رله کنترل فاز چیست؟ – انواع و کاربرد به زبان ساده
یکی از مشکلات رایج در کارخانه‌های صنعتی، گرم شدن بیش از حد و آسیب دیدن بارها به دلیل خرابی فاز است. حتی اگر از تجهیزاتی مانند رله‌های اضافه‌بار یا قطع‌کننده مدار برای محافظت استفاده شود، بارهای الکتریکی به چیزی سریع و الکترونیکی نیاز دارند.
رله کنترل فاز چیست؟
رله کنترل فاز چگونه کار میکند؟
انواع رله کنترل فاز
رله کنترل فاز انواع مختلفی دارد که هر کدام عملکردهای حفاظتی خاصی را ارائه می‌کنند. در ادامه، به بعضی از آنها اشاره می‌کنیم.
رله عدم تعادل فاز
رله توالی فاز
یک توالی فاز نادرست در هنگام راه‌اندازی یا تغییر در دنباله فاز در حین کار باعث میشود که موتور سهفاز با چرخش معکوس کار کند. کار در جهت معکوس باعث آسیب به برخی موتورها یا بارهایی مانند پمپ‌ها، کمپرسورهای اسکرو (پیچی) و فن‌ها میشود. عملکرد با یک توالی فاز نادرست می‌تواند برخی از قسمت‌های دستگاه یا قطعات کار را شل کرده و موقعیت‌های بسیار خطرناکی ایجاد کند. می‌توان با نظارت دائمی توالی فاز از این امر جلوگیری کرد. تنها چیزی که نیاز به آن نیاز داریم، یک دستگاه پایش و یک کنتاکتور برای خاموش کردن دستگاه‌ها است.
رله خرابی فاز
رله پایش ولتاژ
مزایای رله کنترل فاز
مهم‌ترین مزایای رله کنترل فاز عبارتند از:
- عمر موتور را افزایش می‌دهد.
- هزینه‌های تعمیر و نگهداری موتورها را کاهش می‌دهد.
- وقفه‌های ناشی از خرابی موتور را به حداقل می‌رساند.
- هنگام اتصال کوتاه سیم‌پیچ موتور، از خطر برق‌گرفتگی یا آتش‌سوزی جلوگیری میکند.
- ایمنی مدار الکتریکی را افزایش می‌دهد.
- باعث صرفه‌جویی در فضای تابلو برق میشود.
پارامترهای مهم در انتخاب رله کنترل فاز
هنگام انتخاب رله کنترل فاز، پارامترهای زیر باید در نظر گرفته شوند:
- کنترل ولتاژ
- عملکرد (کمبود ولتاژ، دنباله فاز، خرابی فاز و غیره)
- تعداد و نوع کنتاکت‌های خروجی
- حداکثر و حداقل محدوده تنظیم مقادیر آستانه ولتاژ
- تنظیم محدوده تأخیر پاسخ
کاربردهای رله کنترل فاز
می‌توان از رله کنترل فاز در موارد زیر استفاده کرد:
- کنترل اتصال تجهیزات متحرک مانند کمپرسورهای تهویه مطبوع، کامیون‌های یخچال‌دار و ظروف و جرثقیل
- کنترل عملکرد معکوس موتور (بلند کردن، جابه‌جایی، آسانسور، پله برقی و غیره)
- کنترل منابع حساس سهفاز
- کنترل گرم شدن بیش از حد موتور در اثر ولتاژ نامتقارن
- حفاظت از دستگاه در برابر خرابی‌های ناشی از اضافهولتاژ
- کنترل جهت چرخش درایو
نمودار اتصال رله کنترل فاز
یک نمونه سیم‌کشی رله کنترل فاز در شکل زیر نشان داده شده است. این اتصالات می‌تواند برای برندهای مختلف متفاوت باشد.
معرفی فیلم آموزش حفاظت و رله
برای آشنایی بیشتر با مبحث رله و حفاظت، پیشنهاد می‌کنیم به آموزش ویدیویی حفاظت و رله مراجعه کنید که توسط فرادرس تهیه شده است. مدت این آموزش ۱۴ ساعت و ۴۲ دقیقه است و در ۵ درس تدوین شده است. در درس یکم این آموزش، مقدمه‌ای بر حفاظت سیستمهای قدرت بیان شده است. موضوع درس دوم رله، انواع رله و اصول عملکرد آن‌هاست. در درس سوم به ترانسفورماتورهای ولتاژ و جریان پرداخته شده است. درسص چهارم به حفاظت خطوط انتقال اختصاص دارد. در نهایت، در درس پنجم، حفاظت ژنراتور، ترانسفورماتور و باس بار (Bus Bar) بیان شده است.
- برای مشاهده آموزش آموزش حفاظت و رله + اینجا کلیک کنید.
معرفی فیلم آموزش آشنایی با حفاظت پیشرفته در سیستم های قدرت
- برای مشاهده آموزش آشنایی با حفاظت پیشرفته در سیستم های قدرت + اینجا کلیک کنید.
معرفی فیلم آموزش کنترل موتورهای الکتریکی صنعتی ۱ فرادرس
اگر به یادگیری روش‌های مختلف کنترل موتورهای صنعتی هستید علاقه‌مند هستید، پیشنهاد می‌کنیم به فیلم آموزش کنترل موتورهای الکتریکی صنعتی ۱ مراجعه کنید. در این فیلم آموزشی که مدت زمان آن ۱۳ ساعت و ۴۰ دقیقه است و در ۱۷ درس تدوین شده، ابتدا در درس اول مفاهیم عمومی کنترل موتورهای الکتریکی بیان شده است. همچنین، نمادها و دیاگرام‌های شماتیکی مربوط به نقشه مدارهای قدرت و فرمان مدارهای کنترل و راه‌اندازی موتور در درس‌های دوم و سوم ارائه شده است. در بخشی از آموزش مذکور، در دروس چهارم تا هفتم، انواع رله‌های اضافه بار، زمان‌دار و کنتاکتورها برای راه‌اندازی و نیز محافظت از موتورها به طور کامل و مفصل معرفی شده است. علاوه بر این، انواع سنسورها، سوئیچ‌ها، ترنسمیترها، دیتکتورها و مثال‌هایی از نحوه سیم‌کشی و نقشه‌خوانی مدار کنترل موتورها در درس‌های هشتم تا هفدهم به طور کامل مورد بررسی قرار گرفته است.
- برای مشاهده فیلم آموزش کنترل موتورهای الکتریکی صنعتی ۱ + اینجا کلیک کنید.
معرفی فیلم آموزش کنترل موتورهای الکتریکی صنعتی ۲ فرادرس
مباحث تکمیلی آموزش کنترل موتورهای الکتریکی صنعتی ۱، در فیلم آموزش کنترل موتورهای الکتریکی صنعتی ۲ ارائه شده است. این آموزش در ۱۵ درس تدوین شده که مجموع زمان آنها ۱۷ ساعت و ۳۶ دقیقه است.
در آموزش کنترل موتورهای الکتریکی صنعتی ۲، ابتدا روش‌های سیم‌کشی و نصب مدارهای کنترل موتور در درس‌های اول و دوم ارائه شده است. در ادامه، در درس‌های سوم تا نهم درباره انواع موتورها و روش‌های کنترل آنها بحث شده است. همچنین، در این درس‌ها کاربرد قطعات الکترونیک قدرت، آی‌سی‌ها، PLCها و گیت‌های منطقی در مدارهای کنترل موتور بیان شده است و موتورهای DC، موتورهای AC و موتورهای پله‌ای معرفی شده و روش‌های کنترل و حفاظت آنها به طور کامل مورد بررسی قرار گرفته است. در درس‌های دهم و یازدهم، به ترتیب، پلاک موتور و عیب‌یابی موتور مورد بحث قرار گرفته‌اند. در نهایت، کاربرد ادوات نیمه‌هادی، پی‌ال‌سی‌ها و آی‌سی‌ها در درس‌های دوازدهم تا پانزدهم ارائه شده است.
- برای مشاهده فیلم آموزش کنترل موتورهای الکتریکی صنعتی ۲ + اینجا کلیک کنید.
مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریع‌تر ببینید
