const در جاوا اسکریپت چیست؟ – توضیح به زبان ساده + مثال و کد
![const در جاوا اسکریپت چیست؟ – توضیح به زبان ساده + مثال و کد](https://blog.faradars.org/wp-content/webp-express/webp-images/doc-root/wp-content/uploads/2023/07/const-java-script.jpg.webp)
کلمه کلیدی Const در جاوا اسکریپت برای اعلان متغیرهایی استفاده میشود که مقادیری را نگه میدارند، این مقادیر پس از مقداردهی اولیه قابل تغییر نیستند. «Const» عملکردی مشابه کلمات کلیدی «Var» و «Let» دارد ولی با این حال در برخی از سناریوهای مختلف، عملکردی مختص به خودش را خواهد داشت. در این مطلب از «مجله فرادرس» سعی بر این است تا به بیانی ساده و به همراه چندین مثال تا حد امکان به طور جامع به این پرسش پاسخ داده شود که const در جاوا اسکریپت چیست و چه کاربردی دارد.
const در جاوا اسکریپت چیست؟
در جاوا اسکریپت، کلمه کلیدی const در «ES6» به عنوان جایگزینی برای کلمه کلیدی Varبه منظور اعلان متغیر معرفی شد. در حالی که Varبه کاربر اجازه میدهد تا مقادیر متغیر را تغییر دهد، Constزمانی استفاده میشود که کاربر بخواهد متغیری با مقدار ثابت را در طول برنامه، اعلان کند.
تمایز کلیدی بین Varو Constاین است که Varبرای اعلان متغیر معمولی استفاده میشود که این ویژگی امکان تغییر مقدار را فراهم میکند، در حالی که Constبرای اعلان متغیر با مقدار تغییرناپذیر استفاده میشود. به عبارت دیگر، وقتی متغیری با استفاده از Constاعلان میشود، پس از تخصیص متغیر، نمیتوان مقدار آن را تغییر داد. این تضمین میکند که مقدار در طول اجرای برنامه ثابت میماند.
سینتکس const در Javascript
کلمه کلیدی const که در «جاوا اسکریپت ES6» معرفی شده است به کاربر اجازه میدهد ثابتها را اعلان کند. در مقالهای دیگر تحت عنوان «معرفی جاوا اسکریپت ES6» در «مجله فرادرس» تمام ویژگیهای این نسخه از جاوا اسکریپت معرفی شده است. ثابت متغیری محسوب میشود که مقداری را در خود جای داده که این مقدار قابل تخصیص مجدد نیست. «سینتکس» (Syntax) کلمه کلیدی const در Javascript به صورت زیر است:
1const CONSTANT_NAME = value;
مثال زیر نحوه استفاده از سینتکس بالا را بیان میکند:
1const NUM = 10;
کد بالا متغیری ثابت به نام NUM با مقدار 10 ایجاد میکند. معمولاً نوشتن متغیرهای Constبا حروف بزرگ برای تأکید بر ثابت بودن آنها است و نباید تغییر داده شود. طبق قرارداد، شناسههای ثابت معمولاً با حروف بزرگ نوشته میشوند. مشابه متغیرهای اعلان شده با کلمه کلیدی Let ، ثابتهای اعلان شده با Constدارای محدوده بلوکی هستند. این بدان معنی است که دامنه آنها محدود به بلوکی خواهد بود که در آن تعریف شدهاند.
![آموزش جاوا اسکریپت](https://blog.faradars.org/wp-content/uploads/2023/07/java-script-final.jpg)
همچنین بر خلاف متغیرهای اعلان شده با Let، متغیرهای اعلان شده با Constرا نمیتوان دوباره تخصیص داد. هنگامی که مقداری به ثابتی اختصاص داده میشود، نمیتواند تغییر کند. اگر کاربری بخواهد مقداری را دوباره به ثابت اختصاص دهد، «خطای نوع» (TypeError) ایجاد میشود که مثال زیر این مفهوم را نشان میدهد.
1const RATE = 0.1;
2RATE = 0.2; // TypeError: Assignment to constant variable
توجه به این نکته مهم است که که ثابتها باید با مقداری در زمان اعلان، مقداردهی اولیه شوند. برخلاف متغیرهای اعلان شده با Let، نمیتوان متغیر Constرا بدون ارائه مقدار اولیه اعلان کرد. تلاش برای اعلان متغیر const در جاوا اسکریپت بدون مقداردهی اولیه منجر به «خطای نحوی» (Syntax Error) خواهد شد که مثال زیر این مفهوم را بیان میکند.
1const RED; // SyntaxError: Missing initializer in const declaration
قوانین استفاده از const در جاوا اسکریپت
هنگام استفاده از const در Javascript برای اعلان متغیر، قوانینی اعمال میشود که در ادامه فهرست شدهاند.
- «محدوده بلوکی» (Block Scope): متغیرهای اعلان شده با Constدارای محدوده بلوکی هستند، به این معنی که دامنه آنها محدود به بلوکی است که در آن تعریف شدهاند. این ویژگی از همان قوانین محدوده برای کلمه کلیدی Letپیروی میکند.
- مقدار اولیه: مقدار متغیر Constباید در زمان اعلان اختصاص داده شود. پس از مقداردهی اولیه، نمیتوان مقدار را تغییر داد.
- اصلاح آرایهها و اشیا: اگرچه مقدار متغیر Constرا نمیتوان دوباره تخصیص داد، اما اگر متغیر آرایه یا شی باشد، میتوان ویژگیهای آن را تغییر داد.
- «Temporal Dead Zone (TDZ)»: هرگونه تلاش برای دسترسی یا تغییر متغیر Constقبل از شروع اولیه، منجر به خطای مرجع میشود. متغیر تا زمانی که خط اعلان اجرا نشود در «منطقه مرده موقتی» (Temporal Dead Zone) در نظر گرفته میشود. این رفتار با متغیرهای اعلان شده با Varمتفاوت است.
- مجوز فقط خواندنی: متغیر Constدارای مجوز فقط خواندنی است، به این معنی که خود متغیر نمیتواند دوباره اختصاص داده شود. هر تلاشی برای اصلاح متغیر با خطا مواجه میشود، زیرا مجوز نوشتن ندارد.
مثال const در جاوا اسکریپت
در مثال زیر، استفاده از کلمه کلیدی const در جاوا اسکریپت با تلاش برای تغییر مقدار متغیر نشان داده شده است که در آن برای رسیدگی به خطای حاصل، از بلوک try-catch استفاده میشود. قطعه کد این مثال به صورت زیر است:
1<!DOCTYPE html>
2<html>
3<body>
4 <div id="result"></div>
5</body>
6 <script>
7 const NUM = 10;
8 var text = "";
9 for (let NUM = 0; NUM < 10; NUM++) {
10 text += NUM + ",";
11 }
12 text += "<br>"
13 try {
14 NUM = 20;
15 } catch (err) {
16 text += err.message;
17 }
18 document.getElementById("result").innerHTML = text;
19 </script>
20</html>
در کد بالا دو نکته مهم وجود دارد که باید رعایت شود. ابتدا، متغیر Const NUMدارای محدوده بلوکی است. این به کاربر یا برنامه نویس اجازه میدهد تا متغیر دیگری را با استفاده از همان نام (NUM) در حلقه for بدون تداخل تعریف کند. متغیر NUMدر داخل حلقه که با Let اعلان شده است، نوعی متغیر غیر ثابت جداگانه با همان شناسه متغیر سراسری Constمحسوب میشود. متغیر NUMدر حلقه به طور مستقل از متغیر Constعمل میکند زیرا محدوده بلوکی دارد.
دومین نکتهای که باید به آن توجه کرد، خطایی است که هنگام تلاش برای تخصیص مجدد مقدار به متغیر Const NUMایجاد میشود. این رفتار با نحوه عملکرد Constسازگار است. باید به این مسئله دقت کرد که اگر کاربری بخواهد متغیری را با استفاده از کلمه کلیدی Var با همان نام متغیر Constاعلان کند، به دلیل تضاد دامنهها با خطا مواجه میشود. متغیرهای اعلان شده با Varدارای دامنه سراسری یا جهانی هستند که منجر به تضاد خواهد شد. علاوه بر این، اگر کاربری بخواهد متغیر Constرا بدون مقداردهی اولیه آن اعلان کند، منجر به خطای «Missing Initializer in const Declaration» میشود.
کاربرد const در زبان برنامه نویسی جاوا اسکریپت چیست؟
کلمه کلیدی const معمولاً هنگام اعلان آرایهها و اشیا مورد استفاده قرار میگیرد. این به این دلیل است که تخصیص مجدد متغیر شی را ممنوع میکند و در عین حال اجازه میدهد تغییراتی در ویژگیهای آن ایجاد شود. در ادامه توضیحاتی برای استفاده از کلمه کلیدی const با اشیا و آرایه در جاوا اسکریپت آورده شده است.
تفاوت const با Var و Let چیست؟
«Var» قدیمیترین روش برای اعلان متغیرها است که به وسیله همه مرورگرها پشتیبانی میشود. «Let» و «const» افزودههای جدیدتری هستند که به وسیله مرورگرهای قدیمی پشتیبانی نمیشوند. در کل از «Var» برای سازگاری مرورگرهای قدیمی، «Let» برای تخصیص مجدد متغیرها و «const» برای تخصیص مقادیر تغییرناپذیر استفاده میکنند.
![آموزش جاوا اسکریپت](https://blog.faradars.org/wp-content/uploads/2023/07/java-script-with-laptop-final.jpg)
const با اشیا در جاوا اسکریپت
در مثال زیر، استفاده از کلمه کلیدی Constبرای ایجاد شی و اصلاح خواص آن آورده شده است. بر خلاف متغیرهای اولیه، اشیا را میتوان حتی زمانی که با Constاعلان میشوند، مانند مثال زیر تغییر داد.
1<!DOCTYPE html>
2<html>
3<body>
4 <div id="result"></div>
5</body>
6 <script>
7 var text = "";
8 const student = {
9 name : "Jane Doe",
10 age : 27
11 }
12 student.age = 29;
13 text += student.name + "<br>";
14 text += student.age + "<br>";
15 document.getElementById("result").innerHTML = text;
16 </script>
17</html>
خروجی مثال فوق به صورت زیر است:
Jane Doe 29
در کد بالا همانطور که در خروجی قابل مشاهده است، ویژگی age را میتوان با موفقیت تغییر داد. دلیلش این است که کلمه کلیدی Const، زمانی که با اشیا استفاده میشود، تخصیص مجدد خود متغیر شی را محدود میکند، اما اجازه میدهد تا تغییراتی در ویژگیهای شی انجام شود. بنابراین، در مثال داده شده، متغیری ثابت به نام student ایجاد میشود که نوعی شی با ۲ ویژگی name و ageاست.
سپس با اختصاص مقدار جدید (29)، ویژگی ageاصلاح خواهد شد. در نتیجه، ویژگی ageبا موفقیت به روز میشود. توجه به این نکته مهم است که اگرچه کلمه کلیدی Constاز تخصیص مجدد متغیر شی به شی دیگر جلوگیری میکند، اما از تغییرات در ویژگیهای شی موجود جلوگیری نخواهد کرد.
![آموزش const در Javascript](https://blog.faradars.org/wp-content/uploads/2023/07/js-const555.png)
مثالی برای استفاده از const با اشیا در جاوا اسکریپت
کلمه کلیدی const در جاوا اسکریپت متغیرهای فقط خواندنی ایجاد میکند. با این حال، این تضمین نخواهد کرد که مقداری که متغیر ثابت به آن اشاره دارد، تغییرناپذیر است. بیایید مثالی را برای درک بهتر این رفتار بررسی کنیم.
1const person = { age: 20 };
2person.age = 30; // OK
3console.log(person.age); // 30
در کدهای بالا، با وجود اینکه متغیر person به عنوان ثابت اعلان شده است، باز هم میتوان مقدار خاصیت ageآن را بدون مشکل تغییر داد. خروجی console.log(person.age) تأیید میکند که مقدار به 30 تغییر کرده است. با این حال، تخصیص مجدد مقدار متفاوت به ثابت مجاز نیست و خطا ایجاد میکند.
1person = { age: 40 }; // TypeError
کد بالا، نوعی TypeErrorایجاد میکند، زیرا کاربر در حال تلاش برای اختصاص شی جدید به ثابت personاست که مجاز نیست. اگر کاربری بخواهد شیئی را واقعاً تغییرناپذیر کرده و از هرگونه تغییر در ویژگیهای آن جلوگیری کند، میتواند از متد Object.freeze() به صورت زیر استفاده کند.
1const company = Object.freeze({
2 name: 'ABC corp',
3 address: {
4 street: 'North 1st street',
5 city: 'San Jose',
6 state: 'CA',
7 zipcode: 95134
8 }
9});
در کدهای بالا، شی company ثابت ولی شی company.address همچنان قابل تغییر است. میتوان ویژگیهای جدیدی را به شی company.addressاضافه کرد، بدون اینکه با هیچ خطایی مواجه شویم.
const با آرایه در جاوا اسکریپت
در این بخش رفتار کلمه کلیدی Constرا با آرایهها در جاوا اسکریپت بیان میکنیم. اجازه دهید این کار را در قالب مثالی ارائه دهیم. در مثال ارائه شده زیر، رفتار کلمه کلیدی Constهنگام استفاده با آرایهها نشان داده شده است.
1const colors = ['red'];
2colors.push('green');
3console.log(colors); // ["red", "green"]
4
5colors.pop();
6colors.pop();
7console.log(colors); // []
8
9colors = []; // TypeError
در قطعه کد بالا، آرایهای ثابت به نام colors با عنصر اولیه red اعلان شده است. سپس از متد pop()برای اضافه کردن رنگ green به آرایه استفاده شده که در نتیجه رنگهایی حاوی هر ۲ رنگ redو greenهستند. خروجی console.log(colors) این قضیه را تایید میکند.
در مرحله بعد، دو بار از متد pop() برای حذف عناصر از آرایه colorsاستفاده شده است. این به طور موثر آرایه را خالی کرده و در نتیجه زمانی که رنگها به کنسول وارد میشوند، آرایهای خالی ایجاد خواهد شد. با این حال، زمانی که کاربر سعی کند متغیر colorsرا به آرایهای خالی با استفاده از colors = []; اختصاص دهد، TypeError ایجاد میشود.
دلیلش این است که کلمه کلیدی const در جاوا اسکریپت از تخصیص مجدد متغیر به آرایهای دیگر جلوگیری خواهد کرد. هنگامی که آرایهای ثابت اختصاص داده میشود، مرجع آن را نمیتوان تغییر داد. به طور خلاصه، در حالی که کلمه کلیدی Constامکان اصلاح عناصر آرایه را میدهد، اجازه تخصیص مجدد خود متغیر آرایه را نخواهد داد. هنگامی که آرایهای ثابت اختصاص داده میشود، مرجع آن ثابت میماند.
![کانست در جاوا اسکریپت](https://blog.faradars.org/wp-content/uploads/2023/06/nxdd2w5v7ufqcamtmghy.jpg)
const با حلقه For در جاوا اسکریپت
«ES6» ساختار حلقه for...of را معرفی کرد که به کاربر امکان میدهد اشیای تکرارپذیر مانند آرایهها، نقشهها (Maps) و «مجموعهها» (Set) را پیمایش کند. در اینجا مثالی آورده شده است که از حلقه for...ofبرای پیمایش آرایهای به نام scores یا آرایه امتیازات استفاده میکند.
1let scores = [75, 80, 95];
2
3for (let score of scores) {
4 console.log(score);
5}
در کدهای فوق، با هر پیمایش حلقه، عنصر فعلی آرایه scoresرا به متغیر scoreاختصاص میدهد و مقداری در کنسول ثبت میشود. اگر کاربری قصد نداشته باشد متغیر scoreرا در داخل حلقه تغییر دهد، میتواند به جای Letاز کلمه کلیدی Constبه صورت زیر استفاده کند.
1let scores = [75, 80, 95];
2for (const score of scores) {
3 console.log(score);
4}
در کدهای به روز شده بالا، حلقه for...ofنوعی اتصال ثابت جدید برای امتیاز در هر پیمایش ایجاد میکند و نوعی امتیاز ثابت جدید برای هر عنصر از آرایه scoresایجاد میشود. توجه به این نکته مهم است که استفاده از Constدر حلقه دستوری» (Imperative For) که شمارنده حلقه به صراحت در آن تعریف شده است، منجر به TypeError میشود:
1for (const i = 0; i < scores.length; i++) { // TypeError
2 console.log(scores[i]);
3}
دلیل به وجود آمدن TypeErrorاین است که اعلانiبه عنوان نوعی ثابت، فقط یک بار قبل از شروع اجرا شدن بدنه حلقه ارزیابی میشود و پیمایشهای بعدی حلقه تلاش میکنند تا مقدار جدیدی را به i اختصاص دهند که برای ثابتها مجاز نیست. به طور خلاصه، حلقه for...ofبه کاربر امکان میدهد روی اشیای تکرار شونده پیمایش انجام داده و از کلمه کلیدی const در جاوا اسکریپت برای ایجاد نوعی اتصال فقط خواندنی برای هر پیمایش استفاده کند. با این حال، استفاده از Constدر حلقه دستوری for با نوعی متغیر شمارنده منجر به TypeErrorمیشود که در بالا آن را مشاهده کردیم.
نکات تکمیلی در رابطه با const در Javascript
در این بخش، نکات تکمیلی در رابطه با متغیر const در جاوا اسکریپت آورده شده است.
- متغیری که با استفاده از کلمه کلیدی Constتعریف شده است را نمیتوان دوباره اختصاص یا مقدار آن را تغییر داد.
- متغیر Constباید در زمان اعلان با مقداری مشخص مقداردهی اولیه شود.
- هنگامی که متغیر Constاعلان و مقداردهی اولیه شد، مقدار آن قابل تغییر نیست.
- دامنه متغیر Constبه بلوکی که در آن تعریف شده است محدود میشود.
- متغیر Constرا نمیتوان بالا برد (Hoisting کردن)، به این معنی که قبل از استفاده باید اعلان شود.
- کلمه کلیدی Const امکان اصلاح عناصر آرایه را میدهد، اما ارجاع به خود آرایه را نمیتوان تغییر داد.
- متغیرهای Constارجاعاتی به مقادیر میسازند، نه خود مقادیر.
- ویژگیهای شی اختصاص داده شده به متغیر Constقابل تغییر هستند، اما ارجاع به خود شی را نمیتوان تغییر داد.
سخن پایانی
کلمه کلیدی const در جاوا اسکریپت متغیرهایی را اعلان میکند که نمیتوان آنها را دوباره تخصیص یا مقادیرشان را تغییر داد. آنها باید در اعلان مقداردهی اولیه شوند و دارای محدوده بلوکی باشند. در حالی که مقدار متغیر Constقابل تغییر نیست، ویژگیهای اشیای اختصاص داده شده به آن را میتوان تغییر داد.
در مطلب فوق از «مجله فرادرس» توضیحاتی در رابطه با موضوع const در جاوا اسکریپت و نحوه رفتار آن با آرایه، اشیا و حلقه For ارائه و برای هر بخش مثالی عملی بیان شد.