عمومی, کاربردی 120 بازدید

در این مطلب از مجموعه مطالب معرفی رشته‌های دانشگاهی مجله فرادرس، رشته موسیقی را بررسی می‌کنیم و سعی خواهیم کرد به سوالات متنوع در رابطه با رشته موسیقی پاسخ دهیم که از میان آن‌ها می‌توان به امکان ادامه تحصیل در مقاطع بالا و بازار کار این رشته اشاره کرد.

رشته موسیقی مناسب چه کسانی است؟

رشته موسیقی به صورت خاص موسیقی کلاسیک و تدریس آن در ایران به سال 1248 برمی‌گردد و پس از آن کلاس‌­های درس موسیقی طی چندین دوره تغییر نام دادند که از جمله این نام‌ها می‌­توان به هنرستان سرود و آهنگ­های انقلابی، هنرستان عالی موسیقی، مدرسه موسیقار، هنرستان موسیقی، مدرسه­ موسیقی دولتی، مدرسه موزیک، کلاس موزیک، هنرستان موسیقی اشاره کرد.

به صورت کلی رشته موسیقی از جمله رشته‌های هنری به حساب می‌آید که اولین نکته‌ قابل ذکر برای فعالیت در آن، علاقه‌ی فردی است.اگر شخصی در دوران کودکی یا نوجوانی خود دوره‌های آموزش یک ساز را گذرانده باشد و علاقه‌مند به این باشد که تخصصی‌تر این رشته را دنبال کند می‌تواند با انتخاب رشته در پایان مقطع تحصیلی نهم (نظام جدید) در رشته موسیقی مشغول به تحصیل شود، که در آن با اصول اولیه و دروس پایه‌ای موسیقی آشنا خواهد شد.

اما محدودیتی وجود ندارد، زیرا افرادی بوده‌اند که حتی در مقطع هنرستان در رشته‌ای به غیر از موسیقی تحصیل کرده بودند اما در دانشگاه با تغییر مسیر خود و انتخاب رشته موسیقی به تحصیل پرداخته‌اند کما این‌که موسیقی‌دانان زبده و صاحب نامی نیز شده‌اند.

نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد این است که طبق ابلاغیه‌ها و بخشنامه‌های سازمان سنجش و آموزش کشور در سال‌های اخیر ، دانش آموزانی که در هنرستان موسیقی تحصیل نکرده‌اند و در رشته دیگر محصل بوده‌اند، می‌توانند با شرکت در کنکور سراسری هنر پس از اخذ نمره و تراز قابل قبول و انتخاب رشته در مقطع کاردانی یا کارشناسی پیوسته به تحصیل در یکی از گرایش‌های رشته موسیقی بپردازند.

رشته موسیقی می‌تواند برای کسانی مناسب باشد که علاقه‌مند به موسیقی باشند و از وقت گذاشتن و تلاش در این زمینه و رشد لذت ببرند و روحیاتی مطلوب و مطابق طبع هنری داشته باشند. به صورت کلی باید در نظر داشت که در آموزش یک ساز، یک هنرجو می‌بایست در طول روز حداقل بین یک تا شش ساعت بسته به سطح هنرجو به تمرین ساز اشتغال داشته باشد.

اگر پشت‌کار فرد در این زمینه کافی نباشد امکان دارد در ادامه مسیر اگر نتیجه مورد نظرش را نگیرد دلسرد و دل زده شود و در نهایت، این هنر را ترک کند. بنابراین، علاقه‌مندی و پشت کار در تمرین از عوامل مهمی هستند که باعث موفقیت یک فرد در این رشته تحصیلی می‌شود.

پس جمع‌بندی به این صورت است که در مراحل اولیه، یک دانش آموز می‌تواند با تحصیل در هنرستان موسیقی به آموزش پایه‌ای و تئوری موسیقی بپردازد و یک یا حتی چند ساز را به صورت تخصصی آموزش ببیند و در مقطع تحصیلی بعدی وارد دانشگاه در رشته موسیقی شود، یک گرایش را انتخاب کند و به صورت تخصصی‌تر به آن گرایش مشغول شود. برای کسانی که علاقه‌مندی بیشتری دارند و تشنه آموختن و حتی علاقه‌مند به تدریس در دانشگاه در رشته موسیقی هستند، امکان ادامه تحصیل در مقطع ارشد و حتی دکتری نیز وجود دارد.

رشته موسیقی

کدام دروس دوره دبیرستان در رشته موسیقی بیشتر کاربرد دارند؟

صورت کلی دروس رشته موسیقی در هنرستان موسیقی طبق پایه‌های مختلف به شرح زیر است:

دروس سال اول هنرستان (مقطع تحصیلی دهم)

آواز گروهی، ادبیات فارسی، ارکستر، ارکستر موسیقی ایرانی، ارکستر موسیقی

  • جهانی، پیانو ساز دوم
  • تاریخ موسیقی جهانی
  • تربیت بدنی
  • تعلیمات دینی و قرآن
  • ریاضی
  •   زبان خارجه
  • زبان فارسی
  • ساختار موسیقی ایرانی
  • ساختار موسیقی جهانی
  • ساز تخصصی ایرانی
  • ساز تخصصی جهانی
  • ساز دوم
  • سرایش و تربیت شنوایی
  • عربی
  • فیزیک صوت و آزمایشگاه
  • هارمونی تخصصی

دروس سال دوم هنرستان (مقطع تحصیلی یازدهم)

  • آمادگی دفاعی
  • آواز گروهی
  • ادبیات فارسی
  • ارکستر
  • ارکستر موسیقی ایرانی
  • پیانو
  • ارکستر موسیقی جهانی
  • تربیت بدنی
  • تعلیمات دینی و قرآن
  • زبانخارجه
  • زبان فارسی
  • ساختار موسیقی جهانی
  • ساز تخصصی ایرانی
  • سازتخصصی جهانی
  • ساز دوم ویژه ساز ایرانی و ساز جهانی
  • سازشناسی جهانی
  • سرایش و تربیت شنوایی
  • عربی
  • هارمونی تخصصی
  • هارمونی عملی
  • هارمونی عمومی
  • هماهنگی ساز با آواز ایرانی
  • همنوازی با پیانو

دروس سال سوم هنرستان (مقطع تحصیلی دوازدهم)

  • آشنایی با شعر-آواز گروهی
  • ارکستر
  • ارکستر موسیقی ایرانی
  • ارکستر موسیقی
  • جهانی
  • پیانو
  • تاریخ معاصر ایران
  • تاریخ موسیقی ایران
  • تعلیمات دینی و قرآن
  • جغرافیای عمومی و استان
  • ساز تخصصی ایرانی
  • ساز تخصصی جهانی
  • ساز دوم ویژه
  • ساز ایرانی و جهانی
  • سازشناسی ایرانی
  • سازشناسی جهانی
  • سرایش و تریبیت شنوایی
  • عربی
  • مطالعات اجتماعی
  • هارمونی تخصصی
  • هارمونی عملی
  • هارمونی عمومی
  • هماهنگی ساز با آواز ایرانی
  • هم نوازی با پیانو

این دروس بصورت تخصصی‌تر در دانشگاه بسته به گرایش انتخابی متفاوت است. به طور مثال در گرایش آهنگسازی، دروسی مثل سرایش، تربیت شنوایی، ساز‌شناسی ایرانی و جهانی، هارمونی تخصصی و عمومی، تاریخ موسیقی و تسلط داشتن به یک ساز به صورت حرفه‌ای بسیار حائز اهمیت است.

علاوه بر این، توانایی دشیفر در گرایش نوازندگی سازهای جهانی، همچنین درس‌هایی مثل سرایش و تربیت شنوایی موسیقی، شناخت سازها به خصوص ساز انتخابی دانشجو (تخصصی) و مهارت بسیار در نوازندگی آن اهمیت بسیاری دارد. در این رشته اگر دانشجو در دروس دیگر مثل هارمونی یا شناخت تاریخ موسیقی یا داشتن ساز دوم نیز مسلط باشد سبب پیشرفت او میشود.

رشته موسیقی

گرایش‌های رشته موسیقی برای ادامه تحصیل چه هستند؟

دانش آموزان در مقطع دهم در گرایش‌های آهنگسازی، نوازندگی سازهای جهانی و نوازندگی سازهای ایرانی می‌توانند مشغول به تحصیل شوند. گرایش‌ها در رشته موسیقی در مقطع کارشناسی به چهار دسته تقسیم میشوند که عبارتند از:

  • کارشناس آهنگسازی
  • کارشناس نوازندگی ساز جهانی
  • کارشناس نوازندگی ساز ایرانی
  • کارشناسی موسیقی نظامی

مقطع کارشناسی ارشد شامل گرایش‌های زیر است:

  • کارشناسی ارشد آهنگسازی
  • کارشناسی ارشد نوازندگی سازهای جهانی
  • کارشناسی ارشد نوازندگی سازهای ایرانی
  • کارشناسی ارشد موسیقی شناسی یا اتنوموزیکولوژی

دانشگاه های رشته موسیقی

در مقطع کارشناسی به طور معمول دانشگاه‌های زیر پذیرش دانشجو دارند:

  • دانشگاه هنرتهران
  • دانشگاه هنر (کرج)
  • دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز
  • دانشگاه های علمی کاربردی
  • دانشگاه هنر اصفهان
  • دانشگاه هنر تبریز
  • موسسه غیر انتفاعی هنر سوره
  • دانشگاه غیر انتفاعی کمال الملک نوشهر
  • موسسه ی غیر انتفاعی فردوس مشهد
  • دانشگاه هنر گیلان
  • دانشگاه هنر کردستان

در مقطع کارشناسی ارشد نیز دانشگا‌های زیر،‌ دانشجو می‌پذیرند:

  • دانشگاه های هنر تهران
  • دانشگاه هنر (کرج)
  • دانشگاه آزاد فقط در گرایش نوازندگی سازهای جهانی

اما اخیرا دانشگاه‌های علمی کاربردی رشته‌های جدیدی در مقطع کاردانی، کارشناسی پیوسته ارائه کرده‌اند که عبارتند از:

  • آواز کلاسیک
  • آواز سنتی ایرانی
  • رهبری ارکستر
  • پداگوژی (روش تدریس دروس موسیقی)

و چند رشته دیگر که مراجعه به وب‌سایت‌های مربوط به این دانشگاه‌ها خالی از لطف نیست.

مهم‌ترین دروس دانشگاهی رشته موسیقی چه هستند؟

از جمله مهمترین دروس دانشگاهی در گرایش‌های آهنگسازی و نوازندگی می‌توان به دروس زیر اشاره کرد:‌

  • تئوری موسیقی جهانی
  • تئوری موسیقی ایرانی
  • سازشناسی سازهای ایرانی و جهانی
  • اصول ارکستراسیون
  • هارمونی عمومی
  • هارمونی عملی
  • کنترپوان
  • تاریخ موسیقی غرب
  • سرایش و تربیت شنوایی موسیقی

فارغ التحصیل رشته موسیقی در چه کارها و صنایعی می‌تواند شاغل شود؟

زمینه‌های شغلی رشته موسیقی به این شکل نیست که فارغ التحصیلان بتوانند بصورت نیروی قراردادی یا رسمی در شرکت، اداره، سازمان یا ارگانی مشغول به فعالیت شوند. اما فارغ التحصیلان رشته موسیقی می‌توانند بعنوان مربی آموزشی سازهای ایرانی و جهانی در آموزشگاه‌ها به کار تدریس اشتغال داشته باشند یا از طرفی در کارگاه‌های ساخت سازهای موسیقی با توجه به شناخت ساز تخصصی خود،‌ مشغول به کار شوند.

همچنین، فارغ التحصیلان مقاطع ارشد و دکتری می‌توانند با شرکت در آزمونهای جذب اساتید دانشگاهی به تدریس در دانشگاه و موسسات آزاد و غیرانتفاعی مشغول شوند یا به صورت پروژه‌ای در استودیوهای ساخت موسیقی بعنوان آهنگساز و نوازنده به آهنگسازی و نوازندگی بپردازند.

اخیرا با رواج ارکسترهای موسیقی کلاسیک یا ارکسترهای کوچک مجلسی نیاز به حضور نوازنده، آهنگساز و حتی رهبر ارکستر به جهت همکاری احساس می‌شود و هنرجویان یا دانشجویان موسیقی میتوانند در این زمینه‌ها مشغول به کار شوند.

رشته موسیقی

بازار کار رشته موسیقی به چه صورت است؟

بازار کار این رشته با توجه به گرایش و تجربه و توانایی شخص تعیین می‌شود. به عنوان مثال، یک فارغ التحصیل نوازندگی که به تمامی اصول تخصصی آهنگسازی نیز اشراف دارد می‌تواند بعنوان نوازنده و استاد مبانی و تئوری موسیقی و آهنگسازی به تدریس در آموزشگاه‌های موسیقی، کنسرواتوارهای موسیقی یا تدریس خصوصی برای هنرجویان کنکوری بپردازد.

از طرف دیگر، نوازندگان، جذب ارکسترهای سمفونیک و ارکسترهای فیلارمونیک می‌شوند. همچنین، ارکسترهای نهادهایی مانند صدا و سیما و سایر ارکسترهای مجلسی و خصوصی، به عنوان بازار کار رشته موسیقی در نظر گرفته می‌شود و به طور کلی، شغل و منصب از پیش تعریف شده‌ای برای فارغ التحصیلان رشته موسیقی وجود ندارد.

نوازندگان می‌توانند بعنوان نوازنده و مدرس نوازندگی، آهنگسازان بعنوان آهنگساز فیلم، مستند، تئاتر یا آهنگساز مستقل به کار اشتغال یابند. اتنوموزیکولوژیست‌ها نیز به عنوان مدرسین دانشگاهی و کارشناسان حوزه موسیقی‌شناسی می‌توانند به عنوان کارشناس با نهادهای پزشکی، روانشناختی یا جامعه‌شناختی به ارائه نظر، تحقیق یا پژوهش بپردازند. دانشجویان موسیقی نظامی هم این فرصت را دارند که با اثبات خود در هنرشان، جذب سازمان‌های نظامی شوند.

امکان ادامه تحصیل در رشته موسیقی در داخل ایران چگونه است؟

این رشته در مقطع کارشناسی در گرایش‌های آهنگسازی، نوازندگی سازهای جهانی و نوازندگی سازهای ایرانی قابل ارائه و تحصیل است. در مقطع ارشد، چهار گرایش آهنگسازی، نوازندگی سازهای جهانی، نوازندگی سازهای ایرانی و اتنوموزیکولوژی قابل ارائه و تحصیل هستند. متاسفانه در حال حاضر، در ایران دوره‌ای تحت عنوان مقطع دکتری در رشته موسیقی وجود ندارد.

امکان ادامه تحصیل در رشته موسیقی در خارج از کشور به چه صورت است؟

رشته ی موسیقی خصوصا موسیقی کلاسیک در خارج از کشور بسیار شکوفا و به صورت جدی بدان پرداخته می‌شود و از گذشته‌های دور نیز همینطور بوده است. در واقع اتریش را مهد موسیقی کلاسیک می‌دانند. اما برای تحصیل، کشورهای آلمان، فرانسه، ایتالیا و انگلستان در اروپا در وضعیت مناسبی به لحاظ شرایط و امکانات بیشتری قرار دارند.

اما کشور روسیه نیز به جهت اهمیت دادن به رشته موسیقی جزو کشورهای پیشرو به شمار می‌رود و به موسیقی تدریس شده در روسیه، مکتب آموزشی روس می‌گویند. از جمله سایر کشور‌ها نیز می‌توان به آمریکا اشاره کرد که سالانه، بورس‌های تحصیلی متنوعی را برای جذب علاقه‌مندان به این رشته در نظر می‌گیرد.

دروس دانشگاهی رشته موسیقی تا چه میزان نیازهای بازار کار را مرتفع می‌کنند؟

بصورت کلی دروس دانشگاهی، خاصه دروس تئوری را می‌توان به عنوان لازمه کار در رشته مورد نظر نام برد اما ملزومات دیگری نیز وجود دارند که برای بازار کار مهم هستند. رشته موسیقی نیز از این قاعده مستثنی نیست و این بدان معناست که دانشجوی آهنگسازی باید در کنار دروس تئوری، به سایر مباحث عملی نیز مسلط باشند و همچنین بهتر است به تدریس نیز اشتغال داشته باشد تا در کنار تحصیل خود نیاز به آموزش برای هنرجویان مبتدی را رفع کنند.

دانشجوی موسیقی تلاش میکند تا علاوه بر ساختن ابعاد روانی و روحی خود به خلق آثاری بپردازد که باعث تاثیرگذاری در جامعه خویش یا حتی جوامع دیگر شود. این تاثیر می‌تواند در نمودهای متفاوت متجلی شود.

گاه با بروز یک جنگ در جامعه، هنرمند میتواند با ساخت یا بازسازی و تنظیم و نواختن آثاری به صورت ماهرانه برای مردم کشورش سودمند باشد و مثلا برای غرور شکسته مردمش در برابر حمله غرور را به مردم کشورش باز گرداند و حیاتی مجدد به کالبد جامعه‌اش ببخشد مانند فردریک شوپن که در زمان حیاتش برای مردم کشورش لهستان، تبدیل به یک دلخوشی یا قهرمان ملی شده بود.

این مطلب توسط نویسنده مهمان، «علیرضا سوری»‌، نوشته شده است.

اگر این مطلب برای شما مفید بوده است، آموزش‌ها و مطالب زیر نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

بر اساس رای 2 نفر

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟

نظر شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *