رمانتیسم چیست؟ – به زبان ساده + آثار معروف و هنرمندان

رمانتیسم در نقاشی سبکی بود که در اواخر قرن هجدهم در اروپا شکل گرفت و بر احساسات، تخیل و تجربه فردی تاکید داشت. هنرمندان رمانتیک به جای نمایش دقیق واقعیت، سعی می‌کردند حال‌و‌هوا و هیجان درونی سوژه را با رنگ‌های زنده، نورپردازی دراماتیک و ترکیب‌بندی‌های پرتحرک نشان دهند. طبیعت قدرتمند، فضاهای رازآلود و موضوعات احساسی از مهم‌ترین موضوعات رمانتیسم به شمار می‌آیند. در این مطلب از مجله فرادرس قرار است یاد بگیریم سبک نقاشی رمانتیسم چیست و نقاشی های رمانتیک چه ویژگی‌هایی دارند. در گام بعدی، با آثار معروف رمانتیسیم و هنرمندان مشهور این دوران باشکوه آشنا می‌شویم. در بخش‌‌‌های بعدی نیز به بررسی تاریخچه رمانتیسیسم، تفاوت آن با سبک‌های مرتبط مانند نئوکلاسیک‌گرایی می‌پردازیم. در پایان نیز نگاهی به ادبیات و موسیقی رمانتیک خواهیم داشت.

رمانتیسم چیست؟

«رمانتیسم یا رمانتیک‌گرایی» (Romanticism) به عنوان یک جریان هنری، ادبی و فکری از اواخر قرن هجدهم در اروپا ظهور کرد و تا اواسط قرن نوزدهم (۱۸۰۰ تا ۱۸۵۰) تداوم یافت. این جنبش که در بستر تحولات پرالتهاب انقلاب فرانسه شکل گرفت، واکنشی صریح به عقل‌گرایی خشک عصر روشنگری و نظم سخت‌گیرانه دوران انقلاب صنعتی بود. هنرمندان سبک رمانتیسم به جای تاکید بر منطق و تعادل کلاسیک، «احساسات»، «تخیل»، «فردیت انسان» و «طبیعت» را در مرکز توجه قرار دادند.

این جنبش حوزه‌های مختلف هنری و فکری، ازجمله ادبیات، موسیقی و نقاشی را تحت تاثیر قرار داد و به یکی از جریان‌های مهم فرهنگی اروپا تبدیل شد. در نقاشی رمانتیسم، هنرمندان به جای بازنمایی سرد و گزارش‌گونه واقعیت‌های عینی، از عناصر واقع‌گرایانه فقط به عنوان ماده‌ای خام برای بازتاب تجربیات درونی و هیجانات شخصی خود استفاده می‌کردند.

در واقع، نقاشان رمانتیسم واقعیت را از فیلتر ذهن عبور داده و به آن جنبه‌ای دراماتیک و نمادین می‌بخشیدند. به همین سبب، ویژگی‌های زیر در آثار این دوره به وضوح دیده می‌شوند:

• تکنیک‌های بصری: ترکیب‌بندی‌های پویا، رنگ‌های زنده و پرقدرت، تضادهای شدید میان نور و سایه و ضربه‌قلم‌های آزاد
• مضامین اصلی: موضوعاتی نظیر عشق، قهرمانی، مرگ، وحشت و میل به گریز از واقعیت‌های زندگی شهری
• تمرکز بر روان انسان و طبیعت: توجه به پیچیدگی‌های احساسی، رویاها و حتی جنبه‌های تاریک و رازآلود ذهن بشر

برای آشنایی بیشتر با مکتب رمانتیسیسم، پیشنهاد می‌کنیم ویدیوی آموزشی رایگان زیر را مشاهده کنید:

طبیعت نیز در این سبک، دیگر یک صحنه ساکن نیست. مناظر طوفانی، کوه‌های مه‌آلود و دریاهای خروشان، ضمن نمایش دقت هنرمند در ترسیم جزئیات، در حقیقت بازتابی از عظمت خلقت و حالات روحی متلاطم انسان مانند تنهایی یا اضطراب هستند. این نگاه نو، به نقاشان آزادی داد تا از چارچوب‌های محدودکننده کلاسیک فاصله گرفته و به سوی بیانی شخصی‌تر و مدرن‌تر گام بردارند.

رمانتیسم در نقاط مختلف اروپا جلوه‌های متفاوتی داشت. برای مثال، در فرانسه با شور آزادی‌خواهی، رمانتیسم آلمانی با درون‌گرایی و تأمل و در بریتانیا با نوعی پیوند معنوی با طبیعت شناخته می‌شد. از میان نقاشان شاخص این جریان می‌توان به چهره‌های برجسته‌ای همچون کاسپار داوید فریدریش، جی.ام.دبلیو. ترنر، اوژان دولاکروا و فرانسیسکو گویا اشاره کرد که هر یک با نگاه خاص خود، به ماندگاری این جنبش کمک کردند.

در ادامه این مطلب، ویژگی های سبک رمانتیسم را با تمرکز بر هنر نقاشی توضیح می‌دهیم، مشهورترین هنرمندان این دوران را معرفی می‌کنیم و مشهورترین نقاشی های سبک رمانتیسم را به طور کامل بررسی می‌کنیم. در گام بعدی، تاریخچه این سبک و تفاوت آن را با نئوکلاسیسیم و رئالیسم مرور می‌کنیم و نقش رمانتیسم را در حوزه‌های معماری، ادبیات، موسیقی و ... یاد می‌گیریم.

ویژگی های نقاشی سبک رمانتیسم چیست؟

برای درک بهتر سبک رمانتیسم در نقاشی، کافی است به ویژگی‌های اصلی آن توجه کنیم. از مهم‌ترین ویژگی‌های سبک رمانتیسم می‌توان به تاکید بر احساسات و عواطف، توجه به تخیل و خیال‌پردازی، دلبستگی به طبیعت و گرایش به موضوعات رازآلود و ماورایی اشاره کرد که باعث شده‌اند رمانتیسم به جریانی تاثیرگذار و ماندگار در هنر و ادبیات تبدیل شود.

در فهرست زیر، به ویژگی‌های نقاشی رمانتیسم اشاره کرده‌ایم:

• تاکید بر احساسات و فرد‌گرایی: در رمانتیسم، احساسات و تجربه‌های شخصی منبع اصلی خلاقیت بودند و هنرمندان بیان عاطفی را بر قواعد سنتی ترجیح می‌دادند.
• ستایش طبیعت: طبیعت در رمانتیسم منبع الهام، معنا و تجربه‌ای معنوی بود و اغلب با شکوهی قدرتمند و مهارنشدنی به تصویر کشیده می‌شد. در این آثار، انسان معمولاً در برابر عظمت طبیعت کوچک و تنها نشان داده می‌شود.
• علاقه به امور ماورایی و رازآلود: هنرمندان رمانتیک به موضوعات ناشناخته، تاریک و فراطبیعی علاقه داشتند و از آن‌ها برای کاوش جنبه‌های پنهان روان انسان استفاده می‌کردند.
• توجه به گذشته و حس نوستالژی: گذشته برای هنرمندان رمانتیک نماد اصالت و الهام بود و آن‌ها با رجوع به آن، حس دلتنگی، خیال‌پردازی و تأمل را منتقل می‌کردند.
• بهره‌گیری از رنگ‌های دراماتیک و ضربه‌قلم‌های آزاد: نقاشان رمانتیک از رنگ‌های زنده، کنتراست شدید نور و سایه و ضربه‌قلم‌های آزاد با بافت‌های ضخیم و برجسته (ایمپاستو) استفاده می‌کردند تا هیجان، حرکت و حالات درونی را منتقل کنند.
• وجود قهرمان رمانتیک: قهرمان رمانتیک معمولاً فردی تنها، سرکش و پرشور است که با جامعه یا سرنوشت خود در تضاد قرار دارد. این شخصیت‌ها نماد فردگرایی، نبوغ و عمق احساسی شدید در هنر رمانتیسم هستند.

یکی از مشهورترین آثار نقاشی رمانتیسم، نقاشی «سرگردان بر فراز دریای مه» (Wanderer above the Sea of Fog) از «کاسپار داوید فریدریش» (Caspar David Friedrich) است که می‌توانید ویژگی‌های آثار رمانتیک را به خوبی در آن حس کنید:

در ادامه، در مورد هرکدام توضیح می‌دهیم تا بهتر درک کنیم رمانتیسم چیست. پیش از شروع، پیشنهاد می‌کنیم با مشاهده فیلم آموزش سبک شناسی در ارتباط بصری همراه با گواهینامه از فرادرس، با تمام سبک‌های غربی نقاشی به خوبی آشنایی پیدا کنید.

هنرمندان سبک رمانتیسم

نقاشان برجسته رمانتیک، که عمدتاً از اواخر قرن هجدهم تا اواسط قرن نوزدهم فعال بودند، بر احساسات قوی، فردگرایی و عظمت شکوهمند طبیعت تمرکز داشتند. آثار آن‌ها اغلب دراماتیک، پرتنش و سرشار از هیجان بودند و سبک بصری این دوران را شکل دادند و از مهم‌ترین آن‌ها می‌توانیم به کاسپار دیوید فریدریش، جوزف ویلیام ترنر، هنری فوزلی و اوژن دلاکروا اشاره کرد.

در جدول زیر، سال‌های زندگی و مهم‌ترین آثار این هنرمندان را مشاهده می‌کنید:

در فهرست زیر سعی کرده‌ایم توضیحات بیشتری را برای آشنایی کامل‌تر با هنرمندان سبک رمانتیسم ارائه کنیم:

• «توماس کول» (Thomas Cole): بنیان‌گذار مدرسه هادسون ریور که با نگاهی رمانتیک، طبیعت بکر آمریکا را نمادی از قدرت معنوی و شکوه برتر از تمدن می‌دید.
• «جان کانستبل» (John Constable): ننقاش صادق طبیعت بریتانیا که با ثبت دقیق نور و اتمسفر، احساسات نوستالژیک و پیوند عاطفی انسان با زادگاه روستایی‌اش را به تصویر می‌کشید.
• «اوژن دلاکروا» (Eugène Delacroix): نپیشرو رمانتیسم فرانسه که با رنگ‌های جسورانه و موضوعات حماسی، تخیل و هیجان را جایگزین نظم خشک کلاسیک کرد.
• «کاسپار دیوید فریدریش» (Caspar David Friedrich): فیلسوف نقاش که مناظر مه‌آلود و تنهایی انسان را برای نشان دادن شهود عارفانه و عظمت بی‌پایان هستی خلق می‌کرد.
• «هنری فیوزلی» (Henry Fuseli): هنرمندی که با ترسیم کابوس‌ها و صحنه‌های ماورایی، بر جنبه‌های تاریک، روان‌شناختی و قدرت مهارنشدنی تخیل تمرکز داشت.
• «تئودور ژریکو» (Théodore Géricault): نقاش پرشوری که در عمر کوتاه خود با نمایش رنج‌های واقعی و درام‌های انسانی، روح شورش و هیجان رمانتیک را به اوج رساند.
• «فرانسیسکو گویا» (Francisco Goya): نابغه‌ای که از نقاشی درباری به ترسیم تاریک‌ترین لایه‌های روح بشر، وحشت جنگ و جنون رسید و راه را برای هنر مدرن باز کرد.
• «جوزف مالورد ویلیام ترنر» (J. M. W. Turner):  نقاش نورها که فرم‌ها را در میان طوفان و رنگ حل می‌کرد تا قدرت ویرانگر و باشکوه طبیعت را به شکلی نیمه‌انتزاعی نشان دهد.

این هنرمندان با تمرکز بر بیان شخصی، احساسات شدید و مناظر پرهیجان، سبک رمانتیک را شکل دادند و از رویکرد ساختاری و عقلانی نئوکلاسیسیسم فاصله گرفتند. در ادامه مطلب و پس از آشنایی با آثار مشهور این دوران،‌ مقایسه کاملی بین این سبک و سبک‌های مرتبط با آن خواهیم داشت.

آشنایی با سبک‌های هنری با فرادرس

مکتب رمانتیسم فقط یکی از سبک‌ها و جنبش‌های هنری است که در این مطلب به معرفی جنبه‌های مختلف آن پرداختیم. به کمک آشنایی با سبک‌های نقاشی و تاریخچه شکل‌گیری آن‌ها، می‌توانیم خلاقانه خود را پرورش داده و تحولات فرهنگی و اجتماعی را در طول تاریخ دنبال کنیم. افزون بر این، وقتی با ویژگی‌ها و هدف هر سبک آشنا شویم، می‌توانیم آثار هنری را با دقت بیشتری تحلیل کنیم و از تجربه بصری آن‌ها لذت واقعی ببریم.

با توجه به جذابیت بالای این موضوع، در این بخش از مطلب چند فیلم آموزشی کاربردی از فرادرس را معرفی کرده‌ایم تا در صورت علاقه به یادگیری نکات بیشتر آن‌ها را مشاهده کنید. عنوان این فیلم‌ها را در فهرست زیر آورده‌ایم:

• فیلم آموزش رایگان سبک رمانتیسم در هنر و ادبیات با توضیح تاریخچه، ویژگی‌ها و هنرمندان برجسته از فرادرس
• فیلم آموزش سبک شناسی در ارتباط بصری با گواهینامه از فرادرس
• فیلم آموزش مبانی هنرهای تجسمی ۱ به همراه گواهینامه از فرادرس
• فیلم آموزش نقاشی با رنگ آکریلیک از فرادرس
• فیلم آموزش نقاشی رنگ روغن با تکنیک آلاپریما یا خیس در خیس از فرادرس
• فیلم آموزش معماری معاصر ۱ به صورت جامع و کاربردی از فرادرس

برای دسترسی به دوره‌های آموزشی بیشتر در مورد سبک‌های هنری، پیشنهاد می‌کنیم به صفحات زیر مراجعه کنید:

• مجموعه فیلم آموزش مبانی هنرهای تجسمی و رنگ شناسی به صورت جامع و کاربردی از فرادرس
• مجموعه فیلم آموزش نقاشی و طراحی از تئوری تا عملی و کاربردی در فرادرس

نقاشی های سبک رمانتیسم

«آبشار بالایی رایخنابخ: رنگین‌کمان»، «سرگردن بر فراز مه»، «گاری علوفه» و «جام تایتان» از مشهورترین نقاشی‌های سبک رمانتیسم هستند. در فهرست زیر، نام نقاشی‌های معروف این دوره را مشاهده می‌کنید:

• نقاشی «آبشار بالایی رایخنباخ: رنگین‌کمان» (Upper Fall of the Reichenbach: Rainbow)
• نقاشی «سرگردان بر فراز دریای مه» (Wanderer above the Sea of Fog)
• نقاشی «گاری علوفه» (The Hay Wain)
• نقاشی «موج نهم» (The Ninth Wave)
• نقاشی «جنگنده تمرایر» (The Fighting Temeraire)
• نقاشی «کلیسای جامع گوتیک کنار آب» (Gothic Cathedral by a River)
• نقاشی «یادگار مورتفونتن» (Souvenir of Mortefontaine)
• نقاشی «کلک مدوسا» (The Raft of the Medusa)

در ادامه، گزیده‌ای از این آثار را معرفی کرده‌ایم تا بهتر بفهمیم ویژگی‌های سبک رمانتیسم چیست و نمود این ویژگی‌ها در نقاشی چگونه بوده است.

نقاشی «آبشار بالایی رایخنباخ: رنگین‌کمان»

ویلیام ترنر یکی از پیشگامان هنر رمانتیک غرب در به‌تصویرکشیدن فضا، حال‌وهوا و احساسات بود و به‌عنوان یکی از اثرگذارترین نقاشان منظره قرن نوزدهم شناخته می‌شد. او در جریان سفرهایش در سال ۱۸۰۲ مجذوب آبشارهای رایخنباخ شد. آبشاری بر رود آرِه در نزدیکی مایرینگن در سوئیس که تأثیر عمیقی بر او گذاشت.

نقاشی «آبشار بالایی رایخنباخ: رنگین‌کمان» (۱۸۱۰) یکی از صحنه‌هایی است که او بارها، هم در سوئیس و هم پس از بازگشت به انگلستان، آن را به تصویر کشید. ترنر در این اثر مفهوم «والایی» (Sublime) را بیان می‌کند.

این مفهوم به احساسی اشاره دارد که انسان در مواجهه با عظمت و نیروی مهارنشدنی طبیعت تجربه می‌کند. این حس در بزرگی کوه‌ها در مقایسه با پیکره‌های کوچک انسان و حیوان در گوشه پایینِ سمت چپ نقاشی به‌خوبی نمایان شده است. این پیکره‌های بسیار کوچک، مقیاس عظیم طبیعت و ناچیزبودن انسان در برابر آن را نشان می‌دهند.

ترنر با مهارتی چشمگیر، اثر را با لایه‌های نازک رنگ و شست‌وشوهای ظریف اجرا کرده و از طیف رنگی تیره و فروخورده‌ای بهره برده است. او با مالیدن و خراشیدن سطح کاغذ با پارچه‌ای مرطوب، پاشش مه‌آلود و خروشان آبشار در برخورد با صخره‌های عظیم را القا کرده است. در این دوره از فعالیت هنری‌اش، تمرکز او بیشتر بر تُن و فرم بود و توجه پررنگ‌تر به رنگ در سال‌های بعدی آثارش دیده شد.

ترنر منظره را به‌عنوان عنصری هم‌ارزش با موضوعات ژانر، یعنی صحنه‌هایی از زندگی روزمره، وارد نقاشی کرد و اقدامی نوآورانه و انقلابی انجام داد. او به‌دلیل مهارت کم‌نظیرش در نمایش نور و فضا به «نقاش نور» شهرت یافت و پویایی و شدت بیان آثار او تفاوتی آشکار با نقاشی‌های دقیق و صرفاً توپوگرافیک رایج در میان هم‌دوره‌ای‌هایش داشت.

نقاشی «سرگردان بر فراز دریای مه»

تابلوی «سرگردان بر فراز دریای مه» (حدود ۱۸۱۸) اثر کاسپار داوید فریدریش، یکی از شاخص‌ترین و ماندگارترین آثار دوران رمانتیسم به‌شمار می‌آید. فریدریش، هنرمند برجسته آلمانی دوره رمانتیک، این اثر را در سال ۱۸۱۸ خلق کرد. در این نقاشی، پیکره مردی جوان و کاوشگر از پشت سر دیده می‌شود که بر فراز صخره‌ای ناهموار ایستاده و به دریایی انبوه از مه چشم دوخته است.

«سرگردان بر فراز دریای مه» روایت‌گر داستانی مشخص نیست، بلکه بازتاب‌دهنده حالتی احساسی و درونی است و مفاهیمی مانند سرگردانی، بی‌نهایت، ناپایداری احساسات و ناتمامی روح انسان را تداعی می‌کند. شاهکار فریدریش انسان را در برابر پس‌زمینه‌ای وهم‌آلود و رازآمیز قرار می‌دهد. همچنین، کم بودن قدرت او را در برابر عظمت بی‌کران زندگی و طبیعت نشان می‌دهد.

او با بهره‌گیری هوشمندانه از فضا، جایگاه ناچیز انسان در دل طبیعت را به تصویر می‌کشد. انسانی تنها در میان چشم‌اندازی گسترده و عظیم. منظره نقاشی ترکیبی از نشانه‌های طبیعی مناطق شرق آلمان، به‌ویژه کوه‌های ماسه‌سنگی اِلبه، است و مسافر گویی در حال تأمل در جهانی است که پیش روی او گشوده شده است.

هرچند پیکره انسان در مرکز ترکیب‌بندی قرار دارد و در نگاه نخست ممکن است این‌گونه به نظر برسد که بر جهان پیرامون خود تسلط دارد، امتداد مه در افق، به‌تدریج وسعت بی‌پایان منظره را آشکار می‌کند. این اثر شکوهمند، جایگاه نقاشی منظره را به سطحی والاتر ارتقا داد و نمونه‌ای برجسته از رمانتیسم آلمانی است که نسبت به همتایان ایتالیایی و فرانسوی خود، مسیر و بیان متفاوتی را دنبال کرد.

نقاشی «گاری علوفه» در سبک رمانتیسم

تابلوی «گاری علوفه» (۱۸۲۱) اثر جان کانستبل، نمونه‌ای برجسته از نقاشی‌های منظره‌ روستایی در دوره رمانتیسم است. جان کانستبل، هنرمند انگلیسی این دوره، زندگی خود را وقف به تصویر کشیدن مناظر طبیعی و زندگی روستایی کرده بود و «ارابه علوفه» را می‌توان مهم‌ترین و شاخص‌ترین اثر او دانست. توانایی منحصربه‌فرد کانستبل در جان بخشیدن به طبیعت، تحسین فراوانی را برایش به همراه داشت.

این نقاشی صحنه‌ای ساده از کشاورزان انگلیسی را نشان می‌دهد که مشغول کار روزمره خود هستند، اما همین سادگی در قالبی باشکوه ارائه شده و نشان می‌دهد چگونه فضای گذرا و شرایط جوی بر درک ما از منظره تأثیر می‌گذارد.

در این اثر، انسان صرفاً نظاره‌گر طبیعت از دور نیست زیرا کانستبل او را جزئی جدایی‌ناپذیر از طبیعت به تصویر می‌کشد، همان‌گونه که پرندگان و درختان نیز بخشی از آن هستند. پیکره‌های انسانی متناسب با محیط پیرامون ترسیم شده‌اند و این هماهنگی مقیاس، تلاشی آگاهانه برای نمایش یگانگی انسان و طبیعت در نقاشی است.

البته، زمانی که این اثر برای نخستین بار به نمایش درآمد، واکنش‌ها به آن چندان مثبت نبود زیرا استفاده از ضربه‌قلم‌های کوچک و آزاد، روشی که بعدها نزد امپرسیونیست‌ها رایج شد، برای مخاطبان لندن جسورانه و حتی گستاخانه تلقی می‌شد.

در مقابل، هنردوستان فرانسوی شیفته این شیوه نقاشی بودند و هنرمندانی چون ژریکو نیز از آن بهره می‌بردند. نمایش ارابه علوفه در پاریس با استقبال چشمگیری همراه شد و در نهایت، به پاس تأثیرگذاری این اثر در سالن پاریس، مدال طلای افتخار از سوی شارل دهم، پادشاه فرانسه، به جان کانستبل اهدا شد.

نقاشی «جام تایتان»

نقاشی جام تایتان از توماس کول نوعی تصویر درون تصویر به شمار می‌آید، چراکه دو منظره متفاوت را همزمان در خود جای داده است. پایه جام بر زمینی معمولی قرار دارد، اما بر لبه آن جهانی کاملاً متفاوت شکل گرفته است. پوشش گیاهی انبوهی پیرامون لبه جام گسترده شده و در میان این سبزی، دو بنای کوچک دیده می‌شود که یکی قصری ایتالیایی و دیگری معبدی یونانی است.

درون جام، پهنه‌ای وسیع از آب تا لبه‌ها را پر کرده و قایق‌های بادبانی بر سطح آن شناورند. آب از جام سرریز می‌شود و بر زمینی می‌ریزد که نشانه‌هایی از تمدنی دیگر در آن دیده می‌شود.

ویرانه‌های کلاسیک بر لبه جام و قایق‌های در حال حرکت در آب، به اسطوره‌شناسی یونانی و اسکاندیناوی نسبت داده شده‌اند. از آنجا که این تمدن کوچک از دنیای پایین و تمدن معاصر جدا افتاده است، برخی آن را نمادی از گسست از زمان حال دانسته‌اند.

نظری دیگر، این جهان خودبسنده را نمونه‌ای کوچک از دنیای انسان در دل طبیعتی عظیم و سلطه‌گر می‌داند، در حالی که ساقه جام پیوندی میان گذشته و حال برقرار می‌کند. جام تایتان به‌عنوان اثری منحصربه‌فرد و استثنایی در تاریخ هنر شناخته می‌شود. تاجایی‌که موزه متروپولیتن درباره آن اینطور اظهارنظر کرده است که این اثر باشکوه به طور کامل قابل توضیح نیست.

تا این بخش آموختیم که مفهوم چند مورد از اصلی‌ترین نقاشی‌های سبک رمانتیسم چیست و هریک چه ویژگی‌هایی دارند. در ادامه، در مورد چند اثر هنری دیگر می‌خوانیم.

نقاشی «موج نهم»

تابلوی «موج نهم» اثر «ایوان آیوازوفسکی» (Ivan Aivazovsky) در سال ۱۸۵۰ یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های نقاشی دریایی در رمانتیسم است که تقابل انسان و طبیعت را به شکلی دراماتیک و نمادین نشان می‌دهد. این اثر امواجی عظیم را نشان می‌دهد که بر دریایی خروشان و ناآرام می‌تازند و در پیش‌زمینه نقاشی، بقایای یک کشتی شکسته بر سطح آب شناور است.

عنوان و مضمون این نقاشی برگرفته از افسانه‌ای کهن در میان دریانوردان است. باوری سنتی که قرن‌ها پیش از قرن نوزدهم رواج داشت و بر اساس آن، موج نهم بزرگ‌ترین و ویرانگرترین موج در طوفان دریا به‌شمار می‌رفت.

در نقاشی، انسان‌هایی دیده می‌شوند که در آستانه مرگ، به لاشه‌های کشتی چنگ زده‌اند و برای نجات جان خود تلاش می‌کنند. گفته می‌شود این بقایا به شکل صلیب درآمده‌اند که نشان‌دهنده لایه‌ای مذهبی در اثر آیوازوفسکی است. بر این اساس، «موج نهم» را می‌توان تمثیلی مسیحی از رستگاری و نجات انسان از گناه دانست.

رنگ‌بندی اثر با بهره‌گیری از تُن‌های گرم انجام شده که از خشونت دریا می‌کاهد و در عین حال، حس امید و امکان بقا را به بیننده منتقل می‌کند. آیوازوفسکی در این نقاشی به‌طرزی استادانه، هم زیبایی خیره کننده طبیعت و هم نیروی ویرانگر آن را به تصویر می‌کشد.

نقاشی «جنگنده تمرایر»

«اچ‌ام‌اس تمرایر» (HMS Temeraire) یک کشتی جنگی ۹۸ توپی از نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا بود که به‌خاطر نقش قهرمانانه‌اش در نبرد مشهور ترافالگار در سال ۱۸۰۵ میان بریتانیا و ناوگان متحد فرانسه و اسپانیا شهرت یافت. ویلیام ترنر در این نقاشی که در سال ۱۸۳۹ خلق شد، این کشتی جنگی را سال‌ها پس از دوران افتخارآمیزش به تصویر می‌کشد که وسط یک یدک‌کش بخار به سوی اوراق شدن کشیده می‌شود.

این اثر ادای دینی است به عصر کشتی‌های بادبانی، درست در دوره‌ای که آن‌ها در حال کنار رفتن و جایگزین شدن با کشتی‌های بخار بودند. ترنر با استفاده از نمادپردازی‌هایی مانند خورشید در حال غروب، به زوال و فناپذیری این کشتی اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که حتی قهرمانان نیز با وجود گذشته‌ای پرافتخار، محکوم به پایان هستند.

این نقاشی در سال ۲۰۰۵، در نظرسنجی برگزارشده توسط بی‌بی‌سی، به‌عنوان محبوب‌ترین نقاشی بریتانیا انتخاب شد.

نقاشی «کلیسای جامع گوتیک کنار آب‎»

نقاشی «کلیسای جامع گوتیک کنار آب‎» اثر «کارل فریدریش شینکل» (Karl Friedrich Schinkel) در ۱۸۱۳ است. شینکل در این اثر، کلیسای جامعی گوتیک را در حاشیه آب و در حالتی پشت به نور به تصویر کشیده است. در سوی دیگر آب، کارگرانی مشغول فعالیت‌های روزمره خود هستند.

در این اثر به خوبی نشان داده شده است که چگونه نور خورشید می‌تواند حتی بخش‌های تیره و سایه‌خورده یک بنا را نیز جذاب، مرموز و تأمل‌برانگیز جلوه دهد.

افزون بر این، نحوه شکل‌گیری و آرایش ابرها در آسمان، با حس لطافت و حرکت، به پویایی فضا می‌افزاید. همین ترکیب نور، فضا و حرکت باعث شده این اثر در میان برجسته‌ترین نقاشی‌های رمانتیسم، جایگاهی متمایز و چشمگیر داشته باشد.

نقاشی «یادگار مورتفونتن» در سبک رمانتیسم

نقاشی «یادگار مورتفونتن» اثری از «ژان‌باتیست-کامی کورو» (Jean‑Baptiste‑Camille Corot) در سال ۱۸۶۴ است. یکی از هدف‌های اصلی کورو در این نقاشی، بازنمایی تصویر به‌گونه‌ای بود که حال‌وهوایی شبیه به یک عکس محو و تار داشته باشد. او در این کار بسیار موفق عمل کرده است زیرا صحنه، با وجود زیبایی ذاتی‌اش، حالتی شاعرانه و رمانتیک به خود گرفته است. لکه‌های نور که در سراسر تصویر بازتاب یافته‌اند، فضایی رؤیایی و نزدیک به افسانه‌های خیال‌انگیز ایجاد می‌کنند.

انعکاس نور بر سطح آب، آرامش و لطافتی دلپذیر به صحنه می‌بخشد. هرچند این نقاشی در اساس رویکردی واقع‌گرایانه دارد، اما استفاده از جلوه‌های نقاشانه و فضاسازی احساسی، آن را به اثری در چارچوب رمانتیسم تبدیل کرده است. با توجه به این ویژگی‌ها، جای تعجب نیست که «یادگار مورتفونتن» یکی از محبوب‌ترین آثار هنر رمانتیک در جهان به‌شمار می‌آید.

نقاشی «کلک مدوسا»

«کلک مدوسا» که توسط نقاش فرانسوی تئودور ژریکو در سال‌های ۱۸۱۸–۱۸۱۹ خلق شد، یکی از مشهورترین آثار رمانتیک به شمار می‌رود. این نقاشی که از مهم‌ترین آثار این دوره است، بر اساس حادثه تراژیک ناوچه فرانسوی «مدوسا» در ژوئیه ۱۸۱۶ الهام گرفته شده است. این ناوچه به دلیل ناتوانی کاپیتان نزدیک سواحل سنگال دچار سانحه شد و ۱۴۷ نفر از سرنشینان بر روی کلک در اقیانوس باز بدون آب و غذا باقی ماندند.

در طول ۱۳ روز پرآزار و طاقت‌فرسا، افراد برای بقا جنگیدند و حتی به «هم‌نوع‌خواری» (کانیبالیسم) و قتل روی آوردند. تنها ۱۳ نفر از بازماندگان توسط کشتی کوچک «آرگوس» نجات یافتند. زمانی که این اثر در سال ۱۸۱۹ در سالن پاریس به نمایش درآمد، واکنش‌های متفاوتی از سوی عموم مردم و منتقدان هنری برانگیخت. برخی شجاعت و صداقت در نمایش واقعیت تلخ را ستودند و برخی دیگر، از تصویر هولناک بقا و رنج انسان‌ها که هنوز در ذهن مردم فرانسه تازه بود، بهت‌زده شدند.

رمانتیسم و دیگر سبک های نقاشی

اگر تا این بخش مطلب را به‌خوبی مطالعه کرده باشید، می‌دانید سبک رمانتیسم چیست، چه ویژگی‌هایی دارد و هنرمندان مشهور آن چه کسانی هستند. در بخش‌های بعدی، کمی در مورد دیگر سبک‌های مرتبط با رمانتیسم ازجمله کلاسیسم، رئالیسم، امپرسیونیسم و سمبولیسم و تفاوت‌های آن‌ها بحث می‌کنیم.

پیش از رفتن به این بخش، پیشنهاد می‌کنیم با مشاهده فیلم آموزش سبک شناسی در ارتباط بصری با گواهینامه از فرادرس، با تمام عناصر بصری سبک‌های نقاشی آشنایی پیدا کنید.

تفاوت نئوکلاسیسم و رمانتیسم چیست؟

رمانتیسم (حدود ۱۸۰۰ تا ۱۸۵۰) و کلاسیسیسم یا به بیان دقیق‌تر، نئوکلاسیسیسم (قرن هجدهم تا اوایل قرن نوزدهم) در نقاشی دو جریان متفاوت و حتی متضاد به شمار می‌آیند. کلاسیسیسم بر عقل، نظم، هماهنگی و الگوهای الهام‌گرفته از هنر یونان و روم باستان تأکید داشت ولی رمانتیسم بر احساسات شدید، تخیل، فردگرایی و تجربه‌های درونی تمرکز می‌کرد. اگر هنر کلاسیک به دنبال تعادل و آرامش بود، هنر رمانتیک هیجان، تنش و حرکت را در اولویت قرار می‌داد.

در جدول زیر، تفاوت‌های این دو را به صورت خلاصه ذکر کرده‌ایم:

در موضوع و درون‌مایه نیز تفاوت‌ها آشکار است. نقاشی کلاسیک بیشتر به اسطوره‌های یونانی و رومی، تاریخ قهرمانانه و مفاهیم اخلاقی می‌پرداخت و اغلب فضیلت، فداکاری و وظیفه مدنی را برجسته می‌کرد. در مقابل، نقاشی رمانتیک به رویدادهای معاصر، طبیعت بکر و مهارنشدنی، صحنه‌های رازآلود یا شرقی و احساسات عمیق فردی توجه داشت. در آثار رمانتیک، طبیعت نه پس‌زمینه‌ای ساده، بلکه نیرویی عظیم و گاه تهدیدکننده است که انسان را کوچک و آسیب‌پذیر نشان می‌دهد.

از نظر سبک و اجرا نیز این دو جنبش مسیرهای متفاوتی را دنبال کردند. نقاشی کلاسیک دارای ترکیب‌بندی‌های متقارن و حساب‌شده، خطوط دقیق، سطوح صاف و نورپردازی کنترل‌شده بود.

پیکره‌های انسانی اغلب آرمانی و بی‌نقص تصویر می‌شدند، گویی از مرمر تراشیده شده‌اند. اما در نقاشی رمانتیک، ترکیب‌بندی‌ها پویا و گاه آشوبناک‌اند، رنگ‌ها شدت بیشتری دارند و ضربه‌قلم‌ها آزاد و بیانگر هستند. هنرمند رمانتیک بیش از آنکه به رعایت قواعد سنتی پایبند باشد، به بیان شهود و احساس شخصی خود اهمیت می‌دهد.

از نظر فلسفی نیز کلاسیسیسم بر این باور بود که هنر باید از قواعد مشخص پیروی کند و الگویی عقلانی و منظم داشته باشد، درصورتی‌که رمانتیسم آزادی هنرمند، تخیل فردی و شکستن سنت‌ها را ارزشمند می‌دانست. برای درک بهتر این تفاوت‌ها، پیشنهاد می‌کنیم فیلم آموزش رایگان سبک نئوکلاسیسم با توضیح ویژگی‌ها و دلایل شکل‌گیری از فرادرس را تماشا کنید.

تفاوت رئالیسم و رمانتیسم چیست؟

سبک نقاشی «رئالیسم» (Realism) یا «واقع‌گرایی» جنبشی بود که در واکنش به رمانتیسم شکل گرفت. رئالیست‌ها تمرکز خود را از درام و احساسات اغراق‌آمیز رمانتیک به زندگی واقعی مردم منتقل کردند. هنرمندانی مانند گوستاو کوربه سعی کردند واقعیت را همان‌طور که هست، بدون آرایش یا ایده‌آل‌سازی نشان دهند.در واقع، رئالیسم در نتیجه افراط بیش‌ازحد رمانتیسم در افزودن تخیل و احساس به آثار هنری ایجاد شد.

رئالیست‌ها اغلب به زندگی روزمره طبقه کارگر، محیط‌های شهری و صحنه‌های ساده توجه داشتند و رنگ‌های پرجنب‌وجوش رمانتیک را با رنگ‌های طبیعی، خاکی و ملایم جایگزین کردند. آثار رئالیسم شبیه به عکس‌های دقیق و پرجزییات از زندگی واقعی است که حتی تلخی‌ها و سختی‌های روزمره مردم را بازتاب می‌دهد.

برای درک بهتر تفاوت این دو، به تصویر زیر توجه کنید:

برای آشنایی کامل‌تر با این سبک می‌توانید مطلب زیر از مجله فرادرس را مطالعه کنید:

ارتباط امپرسیونیسم و رمانتیسم چیست؟

سبک هنری امپرسیونیسم از بسیاری جهات میراث رمانتیسم را ادامه داد. نقاشان امپرسیونیست، مانند کلود مونه و آگوست رنوار، بر تأثیر نور و رنگ بر لحظه‌ای گذرا تمرکز کردند و از ضربه‌قلم‌های آزاد و ضخیم استفاده کردند که نقاشان رمانتیک پیش از آن‌ها توسعه داده بودند.

نقاشان رمانتیک به جزئیات دقیق و واقعیت عینی اهمیت بیشتری می‌دادند، امپرسیونیست‌ها تلاش کردند تجربه بصری لحظه‌ای و اثر نور و رنگ را بر چشم بیننده ثبت کنند. اجسام صلب در آثار آن‌ها حل شده و به نور و رنگ تبدیل می‌شوند تا لحظه‌ای گذرا و گذر زمان به شکلی زنده نشان داده شود.

نقاشی سمت چپ در تصویر زیر به عنوان یکی از مشهورترین آثار سبک امپرسیونیسم شناخته می‌شود. در سمت راست آن نیز یک اثر رمانتیسم را آورده‌ایم تا تفاوت این دو را بهتر درک کنید:

ارتباط سمبولیسم و رمانتیسم چیست؟

اواخر قرن نوزدهم، سمبولیسم علاقه رمانتیک‌ها به نامعقول و هولناک را دوباره زنده کرد. سمبولیست‌ها همانند رمانتیک‌ها تخیل را بر واقعیت ترجیح می‌دادند، اما تمرکزشان بیشتر روی رویاها، اسطوره‌ها و جنبه‌های تاریک ناخودآگاه بود.

آثار سمبولیست‌ها اغلب به بررسی مرگ، کابوس‌ها، تنهایی و نمادهای رازآلود می‌پرداخت و سعی داشت جنبه‌های درونی و اسرارآمیز روان انسان را نشان دهد. می‌توان گفت سمبولیسم ادامه‌ای از رمانتیسم است که توجه خود را بیشتر به جنبه‌های تاریک و اسرارآمیز ذهن بشر معطوف کرده است.

نمونه‌ای مشهور از نقاشی مربوط به سبک سمبولیسم را در زیر مشاهده می‌کنید که در کنار یک نقاشی رمانتیسم قرار گرفته است:

نقش رمانتیسم در حوزه های دیگر

در بخش تاریخچه رمانتیسم به این نکته اشاره کردیم که این جریان هنری ابتدا در ادبیات ظاهر شد و سپس به دیگر هنرها گسترش پیدا کرد. در حقیقت، این حرکت هنری در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم، ابتدا در ادبیات آلمان و انگلستان ظهور کرد و بعد به نقاشی، موسیقی و سایر هنرها راه یافت.

در این بخش از مطلب قصد داریم نگاهی به نقش رمانتیسم در حوزه‌هایی به غیر از نقاشی مانند ادبیات، معماری، سیاست، موسیقی و ... بپردازیم و مثال‌هایی را از هرکدام بررسی کنیم.

مکتب رمانتیسم در ادبیات چیست؟

رمانتیسم در حوزه ادبیات ویژگی‌هایی مانند عواطف، تخیل، فردگرایی و ارتباط با طبیعت را نشان داد. در ادبیات رمانتیک اوایل قرن هجدهم تا اواسط قرن نوزدهم، احساسات انسانی اهمیت زیادی پیدا کردند و تجربه‌های درونی فردی و واکنش‌های عاطفی شخصی، به عنوان موضوعات اصلی آثار مطرح شدند.

برای درک بهتر رمانتیسم در ادبیات، می‌توان به ویژگی‌ها و بن‌مایه‌های اصلی آثار این دوران اشاره کرد:

• تعریف و تمجید از طبیعت
• پذیرش و کاوش در احساسات
• بزرگداشت خلاقیت و تخیل
• تاکید بر فردیت
• اشاره به موضوعات مربوط به انزوا
• «بیگانه‌گرایی» (Exorcism) و بازگشت به گذشته
• حضور عناصر روحانی و فراطبیعی
• به‌کارگیری حواس پنج‌گانه
• تشخیص و «جان‌بخشی به طبیعت» (Personification)
• تمرکز روی خود و «خودزندگی‌نامه یا اتوبیوگرافی» (Autobiography)

مکتب رمانتیسم در ادبیات انگلستان، آمریکا و کشورهای اروپایی زمینه‌ساز خلق آثار متعددی شده است. ازجمله مشهورترین این آثار و نویسندگان آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• «کوبلای خان» (Kubla Khan) اثر «ساموئل تیلور کلریج» (Samuel Taylor Coleridge)
• «برگ‌‌‌های علف» (Leaves of Grass) اثر «والت ویتمن» (Walt Whitman)
• «فرانکشتاین» (Frankenstein) اثر «مری شلی» (Mary Shelley)
• «موبی دیک یا نهنگ بحر» (Moby-Dick) از «هرمان ملویل» (Herman Melville)
• «بینوایان» (Les Misérables) از «ویکتور هوگو» (Victor Hugo)
• «فاوست» (Faust) از «یوهان ولفگانگ فون گوته» (Johann Wolfgang von Goethe)
• «یوگنی آنگین» (Eugene Onéguine) از «الکساندر پوشکین» (Alexander Pushkin)

سبک رمانتیسم در معماری

معماری رمانتیک واکنشی احساسی به عقل‌گرایی و نئوکلاسیسیسم بود که با بازگشت به سبک‌های تاریخی، به‌ویژه گوتیک، می‌کوشید فضایی خیال‌انگیز و نوستالژیک بیافریند. این جریان با تلفیق عناصر بومی و «شرقی»، و حتی بهره‌گیری پنهان از مصالح مدرن، بناهایی ساخت که بیش از آنکه صرفاً کارکردی باشند، بر ایجاد حال‌وهوا و تجربه عاطفی تأکید داشتند. هدف از معماری رمانتیسم، برانگیختن حس شکوه، رمز و راز و پیوند با گذشته‌ای آرمانی بود.

از مهم‌ترین ویژگی‌های معماری رمانتیسم می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• احیای گوتیک (نئوگوتیک) با استفاده از طاق‌های نوک‌تیز، ترکیب‌بندی‌های نامتقارن و فرم‌های نمایشی
• الهام‌گیری از فرهنگ‌های غیرغربی شامل اسلامی و هندی
• ایجاد حس شکوه، ترس یا نوستالژی با شبیه‌سازی ویرانه‌ها یا فضاهای روستایی و طبیعی
• استفاده از مصالح نوین مانند آهن و شیشه برای پشتیبانی از طرح‌های خیال‌انگیز

از نمونه‌های شاخص معماری رمانتیک می‌توانیم به «کاخ وست مینستر یا ساختمان پارلمان» (Palace of Westminster) در لندن و ساختمان «رویال پاویون» (Royal Pavilion) در برایتون انگلستان اشاره کنیم.

تصویر کاخ وست مینستر لندن را در زیر مشاهده می‌کنید:

برای آشنایی بیشتر با ویژگی‌های این دوران و دوره‌های قبل و بعد از آن، پیشنهاد می‌کنیم فیلم آموزش معماری معاصر ۱ به صورت جامع و کاربردی از فرادرس را تماشا کنید.

رمانتیسم سیاسی چیست؟

رمانتیسم بر حوزه سیاست نیز اثرات منحصربه‌فرد خود را داشت و با تاکید بر وحت ملی، هویت فرهنگی موجی از فردگرایی، رادیکالیسم و لیبرالیسم را در جامعه به همراه داشت. این جنبش علاوه بر تشویق مردم به خودبیانگری و آزادی فردی، باعث شد توجه ویژه‌ای به رهبران برجسته، سنت‌ها و بازگشت به طبیعت شکل بگیرد و در نهایت، الهام‌بخش جنبش‌های استقلال و بیداری ملی قرن نوزدهم در اروپا شود.

رمانتیسم در موسیقی چیست؟

رمانتیسم موسیقیایی بر آزادی بیان احساسات، فردیت و روایت داستانی در موسیقی تمرکز داشت و به آهنگسازان امکان می‌داد در موضوعات طبیعی، ماورایی و هویت ملی کاوش کنند. در نتیجه ورود رمانتیسم به موسیقی، ارکسترها بزرگ‌تر و متنوع‌تر شدند و فرم‌های نو موسیقی مانند موارد زیر پدید آمدند:

• «موسیقی برنامه‌ای» (Program Music) برای بیان روایت‌های داستانی و داستان‌سرایی بهتر
• «سمفونی شاعرانه» (Tone Poem) شامل اثر ارکستری تک‌پاره دارای داستان یا موضوع
• «قطعات شخصیت‌دار» (Character Piece) شامل آثار کوتاه پیانو مانند نوکتورن، اتود و مازورکا
• «چرخه ترانه» (Song Cycle) شامل اجرای مجموعه‌ای از ترانه‌ها به صورت یک کل

مهارت فنی نوازندگان و نوآوری در هارمونی، استفاده از «کروماتیسیسم» (Chromaticism) و «دیسونانس» (Dissonance) برای ایجاد تنش، موسیقی رمانتیک را از محدودیت‌های کلاسیک رها کرد. از مهم‌ترین هنرمندان موسیقی رمانتیک و نمونه آثار آن‌ها می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• «لودویگ فان بتهوون» (Ludwig van Beethoven) با اثر «سمفونی شماره ۹» (Symphony No. 9)
• «فردریک شوپن» (Frédéric Chopin) با «قطعات نوکتورن» (Nocturnes)
• «پیوتر ایلیچ چایکوفسکی» (Pyotr Ilyich Tchaikovsky) با اثر «دریاچه قو» (Swan Lake)
• «فرانتس شوبرت» (Franz Schubert) با اثر «آواز شاه دیو» (Erlkönig)
• «یوهانس برامس» (Johannes Brahms) با اثر «یک رکوئیم آلمانی» (A German Requiem)

سبک رمانتیک در لباس

رمانتیسم در حوزه فشن و طراحی لباس نیز زمینه‌ساز ایجاد سبک‌های حجیم و باشکوه عصر ویکتوریایی شد. هدف این بود که لباس به عنوان وسیله‌ای برای بیان احساس، نوستالژی و فردیت به کار برود. ایجاد فرم ساعت شنی برای اندام با کمرهای تنگ و شانه‌ها و دامن‌های حجیم، آستین‌های گیگوت، یقه‌های بزرگ و شنل‌های توری ازجمله ویژگی‌های تاریخی لباس‌های آن دوران بودند.

علاوه بر این، جنس لباس‌ها نیز عموما از موسلین، ابریشم و پنبه سبک انتخاب می‌شود که با چین‌ها، روبان‌ها و گلدوزی‌های پیچیده و پرجزییات تزیین می‌شدند. در لباس‌های مردانه نیز فرم کمری باریک‌تر، کت‌های بلند، کراوت‌های تزیینی و کلاه‌های بلند لوله‌ای یا کاسه‌ای ازجمله مشخصه‌های لباس‌های رمانتیک بودند.

پاسخ به چند سوال در مورد سبک رمانتیسم

در این مطلب از مجله فرادرس یاد گرفتیم که رمانتیسم چیست و هنرمندان مشهور رمانتیسیسم و آثار معروف آن را شناختیم. در گام بعدی، با نقش جنبش رمانتیسم در حوزه‌های معماری، ادبیات، موسیقی، مجسمه‌سازی و سیاست آشنا شدیم.

در این بخش، قصد داریم به چند سوال کلیدی در مورد رمانتیسم پاسخ دهیم و اطلاعات تکمیلی در مورد آن به دست بیاوریم. به این ترتیب، بهتر درک خواهیم کرد که رمانتیسم چیست.

هدف مکتب رمانتیسم چیست؟

هدف مکتب رمانتیسم برجسته کردن احساسات و تجربه‌های فردی انسان و توجه به تخیل، خلاقیت و آرمان‌گرایی است. این مکتب می‌کوشد در برابر نگاه صرفاً عقل‌گرایانه و واقع‌گرایانه بایستد و نشان دهد که حقیقت فقط در واقعیت‌های بیرونی خلاصه نمی‌شود، بلکه در دنیای درونی، احساسات و آرزوهای انسان نیز معنا پیدا می‌کند.

واژه رمانتیک به چه معناست؟

واژه «رمانتیک» در آغاز به آثاری گفته می‌شد که به زبان‌های عامیانه اروپایی نوشته می‌شدند، شیوه‌ای نو در نگارش داشتند و از قواعد کلاسیک پیروی نمی‌کردند. در آن زمان این واژه بار معنایی منفی داشت و به آثاری «عجیب و غریب، خیال‌پرداز و غیرواقعی» اطلاق می‌شد.

با گذشت زمان، به‌ویژه از سده هجدهم، معنای آن تغییر و جنبه‌ای مثبت پیدا کرد و از آن برای توصیف آثاری «زیبا و دل‌انگیز» استفاده شد. امروزه، واژه «رمانتیک» بیشتر یادآور عشق، احساسات لطیف و حالات عاطفی است.

تفاوت رمانتیک و رمانتیسم چیست؟

«رمانتیک و رومانس» به احساساتی اشاره دارد که در روابط عاشقانه، دوران دلدادگی، عشق‌های پنهانی یا حتی عشق‌های ناممکن شکل می‌گیرد. یعنی بیشتر به بعد عاطفی و احساسی عشق می‌پردازد. در مقابل، «رمانتیسم» نام یک مکتب و جنبش فکری و هنری است که در اواخر قرن هجدهم به ویژه در قرن نوزدهم در اروپا و آمریکا شکل گرفت.

این مکتب نوعی فلسفه آزادی به شمار می‌آید که بر احساسات، تخیل، فردگرایی و رهایی از قواعد سخت‌گیرانه کلاسیک تأکید داشت و در حوزه‌هایی چون ادبیات، هنرهای زیبا، موسیقی و نقاشی نمود پیدا کرد.

سبک رمانتیک در نقاشی چه ویژگی‌هایی دارد؟

سبک رمانتیک در نقاشی بر بیان احساسات عمیق و تجربه‌های درونی هنرمند تأکید دارد. در این سبک، فردگرایی اهمیت زیادی دارد و نگاه شخصی نقاش به جهان در اثر کاملاً نمایان است. افزون بر این، در سبک نقاشی رمانتیسم، طبیعت جایگاهی ویژه دارد و اغلب با حالتی باشکوه، رازآلود یا طوفانی به تصویر کشیده می‌شود.

همچنین، گذشته، افسانه‌ها و رویدادهای تاریخی نیز الهام‌بخش هنرمندان رمانتیک بوده‌اند. به طور کلی، مهم‌ترین ویژگی رمانتیسم توجه به عاطفه، فردیت و ستایش طبیعت و گذشته به جای تاکید صرف بر عقل‌گرایی است.

رمانتیسیسم انگلیسی و رمانتیسم آلمانی چه ویژگی‌هایی دارند؟

اگرچه در همه شاخه‌های رمانتیسم یک روح «انقلاب‌طلبی» مشترک وجود داشت، سبک‌های انگلیسی و آلمانی شخصیت‌ها و ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود را داشتند. رمانتیسم آلمانی که از حدود دهه ۱۷۹۰ آغاز شد، بسیار فلسفی بود و اغلب جنبه‌هایی تاریک یا رمزآلود داشت. رمانتیسم آلمانی واکنشی مستقیم به وسواس عقل‌گرایی دوران روشنگری و آثار غیرانسانی صنعتی شدن اولیه بود.

گروه «ینا» (The Jena Set) متشکل از فیلسوفان و نویسندگانی مانند «نووالیس» (Novalis) و «برادران اشلگل» (Schlegel brothers) پیشگام این ایده شدند که هنر می‌تواند ذهن انسان را با جهان بیرونی متحد کند. از جمله شخصیت‌های مشهور این جنبش می‌توان به کاسپار داوید فریدریش در نقاشی، گوته (که به کلاسیک‌گرایی نیز گرایش داشت) و «برادران گریم» (Brothers Grimm) در حوزه فولکلور اشاره کرد.

رمانتیسیسم انگلیسی بیشتر بر شعر، روح فردی و قدرت شفابخش طبیعت تمرکز داشت. مشابه با آلمانی‌ها، انگلیسی‌ها نیز از کارخانه‌های انقلاب صنعتی تنفر داشتند اما آثار آن‌ها اغلب با تجربه‌های حسی شخصی و زیبایی‌های روستایی پیوند بیشتری داشت. جریان انگلیسی عمدتاً توسط دو نسل از شاعران هدایت می‌شد: نسل قدیمی شامل «وردزورث، کلریدج و بلیک» (Wordsworth, Coleridge, Blake) و نسل جوان شورشی شامل «کیتس، شلی و بایرون» (Keats, Shelley, Byron) که به آن‌ها Big Six گفته می‌شود.

ازجمله آثار مشهور این جنبش، مجموعه «سرودهای غنایی» (Lyrical Ballads) ویلیام وردزورث است که اغلب به عنوان آغاز رسمی رمانتیسم انگلیسی در سال ۱۷۹۸ شناخته می‌شود.

رمانتیسیسم یا رمانتیسم منفی چیست؟

«رمانتیسم تاریک یا منفی» (Dark Romanticism) زیرشاخه‌ای از مکتب رمانتیسم است که در ادبیات شکل گرفته است. رمانتیسم تاریک بیشتر به جنبه‌های منفی و ترسناک زندگی می‌پردازد و بر شر ذاتی انسان و خشونت و بی‌رحمی طبیعت تمرکز می‌کند.

آزمون سنجش

در این مطلب آموختیم که رمانتیسم چیست و با ویژگی‌های آن و معروف‌ترین آثار این سبک آشنا شدیم. اکنون برای ارزیابی میزان یادگیری شما، یک آزمون چهارگزینه‌ای آماده کرده‌ایم. این آزمون شامل ۸ سؤال است.

برای پاسخ دادن به هر سؤال، کافی است گزینه موردنظر خود را انتخاب کرده و روی آن کلیک کنید. پس از ثبت پاسخ، با انتخاب گزینه «نمایش پاسخ صحیح» می‌توانید جواب درست را مشاهده کنید. سپس برای رفتن به سؤال بعدی، همین مراحل را تکرار کنید. هر پاسخ درست یک امتیاز دارد و در پایان، با کلیک بر روی گزینه «دریافت نتیجه آزمون» می‌توانید نمره نهایی خود را مشاهده کنید.