رشته زمین شناسی | معرفی گرایش ها، حقوق و درآمد و بازار کار + فیلم رایگان

زمین‌شناسی رشته‌ای است که به مطالعه ساختار، ترکیب، تاریخچه و فرایندهای شکل‌دهنده زمین می‌پردازد. دانشجویان این رشته با موضوعاتی مانند سنگ‌ها و کانی‌ها، زلزله، آتشفشان، منابع معدنی و تغییرات زمین در طول زمان آشنا می‌شوند. در این مطلب از مجموعه مطالب معرفی رشته‌های دانشگاهی مجله فرادرس، رشته زمین شناسی را موردبررسی قرار می‌دهیم و روحیات مناسب برای فعالیت در این رشته، گرایش‌ها، دروس دانشگاهی، بازار کار، مهارت‌های ضروری برای موفقیت و بسیاری از نکات دیگر را توضیح می‌دهیم.

رشته زمین شناسی مناسب چه کسانی است؟

افرادی که به سیاره محل زندگی خود يعنی زمين علاقه داشته و از مطالعه و بررسی آن لذت می‌برند، می‌توانند رشته زمین‌ شناسی را انتخاب کنند. مهم‌ترين جنبه‌های موردمطالعه در زمين شناسی را در ادامه آورده‌ایم:

• بررسی شکل و ابعاد زمین
• بررسی فيزيکی و شيميايی زمين و مواد سازنده آن، به ويژه نفت، آب و مواد معدنی
• عوامل کنترل‌کننده شکل و ريخت زمين

اين رشته با علوم زیستی، شیمی، جغرافیا، هواشناسی و آب و خاک ارتباط و همخوانی نزدیکی دارد.

زمين‌شناسان قادر هستند روش‌های مختلفی مانند تصاویر ماهواره‌ای و هوایی، نقشه‌برداری، حفاری، فسيل‌های بزرگ و ميکروسکوپی، لرزه‌نگاری و اندازه‌گیری‌های الکترومغناطیسی را بکار گيرند. بنابراين رشته زمين‌شناسی مناسب افرادی است که به چنين روش‌های مطالعه‌ای در شغل خود علاقه دارند. اهمیت رشته زمین‌شناسی در شناسایی منابع آب زیرزمینی، مخاطرات سازه‌ای (مانند خطرات لغزش)، چاه‌های آب، جاده‌سازی و نیاز به نقشه‌برداری است:

زمين‌شناسی انسان را در كشف منابع زير زمينی (حامل‌های انرژی، آب، مواد معدنی از قبيل طلا و نقره، مس، آهن، سنگ‌های ساختمانی و...) و استفاده استراتژيک از آن‌ها ياری می‌دهند. همچنين مديريت منابع زمين همچون آب از اهداف زمين‌شناسان است و از اين رو افرادی که به مسائل سدسازی علاقه دارند، می‌توانند در اين رشته تحصيل کنند. پیشنهاد می‌کنیم برای آشنایی بیشتر با این رشته و گرایش‌‌های آن، اسلایدهای زیر را مطالعه کنید:

حوزه‌های اصلی زمین‌شناسی

حوزه‌های کلیدی و اصلی رشته زمین‌شناسی شامل کانی‌شناسی، سنگ‌شناسی، زمین‌شناسی ساختاری، هیدروژئولوژی و زمین‌‌شناسی محیط زیست می‌شوند.

نحوه انتخاب رشته با کمک مسیر فرادرس

انتخاب رشته دانشگاه تصمیم مهمی است و بررسی دقیق گزینه‌های مختلف می‌تواند به انتخابی آگاهانه‌تر کمک کند. ابزار رایگان و هوشمند «مسیر» فرادرس با ارائه اطلاعات و امکانات موردنیاز، فرایند انتخاب رشته را ساده‌تر می‌کند. برای استفاده از این ابزار، ابتدا باید در «مسیر» ثبت‌نام کنید. آموزش ثبت‌نام در ویدیوی زیر ارائه شده است:

مراحل انتخاب رشته با ابزار مسیر

پس از ثبت‌نام، برای آشنایی با نحوه استفاده از ابزار «مسیر» و انجام انتخاب رشته، می‌توانید ویدیوی زیر را مشاهده کنید:

همچنین پیشنهاد می‌کنیم برای آشنایی بیشتر با نحوه انتخاب رشته دانشگاه به کمک این ابزار، مطلب «نحوه انتخاب رشته دانشگاه با مسیر فرادرس» را مطالعه کنید.

شناخت رشته های دانشگاهی با فرادرس

اتخاذ تصمیم آگاهانه در انتخاب رشته، مستلزم ارزیابی جامع دروس، گرایش‌ها و فرصت‌های شغلی مرتبط است. مجموعه آموزش‌های «معرفی رشته‌های دانشگاهی فرادرس» بستر کاملی را فراهم کرده است تا با سنجش توانمندی‌ها و علایق خود، هوشمندانه‌ترین مسیر تحصیلی را انتخاب کنید:

• فیلم آموزش آشنایی با محیط زمین شناسی در فرادرس

همچنین اگر می‌خواهید به تمام فیلم‌های آموزشی معرفی رشته در فرادرس دسترسی داشته باشید، می‌توانید از لینک زیر استفاده کنید:

• مجموعه فیلم معرفی رشته های دانشگاهی - جامع و کاربردی فرادرس

مهارت‌های موردنیاز در رشته زمین شناسی چه هستند؟

موفقیت در هیچ رشته‌ای با تلاش و پشتکار میسر نمی‌‌شود. کسب دانش تئوری در کنار تجربیات عملی، از دیگر عوامل موفقیت در هر حوزه‌ای هستند. در مجموع، مهارت‌ها و استعدادهای یک فرد، باعث پیشرفت او در شغل یا زمینه مورد نظرش می‌شود. فعالیت در رشته زمین‌شناسی، نیازمند علاقه زیاد به طبیعت است. داشتن دانش علمی، مهارت‌های فنی، استعداد در درک جزئیات و توانایی فیزیکی برای تحمل فشار کار در محیط غیر شهری، وجه تمایز بین یک زمین‌شناس خوب با دیگران است.

دوره‌های مرتبط با کسب دانش نظری در رشته زمین‌شناسی عبارت‌اند از:

• (+) مجموعه فیلم‌های آموزش زمین‌شناسی

بطور کلی مهارت‌های اصلی زمین‌شناسان در سه دسته مهارت‌های میدانی، آزمایشگاه و داده‌ها و نقشه‌برداری و GIS دسته‌بندی می‌شود.

البته برای ورود به بازار کار، علاوه بر آشنایی با مهارت‌های تخصصی رشته مورد نظر باید با سایر مهارت‌های فردی هم آشنایی داشته باشید. در حقیقت این مهارت‌های فردی هستند که یک شخص را از میان رقبا متمایز می‌کنند و موجب موفقیت او در زمینه‌ها و موقعیت‌های شغلی می‌شوند. چنین مهارت‌هایی باعث تعامل بهتر فرد در سازمان و محیط‌های کاری خواهد شد و به طور معمول با نام مهارت‌های نرم از آن نام می‌برند. در این زمینه مشاهده مجموعه فیلم‌‌های آموزش توسعه مهارت فردی فرادرس پیشنهاد می‌شود که لینک آن در زیر آورده شده است.

• (+) مجموعه فیلم‌های آموزش توسعه مهارت فردی

مهارت‌های کار میدانی

مهارت‌های کار میدانی شامل مشاهده دقیق، ایمنی و مدیریت ریسک و نمونه‌برداری استاندارد می‌شود.

برای مثال، نمونه واقعی از ثبت مشاهدات، نمونه‌برداری شامل کیسه‌گذاری و برچسب‌گذاری و ایمنی یا مستندسازی در عملیات میدانی توسط تصویر زیر نشان داده شده است:

مهارت‌های آزمایشگاهی و نرم‌افزار

همچنین تسلط بر ابزارهای کامپیوتری تخصصی در حوزه زمین‌شناسی، موقعیت‌های شغلی و زمینه‌های پیشرفت را برای کارشناسان این حوزه فراهم می‌کنند. نرم‌افزارهای سیستم اطلاعات جغرافیایی نظیر ArcGIS، نرم‌افزارهای ترسیم و تحلیل داده‌های زمین‌شناسی نظیر Surfer و نرم‌افزارهای مدل‌سازی ژئوتکنیکی نظیر PLAXIS، از مهم‌ترین نرم‌افزارهای تخصصی در رشته زمین‌شناسی هستند. دوره‌های مرتبط با یادگیری نرم‌افزارهای تخصصی زمین‌شناسی نیز در ادامه آورده شده‌اند:

• (+) مجموعه فیلم‌های آموزش ArcGIS
• (+) فیلم آموزش ترسیم نقشه‌های توپوگرافی با Surfer
• (+) فیلم آموزش مدل سازی و آنالیز پروژه‌‌های ژئوتکنیکی با PLAXIS 2D
• (+) فیلم آموزش رسم نقشه‌های زمین‌شناسی و نمودارهای آماری با GMT
• (+) فیلم آموزش پردازش تصاویر ماهواره ای با Google Earth Engine

علاوه‌بر نرم‌افزار، مهارت‌های آزمایشگاهی نیز مهم هستند. در این راستا، فرآیند آماده‌سازی نمونه، پردازش داده و گزارش و تصویرسازی توسط ابزارهایی مانند طیف‌سنج و نمودارهای داده انجام می‌شوند:

برای مثال، مراحل سه‌گانه نمونه‌برداری، کار با ابزارهایی مانند میکروسکوپ نوری و تفسیر نمودارها و هیستوگرام‌ها در یک تحلیل آزمایشگاهی در تصویر زیر نشان داده شده است:

مهارت‌های نقشه‌برداری، GIS و دورسنجی

در نهایت آخرین گروه از مهارت‌های موردنیاز برای رشته زمین‌شناسی نقشه‌برداری، GIS و دورسنجی هستند که شامل ابزارهای سه‌گانه نقشه‌برداری زمین‌شناسی (خطوط تراز و لایه‌ها)، GIS یعنی سیستم اطلاعات جغرافیایی و تفسیر طیفی ماهواره‌ای می‌شوند.

برای مثال، تصویر زیر یک نمونه نقشه زمین‌شناسی تولید شده در GIS را همراه با راهنمای نمادها (آذرین، رسوبی، دگرگونی، گسل و شیب-روند) و مقیاس خطی نمایش می‌دهد:

کدام دروس دوره دبیرستان در رشته زمین شناسی بیشتر کاربرد دارند؟

زمین‌شناسی، علم مطالعه ساختارها، مواد معدنی و منابع انرژی روی سطح یا داخل زمین است. در دوره دبیرستان، کلیات این مباحث در قالب دروس زمین‌شناسی و جغرافیا مورد بررسی قرار می‌گیرند. البته، مفاهیم پایه شیمی، ریاضی و فیزیک دبیرستان نیز تا حدودی در فعالیت‌های مرتبط با این رشته کاربرد دارند. دوره‌های مرتبط با یادگیری منابع رشته زمین‌شناسی در سطح دبیرستان عبارت‌اند از:

• (+) زمين‌شناسی پايه يازدهم
• (+) شیمی
• (+) ریاضی
• (+) فیزیک

گرایش‌های رشته زمین شناسی برای ادامه تحصیل

رشته زمين شناسی در سطح کارشناسی ارشد و دکترا گرايش‌های متعددی دارد. به عنوان مثال رشته مهندسی معدن با این رشته مرتبط است. گرایش‌های اصلی زمین‌شناسی در سه دسته کلی مواد و ساختار، روش‌ها و مشاهده و کاربرد و منابع طبقه‌بندی می‌شوند:

در ايران امکان ادامه تحصیل در گرایش‌های زیر، امکان‌پذیر است:

• گرايش هيدروژئولوژی يا زمين شناسی آب (Hydrogeology): در اين علم به بررسی منشا آب‌های زيرزمينی، کيفيت و کميت اين آب‌ها و گسترش و حرکت آن‌‌ها در سفره‌های آبدار پرداخته می‌شود.
  • (+) مجموعه آموزش‌های زمین‌شناسی
• گرايش زمين شناسی مهندسی (Engineering Geology): به روش‌های مختلف محاسباتی، صحرايی، اکتشافی و مدل‌سازی، تاثير محيط زمين‌شناسی را بر سازه‌های مهندسی يا پروژه عمرانی مشخص می‌كند و راه‌حل‌های مناسبی جهت کاهش یا برطرف کردن خطرات احتمالی ارائه می‌دهد. زمين شناسی به دو صورت بر سازه‌ها تاثيرگذار است: يکی مواد زمين‌شناسی (سنگ، خاک، و آب) و ديگری مخاطرات زمين شناسی (حرکات دامنه‌ای، زمين‌لرزه، سيل و ...). زمين شناسی مهندسی به بررسی نقش سازه‌ها در تحريک و تغيير محيط زمين شناختی نيز می‌پردازد.
  • (+) فیلم آموزش زمین شناسی مهندسی
• رسوب شناسی: در اين گرايش به بررسی رسوبات سازنده محيط‌های مختلف زمين‌شناختی پرداخته می‌شود. اکتشاف نفت و گاز و تعداد زيادی از مواد معدنی با مطالعات رسوب‌شناسی ارتباط عميقی دارند.

• زمين شناسی اقتصادی: بررسی شرايط ژنز (تشکيل) مواد مختلف معدنی، بافت و ساخت مواد معدنی، پراکنش مواد معدنی و عوامل موثر بر اين پراکنش، ريخت‌شناسی کانسارها، روش‌های مختلف اکتشاف کانسارها و در نهايت توجيه فنی و اقتصادی برداشت مواد معدنی از عمده کارکردهای اين گرايش از زمين‌شناسی محسوب می‌شوند.
  • (+) فیلم آموزش زمین‌شناسی اقتصادی
• تکتونيک: اين گرايش از زمين شناسی به بررسی نيروهای زمين‌ساختی ناشی از جابه‌جايی قاره‌ها و تاثير آن بر تغيير شکل پوسته زمين و ايجاد چين‌خوردگی‌ها و گسل‌ها و عوامل پيدايش زمين‌لرزه‌ها می‌پردازد. فارغ التحصيلان اين رشته در اکتشافات شرکت نفت، سازمان زمين‌شناسی، وزارت نيرو و موسسه ژئوفيزيک، مشغول به کار می‌شوند.
  • (+) فیلم آموزش زمین ساخت ورقه‌ای

• زمين شناسی نفت: اين گرايش از زمين‌شناسی به بررسی منشا، پيدايش و مهاجرت نفت و گاز و همچنين اکتشاف اين ذخاير می‌پردازد. اکتشاف مخازن نفت و گاز از مهمترين وظايف فارغ‌التحصيلان اين رشته است.
• زمين شناسی زيست محيطی: يکی از گرايش‌های زمين شناسی است كه تاثير زمين بر ايمنی و سلامت انسان را مورد بررسی قرار می‌دهد. زمين‌شناسی پزشکی يکی از زيرشاخه‌های زمين شناسی زيست محيطی است و امکان ادامه تحصيل در اين رشته در ساير کشورها وجود دارد. در کشورهای توسعه يافته، تقریبا هیچ پروژه‌ای بدون تایید استانداردهای زمين شناسی زيست محيطی امکان اجرا ندارد.
• چينه و فسيل شناسی: بررسی توالی طبقات رسوبی در زمان‌های مختلف زمين شناسی به منظور پی بردن به تاريخ حوادث زمين و تكامل موجودات از مهمترين کارکردهای اين گرايش است. بررسي فسيل‌ها به صورت نمونه‌های دستی (ماکروفسيل) و نمونه‌های ميکروسکوپی (ميکروفسيل) که در اکتشاف نفت از اهميت زيادی برخوردار است، توسط فارغ التحصيلان اين گرايش انجام می‌شود.
  • (+) آموزش دیرینه‌شناسی بی مهرگان - ماکروفسیل

• سنگ شناسی يا پترولوژی: در اين گرايش به بررسی انواع مختلف سنگ‌ها (رسوبی، آذرين و دگرگونی) پرداخته می‌شود. تعيين منشا انواع سنگ‌ها و حوادثی که در طول تاريخ زمين‌شناسی بر آن‌ها اتفاق افتاده و در نهايت منجر به تشکيل پوسته زمين شده است از عمده وظايف پترولوژيست‌ها است.
  • (+) فیلم آموزش سنگ‌شناسی آذرین
• سنجش از دور و GIS زمين شناختی: جديدترين و شايد پرطرفدارترين گرايش زمین شناسی است که با مطالعه عکس‌های ماهواره‌ای و سيستم‌های GIS و GPS به مطالعه زمين (آب‌های سطحی و زيرزمينی، فرونشست زمين، زمين لغزش‌ها، تغييرات درياها، اکتشاف مواد معدنی و...) می‌پردازد.
  • (+) مجموعه فیلم‌های آموزش آرک جی آی اس (ArcGIS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)

محدودیت‌ها و همپوشانی‌ها

میزان همپوشانی گرایش‌ها (مانند ارزیابی آلودگی، نقشه برداری مخازن) و محدودیت‌های عملی مانند تقاضای منطقه‌ای، دسترسی میدانی فصلی و آزمایشگاهی برای رشته زمین‌شناسی در تصویر زیر نشان داده شده‌اند:

تصمیم‌‌گیری در مورد انتخاب گرایش

چهار گام انتخاب گرایش تطبیق علایق با وظایف، اولویت‌بندی مهارت‌های اصلی، بررسی محیط کار و مرور آگهی‌هاست.

مهم‌ترین دروس دانشگاهی رشته زمین شناسی چه هستند؟

دروس دانشگاهی رشته زمین‌شناسی به پنج گروه دروس عمومی، دروس پایه، دروس اصلی، دروس تخصصی اجباری و دروس تخصصی اختیاری تقسیم می‌شوند. دروس پایه زمین‌شناسی عبارت هستند از:

• ریاضی
  • (+) فیلم آموزش ریاضی عمومی ۱
  • (+) فیلم آموزش ریاضی عمومی ۲
• فیزیک و آزمایشگاه
  • (+) فیلم آموزش فیزیک ۱
  • (+) فیلم آموزش فیزیک ۲
• شیمی و آزمایشگاه
  • (+) فیلم آموزش شیمی عمومی

دروس پایه بالا، در مجموع ۱۸ واحد از ۱۳۴ واحد برای فارغ‌التحصیلی در رشته زمین‌شناسی را تشکیل می‌دهند. دروس اصلی این رشته، ۴۵ واحد هستند:

• (+) زمین‌شناسی فیزیکی
• زمین‌شناسی تاریخی
• (+) بلورشناسی
• (+) کانی‌شناسی
• رسوب‌شناسی
• سنگ‌شناسی رسوبی
• (+) سنگ‌شناسی آذرین
• سنگ‌شناسی دگرگونی
• (+) دیرینه‌شناسی بی‌مهرگان
• ریز دیرینه‌شناسی
• چینه‌شناسی
• زمین‌شناسی ساختاری
• (+) زمین ساخت
• زمین شیمی
• زمین فیزیک
• (+) نقشه‌برداری
• زمین‌شناسی محیط زیست
• سنجش از دور

اغلب دروس اصلی و تخصصی زمین‌شناسی به همراه آزمایشگاه ارائه می‌شوند. دروس تخصصی زمین‌شناسی حدود ۳۴ واحد هستند:

• زمین‌شناسی ایران
• (+) زمین‌شناسی اقتصادی
• زمین‌شناسی نفت
• آب‌های زیرزمینی
• (+) زمین‌شناسی مهندسی
• پترولوژی
• زمین‌شناسی صحرایی
• (+) زبان تخصصی
• آزمایشگاه فتوژئولوژی

تنوع سرفصل‌های بالا، گستردگی و جذابیت این رشته را به‌خوبی نشان می‌دهد. پیشنهاد می‌کنیم پیش از تصمیم‌گیری در مورد ورود به این رشته، نمونه ویدیوهای آموزشی رایگان این مباحث را ببینید تا با دید بازتری دست به انتخاب بزنید. ضمنا اگر رشته زمین‌شناسی رشته انتخابی شما باشد، کامل‌ترین منابع و ویدیوهای درسی فرادرس در دسترس شما است:

۱۵ واحد باقیمانده رشته زمین‌‌شناسی، به دروس اختیاری اختصاص می‌یابند. این دروس عبارت هستند از:

• کانه‌آرایی
• میکروفاسیس
• تخمین و ارزیابی ذخایر معدنی
• نقشه‌برداری معدنی
• (+) ترمودینامیک
• (+) زلزله‌شناسی
• (+) مکانيک سنگ
• لرزه زمین‌ساخت
• زمین‌شناسی زیرسطحی
• ژئوفیزیک کاربردی
• زمین‌شناسی مهندسی کاربردی
• آتشفشان شناسی
• ژئوشیمی آلی
• خاک‌شناسی
• اقیانوس‌شناسی
• محیط‌های رسوبی
• ئیدروژئوشیمی
• (+) آب‌شناسی
• زمین‌شناسی زغال‌سنگ
• (+) دیرینه‌شناسی گیاهی
• (+) ژئومورفولوژی
• (+) مکانيک خاک
• گوهرشناسی
• غارشناسی
• ژئوشیمی اکتشافی
• سنجش از دور در زمین‌شناسی
• (+) زمين آمار

فارغ التحصیل رشته زمین شناسی در چه کارها و صنایعی می‌تواند شاغل شود؟

زمين شناسی در حال حاضر جايگاه ويژه‌ای را در بين رشته‌های تحصيلی پيدا كرده است. کشور ايران دارای ذخاير با ارزشی از مواد معدنی و همچنين نفت و گاز است و اقتصاد ايران بر پايه اين منابع بنيان‌گذاری شده است. دانش زمين‌شناسی در رابطه با کشف و استحصال این مواد بسيار چاره‌ساز و حياتی است.

فارغ‌التحصيل زمین شناسی می‌تواند در وزارتخانه‌های آموزش و پرورش (دبيری دبيرستان در دروس زمين شناسی)، صنعت معدن و تجارت، نفت‌، نیرو، راه‌، جهاد کشاورزی‌، علوم تحقیقات و فناوری، مسکن و شهرسازی و همچنین‌ شرکت‌ها و موسساتی‌ مانند سازمان‌ زمین‌ شناسی و اکتشافات معدنی کشور‌، موسسه ژئوفیزیک، ذوب‌آهن، شرکت‌های‌ مرتبط‌ با فعالیت‌های‌ سدسازی‌، آب‌یابی‌، حفر تونل‌، راهسازی‌، اکتشافات‌ آب‌ و نفت‌ و معادن‌، بخش‌های‌ مرتبط‌ با تهیه‌ نقشه‌های‌ زمین‌ شناسی‌ و معدنی‌، آزمایشگاه‌های‌ سنگ‌ شناسی‌ و زمین‌ شناسی‌ استخدام شود.

از مهارت تا شغل

در صورت داشتن توان و علاقه لازم، زمین‌شناس می‌تواند کارآفرینی کرده و شرکتی شخصی در این حوزه راه‌اندازی کند. برای نمونه امكان كار به عنوان كارشناس سنگ‌های قيمتی برای فارغ‌التحصيلان اين رشته امكان‌پذير است. دقت کنید ارتباط بین پروفایل فردی به معنای داشتن مهارت‌هایی مانند دقت مشاهده و علاقه به کار بیرونی، مهارت‌های کلیدی مانند GIS و تحلیل داده و پیشنهادات شغلی مانند تکنیسین میدانی یا کارآموزی به شکل زیر است:

در ادامه روزکاری و وظایف دو نقش شغلی این رشته را معرفی می‌کنیم. روز کاری یک تکنسین میدانی شامل وظایف روزمره، برنامه‌ریزی عملیاتی و رعایت پروتکل‌های ایمنی در تصویر زیر تقسیم‌بندی شده است:

همچنین نقش تحلیل‌گر آزمایشگاه در سه محور آماده‌سازی و آزمون نمونه‌ها، محل کار (آزمایشگاه) و دقت، تحلیل و گزارش‌‌نویسی وظایف خود را انجام می‌دهد:

بازار کار رشته زمین شناسی به چه صورت است؟

رشته زمين شناسی از جمله رشته‌های تحصیلی است که بازار کار متنوع و گسترده‌ای دارد و در همین راستا به موارد جزئی‌‌تر و مرتبط آن در پاسخ سوال قبل اشاره شد. همچنین بازار کار در هر شرایطی به تعداد قابل قبولی زمين شناس نیاز دارد، زيرا در هر پروژه عمرانی نياز به مطالعات زمين شناسی است و اقتصاد ايران مبتنی بر نفت و گاز و معادنی بنا نهاده شده که در زمين قرار دارند و بايد ابتدا آن‌ها را به روش‌های زمين شناختی کشف کرده و سپس استخراج نمود.

به علاوه مطالعات منابع آب که يکی از با ارزش‌ترين منابع حياتی در خشکسالی‌هايی اخير به حساب می‌آیند، توسط متخصصان هيدروژئولوژی صورت می‌گيرد. سه بخش عمده جذب نیرو در این رشته عبارت‌اند از:

• صنعت
• دولت و دانشگاه
• شرکت‌های مشاوره/سازمان‌های غیردولتی (NGOs)

برخی از فعاليت‌های زمين‌شناسی نياز به عمليات صحرايی چند روزه و اقامت در کمپ‌های صحرايی دارند و از اين رو استخدام خانم‌ها در مشاغلی که با چنين فعاليت‌هايی سر و کار دارند اندکی به سختی صورت می‌گیرد. حقوق و دستمزد زمين شناسان با توجه به نوع کاری که انجام می‌‌دهند متفاوت است و از حقوق پايه اداره کار تا چند برابر این پایه در ماه متغير است. البته تغییرات در بازار کار ممکن است رخ دهد. چک‌لیست بررسی آگهی‌ها و شرح وظایف در تصویر زیر نشان داده شده است:

نقش‌های مشاوره‌ای

همچنین نحوه ارائه خدمات مشاوره‌ای، انجام ارزیابی‌های پروژه‌ای، تعامل با ذی‌نفعان و تحویل گزارشات فنی و کارشناسی در تصویر زیر مشخص است:

ادامه تحصیل در رشته زمین شناسی در داخل ایران

دوره‌های تحصیلات تکمیلی این رشته مانند اغلب رشته‌ها به دو بخش کارشناسی ارشد (دوره‌محور یا کاربردی و پایان‌نامه‌محور یا پژوهشی) و دکتری (پژوهش عمومی و آمادگی برای دانشگاه) تقسیم می‌‌شود.

گرایش‌های کارشناسی ارشد و دکتری رشته زمین‌شناسی عبارت‌اند از:

• هيدروژئولوژی
• زمين شناسی مهندسی
• رسوب شناسی
• زمين شناسی اقتصادي
• زمين شناسی ساختمانی
• زمين شناسی نفت
• زمين شناسی زيست‌ محيطی
• چينه و فسيل‌شناسی
• سنگ‌شناسی يا پترولوژی
• سنجش از دور و GIS زمين‌شناختی

بطور کلی باید بدانید اگر در این رشته ادامه تحصیل دهید، وظایف پژوهشگر آکادمیک این رشته طراحی پژوهش، تدریس و نگارش مقالات است.

ادامه تحصیل در رشته زمین شناسی در خارج از کشور

زمین شناسی در بيشتر کشورهای دنيا دارای اهميت بسيار زيادی است، چرا که اقتصاد بيشتر کشورهای جهان به‌ طور مستقيم و يا غيرمستقيم به منابعی بستگی دارد که از زمين به دست می‌آيند. زمين‌شناسی در سه کشور ايالات متحده، استراليا و انگلستان سرآمد ساير کشورهاست. متوسط درآمد سالانه کارشناسان زمين شناسی در ايالات متحده ۸۲۵۰۰ دلار در سال ۲۰۱۰ و مطابق با آخرین آمارها در سال ۲۰۱۳، ۸۴۲۰۰ دلار بوده است که درآمد بسيار بالايی است.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند که میزان استخدام زمین‌شناس‌ها در ايالات متحده بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰، رشد ۲۱ درصدی خواهد داشت. بنابراين بيشتر دانشگاه‌های ايالات متحده از نظر رشته‌های علوم زمين قوی هستند و پذيرش دانشجو در آن‌ها از اهميت زيادی برخوردار است. در کشور استراليا و در ۵ سال گذشته استخدام زمین‌شناسان در بخش‌های مختلف رشد ۱۳۹۲ درصدی داشته به گونه‌ای‌ که متوسط درآمد سالانه زمين‌شناسان در اين کشور ۸۷۶۰۰ دلار (قبل از کسر مالیات) بوده است. به همين دلیل ادامه تحصيل در گرايش‌های مختلف زمين شناسی در دانشگاه‌های استراليا از اهميت زيادی برخوردار است.

توجه داشته باشید که در بیشتر موارد، برای ادامه تحصیل در خارج از کشور، باید با زبان‌ خارجی کشور مورد نظر و همچنین زبان انگلیسی آشنایی خوبی داشته باشید. علاوه بر این، برای اثبات آشنایی با زبان انگلیسی نیز به شرکت در آزمون‌های بین‌المللی و معتبر زبان خارجی مانند تافل، آیلتس و دولینگو نیاز دارید. برای شروع این مسیر می‌توانید از مجموعه فیلم‌های آموزش زبان انگلیسی فرادرس کمک بگیرید.

• برای مشاهده مجموعه فیلم‌های آموزش زبان خارجی + اینجا کلیک کنید.

دروس دانشگاهی رشته زمین شناسی تا چه میزان نیازهای بازار کار را پاسخگو هستند؟

دروس دانشگاهی رشته زمين شناسی معمولا همگی کاربردی هستند و در صورتی که دانشجو در دوره کارشناسی نسبت به يادگيری نرم‌افزارهايی از قبيل آنچه در فهرست زیر آمده است اقدام کند، برای بازار کار بسیار آمده‌تر خواهد بود. نرم‌افزارهای حائز اهمیت برای رشته زمین‌شناسی عبارت هستند از:

• (+) ArcGIS
• Quantum GIS
• (+) RockWork
• RockPlot
• (+) Surfer
• (+) AutoCAD
• (+) مایکروسافت اکسل
• ENVI
• PCI Geomatica
• Aqqua
• AqquaChem

اين دروس به زمين‌شناس کمک می‌کنند تا بتواند برنامه عملياتی يک پروژه زمين‌شناسی را طراحی کرده، عمليات‌های صحرايی لازم را ترتيب دهد، نمونه‌های سنگ، خاک، آب (و احيانا گياه و آب) را برداشت نموده و آن‌ها را آناليز و تحليل نمايد.

برای آشنایی بیشتر و بهتر با سایر رشته‌های دانشگاهی روی این لینک کلیک کنید.

بنابراین باید بدانید انتخاب گرایش مناسب و هم‌راستایی مهارت‌ها با محیط کار در موفقیت شما بسیار مهم هستند.

همچنین دروس مربوط به دورسنجی از قبيل سنجش از دور و فتوژئولوژی اين امکان را به زمين‌شناس می‌دهند تا بدون حضور در صحرا و بدون انجام عمليات ميدانی، منطقه بسيار بزرگی را از طريق عکس‌های هوايی و تصاوير ماهواره‌ای مورد بررسی و تجزيه و تحليل قرار داده، اکتشافات معدنی با ارزشی را انجام دهد و به نتايج شگفت‌انگيزی برسد. اين نتايج در بيشتر موارد موجب کسب درآمدی مطلوب توسط زمين‌شناس خواهند شد.

دروس عملياتی از قبيل نقشه‌برداری، عمليات صحرايی، زمين شناسی مهندسی و هيدروژئولوژی، زمين شناسی را به سمت مهندسی زمين شناسی سوق داده و يک مهندس، می‌تواند مستقل از شرکت‌ها و سازمان‌های دولتی، کارآفرينی کرده و به کسب و کار مشغول شود. اين کسب و کار می‌تواند سود اقتصادی قابل توجهی براي زمين شناس داشته باشد. در نهایت برای موفقیت در این رشته می‌توانید از آموزش‌های فرادرس نیز کمک بگیرید: