نقشه ازبیلت، نقشه‌ای است که وضعیت فعلی پروژه را همان‌گونه که هست به نمایش می‌گذارد. این نقشه، امکان مقایسه نتیجه فعالیت‌های اتمام یافته با طرح‌ها و نقشه‌های نهایی را فراهم می‌کند. نقشه‌های ازبیلت، در کاربرد گسترده‌ای در پروژه‌های عمرانی، معدنی دارند. پیشبرد پروژه‌های جدید یا برنامه‌ریزی برای نوسازی و نگهداری پروژه‌های موجود، بر اساس اطلاعات نقشه ازبیلت نهایی انجام می‌گیرد. در این مقاله، قصد داریم مفاهیم مربوط به نقشه ازبیلت معرفی کنیم و نکات مربوط به نحوه ترسیم این نقشه‌های پرکاربرد را آموزش دهیم.

فهرست مطالب این نوشته

نقشه های ساختمانی چه هستند ؟

نقشه‌های مختلفی در طراحی و اجرای ساختمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. تهیه هر یک از این نقشه‌ها، از اهمیت بالایی برای اجرای صحیح فعالیت‌ها در فازهای مختلف برخوردار است. «نقشه‌های ساختمانی» (Construction Drawings)، علاوه بر فراهم کردن جزئیات فنی، برای گرفتن مجوز از دستگاه مشاور و کارفرما نیز ضروری هستند. این نقشه‌ها، به عنوان معیار تعیین فازهای پروژه و مطابقت فعالیت‌ها با دستورالعمل‌ها در نظر گرفته می‌شود.

پلان کف سازی
نمونه‌ای از یک پلان کف‌سازی (برای مشاهده تصویر پلان کف‌سازی در ابعاد بزرگ‌تر + اینجا کلیک کنید.)

نکته: استفاده از نقشه‌های ازبیلت، به پروژه‌های ساختمانی محدود نمی‌شود. این نقشه‌ها، در بسیاری از پروژه‌های عمرانی و معدنی کاربرد دارند. با این وجود، مفاهیم و اصول ترسیم نقشه‌های ازبیلت در حوزه‌های مختلف، تقریبا یکسان هستند. در این مقاله، به تعریف ازبیلت در پروژه‌های ساختمانی خواهیم پرداخت.

انواع نقشه های ساختمانی چه هستند ؟

تقسیم‌بندی نقشه‌های ساختمانی، معمولا با توجه به کاربرد آن‌ها و فازهای پروژه انجام می‌گیرد. تمام نقشه‌های ساختمانی، به گروه‌های زیر تقسیم می‌شوند:

  • نقشه‌های معماری
  • نقشه‌های سازه‌ای
  • نقشه‌های تاسیسات مکانیکی (تاسیسات بهداشتی، تهویه مطبوع، اطفا حریق)
  • نقشه‌های تاسیسات الکتریکی
  • نقشه‌های متفرقه

هر کدام از گروه‌های بالا، دارای چندین زیرمجموعه هستند. پلان موقعیت، پلان کف‌سازی، برش مقطع، پلان جانبی (ارتفاعی)، پلان محوطه‌سازی، پلان نازک‌کاری، پلان اجرایی، پلان‌های مقطع، راهنمای نقشه‌ها، پلان خاکبرداری، نقشه ازبیلت، پلان اجرای تاسیسات، پلان ستون‌گذاری، پلان تیرریزی، پلان قالب‌بندی، نقشه‌های مهندسی، نقشه‌های طراحی، پلان فونداسیون، پلان لوله‌کشی، دیتیل‌های اجرایی، نقشه‌های پرسپکتیو، نقشه‌های تولید، نقشه‌های مقیاس‌دار، نقشه‌های کارگاهی، پلان‌های محیطی، نقشه‌های ارائه و غیره، از جمله نقشه‌های مورد استفاده در پروژه‌های ساختمانی هستند.

نقشه ازبیلت چیست؟

پروژه‌های ساختمانی، همیشه مطابق با نقشه‌های تهیه شده پیش نمی‌روند و در حین اجرای پروژه، امکان برخورد با موانع و مشکلات مختلف وجود دارد. این موانع، مجری پروژه را وادار به فاصله گرفتن از موارد ذکر شده در نقشه‌های اصلی می‌کند. تغییرات اعمال شده بر روی طرح‌ها و نقشه‌های اصلی، نیاز به مستندسازی و ارسال به دستگاه‌های مشاور و کارفرما دارند. به این منظور، برای مقایسه نحوه پیشرفت پروژه و مطابقت آن با نقشه‌های اصلی، نقشه‌هایی از وضعیت فعلی ساختمان تهیه می‌شوند. به این نقشه‌ها، «نقشه ازبیلت» (As-Built Drawing) می‌گویند.

نقشه ازبیلت کف
نمونه‌ای از یک نقشه ازبیلت کف (برای مشاهده تصویر ازبیلت کف در ابعاد بزرگ‌تر + اینجا کلیک کنید.)

تمام اصطلاحات و تغییرات جزئی تا کلی اعمال شده بر روی نقشه‌های اصلی، در نقشه‌های ازبیلت لحاظ می‌شوند. این نقشه‌ها، یک تصویر دقیق از وضعیت فعلی پروژه را به نمایش می‌گذارند. فرآیند ترسیم نقشه‌های ازبیلت، معمولا پس از تکمیل فاز اولیه ساخت و ساز کلید می‌خورد.

نام دیگر نقشه ازبیلت چیست ؟

نقشه‌های ازبیلت، به صورت مختصر و با عنوان ازبیلت نیز شناخته می‌شوند. برخی به اشتباه، ازبیلت را «ازبیلد» (As-Build) تلفظ می‌کنند. عبارت «ازبیلت» (As-Built)، به وضعیت فعلی پروژه و همان‌طوری که اجرا شده اشاره دارد. معادل فارسی نقشه ازبیلت با عنوان «نقشه چون-ساخت» شناخته می‌شود.

تهیه نقشه ازبیلت وظیفه کیست ؟

تهیه نقشه‌های ازبیلت، وظیفه پیمانکار و مجری پروژه است. البته در فرآیند تهیه این نقشه‌ها، پرسنل اجرایی و در فرآیند تایید آن‌ها، مهندسان مشاور نیز دخیل هستند. در اغلب پروژه‌ها، تیم نقشه‌برداری پیمانکار، وظیفه برداشت جزئیات ساختمان و ترسیم نقشه ازبیلت آن را بر عهده دارد.

چه چیزی در نقشه ازبیلت آورده می شود‌ ؟

یک ازبیلت کامل و کاربردی، تمام تغییرات المان‌های اصلی ساختمان را دربرمی‌گیرد. از المان‌هایی که آوردن تغییرات آن‌ها در نقشه‌های ازبیلت ضروری است، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • موقعیت‌های مکانی: تمام تغییرات مربوط به جابجایی محل قرارگیری درها، پنجره‌ها، لوله‌ها، نجاری‌ها و دیگر مشصخه‌های اصلی ساختمان
  • مصالح: ثبت تمام مصالح مغایر با موارد ذکر شده در نقشه‌های اصلی
  • ابعاد: یادداشت تمام اندازه‌های تغییر یافته برای تمام المان‌های ساختمان
  • نصب: فهرست کردن تجهیزات نصبی نظیر سیستم تهویه، وسایل الکترونیکی یا پنجره‌ها
  • عضوهای سازه‌ای و غیرسازه‌ای: به‌روزرسانی مشخصات المان‌های سازه‌ای و غیرسازه‌ای نظیر ستون‌ها، تیرها، نرده‌ها و غیره

اطلاعات قابل ذکر در نقشه ازبیلت، به موارد بالا محدود نمی‌شود. مستندات تکمیلی (تاریخ‌ها، برچسب‌ها، کارهای اضافی)، یادداشت‌های راهنما و تصاویری نظیر عکس‌های دستی یا ماهواره‌ای نیز می‌توانند در نقشه‌های ازبیلت قرار گیرند.

تغییرات قابل ذکر در نقشه ازبیلت
ابعاد، مصالح، موقعیت‌ها، عضوها و تجهیزات، از المان‌های اصلی در ترسیم نقشه‌های ازبیلت به شمار می‌روند.

کاربرد نقشه ازبیلت چیست ؟

پلان‌های جزئیات ساختمان، نقش بسیار مهمی در پیشبرد و موفقیت پروژه دارند. محدودیت‌های مربوط به مصالح، موقعیت مکانی، مجوزهای دولتی و غیره، پیمانکاران را مجبور به اعمال تغییرات بر روی نحوه اجرای پروژه می‌کنند. کاربرد اصلی نقشه ازبیلت، ثبت این تغییرات و نمایش دقیق وضعیت فعلی جزئیات ساختمان است. این اطلاعات، در پروژه‌های بزرگ و تجاری، بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. نقشه‌های ازبیلت، برای پروژه‌های ساختمانی جدید، بازسازی و نگهداری کاربرد دارند.

کاربرد نقشه ازبیلت در پروژه های جدید ساختمانی

هنگام اجرای یک ساختمانی با طرح‌ها و نقشه‌های از پیش تهیه شده، پیمانکاران، با چالش‌های متعددی رو به رو می‌شود. به این ترتیب، باید پلان‌ها را با وضعیت موجود مطابقت داد. در بهترین حالت، نقشه‌های ازبیلت، در حین انجام پروژه و با اتمام هر فعالیت تهیه می‌شوند. با این رویکرد، نقشه دقیقی از وضعیت فعلی ساختمان در حین اجرا و تکمیل آن به دست می‌آید.

کاربرد نقشه ازبیلت در پروژه های بازسازی ساختمان

یکی از نکات مهم در اجرای اصولی پروژه‌های بازسازی، داشتن درک صحیح و کامل از وضعیت فعلی ساختمان است. به این منظور، پیمانکاران، پیش از شروع بازسازی، نیاز به رجوع به آخرین نقشه ازبیلت ساختمان دارند. این نقشه‌ها، به ایمنی و بهره‌وری بیشتر عملیات بازسازی کمک می‌کنند. پس از تکمیل بازسازی یا اتمام هر یک از مراحل آن، تغییرات اعمال شده، در نقشه ازبیلت جدید به‌روزرسانی می‌شوند.

مدل سه بعدی ساختمان

کاربرد نقشه ازبیلت در نگهداری ساختمان

بسیاری از ساختمان‌ها، در طول عمر کاربری خود، نیاز به اصطلاح و بهبود خواهند داشت. وظیفه اعمال این‌گونه تغییرات، برعهده تیم تعمیر و نگهداری ساختمان است. افراد این تیم، با استفاده از نقشه‌های ازبیلت، جزئیات وضعیت کنونی ساختمان را مورد ارزیابی قرار می‌دهند. سپس، تعمیرات و اصطلاحات مورد نظر را اعمال می‌کنند. در نهایت، به‌روزرسانی نقشه ازبیلت، با توجه به وضعیت ساختمان پس از اتمام نگهداری صورت می‌گیرد. به‌روزرسانی ازبیلت، اهمیت بالایی برای اجرای درست برنامه‌های آتی ساختمان دارد. از این‌رو، هر تغییر جزئی یا کلی، باید در نسخه جدید این نقشه آورده شود.

انواع نقشه ازبیلت چه هستند ؟

در بخش‌های قبلی، تغییرات قابل اشاره در نقشه‌های ازبیلت و کاربردهای این نقشه‌ها را مرور کردیم. نقشه‌های ازبیلت، انواع مختلفی دارند. این نقشه‌ها، بر اساس کاربرد، به انواع زیر تقسیم می‌شوند:

  • نقشه ازبیلت معماری
  • نقشه ازبیلت تاسیسات مکانیکی
  • نقشه ازبیلت تاسیسات الکتریکی

از ابتدایی‌ترین و مهم‌ترین نقشه‌های مورد نیاز برای شروع پروژه‌های ساختمانی، پلان کف‌سازی است. به منظور ترسیم باقی نقشه‌های ساختمان، قبل از هر چیزی باید پلان کف را با دقت بالا طراحی کرد. جزئیات این نقشه، به طور مستقیم بر روی نقشه‌های بعدی تاثیر می‌گذارد. دیوارهای خارجی، دیوارهای داخلی، پنجره‌ها، درها و المان‌های سازه‌ای قابل مشاهده نظیر ستون‌ها و پله‌ها، از مواردی مهمی هستند که در پلان کف نمایش داده می‌شوند. از این‌رو، تهیه نقشه ازبیلت کف، برای اطمینان از اجرای صحیح مراحل بعدی پروژه، ضروری است.

ازبیلت برق
نمونه‌ای از نقشه ازبیلت تاسیسات مکانیکی (برای مشاهده تصویر نقشه ازبیلت تاسیسات مکانیکی در ابعاد بزرگ‌تر + اینجا کلیک کنید.)

از دیگر نقشه‌های ازبیلت مهم، می‌توان به نقشه ازبیلت برق ساختمان یا تاسیسات الکتریکی اشاره کرد. این نقشه‌ها، تمام تجهیزات، قطعات و اتصالات مربوط به تاسیسات الکتریکی را نمایش می‌دهند. در بسیاری از پروژه‌ها، ازبیلت برق ساختمان و همچنین ازبیلت تاسیسات مکانیکی از پیمانکاران خواسته می‌شود. این نقشه‌ها، اهمیت بالایی در فازهای بعدی پروژه‌های در حال اجرا یا بازسازی و نگهداری پروژه‌های اتمام‌یافته دارند.

نحوه ترسیم نقشه ازبیلت چگونه است ؟

به منظور ترسیم نقشه‌های ازبیلت باکیفیت، دقیق و کاربردی، آشنایی با افراد مسئول و فرآیندهای موجود الزامی است. توجه داشته باشید که امروزه نقشه ازبیلت، با استفاده از نرم‌افزارهای طراحی به کمک کامپیوتر (CAD) رسم می‌شود. این نرم‌افزارها، دقت ترسیم را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهند.

همان‌طور که در بخش‌های قبل اشاره کردیم، پیمانکاران، وظیفه ترسیم نقشه ازبیلت را برعهده دارند؛ چراکه آن‌ها به طور مستمر در کارگاه حضور دارند و می‌توانند به محض انحراف از پلان، تغییرات ایجاد شده را در نقشه ازبیلت به‌روزرسانی کنند. البته گاهی اوقات، مهندسان معمار نیز هنگام نظارت بر روی فعالیت‌ها، درگیر فرآیند ترسیم ازبیلت می‌شوند. به منظور ترسیم نقشه ازبیلت، فرآیندهای زیر را به خاطر بسپارید:

  • کدگذاری رنگی: در نقشه‌های ازبیلت، یک لجند استاندارد رنگی قرار داده می‌شود. رنگ قرمز، به معنای المان‌های حذف شده و رنگ سبز، به معنای المان‌های اضافه شده است. از رنگ آبی نیز به منظور نمایش اطلاعات خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد.
  • مقیاس: تمامی تغییرات صورت گرفته، باید هم‌مقیاس و متناسب با طرح‌های اصلی در نقشه‌های ازبیلت آورده شوند.
  • تاریخ: هر گونه به‌روزرسانی‌ صورت گرفته بر روی نقشه‌های ازبیلت، باید دارای تاریخ باشد.
  • موانع: تمام موانع موجود در طی مسیر اجرای پروژه، از جمله عوامل زیست‌محیطی، نهادهای دولتی و هر مانع دیگری، باید در نقشه‌های ازبیلت ذکر شوند.
  • مشخصه‌های فیزیکی: هنگام اجرای ساختمان توسط ماشین‌آلات عمرانی، باید توجه ویژه‌ای به ذکر تغییرات اعمال شده بر روی ارتفاع‌ها، تسطیح و دیگر مشخصه‌های فیزیکی زمین داشت.
  • تاسیسات زیرزمینی: موقعیت دقیق تاسیسات زیرزمینی نصب شده در حین اجرای ساختمان، باید در نقشه‌های ازبیلت آورده شود.
کدهای رنگی نقشه ازبیلت
نمایش کدهای رنگی نقشه‌های ازبیلت

همان‌طور که اشاره کردیم، مقیاس نقشه ازبیلت، باید با مقیاس نقشه اصلی مطابقت داشته باشد. بنابراین، پیش از شروع ترسیم ازبیلت، این نکته را در نظر بگیرید. در حین ترسیم، از نوشتن کلماتی مانند «برابر با»، «مشابه با» و غیره خودداری کنید. تمام اطلاعات قابل ارائه در ازبیلت، باید به صورت واضح و دقیق بیان شوند. مقادیر و جزئیات تغییریافته را به هیچ عنوان از روی نقشه اصلی حذف نکنید. در عوض، بر روی این مقادیر و جزئیات، یک خط یا ضربدر بکشید. به این ترتیب، با نگاه کردن به نقشه ازبیلت می‌توان بخش‌های اصلاحی را به سرعت تشخیص داد.

اگر امکان نوشتن مقادیر و جزئیات جدید در محدوده داخلی نقشه وجود نداشت، از حاشیه نقشه برای درج اطلاعات جدید استفاده کنید. نوشتن جزئیات دقیق تغییرات یا اطلاعات اضافی از جمله ساخت قطعات، برپایی المان‌ها، نصب تجهیزات، موقعیت‌ها، اندازه‌گیری‌ها، مصالح، ابعاد و غیره ضروری است. تمام اطلاعات ضروری باید بر اساس سیستم طراحی شده توسط پیمانکار ارائه شوند.

ذکر تغییرات مربوط به تسطیح زمین و اطلاعات مرتبط به آن نظیر خاکبرداری، لوله‌کشی و غیره الزامی است. در صورت مواجهه با موانع یا مشکلات غیرمنتظره، باید آن‌ها را در نقشه ازبیلت مستند کنید. هنگام ترسیم نقشه ازبیلت، تمام شیت‌ها باید تاریخ‌گذاری شوند؛ حتی اگر هیچ تغییری بر روی آن‌ها اعمال نشده باشد. بنابراین، نقشه‌های ازبیلت، فقط شیت‌های تغییریافته را دربرنمی‌گیرند.

صفحات الحاقی شامل ترسیمات اصلاحی، باید توسط شخص اعمال‌کننده یا ناظر اصطلاحات، امضا شوند. در صورت اضافه شدن شیت جدید به نقشه‌ها، ابعاد، مقیاس و لجند شیت جدید، باید با شیت جایگزین شده یا شیت مرجع مطابقت داشته باشد. برخی از تغییرات در حین بازرسی نهایی پروژه ظاهر می‌شوند. آوردن این تغییرات در نقشه‌های ازبیلت، الزامی است.

ترسیم نقشه ازبیلت با رنگ‌های مختلف، خواندن آن را ساده‌تر می‌کند. در صورت امکان، از کدهای رنگی استاندارد (قرمز برای المان‌های حذف شده، سبز برای المان‌های اضافه شده و آبی برای اطلاعات خاص) استفاده کنید. فعالیت‌های انجام شده را به مستندات دیگر یا کد سفارش/تغییرات ارجاع ندهید. در عوض، به طور دقیق به آن فعالیت‌ها اشاره کنید. با این کار، هر نقشه و شیت، به طور مجزا نیز قابل استفاده بوده و نیازی به آماده کردن مستندات اضافی برای درک آن وجود نخواهد داشت.

توضیحات قابل ارائه برای توصیف تغییرات را به طور کامل بیان کرده و از به کارگیری عبارت‌های مخفف خودداری کنید. در صورت ترسیم دستی نقشه‌های ازبیلت، عبارت‌ها را به صورت خوانا بنویسید. از درج یادداشت‌های اصلاحی برای نماهای متاثر از تغییرات، یادداشت‌های عمومی، یادداشت‌های خاص، مقاطع و زمانبندی‌ها اطمینان حاصل کنید. به کارگیری یک قالب یا استاندارد ثابت برای یادداشت‌نویسی‌ها، خوانایی نقشه‌های ازبیلت را بهبود می‌بخشد.

نقشه ازبیلت رسم شده در نرم افزار
نمونه‌ای از نقشه ازبیلت رسم شده توسط نرم‌افزارهای نقشه‌کشی

تمام نقشه‌های کارگاهی ضروری را به عنوان پیوست به نقشه‌های ازبیلت ضمیمه کنید و صفحات مربوطه را به پیوست‌ها ارجاع دهید. آخرین شیت‌های اصلاح شده یا اضافه شده را در فهرست شیت‌‌های پروژه به‌روزرسانی کنید. هنگام یادداشت‌گذاری در مورد تاسیسات زیرزمینی، جزئیات را در نظر داشته باشید. به عنوان مثال، موقعیت، عمق و مصالح مورد استفاده برای این تاسیسات را به طور دقیق در نقشه ازبیلت بیاورید.

پس از اتمام فرآیند ترسیم و اعمال تغییرات، عنوان شیت‌ها را به «نقشه ازبیلت» تغییر دهید. در هر شیت، نام پیمانکار، تاریخ تهیه نقشه و دیگر اطلاعات مرتبط را نیز ذکر کنید. در صورت اعمال تغییرات بر روی نقشه ازبیلت، عنوان آن را به «نقشه ازبیلت اصلاحی» یا عناوین مرتبط دیگر تغییر دهید. در انتها، نقشه‌های ازبیلت را در قالب فایل‌های PDF مستندسازی کنید.

نرم افزارهای ترسیم نقشه ازبیلت چه هستند ؟

امروزه، بسیاری از نقشه‌های ساختمانی در پروژه‌های کوچک تا بزرگ، توسط نرم‌افزارهای طراحی به کمک کامپیوتر ترسیم می‌شوند. به عنوان مثال، اتوکد، یکی از بهترین و محبوب‌ترین نرم‌افزارهای مورد استفاده در ترسیم نقشه‌های ساختمانی است.

نقشه های ساختمان در اتوکد
نمونه‌ای پلان‌های دید از بالا و رو به روی ساختمان ترسیم شده در AutoCAD (برای مشاهده تصویر در ابعاد اصلی + اینجا کلیک کنید)

قابلیت‌های نرم‌افزار اتوکد، امکان ترسیم نقشه ازبیلت را فراهم می‌کنند. اگر قصد تهیه نقشه‌های ازبیلت توسط کامپیوتر را دارید، این نرم‌افزار یکی از اولین ابزارهایی است که با آن مواجه می‌شوید.

نرم‌افزار رویت نیز از دیگر ابزارهای کاربردی در زمینه مدلسازی اطلاعات ساختمان است. این نرم‌افزار، اغلب توسط معماران مورد استفاده قرار می‌گیرد. ترسیم نقشه‌های دوبعدی، طراحی سه‌بعدی، مستندسازی و تصویرسازی، از قابلیت‌های کاربردی رویت هستند.

از دیگر نرم‌افزارهای قابل استفاده برای تهیه نقشه ازبیلت، می‌توان به آرشیکد اشاره کرد. این نرم‌افزار تخصصی حوزه معماری، در مدلسازی اطلاعات ساختمان، تهیه نقشه‌های فنی، تصویرسازی و دیگر فعالیت‌های مرتبط با طراحی ساختمان‌ها کاربرد دارد.

نرم‌افزارهای زیادی، ابزارهای مورد نیاز برای تهیه نقشه‌های ساختمانی را در اختیار مهندسان قرار می‌دهند. شما با توجه به میزان آشنایی و تسلط خود بر روی این نرم‌افزارها می‌توانید از قابلیت‌های آن‌ها برای ترسیم نقشه ازبیلت استفاده کنید. برخی از نرم‌افزارهای تخصصی در زمینه ترسیم ازبیلت عبارت هستند:

  • Bluebeam Revu
  • OnePlace
  • Fieldwire
  • PlanGrid Build
  • Procore

نکات تکمیلی در مورد نقشه های ازبیلت

با وجود مزیت‌ها و کاربردهای نقشه‌های ازبیلت، نحوه تهیه آن‌ها نیاز به نظارت کافی دارد. مطالعات صورت گرفته بر روی پروژه‌های مختلف، نشان می‌دهند که در بسیاری از موارد، پیمانکاران، نقشه‌های ازبیلت را با دقت کافی تهیه نمی‌کنند. این مشکل، معمولا در صورت ترسیم نقشه ازبیلت پس از اتمام پروژه پیش می‌آید. به علاوه، برخی از پیمانکاران، استاندارد مشخصی را برای ترسیم ازبیلت اتخاذ نمی‌کنند.

ترسیم نقشه ازبیلت پس از اتمام پروژه

برخی از پیمانکاران، ترسیم نقشه‌های ازبیلت را به پس از اتمام پروژه موکول می‌کنند. در پروژه‌های طولانی (پروژه‌های چند ماهه تا چند ساله)، هر چقدر از زمان اجرای پروژه بگذرد، جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز و به خاطر آوردن جزئیات ضروری، دشوار می‌شود. از این‌رو، بهترین رویکرد، تهیه نقشه‌های ازبیلت در سریع‌ترین زمان ممکن و با همکاری نیروهای واحدهای مرتبط است.

تفسیر نقشه های ازبیلت

نقشه‌های ازبیلت، تغییر اعمال شده به پلان‌های اولیه را نمایش می‌دهند. نحوه ترسیم این نقشه‌ها، از پروژه‌ای به پروژه‌ی دیگر تغییر می‌کند. پیمانکاران نیز، استانداردهای مختص به خود را برای تهیه نقشه‌های ازبیلت دارند. به عنوان مثال، برخی از پیمانکاران، رسم نقشه‌های خود را به همراه نوشتن یادداشت‌های راهنما انجام می‌دهند. برخی دیگر، به ترسیم نقشه بدون راهنما بسنده می‌کنند. در این حالت، درک تغییرات اعمال شده بر نقشه‌های اولیه، برای افرادی که با جزئیات پروژه درگیر نبوده‌اند، دشوار و سردرگم‌کننده می‌شود. بنابراین، بهتر است تا حد ممکن، نقشه‌های ازبیلت، به همراه راهنمای دقیق و توضیحات جامع تهیه شوند.

نقشه ازبیلت در شرایط عمومی پیمان

مطابق با ماده 22 شرایط عمومی پیمان (ترتیب گردش مدارک، نقشه‌ها و ابلاغ دستور کارها)، بند (ه)، پیمانکار باید نقشه‌های چون ساخت (نقشه‌های ازبیلت) را به تدریج و طبق نظر مهندس مشاور در سه نسخه که یک نسخه آن قابل تکثیر باشد تهیه کند و برای بررسی و تایید، به مهندس مشاور بدهد. مطابق با بند (ح) ماده 22 شرایط عمومی پیمان، تحویل این نقشه‌ها باید پیش از تحویل موقت کار طبق ماده 39 انجام گیرد. مهندس مشاور نیز باید یک نسخه از نقشه‌های چون ساخت تائید شده را در اختیار پیمانکار قرار دهد.

سوالات متداول در رابطه با نقشه ازبیلت

در این بخش، به برخی از پرتکرارترین سوالات در رابطه با نقشه‌های ازبیلت به طور خلاصه پاسخ می‌دهیم.

نقشه ازبیلت یعنی چه ؟

نقشه ازبیلت، یعنی نقشه‌ای که وضعیت فعلی پروژه به همراه تغییرات اعمال شده بر روی نقشه‌های قبلی در آن نمایش داده شده باشد.

نقشه چون ساخت چیست ؟

به تمامی نقشه‌های تهیه شده از ابتدای پروژه، از جمله نقشه‌های تغییر یافته یا نهایی شده، نقشه چون ساخت می‌گویند.

نقشه ازبیلت چه کاربردی دارد ؟

نقشه‌های ازبیلت، به عنوان نقشه مرجع برای انجام فعالیت‌های مربوط به فازهای بعدی پروژه‌های در حال اجرا یا بازسازی و نگهداری پروژه‌های اتمام یافته کاربرد دارد.

چه تغییراتی در نقشه ازبیلت آورده می شود ؟

تغییر ابعاد، مصالح، موقعیت‌ها، عضوها و تجهیزات، از جمله موارد مهمی هستند که در نقشه‌های ازبیلت ساختمان آورده می‌شوند.

نقشه ازبیلت چه چیزی را نمایش می دهد ؟

نقشه‌های ازبیلت، تاریخچه تمام تغییرات اعمال شده بر روی پروژه را به نمایش می‌گذارند. این تاریخچه، برای اعمال تغییرات جدید در حین ساخت، نوسازی و یا نگهداری ساختمان کاربرد دارد.

تهیه کننده نقشه ازبیلت کیست ؟

مجری ذی‌صلاح (پیمانکار)، تهیه‌کننده نقشه‌های ازبیلت است.

آیا ترسیم نقشه ازبیلت برای پایان کار الزامی است ؟

بله. عدم تهیه نقشه‌های ازبیلت و تایید آن‌ها توسط مراجع ذی‌صلاح، پایان کار پروژه را به تعویق می‌اندازد.

چه کسی نقشه ازبیلت را تایید می کند ؟

نقشه‌های ازبیلت توسط طراح و ناظر مربوطه تایید یا رد می‌شود.

نقشه ازبیلت در چه رشته هایی مورد استفاده قرار می گیرد ؟

نقشه‌های ازبیلت، در پروژه‌های عمرانی و رشته‌های مرتبط با آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. مهندسان عمران، معماری، مکانیک، برق و دیگر رشته‌های مرتبط با ساختمان‌سازی، شهرسازی، معدنکاری و غیره، با این نقشه‌ها سر و کار دارند.

تفاوت نقشه کارگاهی و نقشه ازبیلت چیست ؟

نقشه‌های کارگاهی، طرح‌های ارائه شده قبل از شروع پروژه و فعالیت‌ها هستند. امکان تغییر این نقشه در فازهای اولیه و حین اجرای پروژه وجود دارد. نقشه‌های ازبیلت، پس از تکمیل پروژه یا فعالیت‌ها تهیه می‌شوند. بنابراین، امکان اعمال تغییر بر روی آن‌ها (مگر در صورت بازسازی و نگهداری سازه) وجود ندارد.

هزینه ترسیم نقشه ازبیلت چقدر است ؟

هزینه ترسیم نقشه‌های ازبیلت، به عوامل مختلفی نظیر ابعاد سازه، نوع سازه، پیچیدگی تجهیزات/تاسیسات نصب شده، تعداد نقشه‌های خروجی و سطح جزئیات مورد نظر کارفرما بستگی دارد. بنابراین، هزینه ثابتی را نمی‌توان برای این کار در نظر گرفت.

کدام بند از شرایط عمومی پیمان به نقشه ازبیلت اختصاص دارد ؟

بند ه ماده 22 شرایط عمومی پیمان، به موضوع نقشه‌های ازبیلت اشاره دارد.

اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آموزش‌ها و مطالب زیر نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

بر اساس رای ۱۲ نفر
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
شما قبلا رای داده‌اید!
اگر بازخوردی درباره این مطلب دارید یا پرسشی دارید که بدون پاسخ مانده است، آن را از طریق بخش نظرات مطرح کنید.

«حسین زبرجدی دانا»، کارشناس ارشد مهندسی استخراج معدن است. فعالیت‌های علمی او در زمینه تحلیل عددی سازه‌های مهندسی بوده و در حال حاضر آموزش‌های مهندسی عمران، معدن و ژئوتکنیک مجله فرادرس را می‌نویسد.