مراحل سه گانه حافظه چیست؟ – از دریافت اطلاعات تا یادآوری + به زبان ساده

تمام خاطراتی که از زندگی خود به‌یاد می‌آوریم از مراحل سه گانه حافظه یعنی «کدگذاری»، «ذخیره‌سازی» و «بازیابی» عبور کرده‌اند. در مرحله کدگذاری، اطلاعات محیط تبدیل به مسیرهای نورونی مشخصی می‌شوند. در مرحله ذخیره‌سازی، هیپوکامپ این اطلاعات را در بخش‌های مختلف مغز ذخیره می‌کند و در مرحله بازیابی، ذهن ما با رجوع به اطلاعات کدگذاری شده، آن‌ها را وارد هشیاری می‌کند. هر کدام از این مراحل، نقش حیاتی در شکل‌گیری توانایی‌های ذهنی و سلامت آن دارد.

هنگامی که ما وارد اتاقی می‌شویم و فراموش می‌کنیم که چرا آنجا هستیم، اطلاعات در یکی از مراحل سه گانه حافظه، روند درست خود را طی نکرده‌اند. در این مطلب از مجله فرادرس، هر کدام از این مراحل را به‌طور دقیق یاد می‌گیریم. همچنین، با تعریف دقیق حافظه در روانشناسی، انواع حافظه و دلیل فراموش کردن اطلاعات گذشته آشنا می‌شویم.

مراحل سه گانه حافظه در روانشناسی چیست؟

فرایند به‌خاطر سپردن اطلاعات در سه گام کدگذاری، ذخیره‌سازی و بازیابی اتفاق می‌افتد. در ادامه هر کدام از مراحل سه گانه حافظه را به‌صورت خلاصه توضیح می‌دهیم.

1. «کدگذاری» (Encoding): در این فرایند، مهم‌ترین اطلاعاتی که از محیط دریافت کرده‌ایم و ارزش ذخیره‌سازی دارند، تبدیل به حالتی می‌شوند که در مسیرهای نورونی مغز جا بگیرند و امکان مدیریت و ذخیره‌سازی آن در مغز فراهم شود. به هر میزانی که در مرحله کدگذاری مسیرهای نورونی قدرتمندتری ایجاد شوند، اطلاعات راحت‌تر ذخیره می‌شوند.
2. «ذخیره‌سازی» (Storage): در این مرحله، داده‌های کدگذاری شده بسته به اهمیت، در حافظه کوتاه‌مدت یا بلندمدت قرار می‌گیرند. بیشتر این داده‌ها در حافظه کوتاه‌مدت قرار می‌گیرند و به‌مرور، وارد حافظه بلندمدت می‌شوند. البته برخی موقعیت‌هایی که هیجانات بسیار شدید همراه هستند، ممکن است از ابتدا وارد حافظه بلندمدت شوند.
3. «بازیابی» (Retrieval): هنگامی که در زندگی به‌صورت آگاهانه یا ناخودآگاه واقعه‌ای را به یاد می‌آوریم، در حال بازیابی اطلاعات هستیم. در این فرایند، ذهن ما در حال رجوع به سطوح مختلف حافظه و بازخوانی اطلاعاتی است که از قبل کدگذاری کرده بود.

بسیاری فکر می‌کنند که حافظه افراد به‌صورت مستمر در حال ضبط اطلاعات محیطی حاصل از تجربیات است، درحالیکه واقعیت بسیار پیچیده‌تر است. حافظه پدیده‌ای پویا و متغیر است و در بازه‌های زمانی خاصی، می‌تواند ضعیف‌تر یا قوی‌تر از قبل کار کند. شیوه‌ای که ذهن ما اطلاعات را شکل می‌دهد، ذخیره و بازیابی می‌کند، نقش حیاتی بر روی اطلاعاتی دارد که در نهایت به یاد می‌آوریم. هر کدام از این مراحل نسبت به خطاهای شناختی یا تداخلات آسیب‌پذیر است. در نتیجه، دقت حافظه ما به کیفیت ارزیابی اطلاعات در گذار از این مراحل بستگی دارد. در ادامه، هر کدام از این مراحل را به‌طور کامل توضیح می‌دهیم.

حال که به‌طور کلی با مراحل سه گانه حافظه آشنا شده‌ایم، وقت آن رسیده تا با جزئیات بیشتری هر کدام از این مراحل را یاد بگیریم. پیش از شروع پیشنهاد می‌کنیم با مشاهده فیلم آموزش علوم شناختی یا Cognitive Science با مقدمه ای بر مطالعه ذهن و مغز دارای گواهینامه از فرادرس، با کارکرد سیستم حافظه بیشتر آشنا شوید.

۱) مرحله کدگذاری اطلاعات

در این مرحله افراد با قرار گرفتن در موقعیت‌های مختلف زندگی، از مسیرهای مختلفی مانند شنیدن صداها یا مشاهده اتفاقات، ده‌‌ها داده را به‌عنوان «اطلاعات حسی» (Sensory Information) دریافت و مهم‌ترین آن‌ها را کدگذاری می‌کنند. این اطلاعات کدگذاری شده به حالتی تبدیل می‌شوند که امکان ذخیره‌سازی در مسیرهای نورونی را پیدا کنند. این اطلاعات کدگذاری شده، تعداد بسیار محدودی از هزاران محرک محیطی هستند که ما در هر لحظه دریافت می‌کنیم.

به‌بیان دقیق‌تر، بسیاری از داده‌هایی که از محیط دریافت می‌کنیم، هیچ‌وقت کدگذاری نمی‌شوند و به سطح هشیاری ما نمی‌رسند. بلکه تنها داده‌هایی را که به آن‌ها توجه می‌کنیم یا بر روی آن‌ها متمرکز می‌شویم، از غربال ذهنی ما عبور می‌کنند و در حافظه حسی، کوتاه‌مدت یا بلندمدت کدگذاری می‌شوند.

اصلی‌ترین مسیرهای ورودی

به‌طور کلی بیشترین داده‌هایی که ذهن ما پردازش می‌کند، از سه مسیر انتقال داده دیداری، شنیداری و مفهومی وارد ذهن ما می‌شوند. در ادامه آن‌ها را معرفی می‌کنیم.

1. «داده‌های دیداری» (Visual): تمام آنچه در محیط مشاهده می‌کنیم.
2. «داده‌های شنیداری» (Acoustic): ورودی‌هایی که با شنیدن اصوات ذخیره می‌کنیم.
3. «داده‌های مفهومی» (Semantic): داده‌هایی انتزاعی مانند «تنهایی»، «آزادی» یا «عشق» که ذهن ما پردازش می‌کند و هیچ نِمود بیرونی از آن‌ها نداریم، بلکه تنها داخل ذهن ما پردازش می‌شوند.

تمام تجربیات زندگی روزمره ما شامل این سه نوع داده مختلف است و همچنین، برای اینکه خاطرات یا اطلاعاتی که حفظ کرده‌ایم را به‌طور دقیق به یاد بسپاریم، باید هر سه جنبه دیداری، شنیداری و مفهومی این تجربه را دریافت و کدگذاری کنیم. در صورتی‌که هر کدام از این سه مؤلفه وجود نداشته باشد، اطلاعات به‌شکلی ناقص به‌خاطر سپرده می‌شوند.

البته با وجود اهمیت هر سه مسیر انتقال داده، تحقیقات زیادی نشان داده‌اند که برای حافظه کوتاه‌مدت، ورودی‌های شنیداری اهمیت بیشتری دارد و آن‌ها را راحت‌تر به‌خاطر می‌سپارد. درحالیکه ورودی‌های مفهومی و دیداری در حافظه بلندمدت راحت‌تر ثبت می‌شوند.

مناطق مغزی مسئول کدگذاری اطلاعات

در فرایند ذخیره‌سازی، بخش «هیپوکامپ» (Hippocampus)  و «قشر پیش‌پیشانی» (Frontal Cortex) مغز، اطلاعات حسی وارد شده را غربال می‌کنند و تعیین می‌کنند که این اطلاعات برای بازه کوتاهی در حافظه کوتاه‌مدت کدگذاری شود یا به‌میزانی مهم هستند که همیشه در حافظه بلندمدت ذخیره شود.

برای مثال، اگر در یک صحنه تصادف جدی قرار بگیریم، این لحظه شانس یسیار زیادی برای قرار گرفتن در حافظه بلندمدت دارد و ممکن است تا آخر عمر، صحنه تصادف را بخاطر بسپاریم.

محدودیت کدگذاری در حافظه بلندمدت

«جورج میلر» (George Miller) روانشناس آمریکایی ثابت کرد که افراد به‌طور معمول، بین «۵ تا ۹» مؤلفه را می‌توانند در حافظه کوتاه‌مدت خود به‌خاطر بسپارند. این یافته در طی دهه‌ها تحقیقات دانشمندان متعداد، پایدار مانده و در حال حاضر به «قانون میلر» (Miller’s Law) شهرت دارد. حافظه کوتاه مدت حداکثر بین «۵ تا ۹» مؤلفه (۲±۷) را در لحظه حفظ می‌کند. البته در برخی از پژوهش‌ها، توانایی حافظه کوتاه‌مدت برای ذخیره داده‌ها کمتر از قانون میلر و در بازه بین «۴ تا ۵» مؤلفه برآورد شده است.

۲) مرحله ذخیره‌سازی اطلاعات

بعد از غربال اولیه و کدگذاری اطلاعات مهم‌تر از سوی هیپوکامپ، مرحله دوم از مراحل سه گانه حافظه شروع می‌شود. در این مرحله مغز تصمیم می‌گیرد که اطلاعات را در کدام سطح از حافظه ذخیره کند. به‌طور کلی اطلاعات کدگذاری شده در سه سطح مختلف از حافظه ذخیره می‌شوند. در ادامه این سه سطح را معرفی می‌کنیم.

1. «حافظه حسی» (Sensory Register): این حافظه شامل تمام اطلاعاتی است که با حواس پنج‌گانه از محیط دریافت می‌کنیم، به میزان بسیار محدودی پرداش می‌شوند و همچنین، اگر وارد حافظه کوتاه‌مدت نشوند، عمر بسیار کوتاهی در ذهن دارند و در حد چند ثانیه باقی می‌مانند.
2. «حافظه کوتاه‌مدت» (Short-Term Memory| STM) : حافظه کوتاه‌مدت یا حافظه کاری، فضایی برای ذخیره‌سازی اطلاعات روزمره زندگی است که برای پیشبرد فعالیت‌های طول روز خود به آن‌ها نیاز داریم. برای مثال، زمانی که در حال حفظ «نام پادشاهان هخامنشی» برای امتحان تاریخ فردا هستیم، این اطلاعات در حافظه کوتاه‌مدت ذخیره می‌شوند و بعد از امتحان، احتمال کمی وجود دارد که آن نام‌ها را به‌یاد داشته باشیم.
3. «حافظه بلندمدت» (Long-Term Memory| LTM): فضایی برای ذخیره‌سازی اطلاعات پراهمیت که با تکرار زیاد یا تجربه هیجانی شدید داخل حافظه بلندمدت قرار می‌گیرد و با مسیرهای نورونی قدرتمند حمایت می‌شوند. برای مثال، اگر از کودکی دوچرخه‌سواری کرده باشیم، این مهارت در حافظه بلندمدت ما ذخیره می‌شود و حتی بعد از چند سال نیز هنگامی که دوباره سوار دوچرخه شویم، به‌راحتی می‌توانیم دوچرخه‌سواری کنیم.

فیلم آموزش روانشناسی فیزیولوژیک + نکات کاربردی در فرادرس

کلیک کنید

در بیشتر مواقع، اطلاعات ابتدا در حافظه کوتاه‌مدت بارگزاری می‌شوند و با تکرار اطلاعات در طول زندگی، تا اندازه‌ای قدرتمند می‌شوند که اجازه ورود به حافظه بلندمدت را پیدا کنند، اما با این وجود، موقعیت‌هایی مثل تصادفات سنگین یا دیدار عاشقانه‌ای مهم نیز وجود دارد که از ابتدا در حافظه بلندمدت تثبیت می‌شوند. این تجربیات با هیجانات شدیدی همراه هستند و به‌اندازه‌ای برای ذهن مهم می‌شوند که از ابتدا در حافظه بلندمدت جای می‌گیرند. با مشاهده فیلم آموزش روانشناسی فیزیولوژیک همراه با نکات کاربردی از فرادرس، می‌توانید نکات کاملی را در این زمینه مرور کنید.

ایفای نقش تمام مغز در حفظ اطلاعات

با وجود نقش مهم بخش‌های مختلف مغز مانند هیپوکامپ یا مخچه در کدگذاری و ثبت اطلاعات در حافظه، مطالعات جدیدتر نشان می‌دهد که خاطرات در یک بخش مشخص مغز ذخیره نمی‌شوند، بلکه در نسخه‌های متعددی کپی شده و در بخش‌های مختلف مغز کدگذاری می‌شوند. این فرایند ساختاردهی و تغییر ساختار، به‌طور متداوم در مناطق مختلف مغز انجام می‌شود. در نتیجه این پویایی، آسیب به یک بخش از مغز، منجر به از بین رفتن تمام حافظه نمی‌شود.

۳) مرحله بازیابی اطلاعات

هنگامی که ما وقایع یا احساسات گذشته را به‌یاد میاوریم، ذهن ما در حال بازیابی اطلاعات موجود در مسیرهای نورونی است که در گذشته کدگذاری شده‌اند. به‌طور کلی، فرایند بازیابی اطلاعات در حافظه کوتاه‌مدت و بلندمدت متفاوت است. اطلاعات موجود در حافظه کوتاه‌مدت بر محور گذر زمان به یاد می‌آیند، در حالی‌که اطلاعات موجود در حافظه بلندمدت در ارتباط با یکدیگر ذخیره و به همان‌شکل نیز بازیابی می‌شوند. در نتیجه، مرتبط کردن مفاهیم مختلف با یکدیگر، به ذهن ما کمک می‌کند تا آن داده‌ها را در حافظه‌بلندمدت ذخیره و به همان روش نیز آن‌ها را بازیابی کند.

در بسیاری از مواقع، هنگامی که ما اطلاعاتی را فراموش می‌کنیم، آن اطلاعات از بین نرفته‌اند بلکه ارتباط آن موضوع با سایر داده‌ها ضعیف‌تر شده و دسترسی به مسیرهای نورونی مسئول نگهداری آن اطلاعات با مشکل همراه شده است.

مطالعه بهتر ذهن و مغز با فرادرس

آشنایی با مراحل سه گانه حافظه در روانشناسی اهمیت زیادی دارد، زیرا به ما کمک می‌کند نحوه عملکرد ذهن انسان را بهتر بشناسیم. عملکرد حافظه به ما نشان می‌دهد اطلاعات چگونه دریافت، ذخیره و در نهایت بازیابی می‌شوند. درک فرایندهای حافظه، پایه‌ای برای فهم یادگیری، تفکر و رفتار انسان است. همچنین، این آگاهی در بررسی و تحلیل بسیاری از پدیده‌های روان‌شناختی نقش اساسی دارد.

برای آشنایی با فرآیند‌ها و کارکرد‌های شناختی ذهن انسان، پیشنهاد می‌کنیم از فیلم‌های آموزشی زیر کمک بگیرید:

• فیلم آموزش علوم شناختی یا Cognitive Science همراه با مقدمه‌ای بر مطالعه ذهن و مغز همراه با گواهینامه از فرادرس
• فیلم آموزش روانشناسی فیزیولوژیک با نکات کاربردی از فرادرس
• فیلم آموزش افزایش تمرکز و تقویت حافظه همراه با گواهینامه از فرادرس

برای دسترسی به آموزش‌های بیشتر در این حوزه نیز پیشنهاد می‌کنیم به صفحات زیر مراجعه کنید:

• مجموعه فیلم آموزش روانشناسی از دروس دانشگاهی تا کاربردی از فرادرس
• مجموعه فیلم آموزش تمرکز و حافظه و تکنیک‌ های افزایش به صورت جامع و کاربردی از فرادرس

انواع حافظه در روانشناسی

دسته‌بندی‌های متعددی برای ارزیابی انواع حافظه وجود دارد که «حافظه حسی، کوتاه‌مدت و بلندمدت» و «حافظه صریح و ضمنی» دو مدل مهم از این دسته‌بندی‌ها هستند. در ادامه، هر کدام از آن‌ها را به‌طور کامل توضیح می‌دهیم.

۱. مدل حافظه چند منبعی (مراحل سه گانه حافظه)

«ریچارد اتکینسون» (Richard C. Atkinson) و «ریچارد شیفرین» (Richard Shiffrin) در سال ۱۹۶۸، «مدل چندگانه ذخیره‌سازی» (MULTI-STORE MODEL) یا «مودال‌مدل» (Modal Model) را طراحی کرده‌اند. مبتنی بر این مدل، فرایند ذخیره‌سازی اطلاعات در سه محیط مختلف حافظه حسی، حافظه کوتاه‌مدت و حافظه بلندمدت ذخیره می‌شود.

۱. حافظه حسی

تمام اطلاعاتی که ما با کمک حواس پنج‌گانه از محیط دریافت می‌کنیم، ورودی‌هایی به حافظه حسی ما هستند. حافظه حسی به سه دسته «حافظه نمادین»، «حافظه پژواکی» و «حافظه تماسی»‌ تقسیم می‌شود. در ادامه هر کدام از آن‌ها را توضیح می‌دهیم.

• «حافظه نمادین» (Iconic Memory): این حافظه به‌صورت تصویری ذخیره می‌شود و بر روی ویژگی‌های ظاهری اشیاء متمرکز است.
• «حافظه پژواکی» (Echoic memory): این حافظه در پی شنیدن صدای مشخصی به‌وجود می‌آید و برا لحظاتی در ذهن باقی می‌ماند.
• «حافظه تماسی» (Haptic memory): این حافظه به‌عنوان منبعی از اطلاعات حاصل از تماس بدن با اشیاء محیط است.

اطلاعات در بازه زمانی بسیار کمی داخل حافظه حسی باقی می‌مانند و اگر وارد حافظه کوتاه‌مدت نشوند، به‌طور کامل از بین می‌روند.

۲. حافظه کوتاه‌مدت یا کاری

این حافظه، برخی اطلاعات حافظه حسی که نیاز به نگهداری بیشتری دارند را در خود رمزگذاری می‌کنند. تمام داده‌های موجود در حافظه کوتاه‌مدت یا حافظه کاری، پیوستگی مشخصی دارند و به‌صورت پدیده‌هایی متوالی هستند. در نتیجه این توالی، اطلاعات موجود در حافظه کوتاه‌مدت سریع‌تر بازیابی می‌شوند.

همچنین، اطلاعات رمزگذاری شده در حافظه کوتاه‌مدت همواره در حال تغییر و تحول هستند و از نظر هیپوکامپ، به میزانی مهم نیستند که برای همیشه در حافظه بلندمدت ثبت شوند. در نهایت، ظرفیت موجود در حافظه کاری بسیار محدود است، درحالیکه حافظه بلندمدت ظرفیت نامحدود دارد.

۳. حافظه بلندمدت

حافظه بلندمدت گنجینه نگهداری از اطلاعات مهم است. اطلاعاتی که در حافظه بلندمدت کدگذاری می‌شوند، حاصل ارتباطات پیچیده از بخش‌های مختلف مغز هستند. این مسیرهای نورونی پیچیده و قدرتمند، شرایط را برای نگهداشت بلندمدت اطلاعات فراهم می‌کند. البته این احتمال وجود دارد که اطلاعات موجود در حافظه بلندمدت نیز در طول زمان تغییر کنند یا مسیرهای نورونی تضعیف شوند.

درصورتی‌که اطلاعات موجود در حافظه بلندمدت در بازه زمانی طولانی یادآوری نشوند، تضعیف می‌شوند و حتی ممکن است به‌طور کامل از بین بروند. از دیدگاه مغز چند میلیون ساله ما انسان‌ها، تنها اطلاعاتی اهمیت دارند که به «بقا» یا «تولید مثل» کمک یا از ادامه آن جلوگیری کنند.

• تهدید محیطی: تمام موقعیت‌های خطرناک یا استرس‌زا که باعث ایجاد هیجان ترس در ما می‌شوند.
• تعارضات پرخاشگرانه: تمام تعارضاتی که خشم زیادی را در پی دارد و با پرخاشگری بدنی یا کلامی همراه می‌شود.
• تعاملات دوستانه یا عاشقانه: تمام تعاملات مثبتی که افراد در آن احساس درک شدن یا دوست داشته شدن کنند و با هیجان شادی یا عشق همراه می‌شود.

همان‌طور که مشاهده کرده‌اید، در شکل‌گیری حافظه بلندمدت، رده‌پای هیجانات مشهود است، زیرا هیجانات، زبان باستانی مغز ما است و ذهن باستانی ما با ایجاد احساسات، سعی می‌کند تا تمام فعالیت‌هایی که از نظر او مهم است را به ما نمایان کند. در ادامه، مثال‌هایی از این موقعیت‌ها می‌زنیم. دسته‌بندی مراحل سه گانه حافظه بهترین توجیح برای روند شکل‌گیری حافظه بلندمدت است.

۲. حافظه صریح و حافظه ضمنی

«جان رابرت آندرسون» (John Robert Anderson) روانشناس آمریکایی نیز حافظه را به دو نوع «حافظه صریح» (Explicit memory) و «حافظه ضمنی» (Implicit Memory) دسته‌بندی کرده بود. در ادامه، هر کدام از آن‌ها را توضیح می‌دهیم.

فیلم آموزش علوم شناختی یا Cognitive Science – مقدمه ای بر مطالعه ذهن و مغز + گواهینامه در فرادرس

کلیک کنید

۱. حافظه صریح

این حافظه ظرفیت به‌خاطر سپردن مکان‌های مختلف، اشیاء، افراد، اتفاقات و سایر موارد را دارد. افراد تلاش می‌کنند تا در موقعیت‌های مورد نیاز را به‌صورت آگاهانه حفظ کنند و همچنین به یاد بیاورند. حافظه صریح در بخش مرکزی «لوب پیشانی» (Temporal Lobe) و هیپوکامپ قرار دارد. حافظه صریح به دو نوع حافظه «رویدادی» (Episodic) یا اتوبیوگرافیک و حافظه مفهومی تقسیم می‌شود.

۲. حافظه ضمنی

حافظه ضمنی در موقعیت‌های مختلف زندگی فعال می‌شود و داده‌های مشخصی را بدون آگاهی ما در سطح ناهشیار ذخیره می‌کند. اطلاعات حافظه ضمنی در «مخچه» (Cerebellum)، «پیش‌پیشانی» (Neocortex)، «جسم مخطط» (Striatum) و «آمیگدال» (Amygdala) ذخیره می‌شود. اطلاعات موجود در حافظه ضمنی، در حافظه بلندمدت ذخیره می‌شوند و تا مدت‌ها باقی می‌مانند.

علت فراموشی چیست؟

در بسیاری از مواقع، دسترسی ذهن ما به اطلاعات کدگذاری‌شده سخت‌تر می‌شود و در پی آن، نمی‌توانیم اطلاعات مد نظر را به یاد بیاوریم. علت‌های متعددی مانند تداخل اطلاعات جدید با اطلاعات قدیمی، استفاده نکردن از اطلاعات قدیمی یا آسیب فیزیولوژیک به مغز می‌تواند دسترسی ذهن به اطلاعات را محدود کند. هر کدام از این موارد، مراحل سه گانه حافظه را با چالش روبرو می‌کند. در ادامه، هر کدام از این عوامل را توضیح می‌دهیم.

• «تداخل اطلاعات قبلی با جدید» (Retroactive interference): در این حالت اطلاعات جدید شباهت زیادی با اطلاعات قدیمی دارد و در پی آن، ذهن افراد به‌جای ایجاد ارتباط‌های منطقی و ساختاربندی داده‌ها، اطلاعات گذشته را با اطلاعات جدید جایگزین می‌کنند. در نتیجه، اطلاعات قدیمی مخدوش می‌شوند و دسترسی به آن‌ها سخت می‌شود.
• ضعیف‌تر شدن اطلاعات گذشته: پژوهشگری به‌نام «هرمان ابینگ‌هوس» (Herman Ebbinghaus) در سال ۱۹۱۳، نظریه‌ای را مبتنی بر ضعف داده‌های کدگذاری شده در طول زمان بیان کرد. پژوهش‌های ابینگ‌هوس به‌خوبی نشان داد که اگر برای مدت‌زمان طولانی به یکسری از داده‌های موجود در حافظه مراجعه نکنیم، این داده‌ها به‌مرور ضعیف‌تر خواهند شد.
• آسیب‌های مغزی: حوادث ناگواری مانند تصادفات شدید یا اشتباهات جراحی می‌توانند صدمات جدی به بخش‌های مختلف مغز وارد کنند. در بسیاری از مواقع، آسیب‌ شدید به بخش‌ میانی پیش‌پیشانی، مخچه یا هیپوکامپ می‌تواند بر روی سطوح مختلف حافظه و به‌ویژه حافظه کوتاه‌مدت تأثیر منفی بگذارد و منجر به «فراموشی مرضی» (Amnesia) شوند.

توجه داشته باشیم که فراموشی یکی از راه‌حل‌های مغز برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی است. از آن‌سو در اثر تکنولوژی و بمباران اطلاعاتی، ذهن افراد با اضافه‌بار اطلاعاتی مواجه می‌شود. زیرا مغز چند انسان در هیچ دوره تکاملی، ظرفیت پردازش و انرژی مورد نیاز برای مدیریت حجم افسارگسیخته‌ای از اطلاعات جهان فعلی را کسب نکرده است. در نتیجه، مغز به‌مرور در مواجهه با حجم اخبار و داده‌هایی که از کانال‌های مختلف سرازیر می‌شوند، ضعیف‌تر شده و مجبور می‌شود تا بسیاری از اطلاعاتی که در طول روز کسب کرده‌ایم را از فرایند کدگذاری خارج کند. در مطلب مرتبطی از مجله فرادرس، می‌توانیم «روش‌های تقویت حافظه» را یاد بگیریم.

سوالات متداول مراحل سه گانه حافظه

در این مطلب از مجله فرادرس به طور کامل با مراحل سه گانه حافظه آشنا شدیم، به همین دلیل در ادامه می‌توانیم سؤالات متداول در این حوزه را نیز پاسخ دهیم.

تعریف حافظه در روانشناسی چیست؟

به‌بیان «مالتین» (Maltin)، فرایند ثبت و نگهداشت ذهنی اطلاعات در طول زمان، حافظه نام دارد و از دیدگاه «استرنبرگ» (Sternberg)، حافظه فرایند رجوع به اطلاعات گذشته و استفاده از آن اطلاعات در زمان حال است.

اولین مرحله حافظه چه نام دارد؟

کدگذاری اطلاعات، اولین مرحله در فرایند شکل‌گیری حافظه است.

سومین مرحله حافطه چه نام دارد؟

بازیابی اطلاعات ذخیره شده، سومین مرحله در شکل‌گیری حافظه است.