تمییز در عربی چیست؟ – توضیح به زبان ساده + مثال و تمرین
مهمترین کاربرد تمییز در عربی رفع ابهام از کلمه یا جمله است. همانطور که معنای تمییز در لغت «جدا کردن» و «مشخص کردن» است، استفاده از آن نیز نقاط تیرهای را که مفهوم یک جمله دارد، معلوم و آشکار میکند. در این نوشته درباره تمییز، نشانهها و انواع آن مطالبی همراه با مثال میخوانیم. دانستن این نکات به ما کمک میکند تا تمییز را در جملات راحتتر و به شیوه صحیحتری شناسایی کنیم. در انتهای متن و با استفاده از تمرینهای پایانی میتوانیم میزان دریافتمان از این مطلب را بسنجیم.
- میآموزید تمییز در عربی چگونه ابهام جمله را رفع میکند.
- یاد خواهید گرفت اجزای ساختاری تمییز را در جمله تشخیص دهید.
- خواهید توانست تفاوت تمییز مفرد و تمییز نسبت را شناسایی کنید.
- نحوه شناسایی تمییز بعد از وزن، عدد و پیمانه را یاد میگیرید.
- یاد میگیرید با استفاده از حرف «مِن» تمییز مفرد را بیابید.
- تشخیص انواع تمییز را در جملات مختلف تمرین خواهید کرد.

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
تعریف تمییز در عربی
به مثال زیر توجه کنید:
هوای تهران آلوده شدهاست.
فرض کنید این جمله کلمه «جواً» را نداشت. آن وقت جمله درباره آلودگی تهران صحبت میکرد، اما دقیقا مشخص نمیشد که این آلودگی مربوط به خاک است یا آب و یا هوا. در نتیجه، با استفاده از کلمه جواً توانستهایم منظورمان را درباره آلودگی مربوط به شهر تهران مشخص کنیم.
تمییز در عربی چنین نقشی در جملات بازی میکند. یعنی به عنوان یک اسم جامد، نکره و منصوب در جملات حضور پیدا میکند تا ابهام مربوط به اسم، ترکیب اسمی یا یک عبارت قبل از خودش را برطرف کند. بر اساس نوع کاری که در جمله انجام میشود میتوانیم تمییز را به دو نوع «تمیز مفرد (الذات)» و «تمیز نسبت» تقسیمبندی کنیم. در ادامه توضیحات و مثالهای مربوط به تمییز مفرد و سپس توضیحات تمییز نسبت را میخوانید.

تمییز مفرد و انواع آن
تمییز مفرد از کلمه قبل از خودش رفع ابهام میکند. بر همین اساس میتوانیم از تمییز مفرد برای مقادیری چون «وزن، پیمانه، طول و مساحت» استفاده کنیم. علاوه بر این موارد تمییز عدد نیز در دسته تمییز مفرد قرار میگیرد که قواعد مربوط به آن را در ادامه میخوانید.
یک ذرع زمین خواهم خرید.
تمییز بعد از وزن
یک کیلو گندم خریدم.
(در این مثال، کلمه قمح (گندم) نشان میدهید که از چه چیزی به میزان یک کیلو خریداری شدهاست.)

تمییز بعد از مساحت
استفاده از کلماتی مثل «متر، کیلومتر، هکتار و...» نشان دهنده بعد و مسافت یا مساحت است. به همین خاطر استفاده از تمییز میتواند مشخص کند که دقیقا از چه چیزی به چه مقداری از این مساحت مدنظر ما است. به بیانی دیگر، کلمه منصوب بعد از معیارهای سنجش مساحت ابهام درباره آنها را رفع میکند و در نتیجه به عنوان تمییز شناخته میشود. برای درک بهتر به مثال زیر توجه کنید.
بیست هکتار زمین خریدم.
(در این مثال دو نوع تمییز داریم. با کمی دقت متوجه میشویم که «هکتار» از کلمه عشرین و «أرضاً» از کلمه هکتار رفع ابهام کردهاست.)
او دو متر پارچه خرید.
(کلمه قماش یا پارچه مشخص میکند که از چه محصولی به این مقدار خریداری شدهاست.)

تمییز بعد از پیمانه
در زبان فارسی از اصطلاح «یک لیوان آب» به کرات استفاده کردهایم. در این جمله لیوان در اصل، پیمانهای برای اندازهگیری مقدار آب است. یعنی ما با این مقدار مشخص میکنیم که چه میزان آب مدنظرمان است.
در زبان عربی نیز همین روال برقرار است. کلمات منصوبی که بعد از «کوب، کیساً، قدح و...» بیاید تمییز است و برای رفع ابهام مورد استفاده قرار گرفتهاست. برای درک بهتر به مثالهای زیر توجه کنید.
یک فنجان چای نوشیدم.
(با استفاده از تمییز شایاً میفهمیم که محتویات کوب یا فنجان چه بودهاست.)
یک کیسه جو خریدم.
(کلمه شعیراً نشان میدهد که محتویات کیسه چه بوده و درباره آن رفع ابهام میکند.)
تمییز بعد از عدد
چهار کتاب را خواندم.
سی و سه کتاب را خواندم.
(همانطور که میبینید کتاباً معدود ثلاثة و ثلاثین است و به صورت مفرد و منصوب در جمله ظاهر شدهاست.)

تمییز نسبت و انواع آن
برای فهمیدن بهتر تمییز نسبت بهتر است ابتدا به این مثال توجه کنید:
اوضاع در غرب از نظر اقتصادی بهبود یافته است.
در این جمله إقتصاداً نقش تمییز را در جمله بازی میکند. اما نمیتوانیم بگوییم که ابهامزدایی آن از «في الغرب» بوده است. چرا که این تمییز در حقیقت از جمله ماقبل خودش ابهامزدایی کردهاست. از این رو به کلماتی که ابهام جملههای قبل از خودشان را رفع کنند، تمییز نسبت میگویند.
علی عربی را خوب میخواند.
(تمییز در این جمله در حقیقت مفعولبه بوده است. در چنین حالتی جمله اینگونه نوشته میشود: یُحسنُ علیٌ قراءةَ العربیة.)
انگلیسی رایجترین زبان در جهان است.
کشور از نظر اقتصادی شکوفا شدهاست.
(در این مثال، تمییز نسبت در اصل فاعل و مرفوع بودهاست. در نتیجه میتوانیم جمله را به این شکل بازنویسی کنیم: لقد أزدهر أقتصادُ البلادِ.)

سوالات رایج درباره تمییز در عربی
در این بخش به برخی از سوالات پر تکرار مربوط به مبحث تمییز در عربی به طور خلاصه پاسخ میدهیم.
تمییز چیست؟
به کلمه جامد، نکره و منصوبی که به قصد رفع ابهام در جمله آورده میشود تمییز میگویند.
تمییز در عربی چند نوع دارد؟
بر اساس نوع رفع ابهام تمییز به دو نوع «مفرد» و «نسبت» تقسیمبندی میشود. تمییز مفرد ابهام کلمه قبل از خودش و تمییز نسبت ابهام جمله پیش از خودش را از بین میبرد.
تمرین مبحث تمییز در عربی
برای ارزیابی عملکرد خود در رابطه با «تمییز در عربی»، میتوانید از تمرینهایی که در ادامه در اختیار شما قرار گرفته است استفاده کنید. تمرین شامل ۵ سوال است و پس از پاسخ دادن به تمامی پرسشها و ظاهر شدن دکمه «دریافت نتیجه آزمون»، میتوانید نمره عملکردتان را مشاهده کنید و جوابهای درست و نادرست را نیز ببینید. پاسخ سؤالات نیز بعد از هر آزمون آمده است.
گزینه صحیح را انتخاب کنید.
تمرین و آزمون
۱. در رابطه با عدد و معدود عربی کدام گزینه صحیح نیست؟
ثلاثة طلبة
ثمانٍ و خمسون حقیبةً
واحد و تسعون طالبة
مائتا کتابٍ
۲. در عبارت زیر کدام گزینه درباره کلمه «مکانة» صحیح نیست؟
«أما بلغتَ طُموحاتک مکانةً في المجتمع؟»
تمییز غیر منقول
تمییز النسبة
منصوب جوازاً
مفعولٌ اصلاً
۳. نوع تمییز در عبارت زیر چیست؟
«بعتُ هکتاراتٍ أرضاً.»
تمییز المساحة
تمییز الوزن
تمییز العدد
تمییز منقول
۴. گزینه صحیح درباره تمییز در عبارت زیر کدام است؟
«تجمّدتِ الأرض میاهاً.»
منقول من الفاعل
منقول من المفعول
منقول من المبتدا
غیر منقول
۵. کدام گزینه درباره تمییز در این عبارت نادرست است؟
«شَرِبتُ مُلء الابریق ماءً.»
تمییز الذات
منقول عن المفعول
جائز النصب
تمییز شبه المقدار
جمعبندی
تمییز در عربی کلمهای جامد، نکره و منصوب است که ابهام را درباره یک کلمه یا یک عبارت از بین میبرد. دو نوع تمییز داریم. تمییز نسبت و تمییز بالذات که هر یک از آنها را در این نوشته با مثال و نکات مهم مربوط به آنها بررسی کردیم. فهمیدیم که هرگاه یک تمییز منقول از کلمه دیگری در جمله باشد به آن تمییز منقول میگویند. این نوع تمییز معمولا منقول از فاعل، مفعولبه، نائب فاعل و مبتدا است. همچنین کلمه منصوبی که بعد از عدد، وزن، مساحت و سایر واحدهای اندازهگیری میآید به عنوان تمییز در جملات شناخته میشود.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید














سلام.
خیلی متشکرم از بلاگ فرادرس؛خدا خیرتون بده.
همیشه پاسخگوی سوالات درسیم بودین از دبیرستان تا حالا که دانشجوی ادبیات عربم.
سپاس از شما.