انرژی هسته ای چیست؟ | تعریف، کاربردها، مزایا و معایب – به زبان ساده
- میآموزید انرزی هستهای چیست و با چه روشهایی تولید میشود.
- با روشهای تولید سوخت هسته ای از اورانیوم آشنا میشوید.
- اثرات انرژی هسته ای بر روی منابع انرژی تولید شده و اقتصاد را میشناسید.
- با حادثه چرنوبیل و علت بروز آن آشنا میشوید.
- سلاحهای هستهای را میشناسید و میآموزید NPT چیست.
- آینده و مزایا و معایب انرژی هستهای را به شکلی کامل یاد میگیرید.

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
انرژی هسته ای چیست؟
روش تولید انرژی هسته ای
گرمای ایجاد شده توسط شکافت هستهای عامل خنک کننده راکتور را گرم میکند. این عامل خنک کننده معمولاً آب است، اما برخی از راکتورهای هسته ای از فلز مایع یا نمک مذاب استفاده میکنند. عامل خنک کننده که با شکافت هسته ای گرم میشود بخار تولید میکند. این بخار باعث چرخش توربینها یا چرخهایی میشود که توسط جریان شاره چرخانده میشوند. توربینها ژنراتورها یا موتورهایی را ایجاد میکنند که برق تولید میکنند.

میلههایی از موادی به نام «شرنگ هسته ای» (nuclear poison) میتوانند میزان تولید برق را تنظیم کنند. شرنگ هسته ای حاوی موادی مانند زنون است که برخی از محصولات حاصل از شکافت هسته ای را جذب میکنند. هرچه میلههای شرنگ هسته ای بیشتری در طول واکنش زنجیره ای وجود داشته باشد واکنش کندتر و کنترل شدهتری به وجود میآید. حذف میلهها باعث ایجاد واکنش زنجیرهای قویتر و ایجاد برق بیشتر میشود.
اورانیوم غذای انرژی هسته ای
از آنجا که از سوخت هسته ای میتوان برای ایجاد سلاح هسته ای و همچنین راکتورهای هسته ای استفاده کرد، فقط کشورهایی که بخشی از «پیمان منع گسترش سلاحهای هسته ای» (Nuclear Non-Proliferation Treaty) یا NPT هستند مجاز به واردات اورانیوم یا پلوتونیوم که یک سوخت هسته ای دیگر است، هستند. این پیمان استفاده صلح آمیز از سوخت هسته ای و همچنین عدم گسترش سلاحهای هسته ای را تقویت میکند.
یک راکتور هسته ای معمولی سالانه حدود ۲۰۰ تن اورانیوم استفاده میکند. فرآیندهای پیچیده باعث میشود مقداری اورانیوم و پلوتونیوم، دوباره غنی شده یا بازیافت شود. این میزان استخراج، استخراج و فناوری را که باید انجام شود را کاهش میدهد.
چگونه از اورانیوم سوخت هسته ای به دست میآید؟

استخراج اورانیوم
اورانیوم در اکثر سنگها و حتی در آب دریا به مقدار کم یافت میشود. معادن اورانیوم در بسیاری از کشورها فعالیت میکنند اما بیش از ٪۸۵ اورانیوم در شش کشور قزاقستان، کانادا، استرالیا، نامیبیا، نیجریه و روسیه تولید میشود. از نظر تاریخی معادن معمولی (یعنی معادن روباز یا زیرزمینی) منبع اصلی اورانیوم بودهاند.
پس از استخراج، سنگ معدن در آسیاب خرد میشود و آب برای تولید دوغاب ذرات ریز سنگ و سایر مواد اضافه میشود. دوغاب با اسید سولفوریک یا یک محلول قلیایی برای حل شدن اورانیوم شسته میشود و سنگ باقیمانده و سایر مواد معدنی را حل نمیکند.
با این حال بیش از نیمی از معادن اورانیوم جهان اکنون از روشی به نام شستشوی درجا استفاده میکنند، به این معنی که استخراج بدون ناخالصی انجام میشود. در این روش آب با اکسیژن (یا یک محلول قلیایی، اسیدی یا اکسید کننده دیگر) در سنگ معدن اورانیوم میچرخد و اورانیوم را استخراج میکند. محلول اورانیوم سپس به سطح پمپ میشود.
محلول اورانیوم استخراج شده از معادن، فیلتر شده و خشک میشود تا کنسانتره اکسید اورانیوم تولید شود که اغلب به آن کیک زرد گفته میشود.

غنی سازی
این فرآیند باعث افزایش غلظت اورانیوم 235 از ٪۰٫۷ به ٪۳ تا ٪۵ میشود که این میزان در اکثر راکتورها مورد استفاده قرار میگیرد. تعداد کمی از راکتورها، به ویژه راکتورهای «کندو» (CANDU) در کانادا با اورانیوم طبیعی تغذیه میشوند که نیازی به غنی سازی ندارند.
فرایند غنی سازی نیاز دارد که اورانیوم به شکل گازی باشد. این امر از طریق فرایندی به نام تبدیل حاصل میشود که در آن اکسید اورانیوم به یک ترکیب متفاوت (هگزا فلوراید اورانیوم) تبدیل میشود که در دمای نسبتاً پایین یک گاز است.

تولید سوخت هسته ای
گلولهها متعاقباً درون لولههای نازکی قرار میگیرند که به میلههای سوخت معروف هستند و سپس با هم دسته بندی میشوند و مجموعههای سوخت را تشکیل میدهند. تعداد میلههای سوختی که برای ساخت هر مجموعه سوخت استفاده میشود بسته به نوع راکتور از 90 تا بیش از 200 میله است. پس از بارگیری، سوخت به طور معمول برای چندین سال در هسته راکتور میماند.

در حدود ۲۷ تن اورانیوم یعنی حدود ۱۸ میلیون گلوله سوختی که در بیش از ۵۰ هزار میله سوخت قرار دارند برای هر سال برای یک راکتور آب تحت فشار ۱۰۰۰ مگاوات مورد نیاز است. در مقابل یک نیروگاه زغال سنگ با اندازه معادل آن برای تولید برق به بیش از دو و نیم میلیون تن زغال سنگ نیاز دارد.

از شناخت ساختار اتم تا درک فناوریهای هستهای در فرادرس
درک فناوریهای هستهای به شناخت اصول فیزیک و ساختار ماده نیاز دارد. اتمها از هسته و الکترونها تشکیل شدهاند و بخش زیادی از جرم آنها در هسته متمرکز است. تغییرات در ساختار هسته میتواند انرژی زیادی آزاد کند که در فرایندهایی مانند شکافت و همجوشی هستهای دیده میشود. این پدیدهها پایه بسیاری از فناوریهای مرتبط با انرژی هستهای هستند و در حوزههایی مانند نیروگاههای تولید برق، تصویربرداری پزشکی و تحقیقات علمی نقش دارند. برای شناخت بهتر این فناوریها، لازم است مفاهیمی مانند نیروهای بنیادی، ویژگیهای ذرات و قوانین حاکم بر انرژی را یاد بگیرید.
مجموعه آموزش «فیزیک پیشرفته» در فرادرس فرصتی برای آشنایی بیشتر با مباحث تخصصی فیزیک فراهم میکند. با مشاهده ویدیوهای مرتبط این مجموعه میتوانید دانش خود را گسترش دهید و ارتباط میان مفاهیم پایه فیزیک و فناوریهای پیشرفته را بهتر درک کنید.
- فیلم آموزش فیزیک حالت جامد پیشرفته ۱، بخش یکم
- فیلم آموزش رایگان فیزیک هسته ای پیشرفته، بخش یکم
- فیلم آموزش فیزیک هسته ای ۱، مکانیک کوانتومی تا واپاشی هسته ای + گواهینامه
- فیلم آموزش فیزیک پلاسما، دوره جامع و با مفاهیم کلیدی
انرژی هسته ای و مردم
انرژی هسته ای برق تولید میکند که میتواند برای تأمین انرژی خانهها، مدارس، مشاغل و بیمارستانها مورد استفاده قرار گیرد. اولین راکتور هسته ای برای تولید برق در نزدیکی آرکو، آیداهو واقع شد. راکتور آزمایشی تولیدکننده نیروگاه خود را در سال 1951 آغاز کرد و اولین نیروگاه هسته ای طراحی شده برای تأمین انرژی یک شهر در اوبنینسک روسیه در سال 1954 تأسیس شد.
ساخت راکتورهای هسته ای به سطح بالایی از فناوری نیاز دارد و فقط کشورهایی که پیمان منع گسترش سلاحهای هسته ای را امضا کردهاند میتوانند اورانیوم یا پلوتونیوم مورد نیاز را دریافت کنند. به همین دلایل بیشتر نیروگاههای هسته ای در کشورهای پیشرفته واقع شدهاند.
نیروگاههای هسته ای انرژی تجدید پذیر و تمیز تولید میکنند. آنها هوا را آلوده نمیکنند و گازهای گلخانه ای آزاد نمیکنند. این نیروگاهها میتوانند در مناطق شهری یا روستایی ساخته شوند و محیط پیرامون خود را کاملاً تغییر نمیدهند.
بخار موجود در توربینها و ژنراتورها در نهایت بازیافت میشوند و در ساختاری جداگانه به نام برج خنک کننده، خنک میشوند. در این فرآیند بخار دوباره به آب تبدیل میشود و میتواند برای تولید برق بیشتر مورد استفاده قرار گیرد. بخار اضافی به راحتی در اتمسفر بازیافت میشود و به عنوان بخار آب تمیز آسیب کمی به طبیعت میرساند.
زبالههای رادیواکتیو همان چیزی است که از عملکرد راکتور هسته ای باقی مانده است. زبالههای رادیواکتیو بیشتر لباس محافظی است که توسط کارگران پوشیده میشود یا ابزارها و هر ماده دیگری که با گرد و غبار رادیواکتیو در تماس بودهاند. زبالههای رادیواکتیو پایداری بسیار زیادی دارند و موادی مانند لباس و ابزار میتوانند هزاران سال حاوی رادیواکتیو باقی بمانند. دولتها نحوه دفع این مواد را تنظیم و کنترل میکنند تا مواد دیگری آلوده نشود.
سوخت استفاده شده و میلههای شرنگ هسته ای نیز بسیار حاوی رادیواکتیو هستند. گلولههای اورانیوم استفاده شده باید در ظروف مخصوصی که شبیه استخرهای شنای بزرگ هستند، نگهداری شوند. آب سوخت را خنک میکند و فضای خارج را از تماس با رادیواکتیویته عایق میکند. برخی از نیروگاههای هسته ای سوخت مصرف شده خود را در مخازن ذخیره خشک روی زمین ذخیره میکنند.
محلهای نگهداری زبالههای رادیواکتیو در ایالات متحده بسیار بحث برانگیز شده است. به عنوان مثال برای سالها دولت قصد داشت یک مرکز عظیم زباله هسته ای در نزدیکی کوه یوکا، نوادا احداث کند. گروههای محیط زیست و شهروندان محلی به این طرح اعتراض کردند. آنها نگران نشت مواد زائد رادیواکتیو به منبع آب و محیط کوه یوکا در حدود 130 کیلومتری منطقه بزرگ شهری لاس وگاس، نوادا بودند. اگرچه دولت در سال 1978 تحقیقات در این زمینه را آغاز كرد اما برنامه ریزی برای تأسیسات پسماند هسته ای در كوه یوكا را در سال 2009 متوقف كرد.
حادثه چرنوبیل
منتقدان انرژی هسته ای نگرانند که محل ذخیره سازی پسماند رادیواکتیو نشت کند، ترک بخورد یا از بین برود. در این صورت مواد رادیواکتیو میتوانند خاک و آبهای زیرزمینی نزدیک تاسیسات را آلوده کنند. این موضوع میتواند منجر به مشکلات جدی بهداشتی برای مردم و ارگانهای منطقه شود و تمام شهر باید تخلیه شوند.
این همان اتفاقی است که در چرنوبیل، اوکراین در سال 1986 رخ داد. در این حادثه انفجار بخار در یکی از چهار راکتور هسته ای نیروگاه باعث آتش سوزی شد که اصطلاحاً آن را ستون مینامند. نشت ناشی از آتش سوزی در تاسیسات چرنوبیل و همچنین مناطق اطراف آن گسترش یافت و توسط باد به اطراف پراکنده شد و ذرات به صورت باران وارد چرخه آب شدند. رادیواکتیویته ردیابی شده در چرنوبیل هنگام باران بر فراز اسکاتلند و ایرلند بارید و بیشترین تأثیر این مواد رادیواکتیو در بلاروس رخ داد.

تأثیرات زیست محیطی فاجعه چرنوبیل خیلی سریع بروز و ظهور کرد. برای کیلومترها در اطراف تاسیسات جنگلهای کاج خشک شدند و از بین رفتند. رنگ قرمز کاجهای مرده این منطقه باعث شد به این جنگل لقب جنگل سرخ را بدهند. ماهیهای رودخانه پریپیات در مجاورت این نیروگاه آنقدر رادیواکتیویته بودند که مردم دیگر نمیتوانستند آنها را بخورند و گاو و اسبهای این منطقه مردند.
بیش از 100٬000 نفر پس از این فاجعه از این منطقه نقل مکان کردند اما تعیین تعداد قربانیان انسانی چرنوبیل دشوار است. اثرات مسمومیت با تشعشعات تنها پس از سالها ظاهر میشود و همچنین ردیابی انواع سرطانها و امراض دیگر مربوط به این تشعشعات بسیار سخت است.
سلاحهای هسته ای
بمب اتمی و بمبهای هسته ای سلاحهای قدرتمندی هستند که از واکنشهای هسته ای به عنوان منبع انرژی انفجاری استفاده میکنند. دانشمندان برای اولین بار در جنگ جهانی دوم فناوری سلاحهای هسته ای را توسعه دادند. بمبهای اتمی فقط دو بار در جنگ استفاده شده است و هر دو بار توسط ایالات متحده علیه ژاپن در پایان جنگ جهانی دوم در هیروشیما و ناگازاکی مورد استفاده قرار گرفته است.
پس از آن جنگ یک دوره گسترش سلاحهای هسته ای به وجود آمد و در طول جنگ سرد ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی برای برتری در یک رقابت جهانی تسلیحات هستهای رقابت کردند.

پروژه منهتن
پروژه منهتن نام رمز تلاش دولت آمریكا برای تولید بمب اتمی كارآمد در طول جنگ جهانی دوم بود. پروژه منهتن در حقیقت در پاسخ به ترس از اینکه دانشمندان آلمانی از دهه 1930 با استفاده از فناوری هسته ای روی سلاح کار میکردند آغاز شد.
در 28 دسامبر سال 1942 رئیس جمهور فرانکلین روزولت اجازه تشکیل پروژه منهتن را داد تا دانشمندان و مقامات نظامی مختلفی را که روی تحقیقات هسته ای کار میکنند جمع کند.
چه کسی برای اولین بار بمب هسته ای را اختراع کرد؟
پیمان منع گسترش سلاحهای هسته ای (NPT)
ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی در مذاکره در مورد توافق بین المللی برای متوقف کردن گسترش بیشتر سلاحهای هسته ای در سال 1968 پیشقدم شدند. پیمان منع گسترش سلاحهای هسته ای یا NPT در سال 1970 به اجرا درآمد. این توافقنامه کشورهای جهان را به دو گروه کشورهای دارای سلاح هسته ای و کشورهای بدون سلاح هسته ای تقسیمبندی کرد.
کشورهای دارای سلاح هسته ای در آن زمان پنج کشور ایالات متحده، جماهیر شوروی، انگلیس، فرانسه و چین بودند. طبق این پیمان کشورهای دارای سلاح هسته ای توافق کردند که از سلاح هسته ای استفاده نکنند یا به کشورهای دیگر در دستیابی به سلاح هسته ای کمک نکنند. آنها همچنین توافق کردند که به تدریج ذخیره سلاحهای هسته ای خود را با هدف نهایی خلع سلاح کامل کاهش دهند. همچنین کشورهای بدون سلاح هسته ای توافق کردند که سلاح هسته ای را به دست نیاورند و تولید نکنند.
هنگامی که اتحاد جماهیر شوروی در اوایل دهه 1990 فروپاشید، هنوز هزاران سلاح هسته ای در اروپای شرقی و آسیای میانه پراکنده بود. بسیاری از این سلاحها در بلاروس، قزاقستان و اوکراین قرار داشت که به تدریج این سلاحها غیرفعال شده و به روسیه برگردانده شدند.
کشورهایی با سلاح اتمی غیرقانونی
برخی از کشورها گزینه توسعه زرادخانه سلاحهای هسته ای خود را میخواستند و هرگز معاهده NPT را امضا نکردند. هند اولین کشور خارج از معاهده NPT بود که در سال 1974 سلاح هسته ای آزمایش کرد.
کشورهای دیگر که NPT را امضا نکردند شامل پاکستان، رژیم اشغالگر قدس و سودان جنوبی بودند. بدین ترتیب است که پاکستان یک برنامه سلاح هسته ای شناخته شده دارد. همچنین به طور گستردهای تصور میشود که رژیم اشغالگر قدس نیز دارای سلاح هسته ای است با این حال دولت آن هرگز وجود یک برنامه سلاح هسته ای را رسما تأیید یا انکار نکرده است. در مورد سودان جنوبی مشخص نیست که آیا این کشور سلاح هسته ای دارد یا خیر.
کره شمالی
کره شمالی در ابتدا پیمان NPT را امضا کرد اما در سال 2003 خروج خود از این توافق نامه را اعلام کرد. از سال 2006 کره شمالی به طور آشکار سلاحهای هسته ای خود را آزمایش کرده و از سوی ملل مختلف و نهادهای بین المللی تحریم شده است.
تفاوت بین بمب هسته ای و بمب هیدروژنی
کشف فیزیکدانان هسته ای در آزمایشگاهی در برلین، آلمان در سال 1938 ساخت اولین بمب اتمی را ممکن ساخت. در حقیقت این امکان پس از کشف شکافت هسته ای توسط سه فیزیکدان آن زمان «اتو هان» (Otto Hahn)، «لیزه میتنر» (Lise Meitner) و «فریتس استراسمن» (Fritz Strassman) رخ داد.
در این فرآیند هنگامی که اتمی از ماده رادیواکتیو به اتمهای سبکتر تقسیم میشود مقدار زیادی انرژی به صورت ناگهانی تولید و منتشر میشود. کشف شکافت هسته ای امکان فناوریهای هسته ای از جمله سلاح هسته ای را فراهم کرد.

آینده انرژی هسته ای
نیروگاههای هسته ای توانایی تولید ایمن و مطمئن انرژی از همجوشی هسته ای را ندارند و مشخص نیست که آیا این فرآیند گزینهای برای تولید برق خواهد بود یا خیر. در حال حاضر مهندسان هسته ای در حال تحقیق در مورد همجوشی هسته ای هستند زیرا این فرآیند احتمالاً ایمن و مقرون به صرفهتر خواهد بود.
مزایای انرژی هسته ای
جوانب مثبت و منفی بسیاری برای انرژی هسته ای وجود دارد و شناخت هر دو جنبه برای درک این موضوع که این منبع انرژی چه تواناییهایی دارد مهم است. دانستن جوانب مثبت و منفی انرژی هسته ای به شما کمک میکند تا خود تصمیم بگیرید که آیا این منبع انرژی تصمیم خوبی برای برآورده کردن نیازهای آینده انرژی ما و کره زمین است یا خیر. در ادامه برخی از جنبههای مثبت این انرژی را بررسی میکنیم.

هزینه پایین
بعد از هزینه اولیه ساخت، انرژی هسته ای این مزیت را دارد که یکی از مقرون به صرفهترین انرژیهای موجود است. هزینه تولید برق از انرژی هسته ای بسیار کمتر از هزینه تولید انرژی از گاز، ذغال سنگ یا نفت است مگر اینکه این منابع در نزدیکی نیروگاه تأمین برق با سوخت فسیلی واقع باشند. همچنین مزیت دیگر انرژی هسته ای این است که در مواجهه با تورم ریسک کمتری در افزایش قیمت دارد و این برخلاف سوختهای فسیلی است که با نوسان قیمتها و تورم تغییر قیمت پیدا میکنند.
منبع قابل اطمینان انرژی
از لحاظ منابع نیز نیروگاههای هسته ای قابل اعتماد هستند زیرا ما در این سیاره به اندازه کافی اورانیوم داریم که می تواند برای 70 تا 80 سال آینده انرژی تولید کند. اگرچه ممکن است این زمان کافی به نظر نیاید اما این بازه از عمر باقیمانده بسیاری از سوختهای فسیلی طولانیتر است و در حال حاضر منابع انرژی هسته ای دیگری نیز برای تأمین سوخت نیروگاههای هسته ای مورد بررسی قرار دارند.
مقدار انرژی پایه ثابت
به عنوان مثال توربینهای بادی در هنگام وزش باد مقدار قابل توجهی انرژی تولید میکنند. به این صورت هنگامی که باد میوزد، نیروگاههای هسته ای میتوانند میزان انرژی تولیدی را به میزان کمتری تنظیم کنند. برعکس هنگامی که باد نمیوزد و انرژی بیشتری لازم است میتوان انرژی هسته ای را به گونهای تنظیم کرد تا کمبود انرژی تولید شده توسط باد (یا خورشید) جبران شود.
انرژی هسته ای آلودگی کم ایجاد میکند
وقتی صحبت از آلودگی میشود مشخص است که موارد مثبت و منفی انرژی هسته ای وجود دارد و در ادامه موضوع زبالههای هسته ای را بررسی خواهیم کرد. با این حال خروجی کلی آلودگی از نیروگاه هسته ای در مقایسه با تولید انرژی از سوختهای فسیلی بسیار کم است. مصرف فعلی انرژی هسته ای در حال حاضر سالانه بیش از 555 میلیون تن از میزان انتشار را کاهش داده است. کاهش گازهای گلخانهای نشانگر خوبی برای چگونگی تغییر آلودگی در استفاده از انرژی هسته ای است که میتواند در طولانی مدت به کاهش تأثیر ما بر تغییرات آب و هوایی جهانی کمک کند.
در دسترس بودن سوخت کافی
البته اکتشافات بیشتری در زمینه سوختهای فسیلی وجود دارد که هنوز نتوانستهایم به آنها دست یابیم اما تعداد آنها از هر زمان دیگری کمتر و دورتر است و در نهایت تمام خواهد شد.
استفاده از اورانیوم میتواند یک زمان اضافی را برای یافتن منابع انرژی تجدیدپذیر بهتر و تمیز به ما بدهد. به علاوه برخی از کشورها مانند هند، چین و روسیه در حال تلاش برای استفاده از توریم قابل بازیافت و فراوان برای تأمین انرژی راکتورهای هسته ای هستند. با استفاده از توریم بیش از 80 سال سوخت در دسترس داریم. با این حال اگر دانشمندان بتوانند همجوشی هسته ای را به واقعیت تبدیل کنند، از نظر تئوری دیگر هرگز برق ما تمام نمیشود. تبدیل انرژی هسته ای به انرژی پایدار نیاز به استفاده از راکتورهای تولیدکننده و همجوشی هسته ای دارد تا ما را برای آینده قابل پیش بینی حفظ کند.
چگالی انرژی بالا در انرژی هسته ای
در لیست جوانب مثبت و منفی انرژی هسته ای این ویژگی کاملاً عجیب است. شکافت هسته ای (فرآیندی که برای تولید انرژی هسته ای استفاده میشود) نسبت به سوزاندن سوختهای فسیلی مانند گاز، نفت یا زغال سنگ مقدار بیشتری انرژی آزاد میکند. سوال این است که این انرژی چه قدر کارآمدتر است؟ شکافت هسته ای در تولید انرژی تقریباً 8000 برابر کارآمدتر از سوختهای فسیلی سنتی است. این مقدار بسیار قابل توجه است. از آنجا که انرژی هسته ای بسیار کارآمدتر است برای تأمین انرژی نیروگاه به سوخت کمتری نیاز دارد و بنابراین ضایعات کمتری نیز ایجاد میکند.
آشنایی با شاخههای مختلف فیزیک و کاربردهای آنها در فرادرس
فیزیک علمی گسترده است که رفتار ماده و انرژی و قوانین حاکم بر پدیدههای طبیعی را بررسی میکند. از حرکت اجسام و انتقال گرما گرفته تا ساختار اتمها و واکنشهای هستهای، همگی با مفاهیم و اصول این علم ارتباط دارند. برای درک بهتر موضوعاتی مانند انرژی هستهای، آشنایی با شاخههای مختلف فیزیک و ارتباط میان آنها اهمیت زیادی دارد. مجموعه آموزش دروس اصلی فیزیک – از دروس دانشگاهی تا کاربردی در فرادرس، امکان یادگیری مباحث متنوع این حوزه را فراهم میکند.
با استفاده از فیلمهای آموزشی این مجموعه میتوانید مفاهیم پایه و دانشگاهی فیزیک را مرحلهبهمرحله یاد بگیرید و دانش خود را در زمینه موضوعاتی مانند مکانیک، الکترومغناطیس و سایر مباحث این علم گسترش دهید.
- فیلم آموزش ترمودینامیک ۱، دوره جامع و با مفاهیم کلیدی
- فیلم آموزش مکانیک تحلیلی ۱ مرور و حل تست کنکور ارشد
- فیلم آموزش مکانیک تحلیلی ۱ مرور و حل مثال
- فیلم آموزش الکترومغناطیس مهندسی، مرور و حل تست کنکور ارشد
معایب انرژی هسته ای
در لیست مزایای انرژی هسته ای موردی را که انرژی هسته ای را به گزینهای مناسب برای تامین آینده نیازهای برق تبدیل میکند عنوان کردیم. با این حال هنگام بررسی اینکه آیا این منبع انرژی بهترین شکل انرژی سازگار با محیط زیست برای آینده ما است، به معایبی از آن اشاره کردیم. در اینجا برخی از اصلیترین معایب انرژی هسته ای آورده شده است.

ساخت گران
علیرغم ارزان بودن نیروگاههای هسته ای در بهره برداری و اجرا، ساخت آن فوق العاده گران است و این هزینه همچنان افزایش مییابد. از سال 2002 تا 2008 هزینه برآورد شده برای ساخت نیروگاه هسته ای از 2 تا 4 میلیارد دلار به 9 میلیارد دلار رسیده است و نیروگاهها اغلب در هنگام ساخت از هزینههای که تخمین زدهاند پیشی میگیرند. علاوه بر هزینه ساخت نیروگاه، نیروگاههای هسته ای باید بودجهای را برای محافظت از زبالههای تولید شده و نگهداری آنها در سازه های خنک شده با روشهای امنیتی اختصاص دهند. همه این هزینهها انرژی هسته ای را بسیار گران میکند.
تصادفات
یکی از اولین چیزهایی که بیشتر مردم با شنیدن نیروگاه هسته ای به آن فکر میکنند فاجعه در چرنوبیل است. اگرچه ما دقیقاً نمیدانیم که چه تعداد انسان در اثر حادثه چرنوبیل جان خود را از دست دادهاند اما تخمین زده شده که تاکنون 10 هزار مورد مرگ ناشی از اثرات طولانی مدت تابش در منطقه بوده است. بحران نیروگاههای برق فوکوشیما در سال 2011 نشان داد که هر چه نیروگاههای هسته ای ایمن طراحی شده باشند تصادفات میتوانند اتفاق بیفتند و اتفاق میافتند و فاجعه میآفرینند.
زبالههای رادیواکتیو
اگرچه تولید انرژی هسته ای هیچ گونه تشعشعاتی ایجاد نمیکند اما زبالههای رادیواکتیو تولید میکند که باید به صورت ایمن ذخیره شوند تا محیط را آلوده نکند. گرچه ممکن است این تشعشعات ترسناک به نظر برسد اما ما دائماً در معرض رادیواکتیویته مقدار کمی از پرتوهای کیهانی یا رادون در هوای تنفسی خود هستیم. در مقادیر کم تابش مضر نیست اما زبالههای رادیواکتیو حاصل از تولید انرژی هسته ای بسیار خطرناک است.
دفع زبالههای رادیواکتیو یک چالش اساسی است که نیروگاههای هسته ای با آن روبرو هستند. از آنجا که راهی برای از بین بردن ضایعات هسته ای وجود ندارد راه حل فعلی این است که آنها را به طور ایمن در ظروف مهر و موم کرده و در عمق زیر زمین نگهداری کنند، زیرا در این حالت نمیتواند محیط را آلوده کند. با پیشرفت فناوری امیدواریم که در آینده روشهای بهتری برای ذخیره سازی زبالههای رادیواکتیو پیدا کنیم.
تأثیر بر محیط زیست
نیروگاههای هسته ای بیش از پسماندهایی که تولید میکنند بر محیط زیست تاثیر دارند. استخراج و غنی سازی اورانیوم فرآیندهای سازگار با محیط زیست نیستند. استخراج روزانه اورانیوم برای معدنچیان بی خطر است اما ذرات رادیواکتیو را از خود به جای میگذارد که باعث فرسایش میشود و حتی منابع آب مجاور را آلوده میکند. استخراج از زیرزمین نیز بدون خطر نیست و در هنگام استخراج و پردازش ضایعات رادیواکتیو معدن کاران را در معرض تابش زیاد قرار میدهد.
تهدید امنیتی
انرژی هسته ای میتواند برای کشورهایی که دارای نیروگاههای انرژی هسته ای هستند یک تهدید ملی و امنیتی محسوب شود. زیرا در این حالت تروریستها ممکن است نیروگاههای هسته ای را به قصد ایجاد یک فاجعه هدف قرار دهند و اورانیوم مورد استفاده برای تولید نیرو در صورت قرار گرفتن در دستان نیروهای اشتباه میتواند به سلاح هسته ای تبدیل شود. به همین دلایل امنیت در اطراف مواد هسته ای و نیروگاههای هسته ای بسیار مهم است.
تأمین سوخت محدود
ممکن است موارد مثبت و منفی مهمی در مورد انرژی هسته ای وجود داشته باشد اما یکی از مهمترین ملاحظاتی که باید بخاطر بسپاریم این است که انرژی هسته ای برای تولید انرژی به اورانیوم و توریم وابسته است. تا زمانی که نتوانیم راهی برای ایجاد همجوشی هسته ای یا ساخت راکتورهای تولیدکننده همجوشی هسته ای قبل از تمام شدن منابع خود پیدا کنیم قادر به ایجاد انرژی با نیروگاههای هسته ای که برای آینده ساختهایم نیستیم. در نهایت باید گفت که انرژی هسته ای فقط یک راه حل موقت با برچسب قیمت بسیار بالا است.
کاربرد انرژی هسته ای چیست؟
اولین نیروگاه تولید برق با استفاده از گرمای حاصل از تقسیم اتمهای اورانیوم در دهه 1950 شروع به کار کرد. امروزه اکثر مردم از سهم مهمی که انرژی هسته ای در تأمین بخش قابل توجهی از برق کم کربن جهان دارد آگاه هستند.
کاربردهای انرژی هسته ای غیر از تولید برق شهری در نیروگاهها کمتر شناخته شده است.، راکتورهای هسته ای گرمایی و راکتورهای نیروگاهی غیر ثابت در چندین بخش از جمله محصولات مصرفی، مواد غذایی و کشاورزی، صنعت، پزشکی و تحقیقات علمی، حمل و نقل و منابع آب و محیط زیست کاربرد دارند.

رادیوایزوتوپ ها
ویژگیهای اتمهایی که در حال فروپاشی به صورت طبیعی بوده و معروف به رادیوایزوتوپ هستند، در بسیاری از جنبههای زندگی مدرن کاربردهای مختلفی به این اتمها میدهد. اولین کاربرد عملی رادیوایزوتوپ توسط یک مجارستانی به نام جورج دو هویسی در سال 1911 شناخته شد.
یکی از ایزوتوپهای متداول در تشخیص پزشکی ایزوتوپ تکنسیوم (Tc-99m)، ایزوتوپ دختر مولیبدن-99 (Mo-99) است. عموماً Mo-99 با شکافت U-235 در راکتور تحقیقات هسته ای تولید میشود.
رادیوایزوتوپ Tc-99m حداکثر در موارد برای کاربردهای تشخیصی در داخل بدن استفاده میشود. در حقیقت از این ایزوتوپ برای بیش از 30 میلیون تست در سال در سراسر جهان استفاده میشود. این رادیوایزوتوپ عمدتاً برای بررسی عملکرد تیروئید و همچنین برای تشخیص بیماریهای اعضای دیگر بدن مانند ریهها، قلب، کبد، مثانه و استخوان استفاده میشود.
کاربرد انرژی هسته ای در داروسازی
بسیاری از مردم از کاربرد گسترده پرتودرمانی و رادیوایزوتوپ ها در داروسازی به ویژه برای تشخیص (شناسایی) و درمان بیماریهای مختلف آگاه هستند. در کشورهای پیشرفته سالانه حدود یک نفر از هر 50 نفر از پزشکی هسته ای تشخیصی استفاده میکند و فراوانی درمان با رادیوایزوتوپ ها حدود یک دهم این موارد است.
کاربرد انرژی هسته ای در کشاورزی
کاربرد انرژی هسته ای در محصولات مصرفی
عملکرد بسیاری از محصولات معمول مصرفی به استفاده از مقدار کمی ماده رادیواکتیو بستگی دارد. ردیابهای دود سیگار، ساعتهای مچی و دیواری و غیره همه از ویژگیهای طبیعی رادیوایزوتوپ ها در طراحی خود استفاده میکنند.
کاربرد انرژی هسته ای در غذا
حدود از مواد غذایی برداشت شده در نتیجه فساد ماده غذایی قبل از مصرف از بین میروند. این مشکل به ویژه در کشورهای گرم و مرطوب شیوع دارد. تابش مواد غذایی، فرآیند قرار گرفتن مواد غذایی در معرض اشعه گاما برای از بین بردن باکتریهایی است که میتوانند باعث ایجاد بیماریهای از طریق غذا شوند و همچنین باعث افزایش ماندگاری مواد غذایی شوند.
کاربرد انرژی هسته ای در صنعت
رادیوایزوتوپ ها توسط صنعتگران به عنوان ردیاب برای کنترل جریان و فیلتراسیون مایعات، تشخیص نشتی، سایش موتور و خوردگی تجهیزات فرآیند مورد استفاده قرار میگیرند. با افزودن مقدار کمی مواد رادیواکتیو به مواد مورد استفاده در فرآیندهای مختلف میتوان نرخ اختلاط و جریان طیف وسیعی از مواد از جمله مایعات، پودرها و گازها را مطالعه کرد و نشت را تعیین کرد.
کاربرد انرژی هسته ای در حمل و نقل
انرژی هسته ای برای شناورهایی که باید بدون سوخت گیری برای مدت طولانی در دریا باشند یا برای پیشرانه قدرتمند زیردریاییها مناسب است. همچنین ژنراتورهای حرارتی رادیوایزوتوپ (RTG) در ماموریتهای فضایی استفاده میشوند.
گرمای تولید شده توسط فروپاشی یک منبع رادیواکتیو که اغلب پلوتونیم-۲۳۸ است برای تولید برق استفاده میشود.
در آینده میتوان از برق یا گرمای حاصل از نیروگاههای هسته ای برای تولید هیدروژن استفاده کرد. از هیدروژن میتوان در پیلهای سوختی برای تأمین انرژی اتومبیلها استفاده کرد و یا میتوان آن را سوزاند تا بدون اینکه تولید گازهای گلخانهای کند که باعث تغییر آب و هوا شود به جای گاز گرما ایجاد کند.
کاربرد انرژی هسته ای در منابع آب و محیط زیست
رادیوایزوتوپ ها نقش مهمی در شناسایی و تجزیه و تحلیل آلایندهها دارند. تکنیکهای هسته ای برای طیف وسیعی از مشکلات آلودگی از جمله تشکیل دود، آلودگی دی اکسید گوگرد در جو، پراکندگی فاضلاب از طغیان اقیانوسها و نشت سوخت استفاده شده است.
تکنیکهای هیدرولوژی ایزوتوپ امکان ردیابی و اندازهگیری دقیق میزان منابع آب زیرزمینی را فراهم میکند. چنین تکنیکهایی ابزارهای تحلیلی مهمی در مدیریت و حفاظت از منابع موجود آب و شناسایی منابع جدید را فراهم میکنند.
جمع بندی
در این مطلب از مجله فرادرس در مورد انرژی هسته ای صحبت کردیم. بدین منظور در ابتدا در مورد اورانیوم که سوخت نیروگاههای هسته ای است و در واقع منبع اصلی انرژی هسته ای است مطالبی بیان شد، سپس روش تولید سوخت هسته ای از اورانیوم را توضیح دادیم. در ادامه در مورد سلاح هسته ای و معاهده NPT مطالبی بیان کردیم و در انتها مزایا و معایب انرژی هسته ای را مورد بحث و بررسی قرار دادیم.
آزمون انرژی هستهای
۱. انرژی هستهای از کدام نیروی بنیادی در هسته اتم بهدست میآید؟
نیروی الکترومغناطیسی بین ذرات هسته
نیروی گرانشی بین نوترونها و پروتونها
نیروی هستهای قوی که اجزای هسته را کنار هم نگه میدارد.
نیروی هستهای ضعیف که واکنشهای پرتوی را کنترل میکند.
انرژی هستهای مستقیما از نیروی هستهای قوی بهدست میآید که پروتونها و نوترونها را در هسته اتم کنار هم نگه میدارد و منشا پایداری هسته است. «نیروی گرانشی» و «نیروی الکترومغناطیسی» نقش اصلی در تشکیل یا پایداری هسته ندارند و تاثیر آنها بسیار کمتر از نیروی هستهای قوی است. «نیروی هستهای ضعیف» تنها در پدیدههای پرتوزایی موثر است و بر انرژی هستهای اثری ندارد.
۲. کدام ویژگی نیروی هستهای قوی باعث پایداری هسته اتمها میشود و این ویژگی چه نقشی در استفاده از انرژی هستهای ایفا میکند؟
نگهداشتن پروتونها و نوترونها کنار هم و امکان آزادسازی انرژی فراوان
جذب الکترونها به درون هسته و تولید حرارت پایدار
افزایش تعداد هستهها و ایجاد واکنش شیمیایی سریع
حفظ بار الکتریکی هسته و جلوگیری از یونیزاسیون شدید
نیروی هستهای قوی با کنار هم نگهداشتن پروتونها و نوترونها در هسته اتم، موجب پایداری هسته میشود. همین نیرو هنگام شکافت یا همجوشی هستهای در واکنشهای کنترلشده، باعث آزادسازی انرژی عظیم و قابلبهرهبرداری برای تولید برق میشود. «نگهداشتن پروتونها و نوترونها کنار هم و امکان آزادسازی انرژی فراوان» تنها پاسخ درست است، زیرا جذب الکترونها، افزایش تعداد هستهها یا جلوگیری از یونیزاسیون توضیحدهنده نقش ویژه نیروی هستهای قوی در انرژی هستهای نیستند.
۳. در یک نیروگاه هستهای، فرایندی که منجر به تولید گرما و حرکت توربینها میشود چیست و این گرما چگونه به تولید برق منتهی میشود؟
قرار دادن فلزات خاص در میدان مغناطیسی موجب ایجاد گرما و تولید برق میشود.
شکافت هستهای اورانیوم باعث آزادسازی گرما میشود که آب را بخار کرده و توربینها را به حرکت درمیآورد.
سوختهای فسیلی سوزانده میشوند تا گرما تولید و توربینها به حرکت درآیند.
ترکیب مواد شیمیایی در مخازن نیروگاه گرما ایجاد میکند و با استفاده از آن برق تولید میشود.
در نیروگاه هستهای، شکافت هستهای اورانیوم منبع اصلی آزادسازی انرژی است که موجب تولید گرما میشود. این گرما سپس آب را به بخار تبدیل کرده و بخار تولید شده توربینها را میچرخاند تا برق تولید گردد.
۴. اگر واکنشهای زنجیرهای در راکتور هستهای بهدرستی کنترل نشوند، نتیجه آن برای تولید برق و ایمنی چیست؟
گرمای بیش از حد و افزایش خطر حادثه هستهای رخ میدهد.
تنها میزان مصرف سوخت افزایش مییابد ولی سطح ایمنی حفظ میشود.
تولید برق نیروگاه کاملا متوقف میشود و آسیبی به محیط وارد نمیشود.
فعالیت توربینها ثابت باقی میماند و جریان برق کاهش مییابد.
در صورت عدم کنترل واکنشهای زنجیرهای در راکتور هستهای، گرمای آزادشده بسیار زیاد میشود که میتواند منجر به حوادث جدی مانند ذوب شدن اجزای راکتور یا انتشار مواد رادیواکتیو شود. عبارت «گرمای بیش از حد و افزایش خطر حادثه هستهای» این وضعیت را صحیح بیان میکند.
۵. علت اصلی انتخاب ایزوتوپ U-235 به عنوان سوخت نیروگاههای هستهای چیست و چه چالش مهمی در استفاده از آن وجود دارد؟
U-235 به راحتی دچار شکافت میشود و مقدار آن در طبیعت بسیار کم است.
U-235 ارزانترین سوخت هستهای بوده و هیچ محدودیتی در تامین جهانی آن وجود ندارد.
U-235 تنها ایزوتوپ اورانیوم قابل دستیابی برای نیروگاههاست و همیشه کافی یافت میشود.
U-235 باعث تولید زباله بسیار کمتر از سایر سوختها میشود و استخراج آن ساده است.
دلیل اهمیت U-235 در نیروگاههای هستهای، قابلیت بالای این ایزوتوپ برای انجام شکافت هستهای است که به تولید انرژی زیاد کمک میکند. با این حال، مقدار U-235 در طبیعت بسیار محدود است و به همین دلیل تامین آن با محدودیت همراه است.
۶. برای تضمین تامین پایدار سوخت مورد نیاز نیروگاه هستهای، کدام اقدام بر اساس فناوریهای رایج در مدیریت اورانیوم پیشنهاد میشود؟
استفاده از زغالسنگ بهعنوان مکمل سوخت هستهای
افزایش استخراج مستقیم اورانیوم از معادن جدید
غنیسازی مجدد اورانیوم با کمک سانتریفیوژها
واردات سوخت از کشورهایی بدون عضویت در پیمان NPT
در میان گزینهها، «غنیسازی مجدد اورانیوم با کمک سانتریفیوژها» راهکاری فنی و روزآمد است که بهرهوری از ذخایر محدود اورانیوم را افزایش داده و مصرف منابع را بهینه میسازد. این فناوری امکان استخراج ایزوتوپ U-235 را از اورانیوم طبیعی و حتی بازیافت سوخت مصرفشده فراهم میکند. «افزایش استخراج مستقیم اورانیوم از معادن جدید» وابستگی به منابع اولیه و هزینهبردار است و مشکل کمبود U-235 در طبیعت رفع نمیشود. «استفاده از زغالسنگ بهعنوان مکمل سوخت هستهای» ارتباطی با فرایند چرخه سوخت هستهای ندارد و مزیتهای محیطزیستی را از بین میبرد. «واردات سوخت از کشورهایی بدون عضویت در پیمان NPT» برخلاف قوانین بینالمللی است و امنیت تامین را تهدید میکند.
۷. کدام گزینه ترتیب صحیح مراحل اصلی چرخه تولید سوخت هستهای را نشان میدهد؟
استخراج اورانیوم، تغلیظ کیک زرد، غنیسازی، ساخت گلولههای سوختی
تغلیظ کیک زرد، ساخت گلولههای سوختی، استخراج اورانیوم، غنیسازی
غنیسازی اورانیوم، استخراج، ساخت گلولههای سوخت، تغلیظ کیک زرد
استخراج اورانیوم، ساخت گلولههای سوختی، تغلیظ کیک زرد، غنیسازی
ترتیب صحیح در چرخه تولید سوخت هستهای با «استخراج اورانیوم» از معدن آغاز میشود. سپس این ماده به صورت «کیک زرد» تغلیظ میشود. مرحله بعد «غنیسازی» اورانیوم است که طی آن ایزوتوپ U-235 جداسازی و درصد آن افزایش مییابد. در نهایت، اورانیوم غنیشده به کارخانه ساخت سوخت منتقل و به شکل «گلولههای سوختی» سرامیکی فشرده درمیآید.
۸. در کدام بخش از زنجیره تهیه سوخت هستهای، ریسک آلودگی محیط زیست و آسیب به سلامت کارگران بیشترین میزان را دارد؟
فرآیند ساخت گلوله سوختی در نیروگاه
حمل و نقل کیک زرد به کارخانه
استخراج و تغلیظ اورانیوم در معدن
جابهجایی میلههای سوخت مصرفشده
«استخراج و تغلیظ اورانیوم در معدن» بیشترین خطر را برای سلامت کارگران و محیط زیست دارد. چرا که تماس مستقیم با مواد معدنی، محصولات جانبی و پسماندهای فرآوری در ابتدای زنجیره سوخت، موجب آلودگی منابع آب و تهدید جدی برای کارکنان میشود. گزینههایی مانند «حمل و نقل کیک زرد»، «ساخت گلوله سوختی در نیروگاه» یا «جابهجایی میلههای سوخت مصرفشده» اگرچه خطراتی خاص دارند، اما شدت ریسک آنها طبق متن کمتر از مرحله استخراج و تغلیظ است که بهطور ویژه به مشکلات زیستمحیطی و مخاطرات شغلی اشاره شده است.
۹. کدام مورد از مزایای اصلی انرژی هستهای در مقایسه با سوختهای فسیلی برای تولید برق است و نقش آن در کاهش تغییرات آب و هوایی چگونه است؟
امکان استفاده مستقیم از اورانیوم در خودروها و حمل و نقل
نیاز به کارگران کمتر و هزینه نگهداری صفر پس از ساخت
تولید برق پایدار با آلودگی و انتشار کربن بسیار پایین
تولید انرژی وابسته به شرایط آب و هوای محلی
مزیت اصلی انرژی هستهای نسبت به سوختهای فسیلی، تولید برق بهشکل پایدار و دائمی با میزان بسیار کم آلودگی و انتشار گازهای گلخانهای است. این ویژگی کمک میکند که نقش موثری در کنترل و کاهش تغییرات آب و هوایی داشته باشد.
۱۰. یک کارخانه بزرگ برای تامین مداوم انرژی چرا ممکن است انرژی هستهای را مناسبتر از انرژیهای تجدیدپذیر بداند؟
عدم نیاز به فناوری پیشرفته برای راهاندازی نیروگاه
هزینه سرمایهگذاری اولیه پایینتر نسبت به انرژیهای خورشیدی و بادی
امکان تولید برق در تمام طول سال بدون وابستگی به شرایط جوی
تولید زباله رادیواکتیو کمتر نسبت به منابع تجدیدپذیر
ویژگی مهم انرژی هستهای، تولید برق پایدار و بدون وقفه فارغ از شرایط جوی مانند باد و خورشید است. این مزیت برای کارخانههایی با نیاز پیوسته به برق بسیار حیاتی است. برخلاف آن، هزینه ساخت نیروگاه هستهای بالا و مدیریت زباله رادیواکتیو چالشبرانگیز است و استفاده از فناوری پیشرفته ضرورت دارد. بنابراین، «امکان تولید برق در تمام طول سال بدون وابستگی به شرایط جوی» دلیل اصلی انتخاب انرژی هستهای نسبت به منابع تجدیدپذیر برای تامین برق مداوم است.
۱۱. مهمترین نگرانی در مدیریت زبالههای رادیو اکتیو کدام است و نتیجه مدیریت نادرست این پسماندها چیست؟
امکان آلودگی منابع آب و اثرات طولانیمدت بر سلامت انسان و محیط زیست
افزایش هزینه ساخت نیروگاهها و کاهش سود اقتصادی
نیاز به فناوری پیچیده و سهم کمتر در تولید برق جهانی
کاهش دسترسی به سوخت اورانیوم و رکود صنعت هستهای
مهمترین نگرانی درباره مدیریت زبالههای رادیو اکتیو، احتمال آلودگی منابع آب، خاک و اثرات ماندگار بر سلامت انسان و محیط زیست است، چرا که این پسماندها دارای طول عمر بالا و تاثیرات خطرناک هستند. انتخاب «امکان آلودگی منابع آب و اثرات طولانیمدت بر سلامت انسان و محیط زیست» درست است، چون سایر گزینهها مانند «افزایش هزینه ساخت نیروگاهها»، «نیاز به فناوری پیچیده و سهم کمتر در تولید برق جهانی» و «کاهش دسترسی به سوخت اورانیوم و رکود صنعت هستهای» چالشهای دیگری محسوب میشوند و ارتباط مستقیمی با اثرات زیستمحیطی و سلامت حاصل از زباله رادیو اکتیو ندارند.
۱۲. پس از حادثه چرنوبیل، چه تغییراتی در نگرش عمومی و سیاستهای ایمنی هستهای ایجاد شد و اصلیترین درس آن چه بود؟
بر اهمیت کنترل و مدیریت مواد رادیواکتیو و پسماندها تاکید بیشتری شد.
توسعه سلاحهای هستهای سرعت بیشتری گرفت و اعتماد به فناوری افزایش یافت.
مخالفان محیط زیست حمایت بیشتری از دفن زبالههای هستهای پیدا کردند.
تولید برق هستهای به طور کامل در اروپا متوقف شد و جای خود را به انرژی فسیلی داد.
درس اصلی حادثه چرنوبیل، تاکید بر لزوم کنترل و مدیریت دقیق مواد رادیواکتیو و پسماندهای هستهای بود. نگرانیهای عمومی نسبت به ایمنی نیروگاهها و اثرات زیستمحیطی حوادث هستهای بسیار افزایش یافت و اهمیت ایمنی و مدیریت قوی پسماندها تقویت شد.
۱۳. اگر یک کشور عضو معاهده NPT نباشد و بخواهد اورانیوم و تجهیزات غنیسازی وارد کند، با چه وضعیتی مواجه خواهد شد؟
تنها با کشورهای غیرعضو NPT مجاز به معامله خواهد بود.
امکان واردات آزادانه اورانیوم و تجهیزات بدون محدودیت دارد.
میتواند اورانیوم طبیعی وارد کند اما غنیسازی محدود خواهد شد.
واردات اورانیوم و تجهیزات غنیسازی برای آن ممنوع خواهد شد.
براساس مقررات مرتبط با انرژی هستهای، واردات و صادرات اورانیوم و پلوتونیوم صرفا به کشورهایی مجاز است که به پیمان NPT متعهد باشند. در نتیجه، برای کشوری که عضو NPT نیست، واردات اورانیوم یا تجهیزات غنیسازی ممنوع است و دسترسی به منابع و فناوریهای بینالمللی محدود خواهد شد. ایده «امکان واردات آزادانه» یا «معامله تنها با غیرعضوها» در تضاد با این قوانین جهانی است و واردات اورانیوم طبیعی نیز در چنین شرایطی محدود و ممنوع خواهد بود.
۱۴. کدام عامل دلیل تفاوت قدرت تخریبی بمب اتمی و بمب هیدروژنی است؟
در بمب هیدروژنی فقط اورانیوم بهکار میرود، ولی در بمب اتمی تنها پلوتونیوم کاربرد دارد.
بمب اتمی تنها از شکافت هستهای (Nuclear Fission) استفاده میکند اما بمب هیدروژنی از ترکیب شکافت و همجوشی هستهای (Fusion) بهره میبرد.
بمب هیدروژنی بر پایه فرایند شیمیایی است، درصورتیکه بمب اتمی هستهای است.
انرژی بمب اتمی از همجوشی هستهای حاصل میشود، اما بمب هیدروژنی تنها از شکافت استفاده میکند.
دلیل اصلی قدرت تخریبی بالاتر بمب هیدروژنی این است که ساختار آن همزمان از شکافت و همجوشی هستهای (Fusion) بهره میبرد و این فرایندها انرژی بسیار بیشتری نسبت به استفاده صرف از شکافت هستهای که فقط در بمب اتمی اتفاق میافتد، آزاد میکنند.
۱۵. کدام یک از کاربردهای انرژی هستهای ارتباط مستقیم با بهبود کارایی فرایندهای صنعتی دارد و نقشی کلیدی در کنترل دقیق تولید ایفا میکند؟
استفاده از تکنسیم-۹۹ برای تصویربرداری پزشکی
کاربرد ردیابهای رادیواکتیو برای آشکارسازی نشتی در صنعت
تابش برای بهبود کیفیت محصولات کشاورزی
تابش هستهای برای افزایش دوام محصولات غذایی
«کاربرد ردیابهای رادیواکتیو برای آشکارسازی نشتی در صنعت» باعث بهبود چشمگیر کارایی تولید صنعتی میشود. این ردیابها امکان کنترل دقیق فرایندها و شناسایی سریع نشتی را فراهم میکنند و از اتلاف منابع و نقص عملکرد جلوگیری میکنند.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید















خیلی مفید بود
سلام عالی و به زبانی شیوا و همه فهم نوشته شده بود
باسلام و عرض ادب .
سپاس از شما بسیار عالی و جامع بود .
خدا قوت
سلام واقعا خیلی ممنون کامل ترین چیز بود خیلی ممنون واقعا لذت ببردم
باسلام مطالب بسیار مفید درمورد انرژی هسته ای اطلاعات خوبی کسب کردم خسته نباشید میگم بهشما
سلام با تشکر از شما عالی بود
واقعا عالی بود👏👏
ممنونم🙏🙏
بسیار عالی ممنونم
سپاس عالی بود
تتا
بسیار معلومات عالی و مفید بود منتظر معلومات بیشتر هستیم.
باتشکر. خیلی به کارمون اومد
سلام و روز شما به خیر؛
از اینکه این مطلب برای شما مفید بوده است و از همراهی شما با فرادرس خرسندیم.
خیلی جالب و مفید بود.