار» (Job) واقعی را حل کرده است.
شناخت حوزههایی که مردم برای آنها پول خرج میکنند
یکی از سادهترین راهها برای شناسایی یک مسئله ارزشمند و خلق ایده کسب و کار، توجه به مواردی است که مردم همین حالا برای حل آنها هزینه میکنند. هر جا افراد برای رفع یک نیاز پول میپردازند، چه انجام کار را به دیگری واگذار کنند،
چه یک راهحل موقت تهیه کنند، چه با نارضایتی و از روی اجبار هزینه کنند، نشانه وجود یک تقاضای واقعی است. معمولاً افراد برای امکانات اضافی هزینه نمیکنند؛ آنها برای رهایی از مشکلاتی که آزارشان میدهد پول خرج میکنند.
به پرداختهایی دقت کنید که مردم با اکراه اما ناگزیر انجام میدهند. این هزینههای اجباری اغلب فرصتهای ارزشمندی برای راهاندازی یک کسبوکار را نشان میدهند. برای مثال، هزینه یدککش شاید بالا باشد، اما در زمان نیاز کاملاً ضروری است.
مشاهده رفتار یک گروه خاص از مشتریان
بسیاری از ایدههای موفق از کشف یک مشکل تازه شروع نمیشوند، بلکه از مشاهده دقیق یک بازار موجود بهوجود میآیند. اگر ببینید بخش یا گروه مشخصی از کاربران با چه مشکلات یا نارضایتیهایی روبهرو هستند و راهحلهای فعلی چقدر ناکارآمدند، میتوانید محصولی بسازید یا معرفی کنید که دقیقا با نیاز و سلیقه همان مخاطبان هماهنگ باشد.
گاهی کافی است رفتار بخشی از مشتریان را در انجمنهای آنلاین، کانالها و گروههای شبکههای اجتماعی، کامنتها، نقدها و گفتگوها زیر نظر بگیرید. این فضاها منابع ارزشمندی هستند که به کمک آنها میتوانید بفهمید مردم واقعاً چه میخواهند و چه محصولاتی در بازار کم است.
هنگامی که شکاف یا ضعف مشترکی را شناسایی کردید، میتوانید با ارائه یک محصول دقیقتر، سادهتر یا باکیفیتتر وارد بازار شوید، حتی اگر ایده اصلی جدید نباشد.
آشنایی با ایده پردازی برای کسب و کار با فرادرس
بسیاری تصور میکنند ایدههای موفق تجاری صرفاً یک جرقه ناگهانیاند، در حالی که خلق ایده یک مهارت کاملاً ساختاریافته و یادگرفتنی است. با تسلط بر روشهای ایدهپردازی، ذهن شما به جای تکیه بر شانس، به راداری برای کشف نیازهای پنهان و مشکلات روزمره بازار تبدیل میشود. این مهارت به شما کمک میکند تا در هر شرایطی، فرصتهای بکر و پولساز را شناسایی کنید.
با این حال، پیدا کردن ایده تنها نقطه شروع است و اعتبارسنجی آن پیش از سرمایهگذاری، قدمی حیاتی و سرنوشتساز محسوب میشود. بزرگترین دلیل شکست استارتاپها، ساخت محصولی است که مشتریان اصلاً حاضر نیستند برای آن پولی بپردازند. بنابراین، اعتبارسنجی ایده و بررسی میزان عملی بودن آن نقش مهمی در موفقیت استارتاپها دارد.
در نهایت، برای آِشنایی با اصول راهاندازی کسب و کار، پیشنهاد میکنیم از آموزشهای فرادرس استفاده کنید:
- فیلم آموزش آشنایی با مدیریت کسب و کارهای کوچک با گواهینامه از فرادرس
- فیلم آموزش کارآفرینی و نوشتن طرح کسب و کار همراه با توضیح مبانی و مقدمات از فرادرس
- فیلم آموزش اصول و مبانی کارآفرینی با گواهینامه از فرادرس
- فیلم آموزش تکنیک اسکمپر SCAMPER برای ایده پردازی در کسب و کار با گواهینامه از فرادرس
- فیلم آموزش خلاقیت در کسب و کار از فرادرس
برای دسترسی به آموزشهای بیشتر در حوزه کسب و کار، میتوانید به صفحات زیر مراجعه کنید:
- مجموعه فیلم آموزش اصول و تکنیک های راه اندازی کسب و کار از مقدماتی تا پیشرفته از فرادرس
- مجموعه فیلم آموزش کسب و کار و استارتاپ به صورت جامع و کاربردی از فرادرس
- مجموعه فیلم آموزش تکنیک های خلاقیت به صورت جامع و کاربردی از فرادرس
پیدا کردن صنایع ناکارآمد یا مشکلدار
یکی از فرصتهای خوب برای کارآفرینان، ورود به صنایعی است که سالها بدون نوآوری ماندهاند و مشتریان از کیفیت خدمات آنها رضایت ندارند. این صنایع معمولاً بهدلیل رقابت کم یا ساختار قدیمی، تغییر چندانی نکردهاند و همین موضوع آنها را به فرصتهای مناسب برای نوآوری تبدیل میکند.
برای پیدا کردن چنین فرصتهایی، لازم است به مشکلات و نارضایتیهای رایج مشتریان توجه کرده و تجزیه و تحلیل بازار را انجام دهید. فرآیندهای پیچیده، خدمات ضعیف، قیمتگذاری نامشخص یا تجربه کاربری نامناسب ازجمله علل نارضایتی مشتریان هستند. هر کدام از این نقاط درد میتواند نقطه شروع خلق ایده یک کسب و کار باشد.
برای سالها تنها راه پیدا کردن محل اقامت، رزرو هتل یا مهمانپذیرهای سنتی بود. از نظر مشتریان، گزینهها محدود، قیمتها غیرشفاف و تجربه کاربری اغلب رضایتبخش نبود. بعد از مدتی سرویسهای رزرو اقامت آنلاین وارد بازار شدند و با امکان مقایسه قیمتها، مشاهده عکسها و نظرات کاربران و ارائه گزینههای متنوعتر مثل اقامتگاههای بومگردی یا خانههای شخصی، تحولی بزرگ در این صنعت ایجاد کردند.
توجه به تغییرات و روندهای فناوری
بسیاری از ایدههای عالی فقط به این دلیل شکست میخورند که از زمان خود جلوتر بودهاند. بنابراین، هنگام نوآوری با فناوری و پایهگذاری کسب و کارهای فناوریمحور، بهجای تمرکز صرف بر خود تکنولوژی، باید به تغییر در نحوه استفادهی مردم از آن توجه کرد.
بنابراین نکته کلیدی این است که به تغییر در نحوه استفاده مردم از تکنولوژی توجه کنید و ببینید چه فرصتهای جدیدی از دل آن ایجاد میشود.
در حال حاضر یکی از مهمترین روندهای فناوری در جهان، گسترش اینترنت موبایل 5G است. بسیاری معتقدند سرعت بسیار بالا و تأخیر بسیار کم این فناوری میتواند زمینهساز کاربردهایی شود که حتی هنوز به آنها فکر هم نشده است. احتمالاً بسیاری از کارآفرینان موفق حوزه فناوری در سالهای آینده کسانی خواهند بود که همین فرصتهای جدید را زودتر از بقیه تصور و کشف کنند.
بهبود محصولات موجود
یکی دیگر از روشهای جالب برای ساختن یک استارتاپ موفق و خلق ایده کسب و کار، این است که یک محصول یا خدمت موجود را ۱۰ برابر بهتر کنید. ۱۰ برابر سریعتر، آسانتر، کارآمدتر یا جذابتر از چیزی که امروز وجود دارد.
برای مثال، فروشگاه اینترنتی آمازون، کار خود را به عنوان یک کتابفروشی آنلاین آغاز کرد. مزیت اصلی آمازون در آن زمان این بود که تنوع کتاب در آن چندین برابر بیشتر از کتابفروشیهای سنتی بود. در نتیجه، مشتری برای پیدا کردن یک کتاب خاص دیگر لازم نبود چند مغازه را بگردد؛ کافی بود در سایت جستوجو کند و سفارش بدهد.
بعدها آمازون همین رویکرد ۱۰ برابر بهتر را در بخشهای دیگر هم اجرا کرد که در فهرست زیر به آنها اشاره کردهایم:
- ارسال سریعتر محصولات
- تنوع و مقیاس بسیار بزرگتر
- شناخت عمیقتر مشتری و پیشنهادهای دقیقتر بهجای ایمیلهای تبلیغاتی عمومی
قانون ۱۰ برابر معمولاً نیازمند منابع بیشتری است، اما اگر درست اجرا شود، مخصوصاً در صنایع قدیمی و سنتی، تاثیر آن فوقالعاده و بسیار رقابتی خواهد بود.
یکی از روشهای ایدهپردازی که در حوزه کسب و کار و بهبود محصولات کاربرد زیادی دارد، «تکنیک اسکمپر» (SCAMPER) است که با طرح چند پرسش هدفمند، به بهبود ایدهها، محصولات یا فرایندهای موجود کمک میکند.
این تکنیک بر هفت رویکرد اصلی جایگزینی، ترکیب، تطبیق، تغییر، استفادهی جدید، حذف و معکوسسازی ایدهها و محصولات موجود متمرکز است. هدف از این کار، ایجاد نگاه تازه به مسائل و رسیدن به راهحلهای نوآورانه و قابلاجرا است. برای آشنایی بیشتر با این تکنیک، پیشنهاد میکنیم مطلب زیر از مجله فرادرس را مطالعه کنید:
فعالیت در بازارهای کمتر موردتوجه
یکی از روشهای کشف ایده، بررسی کسب و کارهایی است که در گذشته شکست خوردهاند و تشخیص اینکه آیا دلیل شکست آنها، آماده نبودن بازار برای ایده بوده است یا خیر. برخی ایدهها ذاتاً خوب هستند، اما در زمان خود با محدودیتهایی مثل آمادگی نداشتن بازار یا ضعف فناوری روبهرو بودهاند.
اگر امروز شرایط تغییر کرده باشد، فناوری پیشرفتهتر شده باشد، مخاطب پذیراتر شده باشد یا رفتار مصرفکننده تغییر کرده باشد، همان ایده میتواند دوباره شانس موفقیت داشته باشد.
فضای استارتاپ و کسب و کار پر از چنین «شروعهای ناکام اولیه» است، ایدههایی که آن زمان قابلاجرا نبودند اما اکنون با توجه به تحولات جدید کاملاً عملی شدهاند. بنابراین اگر به دنبال خلق ایده برای کسب و کار هستید، ارزش دارد این موارد را بررسی کنید و ببینید کدام ایدهها امروز به مرحله بلوغ رسیدهاند و میتوان آنها را دوباره اجرا کرد. چنین رویکردی میتواند منبعی پنهان اما بسیار ارزشمند برای خلق فرصتهای جدید باشد.
نوآوری از طریق بهبود و تکرار
در بسیاری از موارد، نوآوری واقعی از دل «تکرار و بهبود» بیرون میآید، نه از اختراع چیزی کاملاً جدید. جهان پر از ایدههای خوبی است که پیشتر باعث شکلگیری کسب و کارهای موفق شدهاند. اگر همان ایدهها را بردارید و نقطهضعفشان را برطرف کنید، عملکردشان را بهتر کنید یا ویژگی تازهای به آنها اضافه کنید، میتوانید یک استارتاپ رقیب بسیار قدرتمند بسازید. این نوع نوآوری نه پرریسک است و نه نیازمند کشف چیزی ناشناخته؛ فقط نیاز به مشاهده دقیق و بهبود هوشمندانه دارد.
نمونه واضح این موضوع تسلا است. خودروهای تسلا از نظر طراحی و تجربه رانندگی تفاوت اساسی با خودروهای معمولی ندارند. آنچه تسلا را بزرگ کرد، اختراع یک ماشین عجیب و کاملاً متفاوت نبود، بلکه جایگزین کردن یک منبع سوخت قدیمی با یک منبع سوخت مدرنتر و پاکتر بود. همین تغییر هدفمند و به ظاهر ساده، صنعتی عظیم را دگرگون کرد و نشان داد که گاهی یک بهبود درست، ارزشمندتر از یک نوآوری کاملاً تازه است.
جمعبندی
در این مطلب از مجله فرادرس با استراتژیهای خلق ایده برای کسب و کار آشنا شدیم و مثالهایی را در چند مورد با هم بررسی کردیم. یکی از مهمترین درسهای کارآفرینی این است که ایدههای ساده رشد میکنند اما ایدههای پیچیده معمولاً فقط روی کاغذ میمانند.
در نهایت، به یاد داشته باشید که جهان به بهترین ایده پاداش نمیدهد، بلکه به ایدهای پاداش میدهد که واقعاً اجرا شود. ایدههای موثر معمولا ویژگیهای زیر را دارا هستند:
- یک مشکل واقعی را حل میکنند.
- بهسادگی قابل توضیح هستند.
- برای یک گروه مشخص اهمیت دارند.
- امکان آزمایش سریع دارند.
- بودجه و منابع سنگین نمیخواهند.
فراموش نکنید که ایده اول شما قرار نیست همان ایده نهایی و همیشگیتان باشد. کافی است مشکلی را هدف بگیرد که افراد واقعاً به آن نیاز دارند و حاضرند از آن استفاده کنند.
