آشنایی با مفهوم باریک شدگی در علوم مهندسی

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید
نحوه تشکیل باریک شدگی

زمانی که میزان کاهش سطح مقطع یک ماده نسبت به سختشوندگی کرنش آن بیشتر باشد، در هنگام تغییر شکل کششی، ناپایداری باعث وقوع پدیده باریک شدگی خواهد شد. «آرماند کانسیدر» (Armand Considère) در سال 1885، معیاری را برای معرفی رفتار این پدیده معرفی کرد. آشنایی با فرآیندهای زیر، به درک بهتر نحوه تشکیل باریک شدگی کمک میکنند.
- پیش از تغییر شکل: تمام مواد واقعی دارای ناهمگنیهایی نظیر درز و شکاف یا تغییرات ناحیهای هستند. این ناهمگنیها در ابعاد یا پیکربندیهای مختلف میتوانند موجب تغییرات ناحیهای در تنشها و کرنشهای ماده شوند. برای تعیین محل شروع باریک شدگی، باید مقادیر بسیار کوچک این تغییرات را پیش از شروع تغییر شکل مورد ارزیابی قرار داد.
- در حین تغییر شکل کششی: سطح مقطع ماده در حین تغییر شکل کاهش مییابد.
- در حین تغییر شکل کششی: سختشوندگی کرنش در حین تغییر شکل رخ میدهد و مقدار آن با توجه به محدوده تغییر شکل تغییر میکند.
- مراحل 2 و 3 برای تعیین پایداری و مرحله 1 برای تعیین محل شروع باریک شدگی هستند.

نمودار اول: نمایش تصویری معیار کانسیدر برای ایجاد باریک شدگی و پایداری ناحیه باریک شده

نمودار دوم: نمایش تصویری معیار کانسیدر برای مادهای که در تمام نسبتهای کشش، به طور همگن تغییر شکل میدهد (بدون باریک شدگی)
تا زمانی که مقدار سختشوندگی کرنش (شیب نمودار) بیش از میزان کاهش سطح مقطع ماده باشد، تمام نواحی در هنگام تغییر شکل، تحت کرنشی تقریباً برابر (بدون باریک شدگی) قرار خواهند گرفت. این وضعیت برای نسبتهای کوچکِ کشش در بخش بالایی نمودار اول و تمامی نسبتهای کشش در نمودار دوم قابل مشاهده است.
پایداری ناحیه باریک شده
در فرآیند تغییر شکل، ناپایداری هندسی باعث تمرکز بیشتر کرنش در ناحیه باریک شده میشود. این فرآیند تا زمانی ادامه مییابد که گسیختگی رخ دهد یا تا هنگام شروع تغییر شکل در نواحی دیگر، ماده باریک شده به اندازه کافی سخت شده باشد (دومین نیمساز در نمودار اول). مقدار کرنش در ناحیه باریک شده پایدار، با عنوان «نسبت کشش طبیعی» (Natural Draw Ratio) شناخته میشود زیرا این مقدار توسط خصوصیات سختی ماده به دست آمده و مقدار کشش وارده بر آن هیچ تأثیری در محاسبات آن ندارد.
پدیده باریک شدگی در منحنی تنش-کرنش

- P: حد تناسب
- E: حد الاستیک
- Y: نقطه تسلیم
- U: مقاومت نهایی
- F: نقطه شکست
در حد فاصل بین مقاومت نهایی (U) و نقطه شکست (F)، مقاومت مهندسی و مساحت سطح مقطع ماده به سرعت و به طور قابل توجهی کاهش مییابد. این بخش از منحنی، بیانگر ایجاد پدیده باریک شدگی است. این پدیده اغلب در مواد شکلپذیر مشاهده میشود. در شکل زیر منحنی تنش-کرنش مواد شکلپذیر و شکننده آورده شده است.

مطالب مجله فرادرس را در جستجوی گوگل سریعتر ببینید













