در سرزمین تکنولوژی‌ها و استارت‌­آپ­‌ها، «مدیریت محصول» (Product Management) یکی از پر تقاضاترین و پردرآمدترین مشاغل است و اگر راستش را بخواهید پر از چالش، سرگرمی و تجارب جدید هم هست.  بر خلاف بسیاری مشاغل، برای رسیدن به این شغل تحصیلات آکادمیک خاصی وجود ندارد و شما نمی‌­توانید حتی مدرکی برای آن دریافت کنید؛ بدتر آنکه منابع زیادی هم در دسترس نیست که بتوانیم دقیق و سرراست مهارت‌های مورد نیاز این شغل را یاد بگیریم. گویا غیر از اینکه ناگهان به میان فضای کاری پرتاب شویم، از شرکت‌­های کوچک­تر شروع کنیم و به تدریج بیاموزیم، راهی نیست. شاید بد نباشد اشاره کنیم که افرادی مانند بیل گیتس، استیو جابز، لری پیج، پیر امیدیار و بسیاری دیگر از بنیان­‌گذاران غول‌­های فناوری دنیای امروز، اگرچه نه در عنوان که البته در عمل، در ابتدا وظایف یک مدیر محصول را انجام می­‌داده‌­اند و بنابراین خوشحال و امیدوار باشید: افق­‌های گسترده‌­ای پیش روی شما به عنوان یک مدیر محصول وجود دارد.

در این سری از نوشته‌­ها قصد داریم شما را با جنبه­‌های بیشتری از این نقش کلیدی آشنا کرده و در مورد اشکال مختلف مدیریت محصول، توانمندی‌­های مورد نیاز، روش­‌های ورود به این شغل و آمادگی برای مصاحبه‌­های شغلی صحبت کنیم.

مدیر محصول

یک مدیر محصول استارت‌آپی کیست و چه کارهایی انجام می‌دهد؟

تصور غالب اینست که برای به دست آوردن این عنوان شغلی، داشتن مهارت‌­های مدیریتی کافی‌ است و یک مدرک دانشگاهی همچون MBA امتیاز عالی محسوب می­‌شود. بدتر از آن عده زیادی تصور می‌­کنند که یک مدیر محصول تنها برای چرخیدن در شرکت و رهبری طراحان و توسعه‌­دهندگان حقوق دریافت می­‌کند. خوشبختانه واقعیت ازین تصورات، فرسنگ‌­ها فاصله دارد. لازم است بدانید که برای یک مدیر محصول شدن در شرکت‌­های فناوری و یا استارت‌­اپ‌­ها، در درجه اول نیاز است که دارای پیش زمینه­‌هایی در حوزه‌­های طراحی، بازاریابی فنی و به ویژه برنامه‌­نویسی باشید و  تنها حضور عنوان «مدیریت» در مدرک دانشگاهی شما، برای کسب این فرصت شغلی امتیاز چندانی محسوب نمی‌­شود. چیزی که این شغل را چالشی‌­تر می­‌کند این نکته است که از شرکتی تا شرکت دیگر و از صنعتی تا صنعت دیگر، داشتن توانمندی‌­های متفاوتی مورد نیاز است.

تا اینجا آموختیم که یک مدیر محصول، در حقیقت مدیر مهندسان، طراحان و هیچ کس دیگری نیست. پس دقیقا یک «مدیر محصول» چه کسی به حساب می‌آید؟

به طور خلاصه یک مدیر محصول، مسئول نهایی موفقیت محصول تولید شده است. منظور از محصول در اینجا یک محصول کامل، مانند یک اپلیکیشن و یا مجموعه­‌ای از محصولات مختلف و یا حتی بخشی از یک محصول نهایی در شرکت­‌های بزرگ مانند افزودن یک قابلیت جدید در وب سایت، است.

محصولات

مدیریت محصول، شغل بزرگی است و بنابراین مدیر محصول باید مجموعه بزرگی از کارهای مختلف انجام دهد؛ تحقیقات کاربری، تهیه نقشه راه، تحلیل داده‌ها، تعیین استراتژی، مدیریت محصولات و مدیریت ذینفعان تنها بخش کوچکی از کارهایی است که یک وی باید در میان کارهای روزانه‌­اش انجام بدهد.

برای هر محصول جدید، این سوالات کلیدی همواره مطرح هستند: «چه چیزی» «چرا» «چطور» و « چه زمانی». این مسئولیت بر عهده مدیر مسئول است که محصول چه باشد و باید با کمک تیم تصمیم­‌گیری کند که چه زمانی محصول حاضر باشد. البته یک مدیر محصول، دخالتی در اینکه کارها چگونه انجام شوند، نداشته و مسئولیت آن با متخصصانی نظیر طراحان و برنامه‌­نویسان است. پس در نهایت مدیر محصول، یک تسهیل‌­کننده کارها و رهبر است و نه یک رئیس.

جایگاه مدیر محصول در یک سازمان

انواع مدیران محصول

با همه شباهت­‌هایی که بین وظایف وجود دارد، چهار دسته اصلی از مدیران محصول در شرکت‌­ها داریم:

  • مصرف­ کننده (Consumer)
  • داخلی (Internal)
  • کسب و کار (B2B)
  • فنی (Technical)

دسته اول آن­‌هایی هستند که به Consumer PM معروفند و محصولاتی برای مصرف­ کننده معمولی می‌­سازند؛ مثلا «اینستاگرام» محصولی است که هرکسی می‌­تواند از آن استفاده کند. اگر چه اینستاگرام به عنوان یک محصول بسیار گسترده و عظیم است اما ما در اینجا تنها از جنبه «شبکه‌­های اجتماعی» به آن نگاه می­‌کنیم. این گروه از مدیران وظایفی مانند «ایده­‌پردازی»، «تست»، «تحلیل داده‌­ها» و «تحقیقات کاربری» دارند.

دسته دوم، بر خلاف دسته اول، مدیران داخلی­‌ بوده و به Internal PM نیز معروفند. آن­‌ها مسئول ساخت محصولاتی هستند که کاربر نهایی محصول، در همان شرکت باشد؛ مثلا بخشی از نر‌م‌افزاری که تیم فنی برای تیم پشتیبانی در جهت مدیریت حساب­‌های کاربری توسعه می‌­دهد. وظایف آن­‌ها بیشتر در حوزه مدیریت پروژه و فاز اجرا قرار گرفته و کمتر به فاز طراحی مرتبط است، زیرا در اینجا بحث اصلی، کارکرد بهینه است. یک نکته مثبت موجود هم اینست که کاربران نهایی، همان همکاران شما هستند و بنابراین سریع و ساده می­‌توانید بازخوردی از محصول تولیدی را دریافت کنید.

انواع مدیریت محصول

دسته سوم یا Business to Business PM، مدیرانی هستند که بر توسعه یک محصول برای یک شرکت دیگر نظارت دارند؛ مانند تهیه یک نرم‌­افزار مدیریت حمل و نقل برای یک شرکت فعال در این حوزه. این مدیران نقش‌­های کاملا متفاوتی با مدیران دسته اول دارند زیرا در اینجا محصولات تولید شده، حجم کاربر نهایی کمتر و بهای فروش بیشتری دارند و برخلاف چیزی شبیه فرایند دانلود اینستاگرام، توسط تیم فروش و بازاریابی به فروش می­‌رسند.

دسته آخرین مدیران فنی یا  Technical PM، گروهی از مدیران محصول هستند که به جنبه‌­های فنی و پیچیده محصول نظارت دارند. این دسته را اگرچه می­‌توان به عنوان زیرمجموعه‌­ای از سه گروه قبلی در نظر گرفت، اما تفاوت‌­های کلیدی نیز وجود دارد. مثلا یک مدیر محصول را در نظر بگیرید که در گوگل و روی یک الگوریتم جستجو کار می‌کند. اغلب مدیران فنی، همان مهندسان سابق هستند که با پیچیدگی­‌های فنی محصولی که روی آن کار می­‌کنند، به خوبی آشنا هستند. بنابراین یک فرصت کاری ایده‌­آل برای برنامه‌­نویسانی محسوب می‌­شود که نمی‌­خواهند تمام روز درگیر کد زدن باشند و علاقه چندانی به طراحی هم ندارند، اما همچنان می­‌خواهند که زمان زیادی صرف چالش‌­های پیچیده تکنولوژیک نمایند.

حال که با جنبه­‌های مختلف شغلی یک مدیر محصول آشنا شدیم، باید این خبر خوب را هم بگوئیم که هیچ مدیر محصول عالی و بی­‌نقصی وجود ندارد و بنابراین شما لازم نیست که همه مهارت­‌های موجود دنیا را برای کسب چنین فرصت شغلی داشته باشید. در بخش بعدی به مهارت­‌هایی خواهیم پرداخت که لازم است کسب کنید تا بتوانید برای کسب این فرصت شغلی در استارت‌­آپ‌­ها و سازمان‌­ها آماده شوید.

بخش دوم این مطلب را می‌توانید از طریق این لینک دنبال کنید: برای مدیر محصول شدن چه مهارت‌هایی لازم است؟

اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آ‌موزش‌های زیر نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

^^

بر اساس رای 7 نفر
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
اگر بازخوردی درباره این مطلب دارید یا پرسشی دارید که بدون پاسخ مانده است، آن را از طریق بخش نظرات مطرح کنید.

نظر شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *